Būgta qorāga: Abuu Ibraahiim

Masoo Gaadhay Gaal iyo Wadaad Gaadh Uwada Taagan

Qormooyinkan waxay ka hadli doonaan taariikh iyo dhacdooyin ku saabsan xarakada Salafiyada Soomaaliya gaar ahaan xarakadii Itixaadka oo hadda u qaybsantey qayb manhajkii ku sugnaatey oo aan tanaasulin iyo koox manhajkii ka tanaasushey isuna dhiibtey cadawgii umadda iyo manhajkii cilmaaniga (dimuqraadiyadda) ee ay umadda uga digi jireen.

Tusmo

Qeybta 1aad
Qeybta 2aad
Qeybta 3aad
Qeybta 4aad
Qeybta 5aad
Qeybta 6aad
Qeybta 7aad
Qeybta 8aad
Qeybta 9aad
Qeybta 10aad
Qeybta 11aad
Qeybta 12aad
Qeybta 13aad
Qeybta 14aad
Qeybta 15aad
Qeybta 16aad
Qeybta 17aad
Qeybta 18aad
Qeybta 19aad
Qeybta 20aad
Qeybta 21aad
Qeybta 22aad
Qeybta 23aad
Qeybta 24aad
Qeybta 25aad
Qeybta 26aad
Qeybta 27aad
Qeybta 28aad
Qeybta 29aad
Qeybta 30aad
Qeybta 31aad
Qeybta 32aad
Qeybta 33aad
Qeybta 34aad
Qeybta 35aad
Qeybta 36aad
Qeybta 37aad
Qeybta 38aad
Qeybta 39aad
Qeybta 40aad
Qeybta 41aad
Qeybta 42aad
Qeybta 43aad
Qeybta 44aad
Qeybta 45aad
Qeybta 46aad
Qeybta 47aad
Qeybta 48aad
Qeybta 49aad
Qeybta 50aad

Qeybta 1aad

الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين
وأشهد أن لا إله إلا اللَّه وحده لا شريك له، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله، أمــا بعــد

Cinwaanka qoraalka oo ah tix gabay ah:

Masoo gaadhay gaal iyo wadaad gaar u wada taagan
Oo talo gorfaynaaya oo maalmo wada guulay
Oo Goday intay wada tageen gacal walaaloobay
Oo gumac rasaas inaan la ridin talo kusoo gaabshay (Al-Ictisaam)
Ictisaam gar baa taal
Ictisaam gar baa taal loo wada gudboon yahay soo fariista gogoshaan.
In Shabaab la gooyoo Meles lowyagaab iyo gaalada la raacaa miyay nala gudboon tahay?
Hadaan nahay waxgaradkii gadgadiyay masaladaan
Aad galbeed la aaddeen gaalada ku raacdeen
Wala gaar ah siiseen nacayb gaamuraa jira.
Inaad suuqa galisaa “Waa geeddi reeruhu galbeed baan usoconnaa!”
Waa talo gurracanoo raggeedii gabood falay.
Gabibaad ka lulataan Inta goori goor tahay garwaaqsada waxaan dhacay.
Soo fariista golahaan ka garbaxa walaalaha gobollada dalkeennii gaarsiiyay nabad run ah (Mujaahidiinta)
Axmed Godane ugu taga la gorfeeya taladana kama liito gaal xune.
Gablan talo aduuneey Geesood ma moodayn inuu gaaray heerkaas
Uu Sanaawi u garbixin walaalihiisna uga go’ay.
Allaw sama nagaarsii gaalada adigu jabi
Muslimiinta garabqabo xifdi gabanadoodaas
Gaarsii hamiga sare ay goobayeen abid (dowlad Islaam ah.)
Aamiin. Aamiin.

Anigu gabay ma aqaan ee caro ayaa ii gaysay. Waxaanse akhristayaasha ka codsanayaa in ay gabaygaas kordhiyaan ilayn waad garateen ujeeddadayda iyo meeshuu u socdo intaba.

Waxaan ahay nin oday ah oo da’diisu gaadhay sano lixdan. Waxaan rabaa in aan xoogaa ka sheekeeyo waxyaabo aan xog ogaal u ahay ama goobjoog ka ahaa. Waxaadna ogaataan waa markii koobaad oo aan gabyo ama joornaal wax ku qoro. Marka haddaad aragtaan anigoo gabi dhaclaynaya ha ii malaynina nin yaroo caadifaddu waddo. Waxaan ahay oday intaas ka badan qarin waayay wuxuu og yahay oo gabood fal ah.

Waxaan isku dayayaa in aanan cidna ku xadgudbin. Wixii gaf ah oo iga dhacana Ilaahay baan uga towbad keeni raalli galinna waan ka bixin. Arrinta aan rabo in aan ka sheekeeyo waxaad ku arki doontaan dad magacyadii ama qabiilooyin magacyadood qola walbana waxaan ku xusi marka la gaaro sababta keentay in magacooda la xuso. Marka qofkii iska dhex arka qoraalkaas yuusan umalayn in dan gaar ah laga leeyahay. Xusidda waxaa keenay dhacdada meesha taalla iyo raadkuu ku leeyahay dhacdadaasi hadday xun tahay iyo hadday fiican tahayba.

Xogwarrankaanu ma aha dhacdo cusub mana aha qoraalkii koowaad oo laga qoray ama laga maqlo. Waa dhici kartaa in aan waxyaabaha qaarkood la ogayn ama si khaldan suuqa loo galiyay. Waana midda igu bixisay in aan qaato qalinka dibna noo celiyo wax ka badan 17 sano. Waxaan isku dayi inshaa Allaahu inaan taxane ka dhigo qoraalkaan mar walbana aan soo gudbiyo wixii aan ka helo xusuusqorkayga.

Qeybta 2aad

Ikhwaanii inta aanan soo gudbin ama aanan guda galin ujeeddada hayaankayga aan ku laabto qormadii koowaad ee uu ku jirey magaca Geesood.

Geesood waxaa laga yaabaa in la garan waayo. Sidaa darteed waxaan inshaa Allaahu isku dayi in aan muujiyo ninka magacaas leh.

Geesood ma garateen?

Gubniyada haddeer jira (Al-Shabaab) waa raggii gingimay beri, waa raggii Saliid galay, Xingaloolna sii maray, Geedlarifay intuu dagay, Warsangalina (Aadam Siciid) magangalay buurta dheer gunteedii Dabra geesaheedii inuu go’ay la moodoo girligaanka isu dhigay (qoriga boobaha ah) inuu gaaro libin sare. Gablan talo aduuney maxay galaba cayntahay! Haddaan goobnay waxa jira guranaaya odayada (al-Ictisaam) aan gurboodka dhaafayn (dhalinyarada) raadkii wuxuu galay gobollada Sucuudiga.

Gar waynidu ma Salaf baa, ma ku goob aduunyaa, ma masraxa ku gaar baa, maalgashiga shisheeyuhu ma garaad nin wayn baa? Guullaw adaa jira gad-gaddiya naflaha idil qalbigooda gabanka ah waa gunaanad taladuye gaalada Allow jabi iyo qolada garab socon. Aamiin. Aamiin.

Sheeko gaaban

Ma run baa in rag waa hore jiray lagu salladay gabar oo ay xiniinyaha ka bixin jirtay kii dhashaba? Qisadaan waxaa la leeyahay waa qiso dhacday anigana waxaan maqlay anigoo yar. Gabadhu waxay ahayd boqorad waxayna u talin jirtay qoonkii markaas la noolaa. Waxay lahayd ciidan daacad u ah oo fuliya amaradeeda. Waxay ku amartay naag kasta oo wiil dhasha in ay keento wiilka.

Dabadeedna waxay amri jirtay in xiniinyaha laga bixiyo lana koriyo illaa uu xoog ka yeesho. Intaas ka dibna waxaa laga dhigi jiray askari daacad u ah boqoradda. Ilaahay baa wuxuu ka xifdiyay mid yar oo markaas dhashay daalimaddaas ragga goysay. Wiilkii baa koray ama waynaaday inkastoo dhib badan lagala kulmay korintiisii. Gabadhu waxay maalin walba u keentaa ragga xujo aysan furi karin maxaa yeelay waa rag ay ka maqan yihiin xubno muhiim ah waxaana ku adag inay sida nin fayaw u fakaraan. Goortay daalaan oo xujada ay furi waayaan ayay u tagaan rajulkii Ilaahay ka badbaadiyey boqoradda oo god lagu ilaaliyo. Markaasuu u soo sheegaa xaalku siduu yahay.

Kadibna boqoraddii baa la hordhigaa xal u helidda xujadeedii markaasay xanaaqdaa oo u gooddidaa ragga markaasey ku celisaa baaris hor leh si loo hubiyo in ragga ay ku jiraan qaar xiniinyo leh ilayn xujada meesha taal ma furi karaan rag aan xiniinyo laheyne. Markay isugu darto ciqaab iyo inay mar labaad cawradoodii faydo oo moraal ahaan iyo jir ahaanba loo dilo ayay shaqo cusub u dirtaa.

Markii sabankii dheeraaday raggiina go’ay ayuu rajulkii go’aan qaatay. Wuxuu dajiyay khiddadii looga takhalusi lahaa duqdaan baas oo ragga lagu salladay. Wuxuu yiri casuuma boqoradda una sameeya fadhi qurux badan oo xariir lagu goglay ilayn boqor iyo xariir la kala raacye. Wuxuu yiri intaan fadhiga la dhigin meesha ceel dheer ka qoda dabadeedna ku kor gogla xariirta.

Markay damacdo in ay fariisato waxay ku dhici doontaa ceelkaas ee halkaas ku rajmiya. Markaad dishaanna ii yeera. Sidii baa la yeelay waana lagu guulaystay dadkiina wixii ka haray rajulkii baa badbaadiyay. Caddaalad buu ku dhaqey bulshadii wixii intaa ka dambeeyey. Wiilashii xiniinyaha laga bixin jirayna waa badbaadeen.

Ayaan aan tagay gobollada Bari ayaa waxaan arkay dhagxaan meel la tubay oo aad buuro mooddo inta ay la’eg yihiin. Waxaa la igu yiri waa meeshii habartii baas lagu rajmiyay. Dulucdaydu ma ahan in aan sheekada rumeeyo ama beeniyo waxayse shabbahdaa qormada aan soo wado. Sidaas darteed baan gogoldhig uga dhigtay sheekada iyo ninka ka badbaaday habartaas ragga goysay!

Qofna kama qarsoona waxa maanta ka dhacaya hareeraha adduunka. La isumana qariyo wixii waa hore sir ahaan jiray maanta bannaankay yaallaan. Dhammaan waxaa la isu geeyay ciidamadii qalabka siday hadday yihiin gaalo ama kuwa sheegta Muslimiinta. Waxaa la baadi goobayaa hal nin oo lagu tuhmayo in ay xiniinyo ku jiraan. Waana ninka ku dhuumaalaysanaya buuraha Afqaanistaan godadka ku yaalla, Shiikh Usaama bin Laadin (xafidahullaahu).

Gaalada waa gartood mar kasta oo ay is dhahaan wixii Muslimka sheeganayay waad xiniinya bixiseen, oo ma jiri doono cid danihiina ka hor imaan doonta meel aysan ka filayn bay ka bilaabataa. Markaasay raggii agtooda joogay ee buurbuurnaa – ilayn waa koramo la xiniinyo bixiyay – baa la garaaci oo la dhihi yaa idin ku dhex jira? Yaa furay xujadii adkayd? Keena ragga halla baaro mar labaad.

Markaasaa waxaa lagu samayn wixii la doono oo xumaan ah. Illaa haddana dhibku wuu socdaa. Habartii baas oo muddo laga nastayna waxaa baddalay gaalo kibirtay oo aan ehelnimo iyo diin toona kuu dhaafayn. Anigu imtixaankii habarta ma aanan soo gaarin laakiin haddaan mixnadaan dhex fadhiyaa. Ilaahay ha iga badbaadiyo aniga iyo adinkaba. Aamiin. Aamiin.

Qeybta 3aad

Waa qormadeenii qaybtii 3aad oo aan isugu soo laabannay. Inshaa Allaahu tacaalaa waxaan bilaabayaa xogwarrankaygii iyo billawgii arrintaan ama waxaan goobjooge ka ahaa intaan ka xasuusto idanka Alle ka dib.

Sanadku markuu ahaa 1991 waa tay dhacday fawdo aan qofna ka badbaadin, haduu yahay baarri, faajir, maalqabeen, ama cayr intaba.

Markay dhacday fawdadaasu waxaan joogay Xamar. Waxaan la cararay naftayda illayn naftu orod bay kugu aamintaaye. Dadku way hubaysnaayeen inta badan, qof walibana wuxuu doonuu kan kale ku samaynayay oo  dhac ama dil ah.

Waxaan tagay Keenya magaalada Mombaasa. Bilo kadibna waxaan ahaa dadkii aasaasay xeradii caanka ahayd ee Utaanga. Waxaan Keenya kala kulmay soo dhawayn fiican hadday tahay Mombaasa ama Utaanga intaba. Dadku markay raaxaysanayeen aniga waxaa ii muuqatay dadkii Soomaaliyeed ee is cunayay oo qof walba leeyahay anaa gar leh. Wax ugarnaqayaana aysan jirin.

Anigoo sidaas ku jira oo uusan qalbigaygu dagganayn ayaa waxaan maqlay dad culumo ah oo is xilqaamay markay dhawran waayeen waxa dhacaya. Dabadeedna waxay isku aruursadeen meesha lagu magacaabo Dhooblay ee xad beenaadka Keenya ku dhaw. Raggaasu waxay heleen dhalinyaro ka badbaaday fitnada dhacaysay. Waxay kaloo heleen hubkii oo dadkii markay isku dhameeyeen oo kala aargoosteen qof walbaa markuu xadbeenaadka soo gaaro ayuu qorigiisii qiima yar siistaa, Keenyana horay ugalaa. Fursaddaasey heleen ikhwaankii is xilqaamay.

Meeshii waxay noqotay maalmo gudahood meel loo soo hijroodo. Dadkii baa waxay ogaadeen in dad wadaaddo ah ay meesha xoog ku yeesheen dadkana khayrka ugu yeeraan baadilkana ka reebaan kii dulmi wadana xoog ku muquuniyaan dadka xaqiisana uga qaadaan oo dadka u kala garqaadaan oo kala dajiyaan wixii is cayrsanayay ee is dilayayna kala qaboojiyaan intii awooddooda ah. Markii ay sumcaddoodii cirkaas isku shareertay oo meelo badan looga soo hijrooday ayaa waxaa hakadey dadkii cararayey ee nabadgalya doonka ahaa.

Waxyaabaha aan wali xasuustayda ka go’in waxaa kamid ah oo Dhooblay waagaas ka dhacay: In maalin Jimce ah aan ku tukannay masaajid wayn oo magaalada ku dhex yiillay. Markii wadaadkii salaaddii dhammeeyay ayuu istaagay oo wuxuu yiri, “Waxaan tukannay salaad waajib innagu ah haddaan ka tagnana naloo ciqaabayo. Ma idin la quman tahay in meel masaajidka u jirta wax aan ka badnayn 300 oo mitir uu ka furan yahay guri gabdhaha jirkooda gataa ay daggan yihiin oo aannaan waxba ka qaban sidaasna aan ku badbaadayno?”

Hal mar ayaa dadkii waxay dheheen Allay lehe maya. Wuxuu yiri, “Haddaba inakeena aan wax ka qabannee (munkarka  suulinnee).” Ma jirin hal qof oo yiri gabdhuhu waayo? Waa reerkee? Maxaa laga rabaa yaa og in ay xumaan sameeyaan? Dacwada ma la gaarsiiyay? Naga daaya fitnaa ka dhalanaysee? Shiikh hebel ma la waydiiyay? Iyo wixi la mid ah.

Hal mar baa lagu yaacay cirroole iyo dhalinyaraba. Wallaahi dhulkaa lala simay oo waa la burburiyay gurigay ku jireen. Iyagiina maxaabiis ahaan ayaa loo geeyay xeradii ciidan ee wadaaddada si loo dhaqan celiyo illayn ma jirin dawlad aan ahayn wadaaddadaas iyo maamulkoodaas yar.

Waxaan ka mid ahaa ciidankii gabdhahaas nabad galyadooda wax ka ilaalin jiray ama waardiyaha ka hayn jiray. Meeshiina waxaa lagu hayay intii Alle doono oo muddo ah. Waxaana la siidaayay ayagoo cashara badan qaatay garwaaqsadayna xumaantay ku dhex jireen Ilaahayna u towbad keenay sidii ka muuqatay daahirkooda.

Xumaanta la suulin jiray ma ahayn mid la soo koobi karo. Waxaanse dhacdadaan usoo qaatay waa mid ay ka qayb qaateen dhammaan reer Dhooblay maalinkaas Jimcada ah oo la wada tukaday loona kala harin arrintaas. Munkarka intiisa badan waxaa u taagnaa dad khaas ah oo ducaad ah iyo ciidan la shaqaynayay. Markii ciidankii batay oo la helay culumo badan oo awal geedaha hoostooda ku nabnayd oo quus taagnayd, markii la helay muhaajiriin fara badan oo diyaar u ah in ay naf iyo maalba huraan, markii la helay shacab la maamulo ayaa waxaa soo muuqatay dawladnimo illayn macnaha dawladnimo waxaa sal u ah saddex arrimoode: Manhaj, Dad iyo Dal.

Waxaa billaabatay in la qabto shirar aan kala go’ lahayn oo looga wada tashanayo sidii laga yeeli lahaa ama loo maamuli lahaa dawladnimadaan soo muuqatay iyo fursaddaan la haysto oo qaaliga ah. Waxyaabaha xiwaarku ugu badnaa waxaa ka mid ahaa:

  1. Yaannahay? (Manhajka)
  2. Xaggee dagnaa? (Istaraatiijiyadda)
  3. Ma is raacsannahay? (Shaki la kala qabay)

Aakhirkii waxaa la isku waafaqay in loo hayaamo gobollada Waqooyi Bari sababtoo ah ayagaa noqday meesha kaliya ee bad, buur, berri iyo biyoba leh.

Markaan leeyahay waa la isku raacay arrintii ahayd in Bari loo guuro macnaheedu ma aha in la waayay khilaaf ama ra’yi kaas ka soo horjeeda. Waxaadse ogaataa mar walba waxaa la qaadanayey ra’yiga meesha loo bato khayrna loo maleeyo in uu ku jiro idan Alle.

Waxaa meeshii ku haray oo dadkii is raacay khilaafay laba wadaad iyo ciidankoodii oo iyaguna dhexdoodana is khilaafsan dadkana khilaafsan. Waxaana ku faahfaahin doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa qoraalladayada dambe haddaanse hordhac idin siiyo waa labada wadaad oo la kala dhaho Sheekh Xasan Ashkir iyo Sheekh Cabdiraxmaan Jibriil. Aakhirkiina ciidamadoodii waxay ku danbeeyeen Caanoole iyo Xisbul Islaam garabka Axmed Madoobe. Waxaa ku rumowday maahmaahdii aheyd “kullu inaa’in bimaa fiihi yandaxu,” weel walbaa wuxuu dhididaa wixii ku jira (Manhaj qallooc iyo qabyaalad).

Qofkii qormadaydii koowaad soo akhriyay la yaabi maayo in aan dad magacii sheego ama qabiilooyin. Marka fadlan haddaad ku dhex aragto waxaad qoonsatid qormadaan adigoo aan xadgudbin ku laabo qormadaydii koowaad. Waa haddaad xaqdoon tahay (xiiqsanase yeelkiis Xabashida la safan wali).

Qeybta 4aad

Waxaan joognay ayadoo lagu heshiiyay in loo hayaamo gobollada Waqooyi Bari marka laga reebo labadii kooxood oo aan horey u soo sheegnay.

Caanoole iyo Xizbul Islam garabkii Axmed Madoobe oo gaalada raacay markii Alle fashiliyay, oo ayagu ku adkaystay in ay joogi doonaan deegaammaday u dhasheen dacwadana ay ka wadi doonaan sidaasaana lagu heshiiyay oo lagu faataxaystay ama lagu ducaystay.

Inta aannan dhaqaaqin aan sawir yar ka bixiyo ciidankaas iyo dhismihiisii. Ciidanku ma yarayn wuxuuna watay gaadiid farabadan oo isugu jira mid xamuul ah, mid dagaal iyo mid lagu raaxaysto ama si gaar ah loo leeyahay intaba. Waxaa la socday haween, carruur iyo dad aan ka tirsanayn ciidammada oo ayagu rabay in ay ku meel gaaraan ciidankaas awoodda badan leh Allana ku xirnaa.

Amiirka caamka ah wuxuu ahaa Sheekh Maxamuud Ciise “Abuu Muxsin” (taqabbalahu-llaah). Ragga wax laga waydiin jiray ciidamadaas kan cusub oo lasoo qorayo kan la dalacsiinayo iyo kan la fahmi waayo xaalkiisa waxay kala ahaayeen: Sheekh Axmed Cabdisamad Geesood oo hadda ah suuq geeyaha mashruuca Meles Senaawi, Caynaashe Dheere oo Ilaahey ku manneystey maskax uu sida kombiyuutarka oo kale wax ugu keydin jirey iyo Sheekh Maxamed Sheekh Xasan Taraar.

Tababbarayaasha ciidanka waxaan ka xasuustaa Mahad Karatay, Xuseen Cusmaan Garyar (taqabbalahu-llaah) iyo Xaamilul-Qur’aan Cabdirisaaq Weerar (taqabbalahu-llaahu). Saxaafadda iyo intaan ka xasuusto raggeedii waxay kala ahaayeen: Ibraahiim Khaliil iyo Xasan Ibraahim “Abuu Xasaan” oo hadda ah ninka laf dhabarka u ah barnaamijka Meles Senaawi isla markaana ahaa ninkii tagey Kuweyt iyo Sacuudiga si barnaamijkaan lagu mijaxaabinayo mujtamaca Soomaaliyeed loogu helo taageero dhaqaale iyo mid siyaasadeed, haddana dibadaha u wareegaya si uu umadda Soomaaliyeed uga gado mashruucaan ah in gaalada la isu dhiibo.

Xagga Caafimaadka waxaa ugu waawaynaa Dhakhtar Cabdicasiis Cabdi Faarax, Dhakhtar Bashiir Xuseen iyo Dhakhtar Baydhabo. Manhajka ciidanku wuxuu ahaa manhajkii Salafu Saalix. Wuxuuna ahaa shayga kaliya oo lagu kala baxo marka hawli murugto hadday tahay mid caam ah ama mid khaas ah intaba. Waxaa la arki jiray ama aan goob joog u ahaa iyadoo kan laga gar helay iyo kan garta helayba ay is mucaanaqaynayaan oo wada qoslayaan isla markaana wada shaqaynayaan fardi iyo jameeco waxay noqdaanba.

Yaan la hilmaamin in ciidanku dhammaan baabuurta saaran yahay oo diyaar loo yahay in la dhaqaaqo waxa kaliya ee la sugayo uu yahay amarka amiirka caamka ah. Amiirkii meeyay? Amiirku wuxuu mashquul ku yahay macasalaamaynta walaalihii khilaafay qaafiladaas ku midowday Ilaahay dartii wuxuuna quudaraynayay in ay dhahaan waan ka noqonay go’aankayagii hore oo isbahaysigaan raacaynaa mase dhicin arrintaasu!

Amiirkii wuxuu bixiyay amarkii socdaalka waxaana lagu dhaqaaqay Ilaahay idankiis. Ciidamada dhaqaaqay waxay ka koobnaayeen dhammaan ummadda Soomaaliyeed qabiilooyinkeeda, waxa isu keenayna waxay ahayd inay Ilaahay kalimaddiisa kor yeelaan oo kaliya waliba xilliga lagu jiray wuxuu ahaa xilligii ugu xumaa oo qabiilooyinka la isku imtixaanay raggaanse Ilaahay wuu ka badbaadshay. Akhristow ha hilmaamin cinwaankeenii ahaa, ma run baa in culumada wax laga maqli waayay maxayse tahay waxa laga maqli waayay?

Ciidanka ku haray Dhoobley ee waliba khilaafey qaafiladii baxdey waxaa madax ka ahaa rag culumo waawayn ah oo qaarkood loo soo dhibay diintaan fidinteeda bal la xiray xabsi dheer oo gaaraya illaa 10 sano sida Shiikh Cabdiraxmaan Jibriil. Waxaa kaloo kamid ah Sheekh Xasan Ashkir oo ka mid ah raggii u fatwoodey mashruucan lagu minjaxaabinayo umadda Soomaaliyeed ee ka socda Soomaali Galbeed. Wadaaddada waxaa reebay wuxuu ahaa shubhadii aheyd: nin waliba reerkooda ha gaarsiiyo dacwada ama dacwatu yaa qawmi, innaga daaya ismuujintaan, kuma jirto maslaxada dacwadu sidatan, waxay sababeysaa in nalagu soo duulo, ciidamadaan cid walba isugu jira dadkaa ka didaya, Soomaali heshiis ma aha, iyo wixi la mid ah.

Shubhooyinkaas oo dhan oo haddii si loo eego macquul noqon kara waxaa lagu buriyay nusuus cadcad iyo caqli fiyow intaba. Markii wadaaddadaas watey shubhooyinkaas meel bannaan lasoo taagay oo laga gar helayna waxay dheheen annagu tolkayo ayaan dhexjoogaynaa ‘tolkaaga iyo kabtaadaba dhexdaa looga jiraa’ (Maahmaah Soomaaliyeed).

Lama aqoon xilligaas shubhooyinka maanta jira oo ah haddii nin sheekh ah aragtidiisa la dib dhigo oo nusuusta laga hormariyo in la yiraahdo culumadii baa warkoodii la diidey, culumadii baa la ixtiraami waayey iyo wixi la mid ah. Waxaan qormadaan ku soo koobayaa khilaafka hadda Ictisaam leeyahay wadaaddadii baa la khilaafay ma ahayn wax la yaqaanay. Waayo waxaa caada aheyd in wixii la isku khilaafo loo celiyo Kitaabka iyo Sunnada, ee aan loo celin ra’yi sheekh.

Qeybta 5aad

Waxaan kala hoyannay ayadoo uu ciidankii ka dhaqaaqay Dhooblay. Buulo Xaawo ayaa noqon doonta magaalada ugu horraysa ee uu ciidanku ku hakado maxaa yeelay ciidan kaliya ma aha waxa meesha maraya ee waxaa ku jira dad maato ah oo u baahan in la nasiyo markay masaafo socdaanba. Kaliya waxaa muhiim ah oo aan halkan dib ugu noqonayaa in aan xuso raggii mas’uulka ka ahaa dhowr maktab oo muhiim ahaa kuwaasoo kala ahaa:

Maktabka Amniga, Axmed Buuxane ahaana dhakhtar. Haddana waxaa la ii sheegay in uu dhakhtar u yahay Riyaale oo ah ninkii sheegan jiray madaxwaynaha Soomaalida Waqooyi Galbeed (Hargaysa). Talow ma qabiil baa isu geeyay mise caqiido?

Maktabka Gaadiidka: Axmed Ducaale (taqabalahu-llaahu).  Fiiro Gaar ah: Axmed Ducaale wuxuu u dhintay si caadi ah ee kuma shahiidin Jihaadka dhexdiisa wuxuuse ahaa nin ku dhex jiray camal wanaagsan sidii nooga muuqatay.

Maktabka Loojistikada: Cabdulqaadir Kuus.

Walaalayaal maalmo kadib waxaan tagnay Buulo Xaawo oo aad ugu diyaar garawday soo dhawayntayada. Bal naguma ay sugin magaalada ee waxay nooga hor yimaadeen meel dhexe magaaladiina waxay na soo galiyeen ayagoo hareeraha nooga jira oo aad moodo haddii xabaddu soo dhici lahayd in ay ayagu shafka u dhigan lahaayeen inta aysan annaga nagu dhicin maxaa yeelay qabiil kasta oo lasoo dhex marayo waa hubaysan yahay haddaysan kaa biqinna malaggaa baa galay, waa lagu dili.

Buulo Xaawo ayaan nimid oo aan ku nasannay si fiicanna naloogu soo dhaweeyay. Magaalada waxaa ka jiray mucaskar aan kaayaga ka liidan xagga ciidanka laakiin laga shuyuukh badnaa ama culumada waawayn oo la yaqaannay.

Mucaskarkaas waxaa madax ka ahaa rajul u dhigmay dhowr nin ama sheekh oo ka mid ah culumadii annaga nala socotay. Ma taqaan rajulkaas magaciisa? Wuxuu ahaa Shiikh Yuusuf Shiikh Axmed. Shiikh Yuusuf wuxuu ahaa nin xagga diinta wax ka yaqaan qaa’idna ah. Wuxuu ahaa nin aan dhigin qoriga silsiladda leh ama loo yaqaan boobaha culus. Wuxuu ahaa qaadiga magaalada. Wuxuu ahaa ninka marka sahan loo baxayo asagu soo hubiya waxa meeshaas ka jira. Wuxuu ahaa tababbare ciidan. Wuxuu ahaa nin Ilaahay barakeeyay dhan walbaba (taqabalahu-llaahu). Waxaa isna tababarka ciidanka wax ka bixin jiray rag aan ka xasuusto Barre Ubaxle oo loo yaqaanay Barre Daliil. Maxay ugu baxday Barre Daliil? Barre wuxuu ahaa raggii Maxamed Siyaad Barre uu isku difaaci jiray oo lasoo siiyay tababbar heer sare ah lakiin aan wax badan diinta ka aqoon wuxuuse ahaa baarri dabeecad san.

Barre iyo nin saaxiibkiis ah oo tababarayaasha ka mid ahaa ayaa mar walba waxaa ka dhexeeyay xifaaltan ama tartan xagga diinta ah. Ayagu dadka wax bay baraan waxna way ka bartaan oo waxay qaataan casharo diini ah. Barre Carabiga waa ku adkaa laakiin saaxiibkiis wuxuu yaqaannay xoogaa bawsi ah.

Maalin baa waxay isaga iyo saaxiibkiis isku qabteen waxaanu ma bannaana iyo waa bannaan yihiin. Barre wuxuu yiri saaxiib arrintaan aad ku doodayso daliil ma u haysaa? Saaxiibkii wuxuu yiri haa. Waxaa lagu yiri soo daa. Wuxuu yiri sow Ilaahay ma oran kalaamu layl maa yamshii finnahaar. Barre wuxuu u qaatey nas maadaama uusan Qur’aanka aqoonin ama Carabiga. Barre wuxuu yiri Allay lehe waad iga gar heshay. Wixii maalinkaas ka dambeeyayna Barre wuxuu ahaa arday saaxiibkiisna wuxuu ahaa mucallin.

Arintii baa waxaa ogaaday wadaaddadii. Markaasay soo kala dhex galeen oo ninkii beenta sheegayna la waaniyay, Barrana lagu yiri ninku wuxuu kuu sheegay waxba kama jiraan, Qur’aan iyo xadiith toonna ma aha, waa maahmaah Carabi ah. Maalinkaas wixii ka dambeeyayna waxaa loo yaqaanay Barre Daliil.

Dhacdadaan waxaan usoo qaatay qaabka dadka ehlu diinka ah ay u wada doodaan ama arday ha ahaadeen ama shuyuukh intaba. Bal fiiri sida Barre looga gar helay ama sida uu u istaagay marka lagu dul akhriyay wuxuu u maleeyay nas. Sababta keeneysa in uu hoggaansamo baa waxay tahay in la baray marka ay qof isqabtaan ama doodaan in uu waydiiyo daliil.

Markaan nasannay oo daaltiranay ayaan dhaqaaqnay ayadoo ciidanku intii ka badan yahay. Waxaan ka gudubnay buundada Luuq Ganaane. Waxaan afka saarnay jid lagu magacaabo Habaar Waalid oo u dhexeeya Luuq iyo Goday. Waa meel ay daggan tahay qawlaysato wax alla waxay aragto dilaysa oo dhacaysa. Ciddii ka badbaaddaa waxay tukataa Salaatu Shukri.

Waxay u dhaxaysaa saddex waddan: Soomaaliya, Keenya iyo Itoobiya. Waa jid dheer oo aan biyo lahayn geed walbana laga filan karo in cadaw ku jiro. Waxaa na waday rag dal aqoon ah daacadna ah mar walbana bixinayay talooyin wax ku ool ah si looga badbaado dhabba-jiifka iyo jid-xumida, sidoo kalena si dhaqso ah looga gudbo meelaha xun xun.

Akhristow yay arrintu naga noqon qisas kaliya ee waxaad dhuuxdaan oo fiqi kala soo dhex baxdaan wakhtiga la joogay meesha la joogay iyo ciidankaan hubaysan oo u diyaar garoobay in ay dhex maraan dalal cadaw soo jireen ah mid diineed iyo mid siyaasadeed intaba, lagana yaabo in ay socdaal ku jiraan muddo bil ka badan. Tirada ciidanku ma yarayn hubkooduna sidoo kale ma yarayn laakiin waxay ahaayeen rag og in aysan Ilaahay ka maarmin hubna wax u taraynin haddaysan Ilaahay ku xirnayn. Sidaas darteed waxaa meel kasta oo ay marayaanba muraaqabaynayay ama dhiira galinayay oo muxaadarooyin iyo qisas ay kaalmaystaan la dultaagnaa culima ay kamid yihiin Shiikh Cabdulqaadir Cukaasha, Shiikh Maxamed Idriis iyo kuwa kale oo aannaan halkaan ku soo koobi karin.

Ma jirin magacyada hadda batay: sida Salafiya Jadiida, Ictisaam, Al-Shabaab iyo wixi la mid ah. Waxaa jiray hal tayaar oo laga taageero dibad iyo gudaba. Waxaana raalli la isaga ahaa sida daahirka ahayd in ciidankaan meel lagu furto oo dawlad Islaam ah la dhiso. Arrintaasna waa tii intaan la guurin muddo la lafagurayay markii dambana la go’aansaday in dawladdaas marka hore dhidibbada looga aaso xeebaha Waqooyi Bari, kadibna waddanka intiisa kale la isku ballaarsho oo si tartiib tartiib ah loo qabsado illaa Xamar laga soo gaarayo.

Waxaan ka soo gudubnay wabiga Jubba buundada Luuq waxaanna ku soo marnay xoog maxaa yeelay rag bay isbaaro u tiillay dadkana ku baaran jiray mid ay dilaan iyo mid ay dhacaan ka dhigi jiray. Annaguse Ilaahay baa nooga hiilliyay oo argaggax ku riday. Ciidankaas hubaysnaa ee buundada joogay waxaa madax ka ahaa nin lagu magacaabi jirey Caddaw Barre oo booliis ahaan jiray.

Markaan Wabiga Jubba ka gudubnay waxaa noo haray oo aan ku qasbaneyn in aan marno Goday oo ah halka Wabi Shabeele ku yaal. Waxaana daggan ciidan hubaysan oo Itoobiyaan ah. Waxaanse go’aansannay in aan foodda is darno. Qofkii xaq wadana Ilaahay kaalmayn doono.

Waxaan sii kacaakufnaba waxaan dagnay Goday korkeeda si aan isu diyaarinno oo ciidanku hubkiisa u sifaysto illayn waddo dheer oo boor badan baa la soo maray loona hilba qasho oo ciidanka caloosha loo buuxiyo illayn calaf waa kii kaa dagee. Waxaa la diray sahankii ama raggii arrintaan soo qiimayn lahaa iyo meelaha istaraatiijiyadda ah ee ciidanku barri ka weerar tagi doono inshaa Allaahu tacaalaa. Akhristow sooma habboona in aan annaguna diyaar garawno oo xoogaa nasanno illayn barri baan dagaal galaynaaye? Haa Allay lehe, waa inoo qormada danbe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 6aad

Bismillaahi Wabacdu. Waa qormadeenii 6aad iyo qisaskii Al-Itixaad.

Inta  aanan u galin qormadaydaan waxaan dhammaan salaamayaa walaalaha ku taxan  qisadaan. Waxaana uga mahad celinayaa talooyinka ay ii soo gudbinayaan iyo khaladaadka ay iga saxayaan. Aad ayaad ugu mahadsan tihiin. Waana qaadan doonaa taladii wax ku ool ah inshaa Allaahu tacaalaa.

Anna waxaan idinka codsanayaa gaar ahaan ragga taariikhdaan wax ka og in ay i saxaan oo wixii macluumaad ah oo mugdi iga galo in ay ii toosiyaan. Waxaan kaloo walaalaha ku boorrinayaa in ay u madax bannaan tahay ciddii qisadaan buug ka samaynaysa. Maxaa yeelay waa taariikh soo martay ummadda Soomaaliyeed oo mudan in loo xifdiyo. Baarakallaahu fiikum wajazaakumullaahu khayran fiddunyaa wal aakhirah.

Waxaan kala hoyanay ayadoo ciidankii dhammaan mashquul yahay. Qaar waxaa loo diray in uu keeno xogtii cadawga oo dhamaystiran. Qaar waxaa loo diray in ay ciidanka caloosha u buuxiyaan ama dharjiyaan. Qaar waxaa loo diray in ay diyaariyaan kaartadii ciidanku ku weerar tagi lahaa. Qaar kalena waxaa loo diray in ay hubka safeeyaan, iyo wixi la mid ah.

Waxba ha nixina oo ha is dhihina: “Alla Ikhwaankii maxaa haysta? Wadaaddadu maxay dagaal ka yaqaannaan masaakiin?” Nacam naxnu masaakiin ilallaahi. Sidaan horay idinku soo sheegayba dadka meesha marayaa waxaa la dhihi karaa waa umaddii Soomaaliyeed oo dhan xagga tirada iyo xagga tayada marka laga eego.

Waxaaba la dhihi karaa waxay ahaayeen dhuuxii ummadda. Amiirka caamka ah waa nin kornayl milatari ah waa Sheekh Maxamuud Ciise. Ku xigeenkiisa waa kornayl kale oo ahaa Sheekh Faarax Xasan Faarax (taqabalahumullaahu ajmaciin). Labada shiikh tusaale ayaan u soo qaatay laakiin ciidanku wuxuu ahaa rag Ilaahay barakeeyay oo aysan u yarayn aqoon diin iyo adduunyo toona.

Waxaa la gaaray saacatu sifir ama wakhtigii kama dambaysta ahaa. Waxaa timid xogtii cadawga oo dhammaystiran. Waxaa la bixiyay amar ah in weerar la isu diyaariyo. Wakhtigu waa duhur gadaashiis ama qiyaastii saddexdii galabnimo.

Urur walba oo ciidanka ka mid ah waxaa u qalan neef geel ah walina aan hilbihiisii loo qaybin ciidanka. Waxaa nalagu amray in aan dhaqaaqno annaga oo dagaal u diyaarsan. Magaalada Goday waxay ku taal meel bannaan ah. Bannaanku wuxuu la’egyahay qiyaastii 5 illaa 10 kiilomitir. Magaalada waxaa ka sokeeya wabi iyo buundo oo ay ciidan ku hareeraysan yihiin ama waardiye ka hayaan.

Meeshu geed lagu gabbado malaha. Ciidankii waxaa loo qaybiyay saddex qaybood. Midig, bidix, iyo qaybta dhexe, khidadkaasna waxaa laga dhaxlay Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wa sallam). Waana kaartada ugu fiican oo ciidan ku dagaalamo. Waxaa la dhaqaaqay ayadoo la takbiirsanayo hubkuna kusii jeedo gaalada xaggeeda.

Waa lagama maarmaan in aan milicsanno magaalada iyo taageerada aan ku leennahay. Magaalada bartankeeda waxaa ka lulanayay calan ay ku xardhan tahay calaamadda iyo magaca Al-Itixaad Al-Islaami. Waxaa ka furnaa xafiis loogu khidmeeyo ururkaas iyo danahiisa siyaasadeed.

Magaalada meel aan ka fogayn oo la dhaho Halooyo ayaa iyadana waxaa ka furnaa mucaskar ay maamulaan ragga xafiiskaasu u furnaa, Al-Itixaad.

Mucaskarkaas waxaan filayaa in uu madax ka haa shiikh lagu magacaabi jiray Cabdullaahi Baday (taqabalahullaahu). Rag ay ka mid yihiin Shiikh Cabdullaahi Baday, Shiikh Cabdullaahi Sayid  iyo kuwa kale oo fara badan oo aad u qiiraysan ayaa muddaba nala soo socday oo meel fog nooga hor yimid si ay noo soo dhaweeyaan dal aqoonna way noo ahaayeen.

Walaalahaas magaalada daganaa oo xafiisyada ku lahaa oo dawladda Itoobiya aqoonsanayd waxay isku dayeen in ay si nabad galyo ah ciidamadeenna ku marsiiyaan dhulka. Waase laga diiday waxaan dagaal ka ahayn. Itoobiyana waxay isu diyaarisay dagaal annana waxaan soo qaadnay weerar. Maxaase dhacay aakhirkii? (Walcaaqibatu lilmutaqiin).

Waxaan soo qaadnay weerarkii loogu magac daray Furashadii Buundada Goday. Meeshu waa bannaan saan horayba idiinku sheegay. Ciidankii waa uu soo dhaqaaqay asagoo saddex madax ah. Wakhtigu waa Jiilaal. Boorbaa cirkaas isku shareeray (kor ukacay).

Waxaa qarsoomey wax Alla wixii Goday koofur ka xigay dad iyo duunyo intaba. Xattaa buurihii baa qarsoomay ilayn boorku markuu kaco korbuu aadaaye. Tigree lawyo gaabtii dhufays bay ku jireen buundada hareereheeda ah. Waxayna rabeen wixii usoo muuqda in ay meeshiisa ku toogtaan ilayn meeshu waa bannaan, hub iyo saanadna way haysteen, cabsina kamay qabin Soomaali.

Dadkii magaalada ku dhaqnaa oo Muslimiinta ahaa bannaankay u soo baxeen ayadoo qofba si u fakarayo. Mid is leh Ilaahaw ceebtayada astur culumadaan indha adaygeedaan la yaabannahay. Ma Itoobiyay la dagaali karaan? Ma Itoobiyey iska celin karaan? Mid wuxuu leeyahay bal waxa dhacaan ogaan. Mid wuxuu leeyahay war aan galno dagaalka maxaad u taagan tihiin? Ma waxaad rabtaan in walaalihiin hortiinna lagu cuno? iyo wixi la mid ah. Dadkuna waxay taagan yihiin waddada hareeraheeda. Waxaa ugu horreeyay ciidanka laba gaari oo Laand Kuruuser ah oo ay kala wadeen Cali Xaashi iyo Shariif Yare. Labada gaari waxaa saarnaa qoryaha loo yaqaan tiknikada iyo ciidankii ku dagaallami lahaa. Wiilashaas sidey gawaarida u wadaan waxaad mooddaa in aan qof banii Aadam ah uusan wadin gaadiidkaas.

Ciidankii Tigreegu waxay arkeen boor meel fog ka soo muuqda. Way diyaar garoobeen. Boorkii wuu soo dhawaaday waxna ma arkaan aan boor ka ahayn. Way is nabeen si ay u hubiyaan boorku wuxuu yahay. Waxaase hoosta kasoo galay boorkii oo guux aan caadi ahayn wata. Boorkuna wuxuu taxan yahay ilaa meeshaan ka soo dhaqaaqnay. Waxaa Ilaahay ku riday rucbi iyo argagax. Waxay banneeyeen buundadii waxayna isugu tageen meel aan ka fogayn buundadii. Maxaa yeelay waxay ogaayeen dantayadu in ay tahay in aan rabno in aan buundada ka gudubno oo kaliya ilayn annagaa u sheegnay in aanan dan kale lahayn oo aan ka ahayn buundadaas.

Labadii wiil iyo ciidankii la socday markay buundada soo gaareen ayay baabuurtii ka daateen oo buundada labadeedii dhinac difaac ka xirteen ciidankiina u gacan haatiyeen oo ku dheheen soo gudba. Goday baanu dhex marnay annagoo cizzi iyo sharaf huwan Ilaahay baana ku mahadsan.

Dadkii reer Goday markay na arkeen annagoo nabad qabna waxay la kala dhaceen farxad aan farxadi ka dambayn oo waxayba ku sigteen in ay iska kaayo daba socdaan ayagoo lugaynaya oo mashxaradda iyo sacabka dhacaya aad mooddo in boqorro la soo dhawaynayo.

Fiiro Gaar ah: Rag waagaas noo sacabinayay (Godey) oo carruurta iyo haweenka la safnaa ayaa maantay caytankoodii iyo aflagaaddadoodii mujaahidiintu ka nasan la’ yihiin. Kuwii ciidanka hogaaminayay qaarkoodna gaaladii maalinkaas Ilaahay hoojiyay ayay jawaasiis u yihiin. Shacabkiina wali xasuuqii waa sidiisii iyo ka daran.

Waxaan dhaafnay magaaladii annagoo is leh malaha sidaan kuma badbaadi doontaan. Aaway raggii magaalada ama ciidankii magaalada haystay horay ayuu idiin galay oo waxay rabaan in ay idin gaadaan. Mase dhicin arrintaasu oo Ilaahay waana kala badbaadiyay. Qoraxdii baa aad u gaabatay anaguna magaaladii cabbaar baan ka soconay.

Meel hortayada ah ayaa waxaa ka curtay daruur biyo dhigtay. Waxayna ku habsatay waddadaan haynay oo meelo god-godan leh.Waxaan soo gaarnay daruurtii iyo biyaheedii. Wakhtiguna waa maqrib dabadi. Xasuuso waxaa noo raran hilbihii geelii aan maantay qalannay oo aan wakhti lagu cuno loo helin. Amiirkii amar buu bixiyay. Wuxuuna yiri hala dago oo ciidanku ha nasto hana la casheeyo waardiye adagna hala qabto waa intaasoo Tigree lawyogaab naga dabatimaadaaye. Walaalayaal waxaa ila quman in aan u kaadinno ciidanku intuu cashaynayo annaga lafteena naflay baanu nahaye aan casho raadsanno. Goday sidaan ku soo marnay iyo sida Ilaahay Tigreegii rucbiga ugu ridayna aan Ilaahay ugu mahadnaqno.

Qeybta 7aad

Bismillaahi Wabacdu.

Waxaan isku ogayn in aan soo nasanno ciidankuna casheeyo. Ciidankii wuu casheeyay wuuna nastay. Wuxuu cabbay biyo macaan oo Ilaahay cirka uga soo dajiyay. Waa la qubaystay. Weelashii marnaa ayaa biyo laga buuxsaday. Mahaddaasna Ilaahay baa leh. Ciidankii wuu dhaqaaqay. Waxaa afka la saaray meeshii ay dagganaayeen mucaskarkii reer Halooyo oo aan sidaas nooga fogayn. Waxaan soo gaadhnay walaalihii iyo degaankoodii. Waxaa naloo tusmeeyay meelihii ku habboonaa degaanka waana la dagnay.

Meesha waxaa ka qodan dhufaysyo Rabbaani ah. Waa meel leh togag waawayn oo qaarkood biyo qul-qulayaan. Biyuhu waa biyo dhanaan oo markaad afka saarto gadaal bay kuu dhaafayaan. Waase lagu qasban yahay in la cabbo oo hadday dhammaadaan xoogaagii xareedda ahaa ayagaa biyo noo ah waliba waxaa nala socda carruur yaryar oo aan xamili karin biyahaas kharaar.

Ciidanka urur walbaa meel buu dagay. Taliskii ama madaxdii ciidammada waxaa la dajiyay meel u dhaxaysa ururrada si looga warqabo nabad galyadooda. Waxaa madaxdaas ka mid ahaa oo ciidanka dhexfadhiya Shiikh Aadam Garway (taqabalahu-llaahu). Shiikhu wuxuu ka mid yahay ragga fara-ku-tiriska ah oo naftoodii iyo maalkoodii u huray in ay ku bixiyaan jihaadka Ilaahay magiciisa lagu koryeelayo mu’miniintana loogu gargaarayo. Taqabalahu-llaahu.

Wuxuu ka soo tagay dabaqyo dhaadheer iyo hoteello ku yaalla Nayroobi. Kaashkiisii wuxuu ku soo shubay khasnaddii mujaahidiinta si loogu nafaqeeyo mujaahidiinta dhibaataysan. Allaahu Akbar walillaahil Xamdu. Shiikh Aadam ma ahayn oo kaliya nin xoolo bixiya wuxuu ahaa askari qabta waxay qabato askartu.

Wuxuu ahaa waacid wacdiya ciidanka. Wuxuu ahaa zaahid cibaado badan. Wuxuu ahaa mufakir bixiya talooyinka markaas taagan. Wuxuu ahaa nin Ilaahay jeclaysiiyay goobaha jihaadka kumana soo koobi karno wuxuu mudan yahay in aan waraaq uga sheekeeyo. Ilaahay baa ka abaalmarin doona wuxuu shaqaystay oo khayr ah.

Waxaanse Ilaahay hortiis idinku markhaati galinayaa in aan jeclaa Shiikh Aadam. Waxaan u jeclaana aysan ahayn aduunyo ee ay ahayd jihaad jacaylkiisii iyo cibaadadiisii. Ilaahayna waxaan uga rajaynayaa in uu shahaadadiisii u aqbalo. Waxaan Shiikh Aadam warkiisa uga baxayaa: Maalin ay dhagahayga ku soo dhaceen asagoo taar kula hadlaya qof aan u maleeyay xaaskiisii oo markaas hadalku ka taag taagmay.

Waxaan maqlayey hadal uu oranayey oo ahaa, “Maxaad iga rabtaa xoolahaygii oo dhan adaa haystee ku raaxayso aniguna waxaan ku raaxaysanayaa boorka Jihaadka.” Meeshaan markaas joognay waa meel duur ah oo aad u qallalan oo aad u boor badan. Akhristow Shiikh Aadam Ilaahay buu ka doortay Islii oo waa tagay. Waxaase nasiib darro ah rag maalinkii Shiikh Aadam safka kula jirey oo mujaahidiin ahaa sida daahirkooda nooga muuqatey muddana camalkaas jihaadiga ah ku soo jirey ay maanta camalkii isaga ahaa ka tanaasuleen oo ay ka doorbideen in ay cimaarado dhaadheer ka dhistaan Islii iyaga oo aan waliba is qarinaynin oo habeen walba talefeeshinka iska xayeysiinaya.

Nasiib darrada taa ka wayn waxay tahay in xayeysiinta ganacsigooda ay ku garab wadaan xayeysiin kale oo ah “Tigree waa walaalahay oo waan ku khaldannay markaan jihaadka la galnay waxaan bari ka nahay Al Shabaab iyo mabda’ooda diiniga ah. Waxaan qaadannay mabda’a Dimuqraadiyadda. Waxaan u soo laabannay Meles iyo wixii ku mabda’ ah. Waxaan la dagaalami doonnaa annagoo isku duuban wax alla iyo wixii heshiiskeennaas cadaw ku ah!”

Wayna ka dhabeeyeen oo hadda waxay wadaan xamlo aan caadi ahayn oo lagu hayo Muslimiintii awalba daciifka ahayd oo kacaakufaysay. Waxaan sheegayo qofka been u qabow ka kac hurdada oo fiir-fiiri hereerahaaga.

Waxaa mudan in la xuso Shiikh Maxamed Qaasim oo ahaa halyay kale oo ummadda ku dhex jiray. Skiikhu wuxuu ahaa nin gacan furan oo deeqsi ah. Waa nin qaari’ ah oo cibaado badan. Wuxuu ahaa nin taajir ah. Maalkiisiina wuxuu ku bixiyay in lagu koryeelo kalimadda Ilaahay. Wuxuu ahaa ninka soo gaarsiiyay Al-Itixaad meel ay dawlad ka noqon karaan oo ayagu isku fillaan karaan. Ilaahay ha xifdiyo isaga iyo kuwa la midka ahba. Aamiin. Aamiin.

Aan u soo laabanno dagaankii biyaha kharaaraa. Ciidankii mudduu meeshii dagganaa. Waa la daal tirtay oo la nastay walaw ciidanka ay soo martay xanuun aad noo jilciyay. Sababtuna waxay ahayd biyihii kharaaraa markii ciidankii cabbay ayay hor iyo gadaal noqdeen oo xitaa waxaa la gaaray heer salaadihii fadhiga lagu tukado. Waxaa la diyaariyay baabuurtii soo martay waddada dheer.

Waxaa la bixiyay amarkii lagu guuri lahaa illayn waxaa na sugaya waddo aad u dheer oo cabsi badane. Cabsidii ma dhammaan. Waxaase dhammaaday wabiyadii laga gudbayay iyo buundooyinkii waawaynaa. Waa la dhaqaaqay. Waxaa na wada rag aad dalkaas u yaqaan. Waxaan sii marnay meel bannaan oo magaceeda la yiraahdo Banki Qoraxay.

Waxaan sii marnay dhul aad u qurux badan oo dhirtiisa carafta ka soo kacaysa aad mooddo in dhalo barafuun ah lagu jabiyay. Ciidda dhulkaas haddaad seexato oo aadan waxba iska xijin wasakhi kaa soo raaci mayso siday nadiif u tahay awgeed. Nin baan waydiiyay magaca meeshaas wuxuu yiri, “Waxaa la dhahaa Wardheer.”  Waxaan xasuustay murtidii ahayd waddo loo maraa wadyaalaaye Wardheer dal wanaagsanaydaa.

Waxaan sii marnay tuulo ayana meeshaas ku taallay. Waxaan iri, “Magaceed tanina?” Wuxuu yiri, “Waxaa la dhahaa Qalloocan.” Waxaan sii marnay tuulooyin kale oo dadka qaarkiis macna wayn ugu fadhiya. Waxaa ka mid ahaa Shaxda iyo Buuhoodle oo bulshada qaarkeed markay xanaaqaan ay ku dhaartaan oo waxay dhahaan waa tii ciidda Shaxda iyo Buuhoodle midh midh loo qaadaa!

Waxaan gaadhnay laamigii dheeraa oo isku xiri jiray gobollada waqooyi bari iyo koonfurta Soomaaliya. Mar haddaan halkaas nimidna waxaa naga hari doona jid xumidii na dhaxalsiisay in aan bil ku soo jirno safarkayagaas. Waxaan kaloo ku soo dhawaannay magaalooyin waawayn sida Laascaanood oo kale. Laamiga laftiisu ma dhibyara oo aad bay ugu badan yihiin day-dayga iyo dhabajiifku.

Laamigii markuu noo muuqday ayaan meel ku leexannay oo dagnay si xuduudda haan cusub loo muraaqabeeyo oo musaalaxo lagu dhexmaro. Waxaa la diray raggii u xilsaarnaa arrimahaas khaaska ah. Ciidankiina waa dagay. Ikhwaanay aan ka war sugno raggaas. Xoogaana aan nasanno socdaalkuna meeshiisuu nooga sii socon doonaa inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 8aad

Bismillaahi wabacdu.

Waa qormadeenii 8aad.

Walaalayaal sida caadada u ah ciidanku markuu meel dago waxaa la kala ratibaa dadkii u khidmayn lahaa ciidanka. Qaar waxay qabtaan waardiye adag, qaar waxaa loo diraa in ay dadka raashin u diyaariyaan, qaar waxaa loo diraa in ay biyo raadiyaan, qaar waxaa loo diraa in ay haddii meeshu tuulooyin leedahay ay dadka soo wacdiyaan.

Anigu waxaan ka mid noqday dadkii loo diray biyaha, waxaan qaadannay booyad, waxaan aadnay tuulo noo dhawayd oo la yiraahdo Aricaddeeye. Tuuladii markaan nimid waxaan raadinnay odayaashii magaalada, waxaan u sheegnay in aan nahay ciidan Muslimiin ah oo meel dhaw dagay waxaan rabnaa biyo. Waxay dhaheen ma waxaad tihiin Ikhwaankii halkaas iyo koofur ka yimid? Waxaan niri haa, waxaa nalaku soo dhaweeyay gacmo furan wajiyo furan iyo sidii ka muuqatay qalbi furan intaba.

Tuulada waxaa daga reerka uu ka dhashay daaciga wayn ee Axmed Maxamed Saleebaan waana nin in muddo ah dacwada ka dhex muuqday Alla ha xifdiyo isaga iyo kuwa ku ayniga ah. Waxaan dhaansannay booyaddii, waxaan soo aadnay ciidankii. Wakhtigu waa gabbal gaab, intaan soo soconnay qoraxdii baa dhacday. Saan horrayba idiinku sheegay mar haddii lasoo gaaray laamiga waxaa badan dhuljiifka iyo mooryaanta. Tuuladii annagoo joogna ayaa qolo mooryaan ahayd oo tuulada ka agdhawayd waxay arkeen gaarigaan iyo ciidankaan aysan aqoon. Waxay go’aansadeen in ay magaalada ka baxaan oo horay nagu sugaan si ay nooga takhalusaan, baabuurkana nooga qaataan. Annaguna waxba kama ogayn arrintaa, odayaashuna wax kama oga.

Haddaan xoogaa soconnay gabbalkii baa dhacay, dhulka aad uma naqaan, laakiin tuugadaan dhufayska noo gashay waxay taqaan wadda kasta oo leexata. Waxay noo galeen meeshii ciidankayaga ku aaddanayd oo aan maanta laamiga uga soo leexannay markaan tuulada soo aadnay. Soomaalidu waxay dhahdaa sir maqabe Rabbaa u sahan ah. Waxaan ka leexannay waddo ka sokaysa meeshii tuugadu noo galeen oo ahayd waddadii aan ka leexan lahayn markaasna waxaan uqabnaa in aan saxnahay laakiin labada waddaba waxay isugu tagaan meeshii ciidanku dagganaa. Nimanku waxay wataan gaadhi tikniko ah waana ciidan koox ah oo hubaysan. Waxaan aragnay baabuur nalkiis oo na daba socda. Waan shakinnay, socodkii baan dheeraynay, nalkii waa nagu soo dhawaaday. Waxaan go’aansannay intii annagoo baabuurka saaran dagaal na qabsan lahaa in aan dhulka isku difaacno.

Baabuurkii baan ka dagnay, darawalki baan ku niri iska soco adigu. Waddada labadeedii dhinac baan galnay, waxaa nagu yimid baabuur Laan Kuruusar ah oo ciidan ka buuxo qorina ku rakiban yahay. Waddada dhexdeedaan u dhignay dhagxaan si uu u hakado marka hore, markuu istaagay ayaan labada dhinac waxaan uga qabannay qoryo aan ku dagaallami naqaan anagoo Ilaahay kaashanayna. Cabaad bay afka furteen, “War hana dilina! War hana dilina!”

Soo dagtaan niri oo meel baan isugu keennay, waa la isgartay waaba reeraha nimanku. Noo warame oo waxay noo sheegeen in ay rabeen in ay hubka naga qaataan oo kaliya waan wacdinnay waana iska sii daynay anagoon wax hub ah aanan  ka qaadan, waxaana kala tagnay annagoo is fahamnay, saasna waxaan u yeelnay ma aanan rabin in aan cadaawad isku abuurno annagoo waliba safar ah.

Waagii baa baryay, waxaa la bixiyay amarkii geeddiga, waa la dhaqaaqay. Waxaan ku dhacnay waddadii laamiga ahayd, waxaan dhexmarnay Laascaanood, waddadaas dheer waxay tagtaa ilaa iyo Boosaaso lakiin Boosaaso waxaa ka sokeeya magaalooyin farabadan sida Garoowe, Qardho iyo tuulooyin fara badan. Waxaan sii soconnay maalmo dhawr ah. Intaan dhexda sii soconnay waxaa isaga kaaya dhacay laba gaari oo labadaba ciidan saarnaa waxaa ku dhaawacmay hal askari oo wax tar ahaa, waa ninka lagu magacaabi jiray Xasan Guure.

Wuxuu ka jabay bawdada, mudduuna dhaawac ahaa oo kabmi waayay, Ilaahayse markii dambe waa u booga dhayay. Waxaan gaarnay buurihii dhaadheeraa ee Boosaaso ka sokeeyay. Waa markii iigu horraysay buurahaas. Meeshay buurtu kaa xigto cirka arki maysid. Waxaan ka dagnay meel aad u khatar ah oo lagu magacaabo Meermeerka. Wakhtigu waa saqdii dhexe, meel baan ku leexannay si aan xoogaa u indha gaduud sanno ama seexanno, meeshu aad bay u qabawdahay. Qorraxdii baa xoogaa soo baxday, waan dhaqaaqnay. Markaan ku dhawaannay Boosaaso ayaan laamigii ka leexannay, waxaan soconnay in muddo ah.

Dhulku waa dhul engagan, waa buuro, dhagaxyo iyo togag, waxaase na waday niman khayr badan oo dhulka taako taako u yaqaan, waxaan dagnay meel dhir cagaaran leh oo biyo leh. Waxaa lagu magacaabi jiray Laag. Xoogaa baan ku nasannay, sahan baa la diray oo waxaa lasoo raadiyay meel tan dhaanta, waxaa lasoo helay meel badda xeebteeda ku taal oo la yiraahdo Qaw una dhaxaysa magaalada Ceelaayo iyo meesha lagu magacaabo Dhagcaan. Waa meel bannaan ah dhinac waxaa naga xiga badda dhinaca kalana waxaa naga xiga buuro waa wayn. Meeshaas ayaa la dagay oo lagu nagaaday intii Alle doono. Ciidankii qola walba waxaa la dajiyay meeshii ku habboonayd, waxaa la dhisay teendhadii taliska ama madaxda. Waxaa la dhisay teendhadii maktabadda ama kutubta lagu daalacan lahaa waana labada teendho ee ugu muhiimsanaa ciidanka dhexdiisa! Sababtu waxay tahay waa manhajkii ummaddaas iyo mufakiriintii meel marin lahayd manhajkaas. Teendhadii saddexaad waxay noqotay masjidkii ciidanku ku wada tukan lahaa jameecooyinka salaadaha.

Waxaa kaloo dagaan loo sameeyay qoysas farabadan oo nala socday, waxaana la dajiyay meel wanaagsan, waxayna isu badashay xaafad xaafadaha magaalooyinka ka mid ah maxaa yeelay waxaad arkaysaa ayadoo ay carruurtii haweenkii is dabamarayaan oo la kala adeeganayo.

Meeshii waxay noqotay meel u eg magaalo anaguna waan isku daynay in aan magaalayno oo waxaa la sameeyay in dhulkii la cabbiro oo naqshad loo sameeyay qof walbana loo gooyo dhul ku fadhiya 20×20 ama 40×40 hadba siduu rabo qofkaasu dhulkaas cusubna waxaa loo baxshay Nasrudiin. Waxaa la billaabay duruustii caamka ahayd iyo middii khaaska ahayd intaba, macalimiinta Qur’aanku waa fara badnaayeen waxaanse ka xusi karaa Cabdirisaaq Weewar (taqabalahu-llaahu), Axmed Xasan, Cabdicaziiz Cabdullaahi Aadam, Maxamed Maxamuud Haaruun iyo Shahiid Macalin Aadam Xaashi Ceyroow (taqabalahumu-llaahu ajmaciin).

Waxaa tafsiirka Qur’aanka billaabay Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi (taqabalahu-llaahu), wuxuu ahaa nin Ilaahay barakeeyay, waa shiikhii tafsiirka ka akhrin jiray masaajidkii la dhihi jiray Danwadaagaha oo ku yaallay Buulo Xuubay agteeda. Wuxuuna ka mid ahaa hoggaamiyaasha ciidanka, wayna noo imaan doontaa inshaa Allaah asagoo qaadanaya mawaaqif ad adag.

Akhristow waxaan kasoo dhaqaaqnay badda madow ee Keenya ku agtaal, waxaa na celiyay badda guduudan oo u dhaw xeebaha Yaman kuyaal. Intaas waxaan raadinaynay meel aan ka aasaasno dawlad Islaam ah Ilaahayna wuxuu noo qaddaray in ay noqoto meesha hadda aan dagnay.

Kuma imaan dagaanku talo xumo iyo talo marooqsi toonna ee wuxuu ku yimid niqaash dheer dabadii iyo Alloo qaddaray in la dago meeshaas. Waxaa yimid wufuud aad u fara badan oo culumo ah dibad iyo daakhilba, waxaa la galay teendhadii madaxtooyada, waxaa billawday niqaash u dhexeeya raggii culumada ahaa oo qaafiladaan waday iyo qolooyinkaan cusub oo magaalooyinka ka yimid gudaha iyo dibadda labadaba.

Akhristow xasuuso waa niqaashkii labaad ee la galo. Waxaan soo marnay intaan Dhooblay laga soo guurin in la wada hadlayay muddo bilo ah intaasna la rogrogayay meeshii loo guuri lahaa oo hawshaan laga billaabi lahaa kanina waa fadhigii labaad oo lagu falanqaynayo sidii loo wajihi lahaa marxaladdaan cusub iyo dagaankaan nagu cusub. Waxaad ogtihiin bani Aadamku hadduu wadahadlo in uusan isku fikrad ahayn oo markiiba is khilaafo. Ogow waagii horana waa la iskhilaafay haddana khilaaf waa imaanayaa oo maahmaah baa waxay ahayd maan rag waa mudacyo afkood. Maxaase lagu xallinayay khilaaf hadduu yimaado? Waxaa ishaadu ku dhacaysaa labada teendho dhexdooda oo la is daba marayo, waa maktabadda iyo madaxtooyada. Waxa la wada baadi goobayaana waa nusuustii iyo xujajkii nin waluba is lahaa adaa ku gar leh.

Waxaana mar walba taladooda la qaadanayay ninkii la yimaada xujo cad oo dabbaqaysa waxa la doonayo walina ma dhicin nin inta taladiisii la qaadan waayay xanaaqay oo inta  masaajid ka istaagay yiraahda waa dhalin yaro qar iska tuur ah, odayaasha warkooda maqlimaayaan, culumada warkooda qaadan maayaan, sidaan dacwada maslaxo uguma jirto, waa takfiir, waxaa tihiin jaahiliin aan waxna qorin waxna akhrin, waxaanu jihaad ma ah, Dimuqraadiyaddu waa xalaal suufiyada mushrikiin haku dhihina, iyo wixi la mid ah.

Ikhwaanii fillaahi raali iga ahaada haddaan badiyay hadalkii ama aan nuxurkii ka qaaday waayo mar kastoo hadalku bato waxaa yaraada murtidiisa. Waxaanse rabay in aan jidkii dheeraa idinku soo mariyo xoogaw hadal tiro ah ama maaweelo. Waxaan intaasoo dhan usoo soconnay waxay ahayd in aan nimaadno Boosaaso waxaana noo bilaaban doona wixii hadda ka dambeeya in birta la iska aslo oo rag badan maxkamad lasoo taagi doono inshaa Allaahu tacaalaa. Waxaa ila habboon in aan sugno shirkaan lagu jiro iyo wixii kasoo baxa oo go’aanno ah.

Qeybta 9aad

Waxaan qaadannay xoogaa nasiinno ah. Waxaa lagu jiraa shir albaabadu u xiran yihiin, waxa laga hadlayaana waa ummaddaan masiirkeedii iyo manhajkii lagu maamuli lahaa, waxaa dheeraaday niqaashkii, waxaa loo kala jabay labo koox, waxaa lasoo gaaray gunaanadkii arrintaan loo fadhiyay. Maxay tahay arrintaan dhalisay doodda cusub iyo niqaashka dheer ilayn waataan horay isugu waafaqnay dood dheer kadib in xeebaha waqooyi bari la aado oo halkaas dawlad Islaam ah laga aasaaso?

Walaalayaal ha hilmaamina markii horaba in uu khilaaf jiray oo la khilaafay rag culumo ah oo waawayn. Waxa la khilaafayna waxay ahayd fikirkoodii ee ma ahayn diintoodii, waxa la qaatayna waxay noqotay meeshii sawaabka loo arkay jamhuurtiina isku raacday sidaasaana looga rajaxnaaday aragtidoodii wanaagsanayd ee culumadu soo jeediyeen ayaguna ma aysan caytamin mana habaartamin ee waxay ka cudur daarteen in ay qaafiladaas raacaan waana laga aqbalay xiriirka dacwada iyo diintuna waanaga dhexayn jirtay oo isma aanan goyn lagumana nicin fikirkoodii lagumana takfiirin.

Akhristayaalow waxaan ka sheekaynayaa ma ahan saad u dagdagaysaan oo aad rabtaan in sheekadu soo gaba gabawdo, anna ugama jeedo in ay noqoto sheekadu alfa layl walayl ah waxaanse rabaa in aan wada soconno anagoon xikmadda ka tagayn anagoon ka caajisin taariikhdaan ummadda soo martay iyo meeshay ku dambaysay. Waxaan la hadlayaa waa dadka danaynaya qisadaan dhammaantiina waad mahadsan tihiin, intiina iska baashaalaysa iyo inta murugaysan markay maqlaan sheekh fulaan taqabalahu-llaaah, qaari’ fulaan taqabalahu-llaah iyo wixi la mid ah.

Walalayal waxaan idin xasuusinayaa eray ku jiray qormooyinkeeni hore oo ahaa “Ma run baa in culumada la khilaafay maxaase lagu khilaafay?” Eraygaasuna waa dulucda qoraalkaan oo dhan uu ku saabsan yahay ama aan u soo soconno inshaa Allaahu tacaalaa, wuuna noo imaan doonaa bi’idnillaahi tacaalaa, waxaanse idin siin xoogaa hordhac ah. Waan arkaayoo waxaad dherarsateen gaarista waxyaabo noo imaan doona inshaa Allaahu tacaalaa. Haa! Waxaa la khilaafay culumada qaarkeed waxaana khilaafay culuma kale, waxa la isku khilaafayna ma ahayn Usuuludiin ee waxay ahayd aragtida kala duwan ee banii Aadamku ku kala duwanaan karo.

Waxaa la qaatay wixii jumhuurtu isku waafaqday kuwii hore iyo kuwii dambe intaba waana shayga kaliya ee ummaddaanu ka diin dhigatay kalana hagi kara ama kala wadi kara waxaana laga fahmay dhaqankaas wanaagsan Qur’aanka Kariimka ah oo Nabi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) lagula hadlayay oo la lahaa dadkaaga la tasho tashi kabacdina go’aan gaar. Waxaa kaloo sunnada laga fahmay in la qaato meeshay jumhuurtu isku raacdo (culumadii hore iyo kuwa xiwaarku ka dhexeeyo).

Khilaafkii koowaad Dhooblay buu ahaa khilaafkii labaadna wuxuu ahaa Nasrudiin ama Boosaaso, khilaafkii saddexaadna wuxuu ahaa Bacaadwayn waana kay ku quusteen fi’adii wadday khilaafka quus kadibna waxay qaateen go’aankii ahaa Dabargoyntii Dawladdii Al Itixaad iyo in ay baddalaan manhajkoodii hore! Manhajkoodii hore wuxuu ahaa Manhajka Salafiya Jihaadiga. Waxay qaateen manhajka Ikhwaanul Muslimiin oo ah Salafiya Diimuquraajiya (Isdhiibid).

Muxuu ku dhisnaa khilaafkoodu? Wuxuu ku dhisnaa shubhooyin aan la qeexayn waana tan keeni jirtay mar walba in garta laga helo arrimaha ay qarsan jireen ama maldihi jireen waxay caddaan doontaa markaan Laasqoray gaarno Inshaa Allaahu halkaasaana waxaa isku waafaqay qawlkoodii iyo ficilkoodii meeshaas ayaan ku faahfaahin doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa.

Fiiro Gaar ah: Hadday timaaddo shubha ah waxaa la khilaafay culumadii wax taqaannay waxa khilaafayna waa juhalo xoog wax ku wadday iyo xamaasad waxaan leennahay waa been abuur gadaal ka yimid iyo shubhooyin dadka loo saarayo mara diineed, maxaa yeelay raggu culumuu wada ahaa oo nin walba waa la yaqaannay mustawihiisa diiniga ah hal teendho ayaa lagu wada jiray waana la isyaqaannay oo markaas madaxu nooma duubnayn.

Waxa lagu doodayeyna waxay ahayd Kitaabka iyo Sunnada qoladii nusuustay wataan waafaqdo ujeeddada la leeyahay ayaana taladooda la qaadan jiray walina Jalasooyinkaas lagama dareemin intii la wada hadlayay wax caytan ah ama xadgudub ah waxaan kaloo la isku eedayn Manhaj xumo iyo culumo-diid waxaanse gaari doonnaa goortay billaabatay caytanka xishood la’aantu ka muuqato iyo tuhunka diineed oo ah “Waa Takfiir, waa Khawaarij, waa shisheeye, waa juhalo,” iyo wixi la mid ah, waxaasoo caytan ahse maxaa keenay waan ka hadli doonnaa inshaa Allaahu.

Waxaa go’aan lagu gaaray in Boosaaso dhexdeeda saldhig laga samaysto lagana billaabo dacwada ayadoo Ilaahay la kaashanayo thumma dadka dagaanka daggan ee isku duuban hadday hiyiin culumo, odayaal, dhalinyaro iyo hay’adaha khayriga ah intaba. Boosaaso inta aynaan imaan see ahayd dacwaddeedu ama deegaan ahaan? Boosaaso waa magaalo xeeb ku taal dhanka kalana waxaa ka xiga buuro aad u waawayn oo aad u qallalan. Boosaaso waxaa ka dhaca fanfi kulul xilliga xagaaga ah waana laga guuri jiray ilaa qaboobaha la gaaro.

Waxaa ku hari jiray dad yar oo magaalada waardiye ka ah ayagana waxay gali jireen dagaal adag oo waxaa soo weerari jiray tuugada oo caadaysatay marka magaalada laga xagaa baxo in ay dadka u soo dabamaraan oo guryahooda jabsadaan. Tuugadaas waxaa ugu caansanaa Dabanirig, Xayraxade, iyo Xarigle.

Xagga diinta waxaa ka jiray xoogaw masaajid ah oo suufiyo ubadan waxaana suufiyada madax u ahaa nin lagu magacaabi jiray Xaaji Daad asagaana magaalada qaadi ka ahaa oo u kala gar qaadi jiray xukunkiisuna wuxuu ahaa xeerka Soomaali iyo hadba sidii asaga dantu ugu jirto ee ma ahayn Qaalallaahu Waqaala Tacalaa.

Waxaan rabaa in aan idin xasuusiyo gobollada waqooyi bari waa gobollada dalka Soomaaliya ugu muuqaalka fiican xagga dacwada waa gobollada ugu ganacsiga badan waa gobollada ugu dhismaha badan waxaana la dhihi karaa waa mirihii dawladdii Al-Itixaad laga dhaxlay ama dhiiggii raggii Shuhadada ahaa inshaa Allaahu tacaalaa.

Ragga culumada ah oo inta Faroole, Shariif iyo Riyaale iyo Siilaanyo hadba la shira dhahaya dawladda hala adeeco, dadkana ku indha sarcaadinaya bal eega waxaan mashaayiikh iyo arday soo saarnay, dagaal wiil baa ku dhintee wiil kuma dhasho, waxay leeyihiin, “Waxaa dacwadaan iyo miraheeda sabab u ah manhajka dhexdhexaadka ah.”

Waa kalimad xaq ah oo baadil lagu doonayo. Waxay kaloo leeyihiin, “Waxaa sabab u ah dacwadda fidday, madaxdeenna wanaagsan ahna ulul amriga.” Madaxduna waa Mistar Faroole, Mistar Riyaale, Mistar Shariif iyo manhajkooda qunyarsocodka ah ama dhiigga qabaw (Diimuquraatiya), waxay kaloo muxaadarooyinka ku qabtaan masaajidda ayagoo leh, “Waxaan dadka uga digaynaa wiilashaan burladuulka ah dawladna aan waxba ka aqoon, waxay wadaanna jihaad ma ahee waa fitnah!” War hoy baraaruga! Ayagaaba ku dhacay fitno, waa ragga jihaadka ku sheegay fitnada.

Tusaale magaalada Boosaaso waxaa ugu horreeyay oo xifdiga Qur’aanka iyo Tajwiiidkiisa ka billaabay wuxuu ahaa ninka lagu magacaabo Cabdiraxmaan Tajwiid iyo Macalin Mowliid (Gacamay), waxaa tafsiirka Qur’aanka ka billaabay wuxuu ahaa Shiikh Cabdiraxmaan Bukhaari oo wali jooga Boosaaso dacwadiina ka wada meeshiisii, waxaa kaloo kutubo axaadiith ah ka akhrin jiray nin lagu magacaabo Aw-Jaamac, laakiin magaciisii runta ahaa  ee loo yaqaannay ma ahayn. Asagaa dadka dhihi jiray war Aw-Jaamac markaasaa lagu dhajiyay asagii Aw-Jaamac. Waxaa markaas magaalada masaajido u ahaa Shibiin, Rawda (oo aad u yaraa, magacaan Rowdana aan la dhihi jirin), masjidka Xaaji Daad ama Qubbada loo yaqaannay, Masjidu Nuur iyo Masjidkii Jaamaca ahaa. Magaalada waxaa hoteello ku yiillay Hoteel Gacayte marka laga reebo kuwo yaryar ama xuurar ah. Magaaladuna waxay ku urursanayd badda xeebteeda oo ma jirin cimaaradahaan meel walba laga taagay maxaa yeelay lamaba hayn dadkii camiri lahaa magaalada Al-Itixaad ka hor ama burburkii 1991dii.

Waxaa sabab u ahaa dhismaha magaalada ururkii Al-Itixaad ayagaana sabab u ahaa in magaaladu noqoto magaalo Soomaaliyeed oo meel kasta la isaga yimaado qof walibana ku aaminay hantidiisii in uu gashado dhulka oo wax dhisto baddana ay kala soo dagaan badeecadday rabaan. Maxaa yeelay Dawladdii Al-Itixaad ayaa magaalada dhammaan qaybaheedii ugu muhiimsanaa la wareegay sida nabadgalyada, dakaddii waynayd, ganacsiga, waxbarashada, ciidankii caamka ahaa marka laga reebo xoogaa boolis ah oo joogay saldhig ku dhaw dakadda kuwaasina dadka waxba uma qaban karin awoodna ma lahayn.

Shirku waa xiran yahay waxaanna isugu soo laaban doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa qormadeena tan xigta waxayna ka billaaban doontaa Boosaaso oo aan maamulkeedii la wareegnay ayadoo aan dhiig ku daadan waxaana uga sii gudbi doonnaa gobolladii kale oo aan rabno in aan gaarsiinno dawladdaan ama maamulkaan curdanka ah oo aan Boosaaso dhidibbada ugu aasnay maantana qoraalkii waan badiyay oo waxaan tijaabinayaa in aad xiiso uhaysaan iyo in kale.

Qeybta 10aad

Waxaan billownay in aan Dacwadii fidinno oo aan garsiinno gobollada kale. Boosaasana waxaan ka dhigannay xarunta ama  madaxtooyada Dawladda Islaamka ah ee Al-Itixaad Al-Islaami. Magaalada waxaa ku yiillay mucaskar la oran jiray Khaalid. Wuxuu ku yiillay magaalada dhexdeeda. Halkaas ayaa markii hore laga dhigtay madaxtooyo ku meel gaar ah maxaa yeelay dadkii magaalada dagganaa iyo muhaajiriintaan ka timid koofur isma ay aqoon oo wuu adkaa is dhexgalku.

Marka ilaa la iska baranayay waxaan samaynay xoogaw taxaafud ah ama is ilaalin ah. Waxaase jiray heshiis aan wada qaadannay oo ahaa ku soo dhawaada magaalada oo ha is martiyaynina! Laakiin nimankii yaqaannay Reer Bariga waxay dheheen ha ku degdegina dhexgalkooda annagaa naqaan Reer Bari. Ilaa ay arkaan in aad tihiin rag isku filan ayagana aan u baahnayn haloo kaadiyo. Taa micnaheeduna ma ahayn in aan magaalada la dhexgalaynin ee waa xagga siyaasadda waxaan ka hadlayaa.

Waxaa la bilaabay in la kala ratibo dafcooyinkii dacwada kala wadi lahaa. Waxaana loo diray qola walba meeshii loo asteeyay ama loo magacaabay. Gobolladii iyo tuulooyinkii nagu xeernaa ayaa rag loo diray. Magaalada Boosaaso waxaa lagu qaaday ol-ole ballaaran maxaa yeelay ayadu waa hooyadii dacwadaan oo dhan ama meeshii dawladdu fadhiday. Sidaa darteed waa in ay noqotaa meel nadiif ah xagga nabadgalyada, shirkiga, khuraafaadka iyo maamul la’aanta intaba. Ilaahayna waa nagu guuleeyay. Wakhti aan badnayn bayna nagu qaadatay ama waxaa la dhihi karaa lix bilood ilaa hal sano inta u dhaxaysa.

Intaas waxaa garab socday diyaargarowga xagga ciidanka oo maalinba maalinta ka dambaysa soo badanayay waxaana ciidammadaas cusub la siin jiray tababbarro ku saabsan xagga jismiga iyo xagga qalbiga intaba. Waxaa la sameeyay meelo lagu dhaqan celiyo midkii la kari waayo oo dhaqankiisu xumaado. Waxaana xeryaha dhaqan celinta ka mid ahaa meeshii la dhihi jiray Dhagcaan oo u dhawayd Qaw. Markay wanaagsanaadaanna waxaa laga dhigi jiray ama loo diri jiray nin walbaa wuxuu ku fiicanyahay halkaasuuna Islaamka uga khidmayn jiray. Waxaa markiiba is fahmay dadkii deegaanka iyo muhaajiriintii.

Waxaa bilowday is dhexgal, is aamin iyo wada shaqayn. Muhaajiriintaan waxaa ka mid ahaa ardaydii jaamacadaha, dugsiyada sare, dugsiyada dhexe, dugsiyada hoose, ardaydii dugsiyada Qur’aanka iyo waliba macalimiintoodii wax barashada intii Alle doonay, macalimiintii diinta iyo kuwii maadiga intaba.

Muhaajiriintaasi waxaa ka mid ahaa saraakiishii ciidamada qalabka siday iyo wasaaradihii kale ee dawladdii dhacday maamuli jirtay. Waxaa ka mid ahaa rag khubaro ahaa oo wax maarayn jiray markay talo murugto. Rag kaliya ma ahayn waxaan ka sheekaynayaa ee waxaa ku jiray haween aqoonyahanno ahaa oo laga faa’iidaysto dhankoodana.

Isfahamka waxaa soo dadajiyay dadka deegaanka oo ahaa dad ilbax ah oo reer xeebeed ah iyo bulshadaan muhaajiriinta ahayd oo isku darsatay cilmi diineed iyo mid aduunyo intaba. Muhaajiriinta waxaa ka mid ahaa culumadii Soomaaliya ugu waawaynayd marka laga reebo in yar. Culumadaasi waxaa ku ta’athuray ama ku dayday ama ka faa’iidaystay qof kasta oo dhaqan xun lahaa ama ilbaxnimadiisu hoosaysay markaasaa waxaa la noqday ama soo baxday bulsho nadiif ah.

Markii la arkay dhaqan wanaaggoodii, markii la arkay aqoontoodii, markii la arkay maamul-wanaaggoodii ayaa loo dhiibay meel kasta oo muhiim ahayd. Meelaha loo dhiibey waxaan ka xusi karaa Isbitaalkii Guud, Dakaddii wax ka soo dagi jireen, nabadgalyada magaalada, masaajiddeedii iyo khudbooyinkii iyo wixii la is lahaa bulshaday waxtar u yihiin. Boosaaso oo kaliya ma aha waxa ay dadkii is fahmeen ee meel kasta oo dawladdu gaartay waxaa ka dhacay xasillooni iyo maamul wanaag iyo horumar, haddey noqon laheyd mid diineed iyo mid aduunyo intaba. Markaasaa waxaa iska soo daba dhacay dalabka ka imaanaya magaalooyinka kale.

Waxaa ballaartay maamulkii dawladda. Waxaa batay tiradii iyo tayadii ciidanka. Xagga dacwada waxaa isku xirmay gobolladdii intii badnayd sida Hargaysa, Barbara, Burco, Laascaanood, Garoowe, Qardho, Ciirogaabo iyo intii hoos timaadda magaalooyinkaas. Bal waxaan gaadhnay Gaalkacayo meel wax yar u jirta oo lagu magacaabo Bayra. Waxaan Goday ku soo marnay Al-Itixaad Al-Islaami oo xaafiisyo ku leh ciidanna u joogo magaalada Goday. Gaalkacayana markaas waxaa isku hor fadhiya Caydiid iyo Cabdullaahi Yuusuf. Intaas oo gobol oo aan kor ku soo sheegay ma jiro hal magaalo ama hal tuulo oo aan dagaal ku galnay ee magaala walbaa waxay soo dirsanaysay ergo ayagoo leh noo imaada waan idiin baahannahaye muddo ka dibna waa loo imaan jiray dacwaduna waxay isku xirnayd illaa Itoobiya.

Su’aal ku socota akhristayaasha

Dawladdaan hadda ka jirta Koonfurta Soomaaliya oo kitaabka Ilaahay wax ku maamulaysa (Shabaabul Mujaahidiin) hadda ka hor masoo martay Soomaaliya? Haa, way soo martay laakiin waxay ku kala duwan yihiin, tan hadda jirta (Shabaab) waxay oofisaa xuduuddii Alle tan aan ka sheekeynayana ee 1992dii soo martey gobollada Waqooyi (Al-Itixaad) xuduud ma ay fulin jirin waxayse wada wadaageen maamul wanaag, dhaqan wanaag iyo isku fillaansho nabadgalyo iyo wax soo saar intaba.

Dawladda aan sheekadeeda hayno waa middii berigaas ka curatey ama ka hirgashay dhul aad u ballaaran oo gaaraya ilaa dhulka Itoobiya xoogga ku haysato. Xaggayse ku dambaysay dowladdaasu? Sidaad ogtahay akhristow dawladda hadda ka jirta koonfurta Soomaaliya ee Islaamiga ah waxaa la dagaalamaya jinni iyo insi, sokeeye iyo shisheeye. Waxaa dagaalka lagu wadaa sanooyin walina waa dhaqaajin la’ yihiin una malayn maayo in ay dhaqaajin karaan intay Ilaahay ku toosan yihiin.

Waxaan rabaa inaan idin xusuusiyo in dawladdii nasoo martey 1992dii ee ka talin jirtey gobollada Waqooyi in la kala direy iyada oo aan cidina ku soo duulin. Akhristow ha u maleynin in dagaalkii Garoowe ay ku baaba’dey dowladdii Islaamiga aheyd ee waxey samaysey horumar aaney gaarin intaan dagaalku dhicin ka hor.

Waxaase baabi’iyey nabadgalyadii iyo maamulkii wanaagsanaa ee ay shacabku heleen wadaad xumayaal. Waxayna gacanta ugaliyeen hoggaamiye kooxeedyo iyo Ashahaado la dirir oo  waxay hal kalmad ah ku kala direen dawladdii Islaamka ahayd hubkiina dhulkay ku duugteen ama waxay siiyeen Ashahaado la dirirkii.  Burburkii Al-Itixaad kharash badan kuma bixin ee waxaa loo adeegsaday ra’yi uu leeyahay nin wadaad ah oo fitnaysan.

Ma umalaynaysaan Islaamka intaas masaafada le’eg fiday muddo sanad ka yar in uusan cadow yeelan karin mid dibadeed iyo mid gudaha intaba? Haa, waa leeyahay waana la ogaa ilaa xad, wixii qarsoonna Allaa ku filan. Walaalayaal cadaawaddu waxay ka soo billaabatay markaan ka soo dhaqaaqnay Dhoobley intaasna waa kordhaysay. Waxaan kaloo aamin laga ahayn munaafiqiin ciidanka ku dhexjiray iyo jaasuusiin gudbiya sirta oo ciidanka ku dhexjiray lamase yaqaan labadaas nooc midkoodna maxaa yeelay way isqarinayaan intay awoodaan aakhirkase Allaa fashiliya.

Waxaa kaloo jira wadaad xume taladiisii la qaadan waayay oo asaguna madaxa dhulka la dhacaya oo jabkaagu guul u yahay! Xasuusta waxaan joognay oo isku aruursannay xadka Keenya. Hadday awood leedahay Keenya ama siyaasad u dagsan sida hadda lagu amray oo ah in ay Islaamka la dagaalanto faro islama aanan gafneen. Itoobiya waan soo dhexmarnay hadday xoog hayso nama soo dayseen. Gobolladda Soomaaliya oo aan soo dhexmarnay nama siidaayeen ee way na bililiqaysan lahaayeen.

Kuwaan aan ku habsannay magaaladoodii isuma-kaaya dhiibeen ee dagaal bay nagala hor imaan lahaayeen hadday awood hayaaan (Reer Bariga). Waxaa jiray hay’ado gaalo ah oo magaalada qorshahooda gaarka ah u joogay waxaadna ogtihiin gaal waddan Muslim joogaa waa jaasuus, waa baadari, waa cudurside, waa khabiith dhan walbaba marka laga eego aan wax khayr ah lahayn. Ayaguna taarkooday rakibteen oo dagaal bay hoosta ka wadeen awoodse ma lahayn.

Waxaas oo xumaan ah oo jiray ama cadaawad ah Ikhwaanku wax buu kala socday oo ma ahayn rag qaafiliin ah Ilaahayna waxaan ka magan galnay sharkooda waana u diyaar garownay. Waxaa magaalada buuxdhaafiyay rag ka soo jabay Koonfurta Soomaaliya oo aad u farabadan oo saraakiil sar sare ah waxaana ka xusi karaa Jeneraal Maxamed Abshir Hamaan, Korneyl Xasan Abshir Faarax, Jeneraal Jaamac Cali Jaamac, Jeneraal Cismaan Fatiig, Korneyl Abshir Muuse iyo Jeneraal Cali Ismaaciil. Waa saraakiishii dowladdii Maxamed Siyaad Barre.

Magaaladii isbaddal baa ku dhacay xagga dhaqaalaha, siyaasadda, nabadgalyada iyo caafimaadka waxayna noqotay magaalo meel walba la isaga yimaado oo waa camirantay bal waxaa dhacday in aan xagaagii kululaa ee dadku ka carari-jireen magaalada oo ay cidlo ahaan jirtay aan la dhaqaaqin oo ay mar walba camiran tahay ilaa la fahmi waayo xilligii xagaaga dadku u diyaar garoobi jireen. Waa taan soo marnay magaaladoo inta laga xagaa baxo tuugo ka shaqaysato oo dadka guryahooda jabsadaan. Miyaad illawdeen Dabanirig iyo raggiisii?

Boosaaso waxay noqotay Caasimaddii Islaamka aad bayna u soo caan baxday waana sidaan rabnay Allaana ku mahadsan. Waxaan ugudbi doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa magaalada lagu magacaabo Bacaadwayn waana magaalada uu ka dhici doono niqaashkii saddexaad ee dhexmara xubnaha sarsare ee Dawladdii Al-Itixaad Al-Islaami natiijadiisana waxaan idiinku soo gudbin doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa qormadayda dambe. Boosaaso waxaan ku soo gunaanadayaa labo dhacdo oo ka dhacday anoo jooga.

Dhacdadii Koowaad waxay ahayd:

Goor subax ah oo dadku shaqooyinkoodii ay udiyaar garoobayaan ayaan waxaan arkay ciidan koox koox u taagan oo afka isku haya, waxaa ciidanka ku dhexjira ama dhex taagan nin awalna qurux u dhashay haddana intuu tuute barabara leh ku labbistay aad mooddo Shabeel,  kaaga darane wuxuu ahaa nin cad aad uxanaaqsanaa markaasaa midabkiisii caddaanka ahaa wuxuu isu baddalay guduud.

Waan ku soo dhawaaday ciidankii waxaana iri maxaa jira? Waxaa la ii sheegay waxa jiray. Meeshu waa mucaskarkii Khaalid dhexdiisa, waxaa la diray oo maqan laba gaari oo tikniko ah iyo ciidankii saarnaa oo waajibaad loo diray in ay ka soo fuliyaan magaalada dhexdeeda. Labada gaari waxaa kala wada labadii wiil ee barakaysnaa ee Goday buundadeedii gafuurka ku soo qaatay Tigree lawya-gaabna argaggaxa ku riday waa Cali Xaashi iyo Shariif Yare.

Maxaa dhacay? Waxaa dhacay nin askari ah oo ciidanka Mujaahidiinta ka tirsanaa ayaa waxaa si gardarro ah u xirtay Booliiskii saldhigga joogay, waa loo tagay oo la yiri ninkaan xaaladdiisa nooga warrama oo hadduu khalad leeyahayna aan isla ogaanno oo wuxuu dambi leeyahay wuu mutaysan hadduusan dambi lahaynna iska sii daaya.

Labadiiba way diideen. Maalmaa lagu noqnoqonayay oo la lahaa war nala hadla oo askarigayaga noo siidaaya ama dambi ku sheegta, way diideen. Aakhirkii sarkaalkii u sarreeyay ciidanka hawl galinta ayaa waraaq u qoray oo wuxuu ku yiri hadiidnan 24 saac gudohood ku siidayn askariga xoog baan ku soo furan doonnaa inshaa Allaahu ee ogaada. Dhag jalaq uma ay siin. Waxaa dhammaaday waqtigii loo qabtay markaasaa inta ciidankii la diyaariyay waxaa laga doortay labadii gaari oo aan idiin sheegay iyo ciidankii saarnaa waajibka la siiyayna wuxuu ahaa ninkii ama nolol ku keena ama maydkiisii keena.

Ma taqaanaa sargaalka xanaaqsan oo shabeelka u ekaaday? Waa Shiikh Kornayl Faarax Xasan Faarax (taqabalahu-llaahu). Ciidankii kalana waa la diyaariyay oo waxaa la galiyay heeggan buuxa, Shiikhu hadba saacadduu eegayaa waxaa soo galay labadii gaari oo aad mooddo dhagax la tuuray oo mid waliba kan kale is leeyahay ka hor gaar ciidankii oo u bishaaree ilayn waxay wataan askarigii oo ay xoog iyo dagaal ku soo furteen wax dhaawac ahna uusan ku oolin askariga waxaase wali ku xiran katiinaddii baladu ku xirtay. Hal mar ayaa takbiirtu isla yeertay Allaahu Akbar.

Nimanku dagaal adag bay galeen oo rag bay foodda isdareen dagaalkii hadduu muddo socday gudahay u galeen xabsigii dhib badanna way kala kulmeen waxay lasoo baxeen maxbuuskoodii oo fayaw. Waxaase goobtaas kaga shihiiday bi’idnillaah askari qiimo badnaa oo magaciisa la oran jiray Gorod Mucalim Muxamed (Ina Mucalim Cashara) Mucalim Casharna waxaa uu ahaa macalin Qur’aan dadku aad u jeclaayeen oo magaalada Garoowe dugsi Qur’aan ka dhigi jiray.

Gorod Alla ha u naxariistee kuma uusan jirin askartii loo diray Camaliyadda ee uu doortay Shiikh Kornayl Faarax Xasan Faarax (taqabalahu-llaahu). Waxaa uu ahaa nin dhalinyaro ah oo lagu yaqaannay firfircoonaan iyo geesinnimo asaga oo magaalada ku maqan ayaa ciidankaan la xulay iridda markii ay ka sii baxayeen ayuu la kulmay ka dibna markii uu dareemay in ciidanku howlgal u socdo ayuu labadii gaari midkii dambe dabada qabsaday. Ma uusan wadan wax qori ah, dagaalkii markii uu bilowday ayuu si toos ah waxaa uu u abaaray qolkii uu ku tuhmayey in uu ku xiran yahay walaalkiisii maxbuuska ahaa Allaah waxa uu qaddaray in markiiba asaga ay ku dhacdo xabadii ugu horaysay. Dhanka kalena  bilayskii nin baa ka dhintay guushiina waxaa qaatay Muhaajiriintii la dulmiyay.

Dhacdadii labaad waxay ahayd:

Maalin baa waxaan maqlay rasaas dhacaysa magaalada dhexdeeda caadana uma ahaan jirin magaalada dhexdeeda in rasaasi si macnadarro ah isaga dhacdo. Waxaan soo aaday meeshii rasaastu ka dhacday waxaa iga horyimid nin walaalkay ah ama Muhaajiriintii ah oo ordaya. Waan soo dabagalay.

Waxaan soo gaaray asagoo meel fariistay oo neeftuuraya waxaan iri ii waran maxaa dhacay? Wuxuu yiri intuu hareeraha iska eegay war gaalkii xumaa oo Islaamka dhibay ayaan soo khaarajiyay ee aamus. Waxaan iri Allaahu Akbar duurkaygana waan iska galay. Waxaan horay idiinku soo sheegay in ay magaalada joogaan gaalo jawaasiis ah oo baadariyaal ah, cudursidayaal ah oo innaba aan khayr lahayn, kan xun ee la khaarajiyayna wuxuu kamid yahay kuwaas khayrka daran.

44:29

Gaalkaas samaduna uma ooyin dhulkuna uma ooyin bal waa ka nasteen macsidiisii iyo gaalnimadiisii. Ninka gaalka khaarajiyay waxaa la oran jiray Muuse Ciise (taqabalahu-llaahu), kaligiina ma ahayn xagga talada iyo xagga ciidanka toona ee gaalkaas waxaa lagu khaarajiyey talo xaafiis kasoo baxday aadna loo rogrogay jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin.

Akhristayaalaw waxaan gali doonnaa dagaal adag oo u baahan isticdaad ama diyaar garaw. Waxaan kaloo arkay meelaha dadku ra’yigooda ku soo qoraan qaar waxaan ka dareemay in ay cabsiyu gashay oo ay yiqiinsadeen in ayaga la soo gaari doono iyo waxay sameeyeen. Durbaba qaylay afka ku dhifteen laakiin ma haystaan waxay isku difaacaan oo aan ka ahayn war culumada daaya. Culumadu ma marfuucul qalam baa? Miyaysan khalad gali karin? Miyaanse looga digi karin waxay galeen oo gabbood fal ah? (Ikhwaankii la gumaaday).

Fiiro Gaar ah: Qofkii qormadaydii koowaad akhristay waan is fahmaynaa oo wuu ogyahay ujeeddadayda iyo meeshaan u socdo laakiin walaalaha dib ka imaanaya ha sugeen qisadaan oo dhammaystiran inshaa Allaahu way imaan doontaa anna waan wadi doonaa inshaa Allaahu.

Aan idin xasuusiyo cudurdaarkaygii iyo wuxuu ahaa mar labaad si aanan isu xagxagan. Waxaan ballan qaaday in aan qisadaan dhammaystiro haddii Ilaahay ibaaqi yeelo waxaan sheegay in qisadaanu mari doonto Qabiilooyin, Odayaal, Shuyuukh iyo Dhalinyaro intaba. Wax dan ahna kama lihi oo aan ka ahayn in dhacdadu meesha ila martay anna waan sheegi doona waxaan xaq u arko.

(لا نخاف لومة لائم)

Qeybta 11aad

Waxaa isugu kaaya dambaysay ayadoo Islaamkii fiday ama dacwadii Al-Itixaad Al-Islaami, waxaan gaadhnay gobollo fogfog ama magalooyin farabadan waxaa kamid ahaa meelaha aan gaadhnay: Garoowe, Gaalkacyo, Galdogob iyo inta ku xeeran oo magaalooyin yaryar ama tuulooyin ahaa.

Gaalkacyo waxaa isku horfadhiya laba ciidan oo ay kala hoggaaminayeen Korneyl Cabdullaahi Yuusuf Yeey iyo Jeneraal Maxamed Faarax Caydiid. Magaaladu waa goob dagaal, dadkii waddanka u dhashayna waxay kala raacsan yihiin labada hoggaamiye kooxeed oo waxaa ka dhexeeya dagaal xun. Intaan dagaalku dhicinna dadku waxay ahaayeen dad walaalo ah oo is dhex daggan oo is caawiya diin iyo duunyaba.

Waxaan saldhig ka samaysannay meel Gaalkacyo aad ugu dhow oo la yiraahdo Bayra. Danta aan meesha unimidna waa in aan dacwada gaadhsiinno ciidammadan is hor fadhiya oo maalin walba dagaalka iskula jira oo qaar dhimanayo asagoon garanayn wuxuu u dhimanayo oo aan ka ahayn iska celi waa Hawiyee kan kalana udhimanayo iska celi waa Daaroodee.

Dacwada waxaan kasoo billownay Boosaaso waxaana cagta soo marinnay intii u dhaxaysay Boosaaso illaa Gaalkacyo. Waxaa na ajiibay ama qaatay dacwadii dadkii ku hoos-noolaaa afar qolo: hoggaamiye kooxeed, Suufiyo, Timawayn, iyo oday dhaqameedkii beelaha hor fadhiyay. Waxaa jiray qolo shanaad oo aan ku faraxsanayn imaatinkayaga oo ayaguna kamid ah dadka ehlo diinka ahaa ama reeraha Culumadoodii ahaan jiray.

Ciidamada ducaadda ah waxaa hoggaaminaya rag adeegsanaya xirfado kala gaddisan iyo aqoon dheeraad ah ama kalsooni ay ka haystaan bulshada meesha daggan iyo ciidanka dagaalka ku jira, waa ciidanka Cabdullaahi Yuusuf. Waxay ku guulaysteen in ay gaadhsiiyaan kalimaadkay rabeen in ay ciidanku maqlaan waxaana ajiibay ciidan farabadan oo ka soo baxay furintii ay ku jireen waxaana kamid ahaa saraakiil iyo askar intaba markii dambana waxayba kamid noqdeen ciidammadii Al-Itixaad Al-Islaami.

Ragga ducaadda ah oo hawshaas fulinayay waxaa kamid ah Caaqil Cabdiwahaab Maxamuud Guray oo ah nin caan ka ah deegaanka, waa nin lagu xushmeeyo aabbihiis oo muddo cidda caaqil u ahaan jiray waxaana la dhihi jiray: Caaqil Maxamuud Guray Cilmi Sarmaan, asagana waxaa lagu wareejiyay jagadii aabbihiis oo waa Caaqil dhalin yaro ah oo huwan haybaddii aabbihiis. Sidaas darteed wuxuu helay qaabiliyad ama soo dhawayn bulshada xaggeeda ah.

Raggaas ducaadda ahaa waxaan kaloo ka xasuustaa nin la dhihi jiray Dhagacaleen oo asaguna ahaa nin adag oo firfircoon oo bashaash ah dhalinyaraduna jeceshahay. Waa nin sheekaaloow ah oo meeshuu fadhiyo asagaa afkiisa la fiirinayaa oo maantoo dhan qisooyin buu ka sheekaynayaa. Waxaa intaas u dheer labada nin, waa Cabdiwahaab iyo Dhagacaleene, waxay ka tirsanaan jireen ama ahaan jireen Jabhaddii SSDF. Markaasaa Ilaahay qalbigoodii hanuun ku riday. Ciidanka Cabdullaahi Yuusufna wuxuu u badan yahay SSDF. Sidaas darteed waxaa u sahlanaatay in ay ciidankii dhexgalaan oo marba qaar lasoo jabaan.

Akhristow ha hilmaamin waxaan soo marnay shan qolo oo kala ahaa Timawayn, hoggaamiye kooxeed, Suufiyo, oday-dhaqameed, iyo qolo wadaaddo ah oo ayaguna cidda culumo u ahaa. Waxaan awal ka soo faraxalannay oo fara madow afartii qolo marka laga reebo hoggaamiye kooxeed Cabdullaahi Yuusuf oo aan ugu galnay dhufayskii ugu dambeeyay oo ugu qatarsanaa oo haddaan ku guulaysanno in aan ciidanka furinta ka soo saarno, waa furinta Gaalkacyo waxaan ka hadlayaaye, afarta qolaba waa isdhiibayaan oo waxay ku daba faylayaan dawladda Islaamka ah ee Al-Itixaad Al-Islaami.

Arrintaasu markay dhacday oo ay arkeen khatarta ku soo fool leh waa siday ayagu wax u arkayeene waxay billaabeen qaylodhaan ku wajahan dibad iyo daakhilba, waxay kala direen ergooyin soo uruurisa wax Alla wixii waxgarad ah oo arrintaanu khusayso. Waxaa la dalbaday dhaqaale lagu maalgaliyo shirarkaan muhiimka ah. Meel walbay gaadhay qaylo dhaantii waxaana la qabtay shirar hordhac ah oo arrintaan loogu gogolxaarayo. Waxay fureen shubhooyin ah: war nimanku waa Hawiye soo ma aragtaan waxaa wata Xasan Daahir oo Caydiid ina adeerkiis ah,  waxay u socdaan dabargoynta Daarood, iyo wixi la mid ah.

Dawladdaan Islaamku waxay leedahay wardoon ama sirdoon xogta raadiya waxay soo ogaadeen in ay jirto kulamo dhacay oo wata dareen colaadeed, way soo gudbiyeen. Muddaa la joogay ayadoo la hubsanayo arrintiina waa la dabagalay waxaa lasoo ogaaday in khatartii sii kordhayso markii dambana waxaa bannaanka usoo baxday cadaawaddii loo qabay dawladdii Al-Itixaad.

Al-Itixaad wuxuu iclaanshay shir wayn oo arrintaan cusub looga hadlo oo go’aan loo dhan yahay lagu qaato. Waxaa la diyaariyay ciidamo farabadan oo meel walba la soo dhoobay si loo sugo nabadgalyada wufuuddaan shirarka imaanaysa, waxaa loo doortay meeshii shirku ka dhici lahaa meel u dhaw tuulada Bacaadwayn. Waxaa yimid culumo aad u fara badan oo aad wada garan lahaydeen haddaan magacooda wada tiriyo waxaanse idinka xasuusin seddexdii oday ee ugu waawaynaa: Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax, Shiikh Cali Warsame, iyo Shiikh Xasan Daahir Aways (xafidahumu-llaahu ajmaciin).

Madaxwaynaha dawladda Islaamku waa Sheekh Cali Warsame. Wasiirka Arrimaha Dibaddu waa Sheekh Maxamed Cabdi Daahir. Wasiirka Gaashaandhiggu waa Sheekh Xasan Daahir Aways. Waxaa billowday niqaash dheer maalmay qaadatay in shirku soo xirmo ama la is afgarto. Sidaad ogtihiin shirkaan noocaan ah waa kii saddexaad oo waxaan soo marnay Dhoobley, Nasrudiin iyo kan hadda loo fadhiyo.

Fiiro Gaar ah: Akhristayaasha qaar kamid ah ayaa waxay isoo su’aaleen Dhoobley waan garannay ee Nasrudiin muxuu ku dambeeyay niqaashkiisii? Walaalayaal waxaan idin xasuusinayaa waa hal shay mar walba waxa dhibku ka taagan yahay waxayna tahay hubka hala dhigo, dadka yaan la argaggax galin, ciidankaan cid walba isugu jira dacwaduu wax udhimayaa, dowlad Islaam ah hadda lama dhisi karo, Maraykan baa nagu soo duulaya, meesha waxaa ka jira ciidan beeleed nabadgalyadana ilaaliya oo looma baahna ciidan aan beesha ahayn ama qabiillada meesha degta, iyo wixi la mid ah.

Shirkaanu wuxuu ka xasaasisan yahay kuwii hore maxaa yeelay waxaynu soo marnay in  cadawgu shirayo oo ay dhici karto in duullaan lasoo qaado ayadoon shirkuba dhammaan oo nin waliba wuxuu leeyahay ama wadaad walba oo aan ku qanacsanayn in la dagaallamo, “War shirka noo soo gabagabeeya oo meel isku raaca.” Intaas waxaa iska soo daba dhacaya akhbaartii cadawga oo soo gaartay meel halis ah.

Culumada meesha isugu timid qaar waa xog-ogaal qaarna waa loo warramaa oo wuxuu qaataa hadba sidii wax loogu sheego dooddiisuna waxay ku dhisan tahay khabarkii u hormaray ama akhbaartii saaxiibbadiis dhagta ugu sheegeen. Waxaa lasoo gaaray gabagabadii iyo gunaanadkii shirka, go’aankii wuxuu noqday in dacwada la wado hubkana aan la dhigin intii dagaalka daandaansiga ah laga fogaan karana laga fogaado haddii nala soo weerarana aan is difaacno. Shirkii waa xirmay wufuuddiina waxay kala aadday meelahay ka kala timid, ciidamadii Islaamkana waa la diyaar gareeyay, waxaana lagu amray in aysan ku degdegin cid kasta oo dagaal-doon ah ama daandaansi wadda.

Waxaan kamid noqday ciidankii la geeyay mucaskarkii ku yiillay magaalada Garoowe oo la oran jiray Ligle. Waxaa loogu magacdaray meeshii ciidanku dagganaa oo ahayd tog weyn oo la oran jiray Ligle, waa meel istaraatiiji ah, waxay leedahay togag waawayn oo haddaad dhex gasho aan lagu arkayn, waa meel bannaan  oo meel dheer baad wax ka arkaysaa, taas waxaa sii dheer wuxuu leeyahay toggu biyo macaan oo qulqulaya oo meel kale biyo ka doonan maysid biyuhuna waa muhiim. Meeshu magaalada Garoowe way u muuqataa oo waxay u jirtaa illaa iyo 2 kiilomitir qiyaastii.

Magaalada waxaa nooga yimaada rag ducaad ah oo maalinka galinkiisa hore nala jooga duhuradiina naga taga maadaama ay magaalada daggan yihiin. Waxaan ka xasuustaa raggaas Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax, Maxamuud Hoori, Codwayn, Cali Xaaji iyo rag kale oo farabadan. Muddaan dagganayn oo dacwadiina meesheedii laga waday waxaana farabatay dadkii doonayay in ay ku soo biiraan tayaarkaan socday hadday tahay qabiilooyin ama fardiyaad intaba. Waxaa la helay kalsooni lagu qabo in lasii wadi karo dacwadaan ilaa ay gaadho Gobollada Koonfureed maxaa yeelay markaas ayada ah waxaa wada shaqayn leh Gobollada Waqooyi Galbeed, Mudug, Waqooyi Bari, Nugal iyo wixi la mid ah. Intaas oo dhan waxaa ka jiray dacwada Al-Itixaad. Waxaa kaliya oo u dhimanaa waxay ahayd Koonfurta Soomaliya.

Sirdoonkii Islaamku wuxuu soo gudbiyay in ay jirto weerar kama dambays ah oo ay rabaan in ay soo qaadaan qolooyinkii u arkayay in taladoodii ay la wareegeen Al-Itixaad, waxay kaloo warbixintu leedahay waxayba ku shirsan yihiin meel noo jirta wax ka yar 3 kiilomitir. Qorshohooduna wuxuu yahay in ay barri subax ama saacado kadib weerar nagu soo qaadan. Waxaa la tasxiixiyay ama la hubsaday waxa jira iyo intay le’egyihiin waxaana xaqiiqa noqotay arrimaha sirdoonku soo gudbiyay in ay yihiin siday u soo gudbiyeen.

Waxaa la diyaariyay ciidankii meesha dagganaa, waxaa loo qaybiyay dhawr qaybood waxaana la galiyay heeggan buuxa, waxaana habeenkaas la seexday ayadoo nin waliba waran-la-yuurur yahay ama is leeyahay goormay billaaban doontaa xabaddu. Waxaa ciidankaas amiir u ah Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi, waxaa ku xigeen u ah Shiikh Maxamuud Ciise (taqabalahumu-llaahu ajmaciin), Aamiin, Aamiin.

Akhristayaaloow arrintu sidii hore caawa ma aha oo waxaa jira cabsi laga qabo in dagaal dhaco marka dagaal la galayana waxaa la diyaarsadaa wax Alla wixii muhiim u ah dagaalka, ee aan hubka sifaysanno aan xoogaa seexanno aan biyo dhaansanno waa intaasoo meesha biyaha leh nalaga qabsadaaye. Barri waxaa dhici doona dagaal faraha looga gubtay oo rag badanu ku geeriyoon doonaan lamana yaqaan cidda geeridu u imaan doonto ee waxaan idin fari lahaa ha lala yimaado cibaado farabadan iyo Tawbad xagga Alle ku wajahan Ilaahayna u soo barya walaalihiin inuu guusha siiyo, baritoole inshaa Allaahu tacalaa.

Qeybta 12aad

Asalaamu calaykum waraxmatullaahi wabarakaatuhuu.

Ikhwaanii Ilaahay baa mahad dhammaanteed leh thumma Nabi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam – nabadgalyo iyo naxariis korkiisa ha ahaato), Muslimiintana Ilaahay ha koryeelo. Aamiin.

Walaalayal waxaan kala hoyannay ayadoo ciidankii heeggan ku jiro oo ay dhici karto in nalasoo weeraro isla habaynnimadaba mase dhicin oo waagii baa baryay ayadoon dagaal dhicin. Saraakiishii ciidanka hawl galinaysay oo xogta cadawga aruurinaysay waxay amar ku bixiyeen in meeshooda loogu tago oo la qabqabto raggaan shirka ku jira oo balaayada hurinaya ama dagaaldoonka ah.

Waqtigu qiyaastii waa siddeeddii subaxnimo, ciidankii baa la kulmiyay, waxaa la siiyay waajibaadkii ay fulin lahaayeen, waxaa laga dhigay sadex madax. Madax waxaa loo diray dhanka Ayraboorka, madax waxaa loo diray dhanka Xeradii Konton iyo Afaraad (54aad) oo ahayd meeshii uu shirku ka socday, madax waxaa loo diray magaalada, qola walbana waxaa la siiyay waajib gaar ah.

Dagaalkaan aan qaadnay saakay waa dagaalkii koobaad oo aan dhiig ku daadinno ilaa iyo intaan dacwadan wadnay marka laga reebo dhacdadii saldhigga boliiska ee Boosaaso ee aan wiilka kusoo furanaynay laakin annaga dhankayaga waxaa nasoo gaarayey dhib fara badan oo isugu jira dil, dhaawacyo, afxumo ay ducaaddu kala kulmaan deegaannada ay dacwada ka wadaan kamana aannaan aargoosan jirin bal waxaan raadin jirnay maslaxo iyo wadahadal in aan ku dhammayno wax walba oo dhaca si aan dacwadu u burburin ama aan colaaddu noo dhexmarin annaga iyo bulshada.

Laakiin dagaalkaan waan ku qasbannahay in aan galno maxaa yeelay waxaa dhammaaday takhdiidkii nalagu soo weerari lahaa, waxaa la diyaariyey ciidankii na qabsan lahaa, waxaa fadhiya oo meel walba isaga yimid raggii hoggaamin lahaa ama maalgalin lahaa dagalkaan Ashahaado la dirirka ah. Culumaa ku qanacsanayd in waagaas nala dabargooyo oo dagaalka wax ka waday.

Fiiro Gaar ah: Nin walba ama qof walba oo aan goobjoog ahayn waxaa u muuqan karta khaladaad uu isleeyahay Alla hadday saas yeeli lahaayeen way fiicnaan lahayd! Tusaale qofkii akhriya qormadan wuxuu isleeyahay, “Way fududaadeen, dagaal wax kama yaqaannaan, maxay u sabri waayeen waa ducaade, maxay ayagu weerarka u qaadayaan, yaa u banneeyay dhiigga dadka,” iyo wixi la mida. Oo ayaga dhiiggooda yaa banneeyay waa Muslimiine?

Walaalayaal aan idin xasuusiyo ciidankaan Al-Itixaad waxaa hoggaaminayay oo Wasiirka Gaashaandhigga ka ahaa Sarkaal sare oo ka qayb qaatay dagaalkii Soomaaliya ku qabsatay Itoobiya 77dii. Waliba wuxuu wakhtigaas ahaa sarkaal mutaystay Billad Geesi. Wuxuu kaloo ahaa waagaas daaci wayn.

Waxaa kaloo ciidanka uga hooseeya saraakiil aan ka khibrad yarayn asaga. Waxaa saraakiishaas kamid ahaa Gaashaanle Sare Siciid Maxamed Muuse oo loo yaqaanay Siciid Oorfane ama Siciid Halale, wuxuu madax ka ahaa oo uu haystay hubka iyo rasaasta qaybtii 54aad wixii uu hub hayeyna wuxuu ku soo wareejiyay dowladdii Al-Itixaad Al-Islaami. Waa nin wadaad ah oo diinta wax ka yaqaan aadna u cibaado badnaa, waa ninka meesha lagu shirayo yaqaanna.

Wuxuu la socon jiray dhagarta ay maleegayaan kuwaan shirka ku jira oo doonaya in ay dabar gooyaan dowladdaan Islamka ah ee curdanka ah, wuxuu kamid ahaa ragga fara ku tiriska ahaa oo markii dagaalkii dhacay oo rag wareeray Ilaahay sugay. Taqabbalahu-llaahu, Aamiin, Aamiin. Ciidanku wuxuu qabaa tababbar dheeraad ah oo ninkaan tababbar hore qabin waa la tababbaraa kii horay tababbar u qabayna saminnaar baa la siiyaa.

Billaahi calaykum, Saraakiishaan intaasoo khibrada leh oo intaasoo dagaal ka soo qayb gashay oo dibad iyo daakhilba waxbarasho kusoo qaatay oo ahaa nimankii Itoobiya soo liqay, ma waxay aqoontii ka guurtay markay yiraahdeen waxaan rabnaa dowlad Islaam ah? Ma waxay aqoontii ka guurtay markay dheheen khamro cabbi mayno? Ma waxay aqoontii ka guurtay markay diintii barteen oo Ilaahay u toobad keeneen? Ma waxaa ka aqoon badan kuwii ardaydoodii ahaa oo waliba bulshadu ku baratay khiyaamo iyo wax isdaba marin iyo waliba gaalo raacnimo, waa hoggaamiye kooxeedyadee?

Maya! Wallaahi wax kalaa jira waxayna dadku la yaabban yihiin wadaaddadii beerka xayrta leh cuni jiray miyaa maanta i hunguriyaystay? Magacayba. Ma nimankii xoolaha u xirsi xiri jiray baa maanta iskukay taagay? Muxuu ismooday subagle ama wadaad xume?

Waxaa kaloo ay cid waliba og tahay meesha maantay xaaladda Islaamku marayso oo gaaladu dadkii ka dhaadhicisay in aan nin wadaad ahi dad hoggaamin karin horumarna gaarsiin karin bulshada. Ayagiina waxay isu maleeyeen in aysan waxba qabsan karin maadaama ay arki jireen ayadoo nin cilmaani ahi uu bulshada hadba meeshuu rabo u kaxaynayo hadba qoladuu rabana xiriir la samaynayo ama ha noqoto Maraykan ama ha noqoto Yahuud, ama ha noqoto Afrikaan.

Ma aannaan dagdagin ee waa nalagu qasbay dagaalka. Bal waa nala bahdilay sababtoo ah hadday yihiin niman naga baqaya ama na xushmaynaya maxay u aadi waayeen oo shirkan ay makriga ku maleegayaan ugu qabsan waayeen meel aanan ka warqabin hadday rabaan ha nagu soo duulaan markay go’aannadooda dhammaystaan?

Annagu kuma aanan duulneen oo wax dhib ah uma aannaan arkayn in ay shiri karaan go’aannana gaari karaan. Laakiin meel noo jirta 2 kiilomitir baan ku shiraynaa oo waxaan ku gaaraynaa go’aankii aan idinku burburin lahayn ama idinku qabsan lahayn taas macnaheedu waa rag ma tihiin wadaaddada qaarkoodna isu maleeyeen in aysan rag wax la qaybsan karin.

Ma rabo in aan ka sheekeeyo xukunka Islaamku ka qabo in weerar la qaadi karo iyo cidda la weerari karo ama Muslimiin ha ahaadeen ama gaalo ha ahaadeen cidda la weerarayaa. Waxaan kaloo aanan dan ka lahayn yaa gacanta la horreeyay? Ma wadaaddada mise qoladii ka soo horjeedday?

Waxaan ogahay meeshaan in ay shubho farabadan dadku ka fiirfiirin karaan dadka Jihaadka dura ama diiddan weeye waxaan ka hadlayaa. Waxaanse idin leeyahay kuwiinnii aan meesha jooginow iska aamusa oo ha ku hadlina wax aydaan waxba ka ogayn kuwii joogayna kiiskoodii baan ku jirnaaye dulqaata oo biya dhaca suga ama dhammaadka qisada. Jihaad-diidku marna qanci maayaan.

Inta aynaan xabadda billaabin muxuu yahay lafdhabarka duullaankaani?

Duulaankaan waxaa loo diyaariyay oo kaliya in lagu soo qabqabto odayaasha shiraya oo balaayada iyo duullaanka soo wada oo raba in ay Islaamka soo muuqday ka hortagaan waxaana ciidanka la amray in aysan qof shacab ah waxba yeelin waana lagu guulaystay oo waxaa laga fogaaday in dad shacab ah wax la yeelo odayaashiina la qabto ayagoo fayaw oo aan waxba gaarin. Waxaa meesha ku shirayay oo la rabay in la qabto waxay ahaayeen 4 qolo oo isu bahaysatay in ay dagaalka Ikhwaanka lagu qaadayo ka wada qayb qaataan. Waxayna kala ahaayeen: Timawayn, Suufiyo, Hoggamiye kooxeed iyo Oday-dhaqameed. Waxaa jiray qolo shanaad oo aan meesha joogin laakiin dagaalka raalli ka ahayd.

Aan mid mid uga sheekeeyo maxay yihiin kooxahaan shirka ku jiraa? Timawayn waa koox ku dul nool dadka, waxay baadil ku cunaan caamada masaakiinta ah xoolohooda, waxay dhexgalaan oo xubno ku yeeshaan maamul kasta oo meel ka jira, haddii ay tahay dowlad ama hay’adaha aan dowliga ahayn, waxay dadka ku diraan Shayaadiin ayaga u shaqaysa, markii qofku waashana waxay dhahaan noo keena annaga ayaa ka saarayna oo daaweynaynee, ka dibna xoolo aad u badan ayey ku xiraan dadkaas. Waxay dadka isu tusaan in ay yihiin dad ehlu-diin ah mase ahan ehlu-diin sababtuna waxay tahay: Xoolahooda kama bixiyaan Zakada, kuma tukadaan Masaajidda Jumcada iyo jamcooyinka toona, masoo xajiyaan oo Xajka ma tagaan, kama xishoodaan xaaraanta sida tubaakada iyo qaadka, sixirku waa shaqadooda kaliya oo ay takhasuska u leeyihiin iyo waxyaalo kasii daran intaas.

Kooxda labaad waa Suufiyo. Ayagana waxaa ka maqan oo ay waayeen mansab ay ku qabeen dadka dhexdiisa waxayna shaqo ka dhigan jireen oo wax ka soo gali jireen arrimo badan oo ay kamid yihiin: In ay dadka carruurta Qur’aanka u baraan, dhaxalka u qaybiyaan, kan dhinta fiddadheere u akhriyaan. Fiddadheere waa cadaab ka furasho! Markaas macnuhu wuxuu noqonayaa in ay dadka dhintay oo aan camal wanaagsan samaysan in ay janno galaan oo ay ayagu naarta ka furtaan. Subxaana-llaahi! Waxay kaloo sameeyaan in ay dadka isku meheriyaan xoolana ka qataan iyo wixi la mida.

Kooxda saddexaad waa Oday dhaqameed. Maxaa ka maqan ayagana? Waxaa ka maqan arrimo dhowr ah waxaana ka mid ah: Oday dhaqameedka dani uguma jirto in reeruhu nabad kusoo wada hoydaan oo wuxuu rabaa in maalin walba wiil aan waxba galabsan la dilo oo qoladii kalana qalabka boobto, markaasuu marada wirfiyaa, “War jooga! War jooga! War xaaladda odayaasha haloo daayo ayagaa dhammaynayee.” Waxaa laga yaabaa in uu asagu diray kii wax dilay haddana asagaa garnaqaya. Maalinkaasuuna suuqa ka adeegtaa oo wax soo galaan.

Maxaa ka maqan hoggaamiya kooxeedka? Waxaa ka maqan arrimo dhowr ah: Wuxuu wakiil ka yahay xuduudaha qabiilku dago in aan lagu soo xadgudbin oo qabiil kale xoolihiisu aysan daaqin dhirta dhulkaas ku taal illaa asagu oggolaado. Wuxuu wakiil ka yahay hay’adaha gaalada ah oo raba in ay dadka Muslimiinta ah cawraadkooda raac raacaan ama ay jaasuusaan.

Waxaa jiray qola shanaad oo aan sheegay laakiin ayagu meesha ma fadhiyaan raalli bayse ka yihiin wixii kasoo baxa iyo in la iska dulqaado ciidamadaan ku habsaday deegaankoodii. Ayaga maxaa ka maqan? Waxaa ka maqan: Sidaad og tihiin bulshadu markay meel wada daggan tahay way istaqaan ninka waxtarka ah iyo wuxuu awoodaba. Nimanka Suufiyada la yiraahdo waxay ahaan jireen culumadii bulshada ayagaana dadku casharrada ka qaadan jireen, ayagaa cidda Qur’aanka bari jirtay. Aqoontooduna waxay ahayd maxduud ama way yarayd. Waxaa soo baxay culumo jaamacado ka soo baxday oo ka aqoon badan ayagii oo afafka gaalada yaqaanna, Carabigana ka badiya. Waa la isku dhacay, gar baa loo fariistay, waana la heshiiyay. Waxaa lagu heshiiyay in qoladii Suufiyada ahayd oo aqoontoodu hoosaysay ay bulshada hoose la tacaamulaan, qoladaan aqoonyahannada ahna ay la shaqeeyaan dowladaha ama hadba maamulka jira, kalana taliyaan arrimaha diinta una fatwoodaan hadba tallaabaday qaadayaan Cilmaaniyiintu, saasayna mushaarkooda ku qaataan oo ku nool yihiin. Waa Culamaa’u Sulda!

Waxaa lagama maarmaan ah in aan milicsanno ciidanka Al-Itixaad cidda hoggaaminaysa oo rabtay in ay baddasho bulshadaan aan aqoon ama aan waligeed arag dhaqan Islaam iyo wax la yiraahdo Kitaab baa la isku xukumayaa. Waxaan soo qaadanaynaa dhawr nin oo kamid ah  Golaha Sare ee Al-Itixaad.

Aan ku horrayno madaxwayanaha Al-Itixaad. Waxaa madaxwayne ah Shiikh Cali Warsame. Shiikhu waa nin dacwadaan muddo ku soo dhex jiray, wuxuu yaqaannaa marka nabadda la yahay sida dadka loo kasbado, waa aftahan, waa nin haybad ku leh bulshada dhexdeeda, waa khadiib, waa daaci, waa muxaadir. Shiikha niqaashkii ugu dambeeyay ee tuulada Bayra la fadhiyay oo la qaadanayay mawaaqifta ad-adag, wuxuu laasimay aamus iyo dhagaysi dooddu siday u socoto. Maxaa yeelay shiikhu ma ahayn nin askari ah, waa daaci, wuxuuse danaynayay in la helo dawlad Islaam ah, markay dooddii soo gaba gabawday wuxuu qaatay ra’yigii ahaa in aan hubka la dhigin dacwadana la wado.

Haddaan si kale u dhigo waxaa laga niqaashayay waxay ahayd dacwada in la wado ayadoo aan hubka la dhigin, wixii dacwada ka horyimaadana xabbad sanka laga galiyo qolaa qabtay arrintaas. Qolana waxay qabtay in hubka la iska dhigo oo ciddii na oggol wax loo sheego ciddii diiddana aan la qasbin illayn diintu khasab ma ahee. Waa Ictisaamkii is qarinayay.

Waxaa Wasiirka Gaashaandhigga ahaa Shiikh Xasan Daahir Aways. Shiikha mawqif sidee ah ayuu qabay? Wuxuu qabay in dacwada iyo qoriga la isku wado, wuxuuna mar walba soo bandhigayay in aan laga maarmin ciidan Muslimka dhulka ka qaada ama Kitaabka Alle, shiikhu waa nin askari ah oo waaya arag ah, waa nin qaari’ul Qur’aan ah, waa nin jecel jihaadka, waa nin dabacsan ama baarri ah, waa nin ay u muuqato in ay maslaxo ku jirto in hal dambiil lagu wada rido koox bisado ah iyo koox jiirar ah, wuxuuna rumaysan yahay in aysan is cunayn oo ay wada noolaan karaan (Salafu Saalix, Suufiyo iyo wixi la mida).

Shiikh Cabdullaahi Cali Xaashi waa nin sidee ah: Waa ehlu-siyar ama siiro, waa ragga soo saaray raggaan halkaan maraya inta badan, waa nin xamaasi ah oo dadka kicin og waliba dhanka dagaalka, waa ninkii dhalinyarada baray in gaalo la iska dhicin karo, waa ninka oran jiray ku dagaallama wax Alla waxaad awooddaan dhagaxna Alla haka dhigee, waxaan ku bartay Masaajidkii la oran jiray Ceel-Hindi asagoo akhriya ar-Raxiiqul Makhtuum, dowladdii Maxamed Siyaadna ay jirto oo uusan dan ka lahayn, maantayna lama hayo warkiisii iyo dagaal galintiisii qiimiga badnayd, khayr baanse u rajaynayaa iyo in uu boorka ka jafo ar-Raxiiqul Makhtuum mar labaad inshaa Allaahu.

Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax waa nin sidee ah? Sheekhu hadda waa nin waayeel ah, wuxuuse dacwadaan ka soo qaatay qayb libaax ama waxaa la dhihi karaa wuxuu ahaa rukumaday ku taagnayd dacwadu, shiikha waxaan bartay asagoo kitaabka Bukhaariga ah ka akhriya masaajid ku yaallay Hoteel Weheliye hoostiisa, waxaa kaloo Tafsiir ka akhrin jiray wadaad indha la’aa oo la oran jiray Shiikh Cabdi Najiib.

Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax mawqifkiisu wuu caddaa: Wuxuu ahaa in qoriga la dhigo qolo walbaana aaddo meeshay ku dhalatay ama qabiilkoodu daggan yahay, halkaasna dacwada ay ka waddo waase lagu diiday oo waxaa la qaatay Jamhuurta warkeedii.

Maashaa Allaah. Caawa waxaan sameeyay qoraal farabadan sababtoo ah waxaa dhici doona saacado kadib dagaal dad badani ku nafwaayi doonaan, marka anigaaba waxaa igalay cabsi oo waan ka warwareegayaa in xabbaddu billaabato. Waan dhaqaaqnay waxaan kamid noqday raggii la yiri odayaasha soo qabta hana dilina ee keena ayagoo fayaw ama nool.

Magaalada Garoowe geeskeeda waxaa mara tog weyn oo noo dhexeeya annaga iyo meesha shirku ka socdo oo ahayd xeradii ciidamada qalabka siday ee dowladdii dhacday qaybta 54aad. Ciidankayaga waxaa watay Xuseen Cismaan Garyar. Wuxuu noo qaybiyay saddex madax qola walbana wuxuu siiyay waajib gaar ah, qola walbaa waxay tagtay meeshii loo asteeyay waxaana sugaynay Xuseen oo amar nagu siiya rida xabadda oo nimanka qabta ama amar ah qoriga hoos udhiga nimankii waa isdhiibeene.

Walaalayaal aniga hadda wadnahaa ibood boodaya oo waxaad mooddaa in aan dagaal run ah ku jiro waxaana u baahanahay in aan xoogaa nasanno. Adinka laftiinnu waxay ila tahay in aad ila dareenteen in aysan fiicnayn in aan xabbad ku degdegno. Ilaahow na sug, Aamiin.

Ikhwaanii diyaarsada faashadihiina iyo daawada dhiig joojinta ah, waxaanna isugu soo noqon doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa qormadeenna tan xigta.

Qeybta 13aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeenii 13aad. Waxaan kala tagnay anagoo sugayna in xabaddu billaabato iyo in nasri kale yimaado oo odayaashu isdhiibaan dagaal la’aan, mase dhicin oo xabaddii baa billaabatay yaase billaabay xabadda? Akhristayaal waxaan galnay dagaal marka waxaa loo baahan yahay inta dagaalku socdo oo la kala adkaanayo in aan ismaaweelinno.

Sheeko Gaaban

Bari baa waxaa jiray wiil iyo gabadh meel ku wada nool ama hal reer jooga. Wiilku wuxuu ahaa nin aan reerku dhalin oo shaqaale u ah ama ay korsadeen, gabadhuna waxay ahayd gabadh reerku dhalay oo aad loo kool kooliyo. Sabankii baa xumaaday oo waxaa la galay xilli dadku waayeen dhaqaale ku filan oo ay ama cunto ku gataan ama ku aradbaxaan.

Gabadhii waxay u baahatay dhar cusub xoolana lama hayo, waxay la tashatay aabbeheed iyo hooyadeed, waxay soo jeedisay in  dhar loo gado, jawaabtiina waxay noqotay hooyo macaaney hanti aan dhar kuugu gadno lama hayo aabbihiina hadalkii ayuu hooyadii ku raacay. Waxay soo jeedisay fikrad ka maqnayd aabbe iyo hooyo oo ah in ninkaan shaqaalaha ah suuqa la geeyo oo la gado wixii kasoo baxa oo hanti ahna lagu arrad bixiyo, shirkiina waa xirmay ayadoon haa iyo maya toonna la dhihin gabadhii fikradda lahayd dharkana rabtay.

Muddaa la joogay aan badnayn, waxaa yimid wiilkii, wuxuu aabbihii iyo hooyadii ka dalbaday fadhi degdeg ah, waa la kulmay, wiilkii baa hadalkii qaatay, waa ku dheeraaday, gunaanadkiina wuxuu soo jeediyay in gabadhaan aad dhasheen la ii guuriyo aniguna aan xaqeedii ka soo baxo, shirkii waa xirmay waxaana la kala tagay ayadoon maya iyo haah toonna la oran wiilkii guurdoonka ahaa.

Odaygii iyo habartii fadhigii bay ku sii nagaadeen wiilkiina shaqadiisii buu aaday, odaygii habartii buu jalleecay oo wuxuu ku yiri: Barrow iyo Barrey ismaba oga, waa labadii magac oo wiilka iyo gabadha ismaan dhaafsan. Qisadaan waxaan u keenay waxaa meesha ka socday u eg tahay waana idin xasuusin inshaa Allaahu.

Wadaaddadaan soo duulay waxay sii qorsheeyeen waxay ka samayn lahaayeen odayaashaan baas ee la kari la’ yahay, waxay is weydiinayeen ma laynaa odayaashaan, ma xirxirnaa, ma masaafurinaa, maxaan ku samaynaa?

Odayaashuna waxay sii qorshaysteen in wadaaddadaan la qabto oo laga dhigo mid la dilo iyo mid loo masaafuriyo meeshuu ka yimid, waxayna ku mashquulsan yihiin marka la laayo nimankaan wixii ka hara dhaqaalihii ku bixi lahaa iyo ciddii bixin lahayd. Waxay kaloo is waydiinayeen meeshii loo masaafurin lahaa!

La isma oga oo waa maankii Barrow iyo Barrey. Markii labadii col isku muuqdeen waxaa xabaddii billaabay oo aan waxba u arkayn in dagaalku billawdo isbahaysigii Cabdullaahi Yuusuf, maxaa yeelay malaha waaba lagu kadiyey ee ayagaaba soo socday oo rabay in ay xabadda billaabaan.

Saddex meelood ayaa lagasoo galay meeshii shirku ka socday oo ahayd xeradii ciidankii milatariga ee Garoowe, Qaybtii 54aad, dagaalkii wuxuu socday muddo aan ka badnayd 20 daqiiqo qiyaastii, waxaa gudaha loo galay meeshii shirku ka socday, waxaa u xil saarnaa in ay odayaasha qabtaan koox Kumaandows ah oo uu watay madaxii dagaalgalinta Shahiid inshaa Allaahu Xuseen Cismaan Garyar (taqabalahu-llaahu). Waana ku guulaysteen in ay qabqabtaan odayaashii oo aan hal qof wax ka noqon, laakiin Xuseen iyo raggiisii waa ku dhammaadeen oo waxa ka haray in yar (taqabalahumu-llaahu Ajmaciin).

Waxaa ragga dhammeeyay intiisa badan oday sarkaal ahaa oo xerada shirku ka socdo madax ka ahaa oo waayeel ahaa oo la oran jiray Muxamed Dirir. Asagiina dhaawac ayaan ku qabannay oo baabuur aan watay baan ku qaaday aniga idin la hadlayaa asagii iyo kuwa kale oo dhaawac ahaa oo ciidankiisii ka mid ahaa.

Waxaan soo qabannay oo Ilaahay nagu guuleeyay qolooyinkii afarta ahaa ee meesha ku shiraysay oo aan ka yarayn qiyaastii inta u dhaxaysa 40 illaa 50 oo kulligoodna madax ah, waxayna ka kala yimaadeen gobollada Daaroodku dago oo dhan. Waxay wadeen takhdiid loo dhan yahay oo la rabay in wadaaddadaan koonfur ka yimid laga dhigo mid la dilo iyo mid sida loo cayrsanayo la gaarsiiyo Wabi Shabeelle ama aan laga harin illaa ay ka tallaabaan Wabi Shabeelle.

Waxaa cararay oo meel ay jaan iyo cirib dhigeen la waayey ciidankii difaacayey dhagarqabayaashaan la soo qabqabatay. Ciidankaasuna ma yarayn sababtoo ah meesha waxaa ku shirayay Daarood oo dhan baa la dhihi karaa, maadaama ay joogeen cuqaashii u talin jirtay intoodii badnayd, Ilaahay baase jabiyay maxaa yeelay diintiisii bay la dagaalamayeen.

Waxaa dhammaday dagaalkii, waxaan galnay in la soo aruuriyo Shuhadadii iyo dhaawicii oo aan yarayn, waxaan ku soo noqonnay saldhiggeennii annagoo gaadhnay hadafkaan dagaalka u qaadnay, Ilaahay baa ku mahadsan, asagaa jabijay isbahaysatadii aan marna ku fakarin waad jabaysaan ama waa la idinka guulaysanayaa. Murti: Ragow kibirka waa lagu kufaa ee kaas hala ogaado.

Meeshaan dagannahay waa meel bannaan ah oo aan dhir lahayn, waxaase ku yaallay dhufaysyo waawayn oo Rabbaani ah oo Ilaahay nagu xifdiyay oo qofkii gala aan la arkayn asaguna ku arkayo. Waxaa ku yaallay togga dhexdiisa meelo sidii guryaha usamaysan oo aad habeen iyo maalinba dhex seexan karto, biyuhuna agtaaday qulqulayaan, inaad cabto, inaad ku qabaysato, inaad wax ku karsato intuba waa noo sahlanayd Alxamdulillaahi.

Maxaabiistii waxaan gashannay dhufaysyadii dhufays kamid ah qorina iriddaa kala istaagnay oo isma dhaqaajin karaan, waxaa la billaabay in la diiwaan galiyo oo magacooda la qoro, midmid baa loola kulmay, sheeg magacaaga oo saddexan ayaa la lahaa qof walbaa oo ayagii kamid ah.

Dhammaanna waxaa laga qoray magiciisii oo saddexan. Dhalinyaraa qoraysay magacyada maxaabiista markay dhammeeyeenna waxaa loo gudbiyay maamulkii sare ee ciidanka. Waa la eeg eegay, waxaa laga waayay ninkii ugu muhiimsanaa magaciisii. Waa kee ninku? Waa Cabdullaahi Yuusuf Yeey. Waa la isku dhex yaacay oo la raadiyay waxa jira oo Cabdullaahi ciidankii kala dhex baxay ayaa la garan waayay. Waa lasoo quustay, aad baana looga xumaaday in ninkii ugu muhiimsanaa balaayadaan la soo xereeyay laga dhex waayo maxaabiistii.

Wakhtigii wuxuu gaaray gabbal gaab ama qorrax dhac, ayagana waxaa lasoo qabtay subaxnimadiiba ama 9kii subaxnimo qiyaastii. Cabdullahi ninkaan aqoon hadduu arko umalayn maayo in uu yahay nin madax ah, mana ahan dadka dhalaala hadday rabaan kareem ha marsadaane, maalinkaasna waa isa sii dulleeyay oo madaxuu hoos u rogtay oo wuxuu isgashaday garka iyo laba dalaw oohinna waa qarsanayay, waana la garan waayay asagoo ciidankii maxaabiista ahaa ku dhex jira.

Waxaa mudan in laga sheekeeyo maxabiista qaarkeed maalinkaas geesinnimada ay muujiyeen waliba ayagoo yaqiinsanaa in la layn doono oo mawdkii u jeedaan. Waxaan ka soo qaadanayaa hal nin oo la dhoho Jeneraal Maxamed Abshir Hamaan. U kala hiilin maayo labada nin oo waxaan ogahay in waligood loolan ka dhexeeyay waa Cabdullaahi Yuusuf iyo Maxamed Abshir Haamane.

Waxaanse markhaati ka ahay in maalinkaas la kala baxay oo ina Yeeyna maradii ka qoyday Ina Abshir Hamaanna uu taagnaa meeshii Badar uu taagnaa Abuu Jahal! Maalinkii Badar wuxuu sameeyay Abuu Jahal ayadoo inta dhaawac xun soo gaaray naftu kusii daba yar tahay ayaa waxaa u yimid Cabdullaahi Ibnu Mascuud Alla haka raalli noqdee. Wuxuu damcay in uu madaxa ka gooyo si uu Nabiga (sallallaahu calayhi wasallam) u tuso madaxiisa, asagoo mindidii ku kirkiraya luquntiisa ayuu lahaa war Cabdullaahi yay guushii raacday? Cabdullaahina wuxuu yiri cadowgii Ilaahayow guushii waxay raacday Jeyshkii ALLAAH.

Waxaan ahaa raggii wax ka waardiyaynayay maxaabiista, mar baan ku sigtay in aan laayo dhammaantood, waxaana arinkaas sabab u ahaa Ina Abshir oo aan ka waayay war iga fogaw oo intuu dhuunta kaa soo galo ayaad isleedahay wuxuu kaa qaadan doonaa ama kugula qabsan doonaa qoriga, markaad qoriga ku waabisana wuxuu akhrinayaa Qur’aan aan ka xasuusto macnihiisu in uu ahaa: Nugu dhici mayso Ilaahay wax uusan noo qorin mooyee. Markaasuusan ilkaa libiqsanayn, anna inta carooday ayaan waxaan damcay in aan dhulka lasimo ama laayo dhammaantood mase dhicin arrintaasu.

Wallaahi waxaan isaga daayay Mujrimiintaas in aan laayo in la yiraahdo Culumadoodii bay gacan dhaafeen ama khilaafeen, oo maanta magacii dhalinyarada raacaa ka hari maayo oo waxaa la dhihi waa kuwii waagii inta khilaafay Culimadoodii sidaas ku jabay oo khayr ma leh! Maalinkaas waxaa caddaatay in Ina Yeey fulay yahay bootoole ah Ina Abshirna geesi yahay, waxayse ahaayeen laba dambiile.

Qorraxdii baa dhacday, laakiin wali waa iftiin. Cabdullaahina lama hayo, waxaa maxaabiistii soo dhex istaagay ama agtooda yimid nin askarta ka mid ah, ishuu mariyay asagoon wax dan ah aan ka lahayn cidna aan raadsanayn, wuxuu arkay nin Cabdullaahi uu u maleeyay, wuu kusoo dhawaaday, wuxuuna hubsaday in uu yahay Cabdullaahi Yuusuf. Intuu dhaqaaqay oo madaxdii u tagay ayuu ku yiri maxaad u lahaydeen Ina Yeey waa la waayay soo kan ciidanka dhex taagan. Waa lasoo yaacay, war mee? Wakaas Futajaariga buluugga ah qaba.

Waa dharkuu markaas qabay. Cabdullaahi gooni baa loola baxay, waxaa laga qaaday imtixaan hor leh, waxaa la ogaaday in uu sheegtay magaciisii magac aan ahayn, oo muxuu sheegtay? Wuxuu sheegtay Shiikh Muxamed oo hadduu og yahay in magaca culumadu sharaf leeyahay ama lagu badbaadayo maalinka ciriiriga la galo muxuu culumada u laynayaa oo ku imtixaamay, waataan la yaabbannahay arrintaas! Allow ceebtayada astur. Cabdullaahi mana uu badbaadin waana is ceebeeyay. Ma taqaan ninka gartay Ina Yeey? Waxaa la dhihi jiray Cali Takar (taqabalahu-llaah).

Waxaa dhacay qorraxdii, waxaa la kala galay dhufaysyadii, waxaa lagu jiraa xaalad cakiran inkastoo muraalkii noo soo noolaaday markaan Cabdullaahi helnay, haddana colaaddu sidii bay u taagan tahay, shuhadadii baa noo daadsan oo aan wali la xabaalin ama la aasin. Shir baan loo kala kicin ay ku jiraan raggii taladu ka go’day, waxaa la isku mari la’ yahay maxaabiistaan la qabtay qaabkii loola tacaamuli lahaa. Walow ragga meesha fadhiyaa uusan ra’yiga ku kala fogayn oo aan meeshaba khilaaf oolin ee ay tahay waxaa laga doodayaa sida wax loo farsamayn lahaa ama raggaanu u kala dambi badan yihiin.

Walaalayaal aan idin xasuusiyo meeshaan joognaa waa Garoowe, waxaana nalaga xukumana waa Boosaaso. Boosaaso waxaa fadhiya taliskii guud ama Golihii Sare ee dawladda Al-Itixaad Al-Islaami. Waxaa ka mid ah Golaha Sare oo meesha fadhiya: Shiikh Xasan Daahir, Cabdicasiis Faarax (Lagujiray), Faarax Xasan Faarax iyo rag kale oo fara badan.  Waxaa heeggan buuxa ku jira ciidankii joogay Boosaaso. Ma aysan galin wax dagaal ah waase diyaar garoobeen oo magaaladii bay meel walba ka fadhiyaan oo u diideen wax isu socod ah illaa warkayagu ka caddaado oo aan qabsanno Garoowe iyo madaxtooyadii Garoowe oo ay markaas ku dhammaayeen wixii laga biqi lahaa in ay dadka dhibaateeyaan.

Ilaahay waa nagu garab galay oo waa taan ku qabsannay  magaaladii iyo madaxtooyadiiba saacad wax ka yar, waxaa kaloo guul soo hoyatay noqotay in sharwadayaashii oo dhan gacanta lagu hayo.

Boosaaso markay aragtay ciidankaan magaaladii meel walba ka fadhiya ayay lasoo hadashay Garoowe, waxaa loo soo sheegay in la qabsaday dhammaan magaalada iyo madaxdiiba, dagaalkiina dhammaaday. waxaa kaloo loo sheegay in wali raggii nool yihiin oo maxaabiis ahaan loo hayo.

Boosaaso salkay dhulka ku dhifatay oo waa is dhiibtay, qoryahoodiise ma ay keenin oo nin waliba gurigiisuu la galay qorigiisii, wadaaddaduna ismaba oran dhib baa ka imaan kara arrintaas ah in nin waluba qorigiisii guriga la galo. Waxaan galnay diyaar garow isdifaac ah. Magaalada waxaa dhankeeda koofureed ku wareegsan buuro iyo togag waawayn, waxaan ciidan dhignay wadda walba oo gurmad ka imaan karay.

Meesha loo yaqaan Rabaable oo ay marto waddada Garoowe ka tagta ee Xamar aadda una jirta magaalada qiyaastii 30 illa 40 kiilomitir. Waxaan dhignay ciidan aan lasoo gudbi karin oo aad u hubaysan, wax alla wixii buurta isdhaha ka soo dagana xabbad bay sanka ka galiyaan.

Halkaas waddaa ka soo gasha dhinacaas, waa dhanka koofureed. Dhanka bariga waxaa ayana ka soo gasha waddada dheer ee aadda Boosaaso ama dhanka ayraboorka, ayadana ciidan xoog leh ayaan dhignay, dhanka Xasbahalle ama koonfur bari waxaa ka soo gala waddooyin yaryar, ayadana waxaan dhignay ciidan ku filan meeshaas, annaguna waxaan isku wareejinnay ciidan xoog leh, maxaabiistiina waxaa laga qabtay waardiye dheeraad ah ama waxaa la siiyay feejignaan.

Isgaarsiintaan casriga ah ma jirin, waxaa la haystay hal taar oo kaliya, waxaa soconayay habeenkii oo dhan wadahadallo ka dhexeeya taliskii guud ee Boosaaso fadhiyay iyo taliskaan Goroowe fadhiya oo gacanta ku haya jabbaabiradaan la soo uruurshay sidii laga yeeli lahaa. Waxaan soo marnay in ay magaalada nooga yimaadaan culumo uu kamid yahay Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax, Cabdalle Codwayn, Cali Xaaji, iyo  Hoorri nin lagu magacaabo.

Wadaaddadaasu maalinkii intii dagaalku socday guryohooday is nabeen, waxayna sugayeen natiijada iyo waxay ku dhammaato iyo macrakadaan caramramka ah ama aad u culus. Qoraxdii markay dhacday oo ay madaxa kor u qaadeenna waxay ogaadeen in magaaladu faaruq tahay oo saakayba lagu kala baxay, dadkii magaalada camiri jirayna waxay noqdeen mid dagaalkaan labada kooxood u dhexeeya ka cararay si aysan xabbadda wiiftada ahi ugu dhicin iyo mid gurmad raadsaday oo raba in uu soo rogaal celiyo. Waxaa kaloo loo sheegay in gacanta lagu dhigay wax alla wixii saraakiil ahaa oo ciddu (Daarood) lahayd.

Waxay u soo carareen dhankii Ikhwaanka ay ku ogaayeen. Waxay galeen teendhadii madaxtooyada oo ay fadhiyaan sarakiishii ciidanka ugu sarraysay waxaana kamid ahaa: Korneyl Shiikh Maxamuud Ciise Abuu Muxsin), Korneyl Shiikh Siciid Maxamed Oorfane, Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi oo ahaa markaas sarkaalka ugu sarreeya goobta la joogo, taqabbalahumu-llaahu Ajmaciin. Aamiin. Aamiin.

Wadaaddadii magaalada ka yimid markay arkeen Saraakiishoodii, Cuqashoodii, Culumadoodii iyo Waxgaradkoodii oo ilmirigle ah ama dullaysan oo maxaabiis ah ayay miyir daboolmeen oo is hayn waayeen, waxayna markiiba lasoo boodeen war ragga sii daaya annagaa naqaannee! Wadaaddadii Ikhwaanku waxay si sahlan u dheheen annaguba aqoon baan u soo qabannay! Markay arkeen waxay ka hadlayaan iyo waxa meesha yaallaa in aysan isu dhawayn ayay waxay billaabeen in ay hoos uhadlaan oo ragga qaar la faqaan (Xuuraan ama wardoon).

Akhristayaal soo ma ogidin in ay noo yaallaan Shuhadadii iyo Dhaawicii oo la rabo in qaarna la asturo qaarna la dabiibo oo dhiig joojin iyo faashado loo raadiyo? Haa Allay lehe. Haddaba yaannaan u kala harin gurmadka walaaleheen, mid biyo soo dhaamiya, mid cunto soo kariya, mid daaweeya dhaawaca, iyo mid waardiyaha la qabta walaalihiis. Waana inoo waabariga iyo wixii ka soo baxa culumadan la faqaysa ciidanka qaarkiis.

Qeybta 14aad

Walaalayal waagii ayaa noo baryay iyadoon dagaal dambe dhicin, xalay waxaa socday wadahadallo ku saabsan maxaabiista iyo wixii laga yeeli lahaa, wadaaddadii magaalada ka yimid waxaan ogayn ayagoo damcay in ay si sahlan ku sii daayaan raggaan ay garteen oo waxay damceen in ay u shafeeco qaadaan, waxaase lagala horyimid xujooyin ay mari waayeen. Waxay billaabeen in ay wadaaddada kala shukaamiyaan oo ay ka dhaadhiciyaan in lasii daayo maxaabiistaan dambiilayaasha ah ayadoon aan maxkamad la saarin.

Waxaa kuu muuqanaya ciidankii oo koox koox u taagan ama u fadhiya oo madaxa iskula jira, waxay abuureen buuq iyo balbalo ciidanka dhexdiisii ah. Wadaaddadaan magaalada nooga yimid waxay ahaayeen saddex. markay Mucaskarkii soo dhex galeen oo ay arkeen jawigii Mucaskarkaan ay ku yaqaanneen oo isbaddalay ayagiina waa isbaddaleen, maxaa yeelay waxaa daadsan maydkii Shuhadadii oo aan wali la xabaalin, waxaa daadsan dhaawacyo fara badan, waxaa noo xirxiran oo aad u dullaysan rag shalay ay ogaayeen ayagoo caziiziin ah.

Waxaas oo dhan markay arkeen ayaa nin walba oo saddexdii nin kamid ahaa maskaxdiisii waxay ushaqaysay qaab gooni ah ama nin walba wax buu is tusay.

Kaalintii Shiikh Cabdiqaadir Nuur Faarax

Shiikh Cabdulqaadir Nuur cimaamaddii ayuu tuurtay, wuxuu isku mashquuliyay siduu wadaaddada uga dhaadhicin lahaa in lasii daayo dadkaan birmagaydada ah waa siday asaga la ahayde. Wuxuu garka iska laalaadiyay Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi oo ahaa madaxii ugu sarreeyey Mucaskarka. Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi mawqif sidee ah ayuu qaatay maalinkaas?

Wuxuu qaatay mawqif kala gooyay asaga iyo Ikhwaankii magaalada ka soo gurmaday oo rabay in lasii daayo mujrimiintaan Ilaahay Islaamka ka qabtay dhibkay ku hayeen muddo dheer. Ina Cabdullaahi dhag jalaq uma siin wadaaddadaan xammiyaddu qaadday. Wuxuu billaabay in uu la tashado golahiisii sare ee ciidankiisa. Xiwaar dheer kadib waxaa go’aankii noqday in maxaabiistaan la kala saaro oo nin walba dambigiisa lagu qaado, kii dil muta dil lagu xukumo, kii xabsi muta xabsi lagu xukumo, kii siiddayn mutana la sii daayo.

Kaalintii Xuseen Cabdalle Codwayn

Xuseen Cabdalle Codwayn wuxuu billaabay in uu ciidanka dhex galo oo uu u sheego in meeshaan balaayo ka soo socoto, wuxuu billaabay in uu argaggax-galin ku rido ciidankii ama cabsi-galin, waxaa hadalladiisii ka mid ahaa oo aan anigu dhagahayga ku maqlayay: “Ma Majeerteen baa dhiiggooda la tusaa? War wallaahi inaad carartaan oo Wabi Shabeelle goysaan mooyee in aysan idinka harayn Majeerteen ee intaad fayawdihiin carara,” iyo wixi la mida.

Codwayn wuxuu kaloo soo dhagaysanayaa ama soo xuuraamayaa waxa laga damacsan yahay raggaan maxaabiista ah, waxaa suuqa la soo galinayay in la rabo in la dilo Cabdullaahi Yuusuf iyo saaxiibbadiis. Ina Abshir Hamaan iyo saaxiibbadiisna lasii daayo. Ciidankii baa kala baxay. “Car yaa dili kara ina adeerkay?” Haddana waxaa suuqa la soo galiyay waxaa la dili rabaa Ina Abshir Hamaan iyo saaxiibbadiis, cirkay isku shareertay arrintii oo waxay noqotay “Car yaa dili kara ina adeerkay?”

Ciidanka wadaaddada ah ee Ligle joogay intaan colaaddu billaaban wuxuu ahaa ciidan is yaqaanna oo tababbar qabay, waxaa gurmad ahaan noogu yimid dhalinyaro farabadan oo ah raggii magaalooyinka joogay oo dacwada ka waday oo aan tababbar ciidan qabin, dhanka kalana aan wali kala garan Al-Walaa’ Wal-Baraa’. Waxaa kaloo ciidanka ku dhex jiray rag xumaan qarsanayay oo arrintaan ka faa’iidaystay. Codwayn wuxuu ciidankii ku dhex abuuray qabyaalad, khalkhal iyo cabsi-galin tahdiid ku jiro.

Kaalintii Cali Xaaji Warsame

Ninkii la dhihi jiray Cali Xaaji Warsame waxaa u muuqatay in uu dadka dajiyo oo uu marna magaalada tago asagoo akhbaar gudbinaya marna ciidanka ku soo noqdo si uu u hubiyo in wali raggii noolyihiin ama wax is baddaleen, marmarna wuxuu kaalmaynayay Shiikh Cabdulqaadir Nuur oo intuu madaxda ciidanka u tago ayuu wuxuu ku lahaa war magaciin jiryee nimanka siidaaya, lagamase yeelin asaga iyo Shiikh Cabdulqaadir toonna arrintaas.

Fiiro Gaar ah: Waxaa jiray nin afraad oo aan ku xusay qormadeennii tan ka horraysay oo kamid ahaa ducaaddii magaalada ka imaan jirtay. Waa ninka lagu magacaabo Maxamuud Hoorri. Waa saan u sheegay oo Hoorri wuxuu kamid ahaa raggii noogu imaan jiray Mucaskarka wuxuuna dagganaa Garoowe. Hoorri waxaa kasoo baxay warar iskhilaafsan oo sheegaya in uu maalinkii dagaalku dhacay joogay Qardho. Anigu waxaan rumaysnahay in uu markii dagaalkii dhacay uu u cararay Qardho. Waxaan saas u leeyahay waxaa iigu dambaysay asagoo jooga.

Si kastaba ha ahaatee Hoorri wuxuu ahaa ciyaal maamo oo nin waligi dhibkaan la kulmay ma ahayn xaq buuna uleeyahay in uu naftiisa la cararo hadduusan wax qaban karin. Xattaa waxaan aqaannay asagoo carruur lagu magacaabi jiray Abaa Hurayrayaal dhex fadhiya markii Laasqoray la joogay oo aad og tihiin anaga iyo murtadiintii waxa na dhex maray. Waa ciyaalkii uu hayn jiray Siciid Gaalley.

Marka waxtar ciidan saasuu ka ahaa wadaadnimadiina wuxuu ku dambeeyay in uu yiraahdo Ditoor idhaha inta cuqdatu shaydhaan xirtay (niiktayn) oo garkii nag ka dhigay. Waxaan ugu dheeraaday ninkaas iyo shu’uuntiisa: Islaamkii baa ka baxsan la’ ama Mujaahidiintii oo cay buu meel walba la taagan yahay asagiibaana diintii ka aradan oo wuxuu bartay ka tagay oo ka doorbiday in Ditoor la yiraahdo. Haddaadan Islaamka waxtarayn dhibkaaga ka daa fadlan.

Aan kusoo noqonno goobtii naxdinta lahayd.

Waa maalinkii labaad duhurnimadiisii, waxaa na soo foodsaartay laba culays oo nooga yimid dhanka siyaasadda iyo dhanka caskariga. Waxaa culays la soo saaray difaacayagii noogu muhiimsanaa ee fadhiyay Rabbaable, waxaa lagu soo qaaday weerarro isdaba joog ah, waase iska difaaceen Allaa ku mahadsan. Rabbaable waxay noo jirtaa saan horayba idiin ku sheegay 30 illaa 40 kiilomitir oo dhanka waddada Xamar aadi jirtay ama koonfur bay naga xigtaa, marka taliska ciidanka ama saldhigga ciidanka laga xukumo ee Ligle jooga wax dhib ah kuma hayso haddaan la soo jabsan difaacoodaas Rabaable.

Waxaa kaloo weerar nooga yimid dhanka Woqooyi oo ku aaddan saldhiggii 54aad oo aan kasoo qabannay maxaabiistaan aan haysanno. Waxay leedahay buuro yaryar iyo togag, kuwii baa naloo soo galay markaasaa xabbad nalagu billaabay. Dhanka siyaasadda, waxaan ogayn saddex nin oo ciidanka ku dhex laban oo nin walba oo ayaga ka mid ah uu wato takhdiid u gooni ah, waxayna ku guulaysteen in ay ciidankii khalkhal ku ridaan iyo balbalo oo ciidankii iska fariisto.

Xasuusta saddexdooda nin walbaa shaqadiis! Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax wuxuu qaabilsanaa in uu odayaasha ama ragga taladu ka go’do uu ku ilxaaxiyo ama ku khasbo in ay sii daayaan raggaan birmagaydada ah oo aan mutaysan in la dilo. Codweyn wuxuu qaabilsanaa in uu ciidanka kala furfuro oo cabsigaliyo uguna naseexeeyo in ay hadda kala cararaan intay nabadqabaan oo ay Wabi Shabeele shishay ka maraan ama ay koonfur aadaan, ujeeddadaa saas ah.

Cali Xaaji Warsame wuxuu qaabilsanaa xagga wararka hadba meesha wax marayaan, waxaan ogayn asagoo marmar kaalmaynaya Shiikh Cabdulqaadir oo la garab taagan: “Haa waa run hadalka Shiikha ha lasii daayo raggaan annagaa naqaan adinku ma taqaanniin.” Waxaa u soo baxaysa meesha wax marayaan oo raja xumo ka muuqatay in lasii daayo raggaan, markaasuu intuu cararo oo magaalada tago warbixin dhiibaa, warbixintaas oo ah raja xumo uu ka muujinayo sii daynta maxaabiista iyo rajo ah in ay wali nool yihiin.

Saldhigga booliska magaalada Garoowe waxaa yaallay taar uu kula dhuuntay mid beenaale ah laakiin maalinkaas beentiisii ka faa’iidastay ama ay ka faa’iidaysteen cadawgii, waana xeeladaha ay isticmaalaaan ciidamadu. Tusaale Garoowe waxaan qabsannay laba maalin kahor, waxaan ku samaynay hub-ka-dhigis intaan awoodnay, waxaa cararay wax alla wixii ciidan joogay magalaada, waxaan sugnay ammaankii magaalada siday nala ahayd.

Waxaa meeshaas ku dhuuntay beenaalahaas taarka haystay, wuxuu la hadlay meel kasta oo uu awooday, wuxuu lahaa magaalada annagaa haysanna, cadawgiina waa jabay, nasoo gaara, waxaa nagasii dhammaanaya saadkii iyo rasaastii. Waxaa u yimid gurmad aan caadi ahayn oo meel walba ka yimid oo culays nasoo saaray. Waa beenaale sababtoo ah kaligiisaa qol ku jira, magaaladana annagaa haysanna. Waa takhdiid caskari ah.

Ciidan hadduu dagaal galo oo uu guulaysto oo laga waayo wax akhbaar ah oo laga dilo ninkii taarwalaha ahaa waxaa la yaqiinsadaa in uu ciidankaasi jabay intii hartayna waxaa ku dhaca haziimo iyo muraaljab. Haddii ciidan duullaan qaado oo uu jabo sida reer Garoowe, taarwaluhuna uu baxsado oo uu soo tabiyo in ciidanki fiican yahay guulana gaaray sida beenaalahaas oo kale, waxaa u yimaada gurmad fara badan waxaana suurtagal ah in ay guushoodii soo ceshadaan mar labaad sidii reer Garoowe. Ha laga faa’iidaysto wixii lasoo maray.

Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi waa ninkii goobta dagaalka ugu sarreeyay wuxuu bixiyay amarkii lagu layn lahaa intii la isku afgartay in la laayo, waxase dib u dhacay fulinta amarkaas, sababtu waxay tahay: Dadku waa culumo, waa la is ixtiraamayaa illaa xad, laakiin waxaa lagu kala duwan yahay ra’yiga iyo tala soo jeedinta, Meesha Ina Cabdullaahi amarka ku bixinayo waxaa taagan Ina Nuur Faarax oo ka mid ah culumada ugu sarraysa xagga dacwada. Al-Itixaad Al-Islaami waxaa manhajkooda kamid ah in hadday macallinka iyo ardaygu is qabsadaan loo noqdo Al-Kitaabu wa-Sunnah, waana manhajkii Salafu-Saalix.

Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax waxaa maalinkaas hoosmariyay wuxuu waayay naskii uu ku badbaadin lahaa tolkiis oo asagoo u jeeda luqunta laga gurayo hadal aan nas wadanna wax u qaban waayay kuna badbaadin waayay raggaas iyo raggii uu jeclaa oo ku jiray gacanta Mujaahidiinta. Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi (taqabalahu-llaah) waxaa maalinkaas kor yeelay naskuu ku taagnaa asaga iyo saaxiibbadiis kumana khasaarin oo wuu gutay xilkiisii intuu awoodda u lahaa.

Waqtigu waa duhur dabadii. Waxaan israacnay Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi, waxaan aadnay furintii ku aaddanayd xagga waqooyi ama dhankii laamigu naga xigay si aan u soo firfiirinno ciidanka difaaca ku jiray. Nagama foga meeshu, laamigii baan gaadhnay, waxaan dhigannay gaarigii, waxaan u lugaynay dhankii ciidanku naga jiray oo laamigii baan xagga waqooyi u goynay, buur hortayada ku aadanayd ayaa rasaas nalooga soo furay, way nagu ag dhacday oo na sigatay, waxaan u baqay Shiikha, waxaan ku iri noqo anaa ciidanka soo kormeerayee, wuu iga soo laabtay, asagoon laamigii soo gaarin ayaa xabadi ku dhacday, wuxuuna noqday dhaawac fudud oo xabbaddu waxay kaga dhacday bawdada lafna ma jabin.

Waxaa soo qaaday nin magaciisa la oran jiray Aadam Akhii oo watay gaari xaajiyad ah aniguse war ma hayo, aniga laftaydii oo aan gaarin ciidankii ayaa rasaas oodda la iiga qaaday oo meeshii fooddaan galin waayay waana kaligay, waan soo laabtay, haddaan saldhiggii imidba waxaa la kortuunsan yahay Shiikhii oo dhiig butaacayo oo la joojin la’ yahay dhiiggii, mudda kadibna waxaa lagu guulaystay in dhiig joojin lagu sameeyo.

Intaas markay dhacday ayaa xilkii uu hayay Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi waxaa lagu wareejiyay Shiikh Maxamuud Ciise Abuu Muxsin. Gabalkii baa dhacay, culayskii baa siibatay, cadawgii baa xog helay illayn waa nalagu dhex jiraa oo wax alla wixii nagu soo kordha sakinbay ku baxdaa! Waxaa la ogaaday in Shiikhii la mari waayay dhulka yaallo, ciidankuna moraal xun yahay oo tayadiisii burburtay, raggiina wali nool yihiin.

Ina Nuur Faarax wuxuu gogosha ag dhigtay Abuu Muxsin oo ahaa nin raxiim ah oo markuu kula hadlayo aan wajigaaga fiirinayn intuu xishood ka qabo (taqabalahu-llahu). Wuxuu ku ilzaamiyay in uu raggaan sii daayo waa is adkeeyay Abuu Muxsin oo wuxuu waafaqsanaa in raggaan wixii dambi leh la laayo wixii aan dambi lahaynna lasii daayo. Ina Nuur Faarax waa hari waayay, wuxuuna ku mashquuliyay wadaaddadii in ay muhiim tahay in raggaan la sii daayo.

Abuu Muxsin markuu geed uu galo waayay ayuu wuxuu ku soo laabtay Ibnu Cabdullaahi oo daalan aadna u dhiig baxay, wuxuu damcay in uu kala tashado waxa Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax sheegayo oo ah in raggaan la sii daayo, Ina Cabdullaahi wuxuu yiri: “Dood ma gali karo oo waan daalanahay haddaad amar qaadanayso Abuu Muxsin ragga laa intii mutaysatay inta kalana siiddaa.”

Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax kuma ekayn Garoowe kaliya ee wuxuu la xiriiraa taliskii guud ee Boosaaso joogay wuxuuna isku dayaa mar walba in ay amar soo bixiyaan oo asaga talada lagu wareejiyo, waase u suuroobi wayday intuu fayoobaa Ibnu Cabdullaahi. Shiikh Cabdulqaadir Nuur wuxuu ka faa’idaystay dhaawicii Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi, wuxuuna gogosha ag dhigtay ama la xiriiray taliskii guud asagoo uga warramaya waxa dhacay oo ah in uu dhaawac soo gaaray Shiikhii meesha madaxda ka ahaa arrintuna ku habboon tahay in asaga lagu wareejiyo talada.

Taliska Boosaaso waxaa madax ka ah Shiikh Xasan Daahir Aways. Ina Aways waa nin dabacsan oo naxariis badan, wuxuuna xamili waayay waxa uu daldalayo Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax. Ugu dambayn wuxuu amar ku soo bixiyay in talada lagu wareejiyo Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax, wuxuuna Shiikh Cabdulqaadir ku guulaystay in uu amiir u noqdo maxabiistii dagaalka lagu qabtay iyo ciidankii qabtay. Sidaas daraaddeed barrina waxaa dhici doonta maxkamad kala saari doonta ciidamadaan islaayay, koox walbana waxay mutaysato ayaa lagu abaal marin doonaa, maxkamaddana waxaa guddoomiye ka ah Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax. Maxaad filanaysaan in ay barri dhacdo?

Ikhwaanii tanaaba noogu daran, waxaa barri dhacaya inshaa Allaahu maxkamad. Maxkamadda waxaa guddoomiye looga dhigay nin asagu qalqaalsaday in loo dhiibo jagadaas, Nabiguna (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu yiri ninkii jago na waydiista uma dhiibno, hadal macnihiisu sidaas ahaa ama si udhaw, marka Ikhwaanii soo xaadira yaan barri la idiinka sheekayn waxa dhacaya, garyaqaan aan eex aqoonna horay u soo kaxaysta haddii la helo!

Qeybta 15aad

Ikhwaanii maalinkii saddexaad baa la galay, wakhtiguna waa barqadii subaxnimo. Waxaa isugu keen dambaysay ayadoo xilkii lagu wareejiyay culumadii magaalada ka timid oo uu hoggaaminayay Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax. Waxaa billowday shirar iyo faq hoose oo aan dadka intiisa badani ka qaybgalayn, faqaas iyo shirkaasi wuxuu dhexmarayaa ragga talada loo dhiibay ee cusub iyo raggii talada laga qaaday wixii ka haray ama fayow.

Waxaa muddo qaadatay in go’aan la gaaro, maxaa yeelay waxaa laga doodayey ayaa ahayd rag la rabay in surka laga jaro oo go’aankii lagu dili lahaa dhacay ayaa la rabaa in la badbaadiyo. Xeer ilaaliyaha raba in uu sii daayo raggaan maxkamaddu ku xukuntay dilka ma haysto wax xujo ah oo uu u cuskado siidayntooda oo aan ka ahayn: “Talada aniga ha la ii daayo, anaa aqaan nimankaan oo niman dil loo quuro ma ahan, cadowna ma ahan oo saad u malayseen raggu ma aha, waa tol, waa waxgaradkii magaalada, haddii intaan la laayo qabiilku waa dabar go’ayaa, sidaan dacwada danu uguma jiro,” iyo wixi la mida

Gunaanadkii Maxkamadda iyo Siday u Dhacday

Waa in la sii daayaa dhammaan maxaabiista lagu soo qabtay gardarrada aan geedka loogu soo gabo lahayn. Waa in la siiyaa wax alla wixii hanti ah oo laga qaaday. Waa in la hubiyaa in arrintaasi dhaqan gashay (waa siidayntooda) oo guryahoodii lagu hubsado hantidoodiina (Qaniimadii) la siiyo.

Waxay kaloo maxkamaddu xukun ku ridday Ikhwaankii soo duulay ama shisheeyihii ku habsaday Gobollada Majeerteenya ama xoogga ku qabsaday, waxayna maxkamaddii u dhacday sidaan. Waa in aad ka baxdaan dhulka Majeerteenyo dhammaantiis. Waa in aad dhaqaaqdaan xilliga maxkamaddu dhammaato ama ay go’aanka gaarto, hadaad sii joogtaan maxkamaddu mas’uul kama noqon doonto nabadgalyadiina, maxkamaddiina waa xirantay.

Wakhtigu waa casar dabadii waxaa la gudagalay in la fuliyo maxkamadda go’aannadeedii, maxaabiistii baa god ay ku jireen laga soo saaray, waxaa lagu soo dhex daayay ciidankayagii oo isugu jira mid mayd ah oo shalay Shihiiday idan Alle, mid dhaawac ah oo taahaya, mid khalkhal iyo balbaliso uu ku riday Xuseen Cabdulle Codwayn ka dib markuu si jeesjees ah u yiri Majeerteen idinka hari maayo illaa uu Wabi Shabeelle idin geeyo, haddana waxayba yaqiinsadeen in lagu soo fasixi doono Majeerteenkii naxariis darrada lagu sifeeyay, hadalkii Codwayn baa saas ahaaye.

Fiiro Gaar ah: Halkaan waxaa ku jiray cod laga qabtay Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax oo ku ceebaynaya Culumada Ictisaam qaar kamid ah oo ay ka buuxdo qabyaalad iyo casabiyad. Waxaan kaloo ognahay in ay rag isqabteen uu kamid yahay Shiikh Bashiir Salaad oo wakhtigaan Ictisaam u ah guddoomiye. Waxaana ninba ninka kale ku yiri: “Waxaad tahay qabiilayste,” “Ma ahiye adigaa ah,” iyo wixi la mida.

Cafwan aan maxkamadda dhagaysanno.

Arrintu si kastaba ha ahaatee waxaa nala amray in aan soo wareejinno hantidaan haynay oo maxaabiistu lahayd, amarkaasna waan qaadannay. Aniga waxaa gacantayda ku jiray gaari Laankuruusar ah oo intaan hayay aan wax badan Islaamka ugu qabtay, waan wareejiyay, nin waliba wuxuu hayey ayuu soo wareejiyay, annagoo gorodda laalaadinayna oo ay naga muuqato moraalxumo wayn ayaan dhammaan amarradaas fooshaxun fulinnay.

Nimankaan godka lagasoo saaray waxaa ka buuxa rag khubaro ciidan ah oo waa raggii shirka ku jiray oo dajinayay naqshaddii nalagu qabsan lahaa, ishay na mariyeen, waana fiirfiiriyeen, waxay arkeen sidaan u kaladaadsannahay iyo burburka naga muuqda, waxaa nalagu amray in aan gudbinno oo aan gayno magaaladoodii ayagoo fayow, waan yeelnay, gabalkii baa dhacay walise waa iftiin.

Ciidanka aan maxaabiistiisa siidaynay waanoo muuqdaa oo meel walba dhufays baa la isku horfadhiyaa, meeshuna waa bannaan dhag ah ama aan geed lahayn. Amar kalaa la baxshay isla wakhtigiiba, waxaa la yiri dhaqaaqa oo fuliya xukunkii idinku dhacay oo ahaa in aad carro Majeerteen ka baxdaan, waan qaadannay amarkaas foolxumada leh oo dhiiggu ka da’ayo.

Ciidamadii baan amar ku siinnay in ay dhufayska ka soo baxaan cadawgii oo u jeeda, waa yeeleen amarkaas aan salka ku lahayn takhdiid ciidan ay cadaw is horfadhiyaan. Waxaan fuulnay baabuurtii, kolonyana waan galnay. Waa maqribkii maalin Axad ah ma aqaan in aan tukaday iyo in kale, waxaanse hubaa in aanaan adimin oo aqimin oo aanan jameeco ku wada tukan balaayada nagu habsatay awgeed.

Ciidankii dhaqaaq buu diyaar u yahay, waxaan ahaa raggii ugu dambeeyay ciidanka, waxaa ila soo istaagay Shiikh Cabdulqaadir Nuur, wuxuu igu yiri waxaan aadayaa ciidammadaas waana ciidammadii cadowga ciidanka uu sheegayo shiikhu! Wuxuu yiri waxaan isku dayayaa in aan maaweeliyo ee haddaad i waydaan muddo yar iska taga.

Muxuu uga jeeday Shiikhu waxaan maaweelinayaa nimankaas ee haddaad i waydaan iska taga? Iima uusan sheegin wuxuu uga jeeday anigase sidaas ayuu igu yiri, waxaanse u fahmay in uu ka baqayay anagoo aan meesha ka dhaqaaqin in dagaal dhaco oo wuxuu rabay in meel Garoowe ka baxsan dagaalku ka dhaco! Maxaa yeelay labada ciidan waa is horfadhiyeen, saaxiibtinimana nagama dhaxayn, waxayna hubaan in aan jabnay wadaadkuna waa midka na jabiyay wuxuuse rabay asagoo aan ciidanka Al-itixaad dhexjoogin in la jabiyo wuuna ku guulaystay arrinkaas oo waxaa nala sugayay intaan magaalada ka fogaanaynay.

Ma aannaan sugin wadaadkaas cadowgii ku dhex laabtay ee waan dhaqaaqnay. Waxaa noo saaran baabuurta dhaawac farabadan oo uu kamid yahay halyaygii ahaa Shiikh Cabdulqaadir Cabdullaahi (taqabalahu-llaahu). Waxaan dhufayskii ka soo saarnay ciidankii Rabaable fadhiyey oo muhiim noo ahaa oo hor taagnaa ciidammadii ka soo gurmatay Gaalkacyo. Habeenkii oo dhan ayaanu soconnay ama baabuurtii saarnayn waxaanse soconnay wax ka yar 5 kiilomitir.

Waxa dhibka ugu wayn noo keenay waxay ahayd gaari aannaan ka maarmin ayaa naga xumaaday, waxaa lagu dadaalayay in la hagaajiyo mase dhicin. Markii laga quustay ayaa mid kale lagu jiiday. Islamarkiiba waxaa baryay waagii, wixii aan aragnay oo noogu horreeyay wuxuu ahaa bahalka dhurwaa ah ama waraabe, waxaa xigayna waxay ahayd ciidankii cadowga oo meel walba naga fadhiya ayaan aragnay dagaal baana billawday.

Waxaan ku guulaysannay in aan iska caabbinno cadowgii na gaaday ama na khayaameeyay. Waxaan ka dagnay gaadiidkii, darawalladii baabuurtana waxaan ku niri iska socda illaa carro Dhulbahante. Meesha aannu joognay waa meel aan ka fogayn magaalada Garoowe, waxayna ka xigtaa dhanka qorax-udhaca. Waa dhul wada togag ah oo togaggana ay biyo ku jiraan, waddada aanu marayno waa waddo jidcadde ah waxaanna isku daynay in aan laamiga weyn ee ka baxa magaalada Garoowe ee aada magaalada Laascaanood aannu ku dhacno.

Wax yar kadib waxaa noo muuqday laamigii, aad ayuu ciidankii u farxay, waxaana isla markiiba loo socod-boobsiiyey dhankii laamiga, balse waa meel Alle wax ka wadee farxaddii masii socon. Laamigii aan u soconnay ayaa waxaa nooga muuqday gawaari gaashaaman. Tiknikadaasi waa tii cadowga waxayna ka war heleen in aannu waddadaan u soo soconno.

Jidka ayey noosii fariisteen, ciidamadeennii waxaa la siiyey amarkii ugu dambeeyey ee dagaalka waxaana loo sheegay in dagaal billaabanayo, wax yar ka dib labadii ciidan ayaa isku soo dhowaaday waxaana markiiba billaabatay xabbaddii, waxaan galnay dagaal kharaar ama faraha looga gubtay oo aan gaarnay heer aan isdhexgalnay cadowgii. Ilaahay guul buu naga siiyay oo waan jiirnay, baabuurtiina waa na hor socdaan, annaguna baabuurta ayaan daba soconnaa wixii naga daba yimaadana xabbad baan sanka ka galinnaa oo waa iska reebnaa.

Anagoo guul ku fadhinna cadawgiina iska caabbinay oo aan markaas joogno xuduud beenaadkii Majeerteenka iyo Dhulbahantaha, ayaa waxaan aragnay baabuurtii socotay oo inta soo laabatay iskadaba wareegaysa, waan soo gaadhnay. Waxaa meesha ku yaalla tog wayn oo la yiraahdo Bixin wuxuuna hoos u qodan yahay dhowr mitir, dhererkana wuxuu taxan yahay buurta ilaa laamigii oo cadow noo fadhiyo.

Meeshu waa Buuro-Wadal agteeda, togguna waa Bixin, suuragalna ma ahan in aan gaadiidka kala gudubno toggaan, cadowgiina waa naga daba yimid markay arkeen jahwareerka nagu dhacay, annagana waxaa nagu dhacay haziimo aan haziimo ka dambayn oo noqotay tii ay ku burburtay dawladdii Al-Itixaad Al-Islaami, waa burburkii koowaad. Sababtana waxaa lahaa Shiikh Cabdiqaadir Nuur Faarax iyo saaxiibbadiisii Codwayn iyo Cali Xaaji Warsame. Ictisaam gar baa taal!

Baabuur faras cadde ah (Bii.Jii.) ayaa meel isku tuuray oo baxsaday, waxaa waday nin la oran jiray Cabdirisaaq Oktoobar. Baabuurtayadii intii kale iyo wixii saarnaa oo dad iyo maalba lahaa waxaa qabsaday cadowgii. Waxay qabsadeen tiknikadii iyo baabuurtii xamuulka ahayd intaba.

Waxaa saarnaa baabuurta mid kamid ah Amiirkayagii oo dhaawac fudud ah iyo mucallimiin fara badan oo ayaguna dhaawac ah ama xanuunsanaa, Allaahul Mustacaan. Waxaa maalinkaas gacantu daashay saynoo laynayeen ama noo gowracayeen SSDF oo aan ukala harin Madaxdoodii, Culumadoodii iyo Shacabkoodii intaba nin Ilaahay u naxariistay mooyee!

Waxaa ka mid ahaa ragga loo xilsaaray in ay gowracaan Ikhwaankaan soo xadgudbay nin lagu magacaabi jiray Dhegjar. Muslimiinta la laayay ma ahayn oo kaliya kuwii Bixin iyo Buurowadal lagu helay, waxaa ka mid ahaa ragga maalinkaas birta laga aslay ducaaddii Garoowe joogtay oo ay dhaleen reer Garoowe laftoodu. Ragga aan la ilaawi karin oo maalinkaas la gowracay waxaa kamid ahaa: Macallinkii magaalada ahaana Imaamkii Masjidka Al-Hudaa. Waa Masaajidkii ugu horreeyey ee dacwadan Salafiga ah oo laga dhiso Garoowe, Mucallimka ama Imaamka magaciisu waa Cabdulcaziiz Jaamac Aadam (taqabalahu-llaah). Reer Garoowe shahiidkaasi markuu tujinayo salaadaha jahriga ah oo codkiisu bannaanka usoo baxo, dadku waa istaagi jireen si ay ugu raaxaystaan Qaari’ul Qur’aankaan Ilaahay hibada u siiyay codmacaanida, waxaanna akhbaar ku helnay cadowgii gowracayey (Dhagjar) markuu gowracay in uu yiri, “Wallee mar dambe codkaaga kuma raaxaystaan reer Garoowe!”

Bixinu waa tuma? Muxuuse ka yiri Sayid Maxamed Cabdulle Xasan?

Nin dooriyo wixii shiikh ladilay culumadii diinka
Wixii duubcaddii ay wadhnayd Bixin duleedkeeda
Dooxada Garoowe ah wuxuu haadku dulufleeyay
Dirirtii Nugaaleed wixii nalagu dooxaayey
Wixii diricyadaydii kufrigu daabaca u qaaday
Duqow iyo dhallaan iyo waxaan dumar naloo reebin!

Allaahu akbar! Maxaa shalay maanta uga eg. Bal eeg siday isu waafaqday taariikhdu! Meeshu waa meeshii Mabdu’una waa mabda’ii dadkuna waa dadkii taariikhdu haba kala duwanaatee. Ma hilmaami doonno dhibka ay nagu hayaan dadka caadaystay la dagaalanka diinta Ilaahay iyo Ducaad-laynta.

Waxaa ka mid ahaa meelaha Ikhwaankii lagu gumaaday: Boosaaso, Burar-ciideed, Garoowe iyo meelo fara badan oo aannaan soo koobi karin. Aan isha marinno magaalooyinka Ikhwaanka lagu laayay siday u kala caqli roonayeen ama Islaamka ugu kala cadaawad badnaayeen.

Garoowe: Waa tii ugu axmaqsanayd culumo iyo caamaba dadkii ka talinayay in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee. Boosaaso: waa tii labaad xagga dhoohnaanta (caqlixumo) ama la dagaalanka diinta Islaamka. Burar-ciideed: Waxay samaysay wax uu ka xishooday Cabdullaahi Yuusuf oo aan gobolka soo marin (Waqooyi Bari) dhaqan ahaan iyo diin ahaan nin ka liita bulshada deggan.

Qardho: Waxay noqotay magaalada kaliya oo ka badbaadday ceebta aan hareyn adduun iyo aakhiro toona. Qardho waa meesha makri kasta lagu maleego oo waxaa fadhiya Boqortooyada reerka ama maskaxda gobolka laga maamulo. Isma muujiyaan oo waxay ku adeegtaan iimaan laawayaasha reerka iyo juhalada.

Garoowe dambiyo gaarsiiyay in ay carruurtoodii laayaan ayay gashay ayagoon ka fiirsan culumo iyo caamaba, waxaadna mooddaa in ay noqdeen kuwii uu ku faanayay Codwayn ee uu lahaa: “Majeerteen nin idinka reebi maayo hadday jaanis idiin helaan ee carara oo wabi Shabeelle xagga u gooya!”

Boosaaso waxay la dabeecad noqotay dhurwaa baahan. Dhurwaagu wuxuu cunaa xoolaha yaryar sida ariga, waxaa dabeecaddiisa ka mid ah ama fulaynimadiisa: Neefkoo soo fiirinaya ma cuni karo si kasta oo baahi uhayso, markii xooluhu kasii jeestaan ayuu gaadaa oo dabada ku dhagaa asagoo taxadaraya!

Reer Boosaaso intii wadaaddadu horfadhiyeen far ma dhaqaajin oo madaxay hoos u foorarinayeen, markay dheheen wadaaddadu magaaladaan ka baxaynaa ee na nabad galiya oo ay dhaqaaqeen ayay mar qur ah kusoo yaaceen oo sidii bahalka yeyga ah oo kale waxay gadaal uga cuneen Ikhwaankii yiri waan idinka tagaynaa ee na nabadgaliya. Fulaygu geesiga wajigiisa ma istaago.

Burar-ciideed ciidan baa noo joogay xoog leh, waa iska insixaabeen oo waxay aadeen xaggaa iyo carro Dhulbahante. Waxaa ciidan abaabushay oo daba galay nin lagu magacaabo Cali Baadiye, wuxuu uga dabatagay meel dhexe oo hawd ah, fooddaa la isdaray, waxaa markiiba jabay ciidankii Cali Baadiye asagiina caguhuu wax ka dayay, qalab aan yaraynna waa laga furtay.

Ma taqaan ninka ciidanka Ikhwaanka wata oo Cali isku taagay? Waa Caaqil Cabdiwahaab Maxamuud Guray. Caaqilkii iyo ciidankiisii waxay ka cid galeen ayagoo fayaw carro Dhulbahante. Cali Baadiye iyo goob walba oo dagaalku ka socdo waxaa daqiiqad daqiiqad ula soo hadlaya Ina Yeey oo leh: “Dadkaan nagu soo duulay ee shisheeyaha ah hal qof yuu ka baxsan ee ka dhiga waxaad dishaan iyo waxaad nolol kusoo qabataan!”

Cali Baadiye waxaa la fool xumaatay in uu gacmo maran geeyo Garoowe oo ballantu tahay in la isugu yimaado markii Ikhwaanka laga sifeeyo waddanka. Cali wuxuu ku soo laabtay Burar-ciideed oo ahayd meeshii Ikhwaanku ka haajireen, waxayse ka tageen haweenkii iyo carruurtii oo ayagu aan waxba galabsan, loollankana aan ku jirin.

Cali amar buu wuxuu ku bixiyay in dhammaan gabdhaha xijaabka qaba lasoo qabqabto. Waa lasoo qabqabtay, wuu qafaashay oo maxaabiis ayuu ka dhigay wuxuuna lasoo aaday Garoowe. Markii Garoowe la yimid oo maxaabiistii la isu keenay nin walbaa wuxuu lahaa oo ku faanayey anigu intaasna waan dilay in taasna maxaabiis baan u hayaa. Cali wuxuu ribood ku baxshay in uu soo qabqabtay dumar aan yarayn oo Ikhwaan ah kuwa kalana laayay!

Cabdullaahi Yuusuf inta warxumadiisii u adkaysan waayay ayuu cay kala daalay. Wuxuu yiri: “War siiddaa dumarka hoog ha kugu dhecee rag baan is haynaaye.” Cabdullaahi Yuusuf maalinkaas wuxuu ciyaaray door muhiim u ah taariikhdiisa madow. Reer Qardho maalinkaas dowr waxay ciyaareen Boqornimadii ay sheegan jireen ay muujiyeen ama gobannimo dheeraad ah ama caqli shaqaynaya iyo ceeb ka carar. (Raad xun)

Qardho waxaa ka furnaa Mucaskar, ciidan baa joogay, markii dagaalkii dhacay oo lasoo sheegay in Ikhwaankii la jabiyay ayaa ayagiina weerar lagu soo qaaday. Waxaa dhacay xoogow dagaal ah. Waa la qabqabtay oo waxaa laga dhigay maxaabiis.  Reer Qardho waa tashadeen waxayna go’aansadeen in ay badbaadiyaan raggaan. Waxay galeen takhdiidkii ay ku siidayn lahaayeen.

Ciidankii bay u yeereen, way la tashadeen, waxaa la yiri maxaad jeceshihiin oo aan idiin yeelnaa? Waxay dheheen waxaan rabnaa in aan walaalahayo ka daba hijroono ama aadno meeshay joogaan, waxaa la yiri isdiyaariya rag dhul aqoon ahna waa lagu daray oo waxaa la yiri illaa aad  carro Dhulbahante gaysaan ha ka soo noqonina raggaas wayna yeeleen oo waxay gaarsiiyeen walaalahood raggii oo nabad qaba. Reer Qardho waa iska aamuseen intii la iscayrsanayay.

Ina Yeey wuxuu ogaa ciidan xoog leh in uu fadhiyo Qardho, wuxuu amar ku siiyay reer Qardho in ay soo qabtaan wiilashaan ay dhaleen. Waxay reer Qardho ku jawaabeen boowow waan haynaa ee ha walwalin. Markay hubsadeen in ay galeen carro Dhulbahante ayay qaylo dhaan u soo direen oo waxay dheheen boowow raggii waa baxsadeen. Saas ayeyna raggoodii ku badbaadsadeen.

Sidaad aragtaan baa dhacday, oo ciidankii Al-Itixaad Al-Islaami ay ku qabsadeen Gobollada Waqooyi Bari oo inta Daarood oo dhami isu tagay oo foodda galin waayay, dhan ciidan iyo dhan siyaasadeed intaba, in muddo ahna ka talinayay Gobolka. Waxaa jabiyay saddex nin oo fara bannaan oo aan hub wadan.

Dowladdii Al-Itixaad oo xoogga waynayd waxay saddexdaas nin oo fara bannaan ku jabiyeen waxay ahayd: aaminaad la aaminay iyo ixtiraam dheer oo la siiyey. Waxay kaloo nagu jabiyeen culumo u ekaan. Suufiyadaa dhihi jirtay: Culumo yay dad u ekaan kugu dilin ayagoo Sufahada bajinaya si ay xoolohooda baadil ugu cunaan. Ictisaam baa Suufiyo ka daray oo dhiiggayagii ku banaystay: Culumadu dadka la mid ma ahan ama uma eka, ma khaldamaan ee raaca warkooda.

Magacyadii eedaysanayaasha maalinkii Garoowe.

  1. Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax Gacamay
  2. Xuseen Cabdalla Codwayn
  3. Cali Xaaji Warsame

Waxaan markhaati ka ahay in ay sidaan sheegayo wax udhaceen oo Muslimiintii waagaas la baabi’iyey mas’uuliyaddeeda qaadayaan saddexdaan nin oo aan kor kusoo xusay. Waxaana waayeel u ahaa ama Guddoomiyahooda ahaa Sheekh Cabdulqaadir Nuur Faarax.  Shiikhu ma qarsan jirin in uu baabi’iyey mucaskaraadkii Al-Itixaad bal wuu ku faanayaa oo meel walba ayuu la taagan yahay anaa saas yeelay.

Waxaa la heli karaa wadaadka oo cod dheer ku leh, “Anaa ka dambeeyey in la kala diro dawladdii Al-Itixaad Al-Islaami.” Wadaadku markuu kala dirayay Ciidammadii Al-Itixaad kuma kala dirin in uu fasax siiyay ee wuxuu ku kala diray dagaal lagu baabi’iyay oo wuxuu ka dhigay mid la dilo, mid la dhaawaco iyo mid hubkii laga dhigay oo hoggaamiye kooxeed la hoos geeyay ama shacab looga dhigay.

Dib u milicsada maxkamaddii uu qaaday wadaadku, waxayna u dhacday sidaan sheegay, qofkii wax ka baddalan sheega anaa diyaar u ah in aan kala doodo illaa aan isa soo horfariisanno.

Waa run arrintaasu waxaanna u daynayaa xukunkeeda akhristayaashii aan iri soo raadiya garyaqaanno arritaan gorfeeya. Waxaan idin xasuusinayaa Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax markuu dacwada ka wadi jiray gobollada Koonfureed uma dulqaadan jirin Diinta Ilaahay oo dhulka taal, waana tan keentay in la xiro markay u adkaysan wayday dowladdii Maxamed Siyaad, dadkana wuxuu u tusay Cabdulqaadir in ay dowladdaasi tahay dowlad kaafirad ah oo aan lagu hoos noolaan karin, in lala dagaallamaana ay bannaan tahay. Maxaa isbadalay?

Shiikhu 20 sano ayuu ku hoos nool yahay kuwo Maxamed Siyaad shiikh u noqonayo marka dhaqankooda la arko  iyo maamulkooda ama siday Islaamka u gumaadayaan, walina lama hayo asagoo dadka uga digaya diin la’aantooda iyo dhibka ay Muslimiinta ku hayaan oo ay dadka diintoodii ka fidneeyeen. Bal gaaladii Maxamed Siyaad dhulka ka hortaagnaa oo dagaalku ka dhexeeyay ayay saaxiib ka dhigteen diintii iyo Culumadeediiba ka iibsadeen. Shiikhuna waa ku qancay maamul wanaaggooda iyo siday gaalada usoo dhawaysteen Muslimiintiina isaga fogeeyeen (Mujaahidiintii gaalada hortaagnayd).

Fiiro Gaar ah: Shubho ka imaan karta maxaabiistii lasii daayay

Waxaan rabaa intaysan soo luggo’in qolooyinka shubuhaadka la dabadhigay in aan ka hortago. Maxay tahay shubhadoodu? Waxaa laga yaabaa in qaarkood dhahaan, “Nebi Muxamedba (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu sii daayay gaaladii Badar oo kuwaan ka dhib badnaa maxaa ku jaban in la sii daayo niman Soomaliyeed?” Waxaan uga jawaabayaa Isku baab ma ahan.

Marka koowaad Nebigu (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu ahaa Qaa’idkii ciidanka maxaabiista qabsaday, wuxuu la tashaday raggiisii ugu qiimaha badnaa qaar baana ku raacay, markuu sii daayay ama madaxfurasho ka qaatay cadawgii intuu aaday  guryahoodii (Garoowe) ma gacalaysan gurina lama galin shiikhna uma noqon ee waxaa ka dhexeeyay cadaawaddii keentay in wiilku aabbihiis dilo. Nebiga (sallallaahu calayhi wasallam) waa la canaantay oo khatar bay galeen Ilaahay baase u dambi dhaafay. Xaggee isaga eg yihiin labadaas arrimood, Jihaad fitan ku sheegow? Isuma eka isku xukunna ma ahan!

Ikhwaanay horaan u cudurdaartay. Mar labaadna waan cudurdaaranayaa, wixii aan qormadaan ku sheego dan gaar ah kama lihi oo aan ka ahayn in aan caddeeyo wixii nasoo maray oo waliba naloo sii ciil qabo (Allaahul Mustacaan). Hawl baa noo taal caawa oo raggii waxay noqdeen wax la dilo, wax la dhaawacay, wax cararay oo la la’ yahay meel ay jaan iyo cirib dhigeen, ciidanku jiha walba ayay u baxsadeen, laakiin intiisii badayd waxay aadday dhanka reer Dhulbahante oo maalinkaas muujiyay Darwiishnimadoodii iyo wixii ku duugnaa oo jihaad jacayl ahaa.

Waxaa maantoo kale ugu muhiimsan in la helo caano iyo biyo la isku daray magacoodana waxaa la yiraahdaa barax, waxaa lagu dabiibaa dadka firxaday oo dhanqalmay sidayda oo kale. Qof walbow soo qaad dhoon horaad barax ah ama haan wayn oo biyo iyo caano ah. Inoo dhaqaajiya dhankaas iyo carro Dhulbahante, ayagaa maantoo kale loo baxsadaa oo wax ka yaqaan rag dagaallamay iyo xeerar dhigashadiisa. Huwantaanu waa howtulhamag!

Qeybta 16aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 16aad. Waxaan aad iyo aad idiinku mahadinayaa sida wanaagsan ee aad ula socotaan taariikhdaan mudnayd in la xuso. Aniga waxay ii tahay dhiirragalin la-socodka aad la socotaan taariikhdaan, adinkana waxay idiin tahay cibro iyo xogwarran. Waxaan kaloo u mahadnaqayaa walaalaha u taagan in ay i saxaan haddii aan wax isku khaldo ama hilmaamo.

Fiiro Gaar ah: Nasiixo ama tusaalayn
Waxaa iga talo ah nimanka diiddan waxaan dhacay in la sheego ama la qoro jariimadii laga galay Mujaahidiintii hilbahoodii loo waray haadda ee aan goobjoogga u ahaa anigu. Ragga diiddan in laga sheekeeyo taariikhdaas madow. Ha ka fiirsadaan tallaabada dambe ee ay soo wadaan, hana ogaadaan wax alla waxay sameeyaan in Malaa’iktuna qorayso taariikhda, banii-Aadamkuna qorayso!

Haddaad rabtaan in wanaag la idinka sheego la imaada wanaag asagoo aan is-tustus ahayn ee ay dhab idinka tahay. Wixii qalbiga ka dhaca Ilaahay baa og oo kaa abaal marin, wixii jawaarixdaada ka dhacana banii-Aadamkaa arki oo kugu qabsan kaana abaalmarin. Qaylin ogaa la ismaba gaarine!

Horaan uga dardaarmay in aan cagaftaan kaxaynayo wixii ka hor yimaada ay xaaqayso. Waxaan ballanqaadi in aanan cida ku been abuuran, wixii khalad ah oo iga dhacana Ilaahay baan uga toobadkeeni xaal marinna waan ka bixin haddii xaq la igu sheegto, been-abuur ama dulmi.

Aan ku noqonno hawdkii aan ku kala firirnay.

Waxaan kala tagnay ayadoo ciidankii Al-Itixaad kala firdhay oo u baahan yahay in meel la isugu aruuriyo, waxaan ku tashannay in la aado carro Dhulbahante oo loo malaynayo in ciidankii xaggaas u firxadeen badankoodii. Waxaan isku ogayn in ciidanka barax laga dabaqaado si loo dabiibo kooda dhaga barjoobay.

Ciidankii Al-Itixaad markii laga itaal roonaaday waxay u qaybsameen saddex qaybood: Qaybi waxay u fiigtay dhankaa iyo carro Dhulbahante, qolo waxay noqotay kuwo meeshii lagu dilay, qolana intay qoryihii xooreen ayay dadkii qabaa’ilka ahaa iska dhex galeen. Waxaan ka mid noqday raggii u tacabiray dhankaa iyo carro Dhulbahante. Waxaan gaadhnay magaalada Laascaanood saddex habeen iyo saddex maalmood kadib oo aan soo lugaynay illaa Garoowe.

Waxaana halkaas isugu yimid ciidankii intii ka badbaaday in la gumaado iyo kuwii ka badbaaday in ay tolkood dib ugu noqdaan ama qabiilkii iyo qabyaaladdii xumayd. Kuwaasaa ugu taloxumaa! Ilaahow hanoo celin xumaantaan kasoo baxnay iyo in aan hoggaamiye kooxeed amiirul mu’miniin ka dhiganno. Faroole ayaa sheegtay jagadaas, culumaduna (Ictisaam duqowdiisii) waa u tasdiiqiyeen, una oggolaadeen.

Yaa noo miciin ah oo nasoo dhawaynaya? Illayn waxaan noqonnay agoomo aabbahood la  dilay oo waxaa naga shihiiday dhammaan saraakiishii iyo culumadii ciidanka hoggaaminaysay intii waxtarka ahayd ama qiyaadadii.

Walaalayaal dadka nalaga laayay waxaa dhammaaday wakhtigii Ilaahay ugu talagalay in ay noolaadaan, waxaase laayay oo sabab u noqday in la laayo oo goolka salaxay ninkii walaalkood ahaa xagga manhajka sidii la moodayay, shiikhoodii ahaa sidii la moodayay, waaya aragga ahaa sidii loo qabay, naasixa ahaa sidii loo qabay, al-Walaa wal-Baraa la moodayay in uu fahmay aanse fahmin. Lamamood noqonse wayday.

Waxaa raggaas iyo dowladday wateen baabi’iyay saddex nin oo aan hubaysnayn saan horayba u soo sheegay! Wuxuuna ahaa hubka ay wax ku gumaadeen, “Talada culumada ha loo daayo oo ha looga dambeeyo ayagaa yaqaan masiirka ummadda adinku ma taqaanniin!” Waxaan Ictisaam ka ahayn wax ma oga!

Waxaan shaki ku jirin in ay tahay in culumada looga dambeeyo talada iyo hoggaaminta shucuubaha Muslimiinta ah dhammaantood, waase goorma marka looga dambaynayaa talada ummadaha Muslimiinta ah in ay u taliyaan culumadu? Waa markay mukhlisiin yihiin, oo ay baraa’a ka qaataan gaalada. Waa markay walahooda siiyaan Muslimiinta.

Waa markay qabyaaladda ama casabiyyada bari ka noqdaan  ama ka dheeraadaan, waa markay qabiilkooda khayrka ku raacaan sharkana uga digaan, waa markay yihiin rag u diyaarsan in ay xuduudaha Muslimiinta ka difaacan gaalada kusoo duushay iyo wixi la mida. Ciddii dood ka qabta arrintaas ha ila soo xiriireen. [abuuibraahim@gmail.com]

Raalli iga ahaada waan xanaaqay oo waxaa ii muuqday culumadii aan aamminnay say noo khiyaameen oo (noolaayeen) tolkoodna u badbaadiyeen (maxaabiistii uu kamid ahaa Cabdullaahi Yuusuf iyo kuwa la mida) walina  waa noo ciil qabaan intayadii ka fiigtay. Inteenna badani ma oga waxa lasoo maray iyo waxa ay damacsan yihiin dhagar qabayaashii na dhabar jabiyay walina aan ka waantoobin dhagartii ay ku dhammeeyeen (xuffaaddii) iyo khiyaamadii dowladdii Al-Itixaad Al-Islaami loo gaystay inteedii hubaysnayd (Mujaahidiintii).

Aan ku noqonno Laascaanood. Waxaa magaaladii Laascaanood ahayd ku soo ururay ciidan aan yarayn laakiin daallan oo hubkii lagasoo furtay niyadjab ballaaranna ay udheertahay.

Muuqaalkii Magaalada Laascaanood

Waxaa magaalada joogay Sarkaal ka mid ahaa saraakiishii dagaalkii 77 jabisay dowladdii Itoobiya. Ninku sarkaal kaliya ma ahan waa nin sheekh ah, geesi ah, aftahan ah oo aad mooddo in loogu talagalay ciidammada jabay in uu soo nooleeyo muraalkooda iyo macnawiyaadkooda. Wuxuu aruursaday dhalinyaro aan ka xusi karo Shiikh Cabdiraxmaan Abyad oo markaas nin yar ahaa kana mid ahaa raggii dacwada ka waday magaalada Laascaanood ahaana raggii ugu firfircoonaa dacwada.

Waxaa nala dajiyay meel naloogu sheegay in ay ahayd meeshii lagu dilay madaxweynihii hore ee Soomaaliya Cabdirashiid Cali Sharma’arke. Waxaa naloo fidiyay gargaar kii ugu fiicnaa oo la isugu gargaaro, xagga maalgalinta iyo xagga macnaawiyaadka intaba. Shiikha waxaad mooddaa in uusan daalayn oo gaajoonayn oo haraadayn. Arki maysid asagoo xanaaqsan ama wax dhibsanaya.

Mar wuu na kulmiyaa oo muxaadaro ayuu noo qabtaa, mar waana kaxeeyaa oo wuxuu na saaraa buuraha magaalada ku wareegsan markaasuu marna naga dajiyaa buurta marna na saaraa meesha ugu sarraysa buurta. Mar raashin ayuu naga dharjiyaa markaasuu dhahaa nasta oo seexda. Magaalada waxaa jooga cadow aynaan tabar u hayn ayaguna aysan ku dhicin inay na taabtaan, maxaa yeelay meeshu waa magaalo Dhulbahante maamulo. Raggii Garoowe oo aan kasoo firxannay ayaa naga soo daba diray ergo u socota Dhulbahante oo laga codsanayo in aan nimankaas (Mujaahidiintii wixii ka haray) la magan galin ee inta la qabqabto loo soo celiyo dhankaas iyo Garoowe xaggiisaa si ay abaalkooda uga waraabiyaan reer Garoowe, waana talo reer Garoowe u dhammaayeen culumo iyo caamaba in Ilaahay u naxariistay mooye.

Sarkaalkaanu wuxuu sameeyay arrin aan dhibsanaynay oo aannaan xamili karin siday nala ahayd iyo daalkii na haystay, waxayse noqotay nasri Ilaahay sarkaalka fahamsiiyay (takhdiid milatari oo daqiiq ah).

Takhdiidku wuxuu ahaa: Shiikha ayaa intuu noo xiray dhar tuute ah oo cusub oo isku midab ah ayuu magaalada hadba dhinac naga soo galiyaa markaasaan dhinaca kale uga baxnaa oo hadba buur fuulnaa midna kasii dagnaa, magaaladii daawashay u soo baxday waxayna yaqiinsadeen ciidankaani in uu yahay ciidan cusub oo gurmad ku yimid.

Qoladii lahayd ha naloo soo dhiibo raggaan naga soo baxsaday iyo munaafiq oo dhan markay arkeen ciidankaan waxaan oo boor ah kicinaya ayay kala carareen oo is dheheen, “Wallee nala qabay ee cagaha wax ka daya!” Haddaba aan kuu sheego magaca Shiikha waxaas oo takhdiid ah keenay. Waa Shiikh Cabdinaasir Xaaji Axmed “Abuu Muxammed” (xafidahu-llaahu, Aamiin Aamiin).

Abuu Muxammed waa nin baryar, wuxuu leeyahay af qurux badan oo ay ku wareegsan yihiin ilko cadcad oo fanax kore leh, markuu muxaadaraynayo waxa aad jeclaanaysaa in aad afkiisa fiirisid maxaa yeelay hadalkiisu wuxuu u badan yahay amaba uu wada yahay  xikmad, markuu hadlayo wuxuu kor uqaadi jiray gacanta midigta ah, markaasuu wuxuu taagi jiray farta loo yaqaan murugsatada.

Fartu way yara go’an tahay oo sida aan maqlay dhaawac ayaa ka gaaray dagaalkii 77dii, sidaas daraaddeedna waxaa Shiikha lagu naanaysaa Shiikh Cabdinaasir Farey markaas ayaa iigu horraysay waxaanse wada shaqaynay muddo badan oo waagaas ka dambaysay. Waan wada galnay dagaallo culus.

Mahad celin ballaaran oo ku wajahan reer Laascaanood:

Waxaan la ilaawi karin wanaaggii ay noo galeen reer Laascaanood xilligaas, kulligoodna waxaan u soo jeedinayaa ammaan ay mutaysteen xilli rag ceeboobay amaba qabaa’illo farabadan! Waxaan si gaar ah uxusayaa beesha Bah-Ararsame. Bah-Ararsame waxay na dajiyeen guryahoodii oo nooga bexeen, baraagahoodii oo xareeddu ka buuxdo ayay daboolka nooga qaadeen, xoolohoodii ayay noo loogeen, ciidan bay na duldhigeen waardiye naga ah intaan daal tiranaynay ama aan nasanaynay (daal tirasho).

Bah-Ararsame waxay leeyihiin Garaad haybad badan oo ay ka dambeeyaan, asna ka fogaaday waxyaabaha eeddu ka imaan karto. Wuxuu ku dadaalay wixii dadkiisa iyo diintiisa waxtar u ahaa. Reerka waxaa Laascaanood looga yaqaannay ma dareemin. Waxaa la ii sheegay in ay magacaas ku dhajiyeen Dhulbahante intiisee kale, sababtuna waxay ahayd: Waxay diideen in ay ka qayb qaataan dagaalladii ahliga ahaa ee ayaga iyo Soomaalida kale dhex marayay xilligii ay dhacaysay dowladdii Maxamed Siyaad.

Markaasaa waxaa lagu xantay dammanaan, ayaguna waxay kaga jawaabeen, “Daneennaye dambaanaan kalahayn!” Yacnii waan ognahay mase galayno dagaalka baadilka ah. Waxaa noo yimid gurmad fara badan oo ka yimid ilaa Itoobiya. Saad ogtihiin Goday waxaan ku soo marnay ciidan xoog leh oo fadhiyay meeshii la oran jiray Halooyo. Waxaa noo yimid ciidan uu hoggaaminayo Sarkaal sare. Waxaan isla helnay ciidan xoog leh. Waxaan laba saldhig oo waawayn ku yeelannay carro Dhulbahante meesha lagu magacaabo Kalabayr oo dagaan u ah Bah-Ararsame iyo Laascaanood dhexdeeda. Ciidankaasi (Halooyo nooga yimid) markii uu maqlay siday noo jareen reer Garoowe iyo culumadii gobolku in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee ayay soo dhaqaajiyeen waxayna noogu yimaadeen Laascaanood. Ciidankaas waxaa hoggaaminayay Halyeygii Shiikh Mustafe Carab (taqabalahu-llaahu maca abiihi). Aabbihiisaa meel kula shihiiday inshaa Alaahu tacaalaa.

Muuqaalka Boosaaso iyo Barigii Siday Noo Galeen

Boosaaso markay ogaatay in lasii daayay madaxyawayntoodii ayay Ikhwaankii oo raba in ay magaalada ka baxaan weerar dhan walba ah kusoo qaadeen. Ciidankeena  Boosaaso ku sugnaa waxay ka koobnaayeen: Taliskii ama saraakiishii maamulka ugu sarraysay, ciidamo caadi ah oo loogu talagalay in ay ammaanka taliska sugaan ama ilaaliyaan, dumar iyo carruur fara badan oo ahaa muhaajiriintii koonfur ka timid iyo kuwa kale oo ku biiray intii Boosaaso la yimid waxayna noqdeen magaalo dhan oo tiri waan qaxaynaa. Xaggay gaari karaan? Allaahumma sallim, sallim!

Wadaaddadu ma rabaan in ay dadka laayaan oo waxay miciin bideen in ay cararaan oo ka baxaan carro Majeerteen ilayn xukunkii Sheekh Cabdiqaadir Nuur Faarax riday ama maxkamaddii ayaa sidaas ahayd oo xukunku waa nagu wada dhacay haddaan nahay Ikhwaankii gobollada Bari xoogga ku qabsaday (siday maxkamaddu qabtay) meel aan joognayba (Mujaahidiintii) dadkuna dhiiggayaga ayay u ooman yihiin in ay daadiyaan oo ehelnimo iyo diin toonna laguu dhaafi maayo! Annaguna ma rabno in aan baadil ku dilno. Man qutila duuna maalihii wa nafsihii fahuwa shahiid ayaa noo furan. Taas xittaa Ictisaam waa nagu inkirsanyihiin!

Waa taan soo marnay Garoowe waxay nagu samaysay, ayadaana lagu dayanayaa oo waxaa banneeyay dhiigga Ikhwaanku in uu hadur yahay daaciga wayn iyo culumadii mustashaariinta u ahayd. Sheekh Cabdiqaadir Nuur Faarax, Codwayn iyo Cali Xaaji iyo wixi la mida. Waxaa kaloo amarka baxshay madaxwaynihii tolka Cabdullaahi Yuusuf oo yiri ha ka shakiyina in aad laysaan Ikhwaanka, ninkii kun dilaa ajar wayn buu leeyahay ninkii nin dilaana ajar yar buu leeyahay, saasna waxaa noo sheegay ayuu yiri culumadayada. Odayaasha Ictisaam waxay qabaan in Mujaahidiinta Soomaaliya ka dagaalamaysaa ay yihiin Khawaarij!

Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu noo sheegay in Khawaarij loo laayo sidii Caad iyo Thamuud. Wuxuu yiri, “Ninkii soo gaarow haka shakin dilkooda. Qofkii laayaa wuxuu helayaa ajar farabadan,” hadal sidaas oo kale ah ama udhow. Cabdullaahi Yuusuf, Cadde Muuse, Riyaale, Siilaanyo, Shariif Axmed, Faroole iyo wixi la mida, waxaa culumo u ahaa waagaas haddana wali u ah oo xalaasha iyo xaaraanta usheega, kan dhiiggiisu bannaanyahay iyo kan la badbaadinayo oo walaalkood ah (culumada Ictisaam).

Ma run baa in Mujaahidiintu Khawaarij yihiin?

Hadalkaasu hadal sahlan ma ahan. Waana tan keentay in Mujaahidiinta dhiiggooda shacabku bannaysto iyo ninkii jago raadis ahba sida Suufiyada, Hoggaamiya kooxeedka iyo Ictisaam laftooda. Fiiri Axmed Madoobe, Ibraahim Dheere iyo wixi la mida. Waa culumadii ama odayaashii Ictisaam ugu waawaynaa. Ibraahim Dheere wuxuu samaystay ciidan lagu magacaabo Niyuu Boolis oo gaaladu aad uhubaysay, wuxuuna ballan qaaday in uu Mujaahidiinta ku gumaado waana socdaa gumaadkii oo wuu kaga dhabeeyay. Dhagayso waraysigiisii Catoosh uu ka qaaday iyo siduu uga jawaabay oo aan leexleexadka lahayn, geesi caddaystay.

Axmed Madoobe ma cid baa shaki uga jirtaa weerarkuu habayn iyo maalinba ku hayo Wilaayaadka Islaamiga ah ee Jubbooyinka iyo Gedo? Waxaa udambeeyay oo uu ku xasuuqay Dhoobley Muslimiintii Kitaabka Ilaahay hoos harsanaysay iyo Mujaahidiintii tuugta iyo gaalada ka hortaagnayd. Wuxuu watay oo magaalada ku qabsaday diyaarado, taangiyo iyo ciidan Kiristaan ah oo ay taageerayaan murtaddiin gaalada la bahowday oo Dir iyo Daaroodba leh.

Axmed Madoobe markuu furinta ku dhibtoodo wuxuu ku daaltirtaa dhismaha wayn ee Nayroobi ku yaal oo ay leeyihiin Al-Ictisaam (Islii Mool). Wuxuu dhaawaca gaystaa cisbitaallada ugu waawayn ee ay Keenya leedahay. Waxaa saanadda iyo rasaasta siiya dawlado waawayn sida Maraykan, Itoobiya, Keenya iyo wixi la mida. Mar kasta oo uu dagaal qaadayo wuxuu la tashadaa Golaha Shuurada Al-Ictisaam ayagaana ku dhiirri galiya in uu waddanka ka sifeeyo Mujaahidiinta doonaya in ay Kitaabka Alle kor yeelaan iyo ehelkiisa. Ma taasaa shaki kaaga jiraa?

Ummadda Soomaaliyeed ee ku wareersan wadaaddadaan islaynaya aan idiin sheego waxa meesha yaalla oo run ah.

Mujaahidiintu waxay qabaan in dhiigiisu bannaanyahay Islaamnimadiina uu ka baxay qofkii gaalo kusoo duushay Muslimiinta soo raacaa oo safkooda soo gala. Waqti kuma xirna dad gaar ahna ma khusayso qofkii sifadaas laga helo wuxuu qaadanayaa xukunkaas isaga ah. Waana arrin Qur’aankuna ka hadlay sunnada Nebi Muxamedna (sallallaahu calyhi wasallam) ay ku caddahay. Muslimiinay hala baaro arrintaas ayadoo aan qolana loo eexanayn ee xaqa la raacayo. Maktabadda taga.

Al-Ictisaam muxuu ka aaminsan yahay Mujaahidiinta?

Odayaasha Ictisaam iyo qaybtooda hubaysan waxay ula dagaalamayaan Mujaahidiinta waxay ka aaminsanyihin in ay yihiin Khawaarij dilkoodu bannaan yahay. Waxay kula dagaallamaan ciidan hubaysan iyo xabbad, waxay kula dagaallamaan cunaqabatayn dhaqaale, waxay kula dagaallamaan borabagaando (tashwiish), waxay u kaalmaysteen dagaalkooda gaalo sida Maraykan, Itoobiya, Keenya, Buruundi, Ugaandha, Jabuuti iyo gobollada ay ka taliyaan hoggaamiye kooxeedku sida gobolada Waqooyi Bari (Boosaaso) iyo Waqooyi Galbeed (Hargaysa). Wallaahi ninkii wax kale sheega oo taas ka tagaa been buu sheegay daawo raadisna ma ahan ee wuxuu rabaa in dagaalku sii socdo. Muslimiiney hala baaro in ay Mujaahidiintu khawaarij yihiin iyo in kale. Maktabadda hala tago.

Cafwan aan Boosaaso ku noqonno iyo baqadirirkii Ikhwaanka

Wadaaddadii waxay u carareen dhankaas iyo carro Warsangali, reer Boosaasana gacantaa daashay say u laynayeen Ikhwaankii ay salaaddii subax ku daba tukanayeen ama ay mas’alooyinka diiniga ah wayddiinayeen. Wadaaddadii way baqo dirireen waxaana soo gaaray jab wayn. Wixii ka harayna waxay gaareen carro Warsangali. Waxayna galeen meesha lagu magacaabo Saliid.

Saliid waxay ku taallaa buur aad u dheer salkeeda, dhanka Bari waxaa ka xiga tuulo lagu magacaabo Durduri, dhanka qorrax u dhacana waxaa ka xiga magaalada Laasqoray, dhanka koonfureedna waxaa ka xiga buuro Ilaahay og yahay intay le’egyihiin waynankooda, dhanka waqooyina waxaa ka xiga badda.

Meeshay galeen waxay leedahay dhir waawayn oo la harsan karo laguna dhuuman karo, waxay leedahay biyo iska qulqulaya har iyo habeenba, waxay leedahay hal irid ah oo lagasoo galo inta kalana waxaa ka xiga buuro iyo togag waawayn oo aan si sahlan lagu soo gudbi karin difaac adagna way xirteen.

Halkaas ayey carruurtii iyo haweenkii gashadeen raggiina iridday kala fariisteen qoryahoodii oo aan rasaas badani ugu jirin. Foodda ayaase la galin waayay oo waxay noqdeen libaax daalay dirirtiisaa loo tagaa. Nin geeri utaaganu yuu ku dilin.

Majeerteen meel kasta ayuu isaga habarwacday, Daaroodka wax alla wixii iimaanlaawe ku  jiray waa yimeen, Xabashi baa loo yeertay. Lix bilood iyo wax ka badan ayaa go’doon lagu hayay oo meel walba laga fariistay. Waxaa lagu soo qaaday weerarro isdaba joog ah, mid kastana Ilaahay baa jabinayay oo guusha waxaa helayay dadkaan la dulmiyay oo carruurta iyo haweenka u badan.

Maxaa ka maqan Majeerteen oo ay u dabasocdaan Ikhwaankaan hadday dhulkoodii uga soo baxeen? Aaway Guddoomiyihii maxkamadda iyo xeer ilaaliyihiisii dadkaan kala xukumay? Ikhwaanka waxaa dambi looga dhigay laba arrimood.

  1. In ay dhulka Majeerteen xoog ku haysteen.
  2. In ay weerar gardarro ah ku qaadeen ikhyaartii cidda oo shir ku jirtay oo qaarna laayeen qaarna maxaabiis ahaan loo soo qabtay.

Hadday dad laayeen ayagiina waxaa laga laayay toban jibbaar dad dhan baa laga laayay, hadday maxaabiis qabsadeenna waxaa laga qabsaday maxaabiis farabadan, waxaa lagu xukumay in ay ka guuraan carro Majeerteen waana ka guureen maxaa loo dabasocdaa? Waxaas oo su’aalo ah waxaan u daynayaa akhristayaasha oo aniga hawl baa ii taal oo Laascaanaan ku noqonayaa.

Waxaa naloo iclaamiyay in aan safar dheer gali doonno, waxaa nala faray in aan is diyaarinno, waa la diyaar garoobay, waxaa la bixiyay amarkii ahaa dhaqaaqa, waan dhaqaaqnay. Waxaan u dhaqaaqnay carro Warsangali, maalmo kadib waxaan u dhawaannay caasimaddii Warsangaliga waa magaalada Badhan ama Baran. Waxay na hor dhigeen ciidan xoog leh, waxay ku hanjabeen haddaan u soo dhawaanno in ay birta naga asli doonaan, waan dagnay oo ergo ayaan dirsannay si aan u gudubno. Ergadii waxay keentay quus (diidmo).

Ciidanka waxaa hoggaankiisa hayay Shahiid Mustafe Carab (taqabalahu-llaahu). Wuxuu amar nagu siiyay in aan dhaqaaqno, waan dhaqaaqnay. Meeshu waa bannaan, waxaa noo muuqday cadawgii oo hortayada dhufays kaga jira, daqiiqado ka dibna waxaa dhacay qorraxdii. Waxaa na waday rag dhulka aad u kala yaqaan oo Ilaahay barakeeyay. Cadowgii markay ogaadeen in qorraxdii dhacday oo aan la isu jeedin ayay horay u dhaqaaqeen oo waxay noo galeen meel ay is lahaayeen waa ku qasban yihiin in ay soo maraan, maxaa yeelay meeshu waa buuralay oo waxaa ka baxday hal waddo oo ayagu ay fariisteen sida ay la ahayd ayaga. Sir-ma-qabe Rabbi baa u sahan ah.

Raggii horseedka noo ahaa ama dhulyaqaanka ayaa waxay ogaadeen in naloo galay waddadii waynayd, waxay noo weeciyeen waddo yar oo meel ciriiri ah ka baxda, kadibna waddada wayn ku soo dhacda. Waan dhaqaaqnay baabuurtiina waxaa loo damiyay layrkii. Waa mugdi, waxaan ku guulaysannay in aan ka gudubno khatartii waynayd oo aan ka baqaynay in aan isku dhacno raggaan. Nimankaas dhoohan oo dhiigdoonka ah Alle naga badbaadi waxaase dhacay dagaal aan waynayn oo ayagii iyo ilaaladayadii baa isku dhacay wax baana na kala gaaray. Waan ka gudubnay isbaarradii naloo dhigtay, waxaan fuulnay buurtii Geeldoora la oran jiray oo aad u dheer aadna u qabaw, khatarteeduna badan tahay. Waxaan sii rafannaba waxaan gaadhnay buurta dhakadeedii ama dusheedii.

Waxaan ku hakannay buurta dusheedii oo ay ku taal baraag yar oo biyo ku jiraan, meesha waxaa lagu magacaabaa Geedlarifay. Waqti kadib waxaan u dhaqaaqnay dhanka Laasqoray. Waddadu waa waddo aad u khatar ah, waxaa la marayaa meelo aadan naftaada ku aaminteen adoo lugaynaya, xoogaa markaan soconnay ayaa waxaa waddadii ka baxay baabuur Elji ah oo uu waday nin lagu magacaabi jiray Cabdicaziiz. Wuxuu ka mid ahaa raggii ama gawaaridii nooga soo gurmatay Halooyo. Ilaahay waa badbaadiyay wuxuuse galay khatar oo wuxuu ka dhici lahaa haadaan (meel aad u dheer), ciidan badanna wuu sarnaa.

Gabalkii baa dhacay, waxaan gaadhnay tuulo la yiraahdo Xabaashe Wacle oo buurta dhexdeeda ku taal, waxaa naga horyimid odayaashii magaalada oo uu hoggaaminayo nin lagu magacaabo Xaaji Yuusuf.

Xaajigu waa nin isku darsaday dhawr arrimood: geesinnimo, codkarnimo, deeqsinnimo, iyo talowanaag. Geesinnimada wuxuu ku mutaystay markuu noo yimid wuxuu noola tacaamulay sidii nin na yaqaan oo kale, waana sifada lagu yaqaan ninka geesiga ah. Talo wanaagga wuxuu ku mutaystay wuxuu yiri ciidanka halkaan dajiya caawa, markay qorraxdu soo baxdana tartiib u socda meeshu waa khatar badan tahay. Deeqsinnimada ciidankii intaas dhammaa asagaa sooray habeenkaas.

Ninku wuxuu ka dhashay qabiilka Aadam Siciid oo noqday Ansaartii labaad ee Ilaahay nagu mannaystay. Waxaa mudan in laga sheekeeyo ninkii isku kaaya xiray ama kasoo shaqeeyay isfahamka wadaaddada iyo Aadan Siciid: Wuxuu ahaa ninkii lagu magacaabi jiray Wadaadyare. Waxaa na dhibay oo jidgooyada noo dhigtay jufada loo yaqaan Dubays iyo intii  ku raacday oo iimaan-laawayaal ahaa. Waxaase ceebtoodii daboolay Aadan Siciid oo uu hoggaaminayay Wadaadyare iyo Xaaji Yuusuf iyo intii taladaas ku raacday oo iimaanku ka muuqday, Culumo, Nabadoonno iyo rag ikhyaar ah. Culumada waxaa kamid ahaa Cali Ceelaayo.

Waxaa soo gurmaday Mujaahidiintii mucaskarka ku lahaa magaalada Burco. Ciidan aan yarayn oo wata tikniko oo aad u qalabaysan ayaa ka soo dhaqaaqay Burco iyo agagaarkeeda. Ciidammadaas waxaa hoggaaminayey Sheekh Imaam Maxamed, ku-xigeenna waxaa u ahaa Sheekh Cabdiqani Aw Saalax iyo Sheekh Maxamuud Maxamed Nuur.

Markay meel dhexe soo marayeen ayaa waxaa ka gaddoomay gaari. Dhibkii gaaray ma sifayn karo dhibse waa dhacay. Ciidammadu waa ismaqlaan oo waxaa lagu wada hadlayaa halowhalow oo waagaas taleefanno iyo moobayl ma jirin, markii la ogaaday in ciidankii dhibkaasu gaaray ayaa waxaa lagu yiri iska noqda annagaa ku filan xallinta arrintaane, wayna diideen in ay noqdaan oo waxay dheheen nololi nooma eka iyo in aan nasanno anagoon gaarin ujeedkaan u soo baxnay. Ujeeddadu waxay ahayd in ay Saliid gaaraan si ay carruurta iyo haweenka go’doonka ah usoo furtaan. Dhaawacoodii ayay horay u soo qaateen waana soo dhaqaaqeen. Waa Ansaartii saddexaad.

Akhristayaalow ma taqaanniin ujeeddada ay walaaluhu u soo baxeen oo ay rabaan in ay ka sal gaaraan? Anigase wali ma i waydiiseen xaggeed u socotaan? Laa yusalliyanna axadukum illaa fii Banii Quraydah. Waxaan ku ballannay in aan la nasan illaa Saliid aan cagaha dhigno labadayada qolaba.

Dhib dheer dabadiina waxaan u dhaadhacnay xeebtii Laasqoray, halkaas ayaan isku diyaarinnay waxaana ku ballannay in aan kala quusanno maalmaha soo socda annaga iyo Ina Yuusuf Yeey iyo xulufadiisii oo caado ka dhigtay in ay ku faanaan intaasoo Ikhwaan ah baan dilay intii hartayna halkaanay noogu xeraysan yihiin oo aan ku hor fadhinnaa illaa ay iska dhiibayaan ka tagi mayno.

Waxay ila tahay in aan diyaar garowno oo nafta iyo maalka hurno, ma mooryaanta aan Ilaahay aqoon baad ka liidataan ayaguba naftoodii iyo maalkoodii waxay ku bixiyeen difaaca Ina Yuusuf Yeey, maxaad u difaaci la’dihiin diinta Ilaahay iyo gabdhaha muxajjabaadka ah iyo carruurtoodii oo aan waxba galabsan oo lix bilood loogu laayay gaajada iyo macaluusha buurta salkeeda? Maxaa dhiiggiinnu u dhaqaqi la’yahay? War meesha naga kiciya hubkiinnana qaata.

Waa inoo barri iyo reer Banii Quraydah.

Qeybta 17aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 17aad. Waxaan u malayn in lasoo nastay oo diyaar loo yahay in aan u gurmanno walaaleheen oo aan meesha kasoo saarno, nacam haa! Laasqoray muddaa agagaarkiisa dagaallo ka dhici jireen oo waxay leedahay khatar ka imaan karta miinooyin dhulka la galiyay mar hore, waxaa na looga digay waddooyinka in aan iska ilaalinno, kuna marno si taxaddar leh, qaddarse lama celin karo.

Markaan magaalada u sii dhaadhacaynay ayaa miinooyinkii na looga digay qaar kamid ah waxay la keceen gaadiidkayagii qaar kamid ah, waxaa nasoo gaaray dhaawac iyo dhimasho intaba. Waxaan ka xasuustaa dhaawicii makaanikayagii oo magiciisa la dhihi jiray Aadam Dheere. Wuxuu kamid ahaa raggii garaashkii Xaaji Dool ee Xamar ka shaqayn jiray. Waxaa ciidammadii la dajiyay meelo dhawr ah oo ku wanaagsan difaaca magaalada Laasqoray. Waxaa la go’aamiyay in ciidan loo diro Saliid oo lasoo badbaadiyo walaalaha dhibaataysan. Waxaa la diray ciidan iyo gawaari dadka lagusoo daadgureeyo. Waxaan kamid noqday ciidankii la diray, waxaan gaadhnay Saliid.

Dadka meesha lagu go’doomiyay waxaan horay u soo sheegay in ay isugu jireen ciidan, haween iyo carruur iyo dadkii dhaawaca ahaa ama xanuunsanaa. Intii ciidanka ahayd waxay is horfadhiyaan Axbaashtii Ina Yuusuf Yeey soo uruurshay oo aan wali laga jawaabin waxay doonayaan haddii gobolkoodii looga soo guuray! Waxaan soo rarnay dhammaan dadkii meesha go’doonka ku ahaa, waxaan u soo dhaqaaqnay dhanka Laasqoray. Waa habeennimo saq dhexe, waxaan soo soconnaba waxaan soo gaadhnay bannankii la dhihi jiray Dabro. Waxaa la gaaray xilligii salaadda subax.

Waxaa na looga digay in ay hortayada ku jiraan labo miino. Lamana yaqaan meeshay ku jirto miinadu. Ciidankii baa la istaajiyay, darawaliintii baa la isugu yeeray, waxaa la yiri yaa miino baar noqonaya oo ugu hormaraya baabuurta. Waa la is fiirfiirshay, waxaa farta lagu fiiqay nin aan magaciisa xasuusto in la oran jiray Shariif Siyaad oo markaas waday gaari Enna Tiree ah (N3), waxaa la yiri horgal ciidanka ama baabuurta, kuwii kalana waxaa la yiri raadkiisa haka leexanina, waana la dhaqaaqay. Sarkaalka amarka bixinayaa waa Shiikh Xasan Daahir Aweys.

Muddaa la soday, salaaddii baa caddaatay, amar baa la baxshay ah in la tukado, waa la istaagay ayadoo baabuur walbaa kan kale daba istaagay. Nin ayaa khilaaf sameeyay oo intuu safkii ka baxay horay u soo dhaqaaqay wax konton talaabo aan ka badan asagoon socon ayaa waxaa la kacay miino dhulka ku jirtay waxaana ku geeriyootay soddoh ama gabadh baabuurka shirkiisa saarnayd (taqabbalaha-llaahu, Aamiin, Aamiin).

Waxaan ciidankaas gaariga saarnaa ka garanayaa nin lagu magacaabi jiray Kilwe oo ahaa nin waxyaabo badan lagu xasuusto waxaana kamid ahaa ereyadiisa: Wiririg. Markaan geeddiga nahay oo aan meel istaagno ayaa ragga qaarkiis waxay ka gaarsiin jireen shaah ay ku karsan jireen koombo yar, shaahaas Kilwe wuxuu u bixiyay Wiririg.  Nin wuxuu ahaa ciidanku jecelyahay.

Saacado dhowr ah ayaa la taagnaa meeshii oo waxaa mashquul lagu ahaa gaarigii miinadu la kacday iyo dadkii wax ku noqday. Waxaa lasoo gabagabeeyay hawlgalkaas waana la dhaqaaqay. Waxaan gaadhnay Laasqoray oo aad looga sugayay dadkaan masaakiinta ah ee ay shayaadiintu meesha ku go’doomiyeen muddada dheer. Qola walba waxaa la dajiyay meeshii loogu tala galay, waxaana soo gabagabooday wajigii hore oo ahaa in la isu keeno Al-Itixaadkii kala firdhaday.

Laasqoray waxay ku taallaa badda xeebteeda, waxaa dhex mara tog wayn oo buuraha ka soo rogmada, waa magaalo qadiim ah. Markaan baarnay dhaqamadii ka jiri jiray waxaan helnay raadad hore ama maamulo hore oo waxbarashadoodu ahayd Carabi, waxay wax ku qori jireen farta Carabiga. Dhismaha magaalada waa dhisme qadiimi ah. Waxaa dagganaa dad aan badnayn. Magaaladu waxay u qaybsanayd laba xaafadood oo toggu dhex maro. Waxaa ku taallay warshaddii kalluunka oo aad u wayn. Dhanka warshadda ayaan dagnay oo ay ku yaaleen guryihii dawladda ama xafiisyadii maamulkii magaalada.

Magaaladu waxay ku taallaa meel istaraatiiji ah, uma baahna difaac farabadan inta nabadda la yahay. Waxaa soo gala saddex waddo. Mid waxay kasoo gashaa dhanka gabbal u dhaca ee xigta magaalada Ciirogaabo. Midna waxay ka soo gashaa dhanka koonfureed oo buurtu naga xigto. Midna waxay ka soo gashaa dhanka bari oo reer Barigu naga xigaan ama tuulada la yiraahdo Durduri. Dhanka waqooyi waxaa naga xiga badda oo magaaladu badday saaran tahay.

Wadda walba oo waddooyinkii kamid ah waxaa la dhigay ciidan xoog leh oo Ilaahay kaalmaystay waxay arkaan oo cadow ahna dhagaha u laaba, waxaana la galay nasiino dheer iyo in laga sheekeeyo wixii nalagu falay!

Shirar baa la galay lagu gorfaynayo bey’adaan cusub ee la yimid qaabka aan ula dhaqmi lahayn, waxaa lala tashaday dadkii deegaanka. Magaalo walba oo khayr lagu tuhmayay waxaa loo diray wufuud. Waxaa la diray sahamo joogto ah oo soo kormeera dhammaan meelaha la isleeyahay cadow baa kasoo dusi kara. Intaas oo hawl ah ee la qabanayo waxaa culayska howlahaas la wareegay qabiilkii Aadam Siciid oo aan u kala harin culumo iyo caamaba.

Ikhwaanku ma illaawi doonaan laba qolo wanaaggay noo galeen Ilaahay baana abaalkooda gudi doona. Waa Bah-Ararsame iyo Aadam Siciid. Aadam Siciid waxay sameeyeen siday sameeyeen Bah-Ararsame oo waxay na siiyeen xoolohoodii, waxay nasiiyeen xooggoodii, waxay na siiyeen walahoodii ama kalsoonidoodii oo barax la’. Allow idin xifdi adinka iyo ciddi Islaamka wax tarta.

Waa niman dhulka ku dhashay oo geed geed u yaqaan,  waxayna ka hortagi jireen wax kasta ama meel kasta oo cadow kasoo dhuuman karo. Waa yaab! Ma taqaan cadowga Aadam Siciid naga waardiyaynayo? Waa Majeerteen! Maxaan ka wadanaa? Way na laayeen, way na furteen oo waxaan nahay cayr fara madow, Badday nagu shubeen saan u cararaynay. Maxay naga rabaan dhul ay naga xoreeyaanba ma harin oo waxaan maraynaa badda dhexdeedii? Daandaansi ina-Aadanaa loogu dowgalay. Yaa ka dambeeya qabiilkaan nalagu salladay? Maxayse ku qanci karaan? Goormuu dhammaanayaa dagaalkaan Ikhwaanka lagu baacsanayo? Waxaas oo su’aalo ah way imaan doonaan jawaabahoodu inshaa Allaahu.

Markii nabadgalyadii la sugay oo waddooyinkii xalaal noqdeen ayaa waxaa billowday in dadkii meel kasta isaga yimaadaan haba u badnaadeen dumar. Meeshii Laasqoray ahayd waxay noqotay magaalo cammiran. Waxaa meel kasta nooga yimid dad doonaya in ay nolosha nala qaybsadaan dibad iyo daakhilba. Waxaa yimid muhaajiriin meelo fogfog ka yimid oo diyaar u ah in ay naftooda iyo maalkooda ku bixiyaan Manhajkaan nalagula dirirayo culumo iyo caamaba. Waxaa yimid rag tababbarayaal ah oo laga faa’idastay diin iyo duunyawba.

Ciidankii bay dhiseen muruq iyo maskaxba. Waxaa noo yimid maraakiib ay ka buuxdo raashin noocyo kala duwan leh. Waxaan diyaarsannay ayraboor diyaaraduhu noogu soo dagaan. Markabkii ugu horreeyay waxaa la socday oo aan filayaa in uu mas’uul ka ahaa nin lagu magacaabo Cabdirashiid Ilka-Dhagax. Wuxuuna keenay badeeco si fiican u deeqday miyi iyo magaalaba dadkii joogay ama reer Laasqoray maca dadkii baaddiyaha dagganaa.

Tababbarayaasha waxaan ka xasuustaa nin lagu magacaabi jiray Abuu Cumar oo kun nin oo annaga ah ka qayma badnaa. Abuu Cumar wuxuu soo saaray rag birta calashada intii ay joogeen Laasqoray haddase piizada calashada in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa nagu ta’athuray ama nagu dayday markay wanaaggayagii arkeen magaalooyinkii colaadda nala dhex dhigay iyo shacabkii loogu sheekeeyay nimanka iska dhiciya oo ka saara magalooyinkiina khayr maleh oo waa Khawaarije iyo wixi la mida.

Dadkii waxay arkeen dabacsanaantayada iyo diin wanaaggayaga deeqsinimadu u dheertahay. Waxayna isaga yimaadeen bari iyo galbeed. Hal qiso ayaan kasoo qaadanayaa ragga Boosaaso kasoo hijrooday ee Laasqoray noogu yimid, waliba aan gaadiid soo raacine soo lugeeyay asaga iyo xaaskiisaba. Walaalku asagaa ii sheekeeyay oo wuxuu ku billaabay sheekadiisii sidaan, “Waxaan ka mid ahaa raggii Boosaaso ku laayay Ikhwaanka, waxaan wadaaddadii ka dhignay mid la dilo iyo mid carara. Anoo raadsanaya wax aan nafta ka gooyo oo Ikhwaan ah ayaa waxaa iga horyimid naag mashxaradaysa ama alalaas, waxayna kor ugu qaylinaysaa ‘War nimanka laaya war nimanka laaya. Maantaan xoroobay maantaan xoroobay!'” Naagtu waa naagaha lagu sheego caariyaadka ama dharka khafiifka ah qaata oo asagu wuxuu iigu tilmaamay in ay ahayd naag markaas qaawanayd waxaanse u fahmay in uu kawado waxay ahayd caariyaad. “Waxay kor ugu dhawaaqday magacaygii oo waxay tiri, ‘Hebalow nimanku yay idinka baxsan!’ Waxaan fahmi waayay waxay ka waddo waan xoroobay, waan wayddiiyay, maxaad ka xorawaday ayaan ku iri? Waxay tiri, ‘Tan iyo intii Ikhwaanku Boosaaso yimaadeen Xijaab ayaan qabay!’ Waxaan ku soo laabtay gurigaygii, xaaskii baan waxaan usheegay in meesha Islaamkii ka tagay ee ina keen, gacantaan soo qabsaday xaaskaygii, waxaan lug ku soo galnay Laasqoray.” Ninka qisadaas iiga sheekeeyey waxaa la oran jiray Cabdullaahi Xaaji, waa nin u dhashay qabiilka Warsangali, wuxuuna noqday nin aad looga faa’iidaystay khibradduu u lahaa dagaallada, Ilaahayna waa sugay, muddase kama warqabo wuxuu ku dambeeyay. Waa rune rumayso.

Magaaladii waxay noqotay magaalo cammiran oo loosoo dalxiis tago, nabadgalyadeeda, manhaj wanaaggeeda, ilbaxnimada dheeraadka ah ee ay dadkii diidsanaa ku dajiyeen oo ay ku kasbadeen shacabkii. Ilaahay baa ku mahadsan thumma Ikhwaanku wuxuu u badnaa ardaydii jaamacadaha iyo bulshadii intii aqoonta lahayd. Waxaan sharkoodii ka gaabin reerihii nala dabadhigay, waxay nasoo duldhigeen ciidamo ay meel walba isaga keeneen oo xataa Amxaaro ku jirto.

Maalin walba waxaa lasoo sheegaa ama halowhalowga laga dhagaystaa ayagoo leh Ikhwaanka “intii hartay waa go’doon, waxaana ku soo qabandoonnaa muddo yar. Waxaad noo diyaarisaan ama noo bannaysaan bakhaarrada waawayn ee ay Ee.Dhii.Sii lahayd si aan carruurta iyo haweenka ugu soo xerayno wixii rag ahna waan layn doonnaa. Noo diyaariya raashin iyo biyo.” Akhristow annagu waxaan ku fakaraynaa in aan dadka diinta gaarsiinno dadkuna waxay ku fakarayaan in ay xabbadda na garsiiyaan! Dadku ma sinna oo qolo walba waxaa sheegi taariikhda waxay galeen iyo waxay gudeen intaba.

Su’aalihii aan soo marnay waxay ila tahay aan fiirinno in aan halkaan jawaab uga helno. Majeerteen waa aabbayaashay oo waa hooyooyinkay oo waa walaalahay oo cadowtinnimana nagama dhexayn. Hanti kama wadanno duullaankana waa lagusoo amray in ay nagu soo qaadaan, waxaana lagu yiri, “Ha yeelina wax waan-waan ah, yoolkiinnu waa in aad nimankaas soo dabar jartaan baddaba ha tallaabeene oo hadday badda galaan uga dabagala oo soo baabbi’iya,” waana kaas yoolkoodu.

Yaa ka dambeeya shirqoolkaas?

Waxaa ka dambeeya laba qolo: Qolo waa ciidan oo waxay fuliyaan amar la siiyay ama sarkaal ha ahaado ama dable ha ahaado, askariguna wuxuu ku shaqeeyaa amar kor uga yimid. Qolada kale waa wadaaddo ama culumo.

Ciidamada saraakiisha wadata waxay qaandaraas kusoo qaateen in lala dagaallamo wadaaddada doonaya in ay soo celiyaan Khilaafo Islaami ah. Mudday la aamusnaayeen oo waxay gaadayeen jaanis mar soo mara. Sababtu maxay tahay barnaamijkoodii la fuli waayay? Dadku waa dad Muslim ah, gaalana xiriir lama laha, diintooda in lagu xadgudbana dhimashay ka xigaan.

Waxaad u fiirsataan Ashahaado la dirir kastaa hadduusan wadan kuwo culumo sheeganaya wallaahi buusan tallaabo qaadi karin. Ha illaawina wixii Garoowe ka dhacay ee uu sameeyay Shiikhii la aaminay. Qof Muslimiintii la dulmiyay kamid ah kuma fakarin waxa Shiikh Cabdiqaadir sameeyay kamana filanayn in ay ka timaaddo ficil intaas le’eg wadaadkii na dhihi jiray dulmiga ka fogaada. Waa nagu dhacday taasi mase aanan baraarugin. Waa Ikhwaanka iyo dhoohnaantiisii.

Fatwooyinka iyo kalsoonida juhaladu ku dhiiranayso laguna fulinayo qandaraaskii ay soo qaateen Ashahaado la dirirku waxaa bixinaya waa culumada uu madaxda u yahay Shiikh Cabdiqaadir Gacamay. Shacabkana waxaa lagu yiri diintiinna, batroolkiina, dheemankiina, xukuumaddiina difaacda oo nimankaas fidna walayaasha ah baabi’iya, god walbana ugu gala illaa aad ka suulisaan Soomaaliya gaar ahaan deegaannadiina.

Gardarrada day!

Waa daasheen anna xanaaq bay igala caddahay marka si aanan u kala harin xoogaa sheeko ah ayaan idiin dhexgalin, meesheediina waan kasii wadi sheekada oo caawa la nasan maayo, maxaa yeelay cadowgii baa nagu soo laba kacleeyay hurdo nooma taal.

Sheeko Gaaban

Nin Raxanwayn ah ayaa maalin xoolo foofsaday, waxaa raacay xoolihii wiil uu dhalay. Mid kale oo isla cidda ah ayaa isna xoolo foofsaday, waxaa u raacay xoolaha gabadh uu dhalay. Labadii carruur ahayd ayaa sheedda iska arkay, gabadhii waa xishootay oo way ka fogaatay wiilkii, wiilkii hunguri baa galay in uu gabadha faraxumeeyo. Waa labo qof oo isboortis ah illayn reer baaddiyuhu kama liitaan kuwaan isboortiska loo tababbaro. Fooddaa la isdaray, gabadhii dhulkaa la dhigay, wuxuu damcay in uu xumaan ku sameeyo, lug bay inta hoosta ka galisay wiilkii ayay halkaas oo kale ku tuurtay.

Kor fiiriya erayga ah gardarrada day. Gardarrada day ayaan rabaa in aan sheekadaan kasoo dhex saaro.

Gabadhii baa aabbeheed u soo dacwootay, waxayna u sheegtay waxa dhacay. Wuxuu u yimid ninkii wiilka dhalay. wuxuu u billaabay wixii dhacay. Raxanweyntu markay is waraysanayaan way iska war guraan. Wuxuu yiri wiilkaagii gabadhaydii ayuu ku soo booday, wuxuu yiri “Gar!” oo wuxuu ula jeedaa waad iga gar leedahay. Wuxuu yiri gabadhii buu lagday wuxuu yiri “Gar!” Wuxuu yiri korkuu ka fuulay wuxuu yiri “Gar!” Wuxuu yiri lug bay inta hoosta ka galisay ayay tuurtay wuxuu yiri “Gardarrada day!” Wuxuu ula jeedaa adaa markaan gartu kugu foorartaa oo wiilkaygii ayaa gabadhaadii haraati la tuurtay!

Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax gar buu u ekaysiin lahaa hadduu yiraahdo dad baad dulmi ku qabsateen dhulkoodiina ku habsateen markaasaan idinka sii daayay ee maxaad igu haysataan? Gar baan leeyahay. Hadduuse baddii guduudnayd nooga dabayimid oo fatwo ku bixiyay isaga iyo saaxiibbadiis oo ay dheheen Ikhwaanka dhiiggooddu waa hadur (hala laayo) waxaan leennahay “Gardarrada day!”

Fiiro Gaar ah: Waxaa laga yaabaa in la igu qabsado erayga Fatwo ama Shiikhaa fatwooday oo la dhoho, “Xagee buu ku fatwooday? Caddee arrintaas,” iyo wax la mida. Waxaan uga jawaabayaa laba arrimood.

  1. Shiikhu maba qarsado in uu asagu ka dambeeyay halaaggii Al-Itixaad.
  2. Waxaan taagnaa ficilkiisii uu Garoowe ka sameeyay oo nalagu dhammeeyey meel uu uga toobad keenayna ma maqal. Qalbigiisa waxa ku jira waxaa og oo kaliya Allaah, ficilkiina waxaa og Allaah iyo addoommadiisa, kuwaasaana ka mid ahay arkayey wuxuu sameeyay. Walaalayaal maanta loo kala hari maayo in aan ka hortagno Axbaashtaan lasoo uruuriyay, u dulqaadan mayno dulmi dambe qofba yuu naga harine.

Soo qaata qalabkiina, qola waliba furinteeda
Quursiga ha yeelina, Qadartana ha diidina Eebbahay idiin qoray
Cabdullaahi Kharaf iyo qoladuu halkaan dhigay soo quwaaxa idilkood
Waa quud wanaagsane qaniimana kasoo hela
Shafqabawsi bay noqon shaafida wixii dhacay
Shuyuukhdii la aaminay Shaydaanku nugu falay
Fasharrid man khalfahum ha u noqoto shacabkana.

Qeybta 18aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 18aad. Waxaan kala tagnay ayadoo cadow nasoo duldagay. Waxaan ku ballannay in aan samayno diyaargarow meeshii ugu dambaysay illayn meel dambe oo loo cararo nagama dambayso oo waxaa nalagu kuusay baddii sidii naloo cayrsanayay. Ina Yuusuf Yeey wuxuu iclaansaday dagaal. Wuxuu isu keenay wax alla wuxuu awooday oo ciidan ahaa.

Waxaa rumeeyay oo raacay shacab farabadan. Waxaa raacay oo rumeeyay culumo farabadan. Waxaa loo diyaariyay dhaqaale aad u farabadan. Waxaa kaalmaynayay oo hiil iyo hooba la garabtaagnaa gaaladii mashruucaan dabada kasoo riixaysay. Waxaa la shaqaynayay oo naqshadda dagaalka diyaariyay khubarro shisheeye ah amaba gaalo.

Waxaa ka qayb qaatay dagalkaas saraakiishii ugu sarraysay ciidammadii Soomaaliya oo aad u farabadan. Waxay adduunwaynaha gaalada ah ku marti qaadeen daawashada dagaalkaas markuu dhacayo si ay ugu raaxaystaan dabargoynta dawladdii Al-Itixaad Al-Islaami oo tiri waxaan rabnaa khilaafo Islaami ah.

Waxaa dhammaaday takhdiidkii la dajiyay, waxaa soo dhawaaday weerarkii nalagu soo qaadi lahaa. Waxaa la keenay goobtii dagaalka martidii daawan lahayd dagaalka. Waxaa la gaaray habeenkii ama saacadihii ugu dambeeyay ee ay xabbaddu billaaban lahayd.

Ciidankii Al-Itixaad Al-Islaami waxaa loo qaybiyay afar qaybood, qolo walbana waxaa la siiyay waajibaad u gaar ah. Nimankii Ansaarta ahaa ee Aadam Siciid waxaa la siiyay sugidda ammaanka waddooyinka soo gala magaalada iyo meel kasta oo laga soo dusi karo. Waxay ahaayeen niman isku darsaday daacadnimo iyo dhul aqoon.

Qolada labaad waxay ahayd ragga taarwalayaasha ahaa oo runtii la dhihi karo waxay ahaayeen kuwii Ilaahay ku badbaadiyay ummaddaas dulmiga la isugu bahaystay. Waxay la socon jireen akhbaarta cadowga si daqiiq ah, waxay soo gudbin jireen wararkoodii ugu dambeeyay iyo waxay ku tashanayeen. Waxay ku guulaysteen in ay helaan meelaha ay ku wada hadlayaan, sida taararka iyo waxa lamidka ah.

Akhbaartaas waxay u gudbin jireen meeshii ay khusayso ayadoon cidina ogaan, mana aysan nasan jirin har iyo habeenba. Qolada saddexaad waxay ahayd taliska ciidanka ugu sarreeya. Waxay galeen shirar aan loo kala kicin iyo takhdiidkii looga badbaadi lahaa isbahaysatadaan arxan laawayaasha ah. Waxay dajiyeen ama Alle waafajiyay takhdiidkii lagu difaaci lahaa jiritaanka dowladdii Al-Itixaad Al-Islaami wuxuuna ahaa sidaan:

Magaaladu waxay ku taallay meel istaraatiiji ah. Dhinac waxaa ka xiga badda, dhinacna waxaa ka xiga buuro aad u waawayn. Waxaa soo gala magaalada saddex waddo. Mid waxay ka timaaddaa dhanka Isaaqu naga xigo. Annaga iyo Isaaqna colaadi nama dhex taal cabsina kama qabno. Waxaaba nooga yimid gurmad aad u ballaaran. Waddadaas waxa la dhigay ciidan aan badnayn oo ku filan lusuuusta ama tuugada.

Buurta xaggeeda waxaa naga xiga qabiika la dhaho Dubays, waa qabiilkii markaan Laascaanood ka soo soconnay isbaarrada noo dhigtay oo waa khayr beelayaal in Ilaahay u naxariistay ma ahee. Waddadii halkaas kasoo gali jirtayna waxaa la dhigay ciidan ku filan Dubays iyo ciddii ku kaalmaysa dulmiga ay nagu hayeen.

Dhinaca ay naga xigto Boosaaso waxaa kasoo gala waddo. Waa meesha weerarku ka imaan doono saacado kadib. Waa dhul bannaan ah, bannaankaa waxaa lagu magacaabaa Dabra. Dabra dhinac baddaa ka saaran dhinaca kalana waxaa ka saaran buurta. Bannaanka u dhexeeya badda iyo buurta  wuxuu le’eg yahay qiyaastii 3 illaa 4 kiilomitir.

Afartaas kiilomitir, ee udhaxaysa badda iyo buurta waxaa la dhigay ciidankii ugu xoogga badnaa ee iska caabbin lahaa weerarka berri la damacsanyahay in lagu qabsado magaalada Laasqoray. Waxay qoteen dhufaysyo waawayn, waxay talo saarteen Ilaahay, cidna kuma aysan marti qaadin in ay kasoo qaybgasho jabka gaari doona Ina Yuusuf Yeey iyo Axbaashtiisii berri inshaa Allaahu tacalaa.

Dhinaca badda lama illaawin ee waxaa loo diray dhawr laash ama doomo yar yar oo aan haysannay hubna saaranyahay, waxaana la yiri yaan nalooga imaan badda xaggeeda. Afartaas waaxood ayaa ciidankii loo qaybshay waxaana la galay diyaargarowgii ugu dambeeyay.

Ciidankaan Al-Itixaad Al-Islaami yaa hoggaaminaya? Waa kuwama saraakiisha ciidanku? Sidaad ogtihiin markii dowladdii dhexe burburtay dadwaynihii wuxuu noqday dab dhagax lagu dhuftay oo qof waliba wixii la qumanaa ayuu sameeyey ama wuxuu qaatay manhajkuu doono. Ina Siyaad Barre wuxuu ahaa nin isku hayay dad farabadan oo nooc walba isugu jira. Qofkii daacaddiisa ka baxana wuxuu ku samayn jiray dil ama xabsi.

Dad badan oo aan ku qanacsanayn manhajkiisii ayaa sacabka u tumayay si ay uga nabad galaan sharkiisa. Markii xukunka laga tuuray Ina Siyaad Barre waxaa soo caan baxay oo ugu horreeyay waxay ahaayeen laba kooxood oo kamid ah dadkii Ina Siyaad cabburinayay.

Kooxi waxay ahayd kooxdii ay hoggaaminayeen hoggaamiye kooxeedkii ama Ashahaado la dirirkii. Waxay qaandaraas ku soo qaateen in dadka Soomaalida iyo dhulkay daggan yihiin loo qaybiyo koox koox, magacyana loo bixiyo oo qolo walba calan loo sameeyo iyo xuduud laguna dhaho ilaalshada xuduuddiina annagaa idin kaalmaynaynee. Markaas ka dibna ay fidiyaan diimaha Kiristaanku leeyahay oo dadka laga xorreeyo fikraddaan horumarka aan lahayn oo mara ku dhagga ah, waa siday ayaga la tahay (waa Muslimka saxda ah), Kiristaankana loogu yeero.

Kooxina waxay ahayd kooxdii ducaadda ahayd ee dadka diinta Islaamka ugu yeeraysay. Waxay soo qaateen qaandaraas ah in ay ummadda Soomaaliyeed hal meel ah isugu keenaan hal manhajna ay usameeyaan oo ah ku dhaqanka Shareecada Islaamka wixii ka horyimaadana cagta la mariyo. Kooxdaasina waxay heshay fursad ay manhajkoodii ku meel mariyaan.

Saraakiishii ciidammada qalabka siday ee loo tababbaray difaaca waddanka waxay kala raaceen labadaas kooxood ee loolanku ka dhexeeyo. Waa rag isyaqaan saraakiishu meeshay rabaanba haku jiraane. Nin walbana wuxuu khibrad leeyahay waa is yaqaannaan.

Habeenkaas la isku miciyo lisanayo oo la is horfadhiyo waxaa ciidammada Al-Itixaad gaashaandhiggooda haya Korneyl Shiikh Xasan Daahir Aweys. Waxaa dagaalgalinta qaabilsan halyeygii Shiikh Cabdinaasir Xaaji Axmed. Wuxuu fadhiyaa Shiikhu jiidda hore ee Dabra. Waa taan ku soo marnay Laascaanood waxtarkiisii iyo takhdiid wanaaggiisii. Wuxuu soo muuqdaa marka la isu baahan yahay oo maalinkaas oo kale qof waliba waa u jeedaa meeshuu marayo iyo hawshuu qabanayo Shiikhu. Marka nabadda la yahay waa nin tawaaduc badan oo waxaa laga yaabaa in aadan dareemin asagoo kula jooga afgaabnidiisa darteed.

Fiiro Gaar ah:  Qormadii 16aad waxaa la saaray tacliiq ku saabsan hadalkaygii ahaa: Waxaan Ilaahay darti u jeclahay Shiikh Cabdinaasir! Waxaa shiikha iigu dambaysay araggiisa ama la kulankiisa sanadkii 1995. Waxaan ahayn isku manhaj, isku koox, waxaan wada ahayn raggii lagu khiyaameeyay Jihaadkii aan dhabta ka ahayn qaar ka mid ah Culimadii Itixaadka, waxaan wada ahayn raggii hubka laga dhigay. Shiikha isku mustawe ma aannaan ahayn. Markii nala jabiyay, nala khiyaameeyay, hubkii nalaga dhigay oo aan noqonnay maato caano leh intayadii aan khibradda lahayn, Shiikhu wuxuu sameeyay laba kaclayn horleh oo geesinnimadiisii, waxtarkiisii, takhdiid wanaaggiisii, waxsoosaarkiisii toona wax uma dhimin in hubkii nalaga dhigay.

Markuu ogaaday in balaayo wadaaddo u eg nalagu salladay, markuu ogaaday in ragga Al-Itixaad madaxda u ah aysan daacad u ahayn Jihaadka, markuu ogaaday in ducaaddii la dhammeeyay, markuu ogaaday in ay yaraatay qiyaadadii ciidanka hoggaamin lahayd, markuu ogaaday in Culumadii Mujaahidiinta ahayd ula kac loo dhammeeyay, markuu ogaaday  qiyaadada Al-Itixaad in aysan daacad u ahayn Jihadka, Shiikhu wuxuu Laascaanood ka furay machad wayn oo loogu tala galay diyaargaraynta ducaadda ama qiyaadadii diintaan hoggaamin lahayd wuuna ku guulaystay oo wuxuu soo saaray ragga maanta gaalada dhuunta u galay ama u diiday in ay nasato gaaladu. Wuxuu soo saaray Culumada maantay Mujaahidiinta dhexdeeda magaca ku leh, wuxuu soo saaray geesiyaal naftoodii Ilaahay ka iibsaday. Waxaan ogaa asagoo shiikhu yahay mid Ilaahay barakeeyay waana arrintaan ku jeclaaday adduun iyo aakhiraba.

Skiikha xumaan ku raaci maayo mana lihi xumaani ka dhici mayso oo waa banii-Aadam. Waxaan xaq u leeyahay in aan ku ammaano Shiikha waxaan ku ogaa oo diin iyo ku dayasho ahaa mana maqal meel uu ku riddoobay ama kaga laabtay Islaamkaan ku ogaa iyo waxtarkiisii miradhalka ahaa. Shiikha waxaan siiyay walahaygii oo wuxuu iilamid ahaa Muslimiinta aan jeclaa. Waxaan walaalaha tacliiqa leh ka codsanayaa in ay isoo hordhigaan waxaan Shiikh Cabdinaasir bari uga noqon lahaa. Hadday ii caddaato in uu mudan yahay ka beri noqosho waan yeeli oo Ilaahay baan ku raalli galin arrintaas. Haddaad waydaan xujo ama caddayn  Ilaahay u toobad keena cudurdaarna ka bixiya arrintaas.

Aan kusoo noqonno goobtii is-hardanka.

Qiyaadadii ciidanka hoggaaminaysay habeenkaas waxaan ka xusi karaa Shiikh Axmed Cabdisamad, wuxuu ahaa sarkaalka labaad ee habeenkaas, waxaa kamid ahaa Cali Maxamed Xasan “Cali Mujaahid”, waxaa ka mid ahaa Khayre, waxaa kamid ahaa Shahiid Khaliif, waxaa kamid ahaa kuwo mudan in qalin dahab ah lagu qoro magacooda oo farabadan. Shiikh Cabdinaasir (xafidahu-llaahu) wuxuu sameeyay khiddad lagu guulaystay oo looga badbaaday shayaadiintii Ina Yuusuf Yeey hoggaaminayay.

Waxaa la diyaariyay dhakhaatiirtii iyo qalabkay ku hawlgali lahaayeen. Waxaa mudan in laga sheekeeyo ama la xuso waxqabadkii dhakhaatiirta halkaas ku diyaargarowday. Waase kuwama? Maxay qalab haystaan? Dhakhaatiirta waxaa kamid ahaa nin mucjizo ahaa. Ninkaas waxaa la isku raacay in uu ahaa nin aad u soo jiita quluubta dadka oo cibaado badan, samir badan, daggan aqoonna leh. Waxay sheegeen dhalinyarada qaarkeed in ay ku daawoobaan hadalkiisa oo kaliya. Markuu daawo ku siinayo ama kula kulmayo wuxuu dhihi jiray walaal ha isdhihin hebel baa ku daawaynaya ee waxaad rumaysataa in Ilaahay daawada hayo intaanna kaalmayso inta xoogaa daawa ah siiyo bukaanka. Qof kasta oo uu la kulmana waa wacdin jiray intuusan daawo siin. Waa Shiikh Dhakhtar Cabdicasiis Cabdi Faarax. Waxaan idin markhaati galinayaa in aan Ilaahay dartiis u jeclahay. Ilaahayna waxaan uga baryayaa in uu aniga iyo asagaba jannadii Fardawsa ahayd  na geeyo, Aamiin, Aamiin.

Waxaan la illaawi karin waxqabadkiisii aqoontiisii dheeraadka ahayd Dhakhtar Baydhabo. Waxaan haysannay dhakhaatiir aan yarayn ama badan, waxaa ugu isyaanaysanaa ama barashada dhakhtarnimada ugu horreeyay Dhakhtar Baydhabo, wuxuu sameeyay wanaag aysan illaawi doonin dowladdii Al-Itixaad gaar ahaan ciidamadii uu la tacaali jiray. Dhakhaatiirtu ciidanka kaliya ma daawayn jirin ee shacabkii Muslimiinta ahaa oo dhan bay u taagnaayeen. Waxay naga mudan yihiin in aan u ducayno har iyo habeenba, Ilaahaw annaga iyo ayagaba noo naxariiso, Aamiin, Aamiin.

Waxaa kamid ahaa dhakhaatiirta waawayn Dhakhtar Bashiir Xuseen Jibriil. Wuxuu ahaa nin xoog furan shaqada markuu qabanayo ku faraxsan asagoo qoslaya ku daawaynaya oo aan ku dhibsanayn asaga culaysba ha ku ahaatee. Waxaa jiray walaallo fara badan oo ahaa kalkaaliyayaal ama dhakhaatiir yaryar oo ayagu aan kaba dhex baxayn bukaanka oo mar walba xaaladdooda ka war qabi jiray waxay xallin waayaanna walaalaha ugu yeera.

Dhakhaatiirtaasu ma haysan qalabka isbitaallada looga shaqeeyo, ma haysan dhismayaal koronto leh ama ogsijiin, ma haysan mashiinno waawayn, mahaysan mindiyo badan oo dadka lagu oboreeshimo ama lagu qalo. Waxay samayn jireen qalliino waawayn ama oboreeshin xubin kasta oo qofku leeyahay: madaxa, caloosha, lugaha, gacmaha iyo wixi la mida. Waxay ku guulaysteen in Ilaahay ku badbaadiyay gacmohooda ummad farabadan oo halaagsami lahayd haddaysan u hagar bixin ayagoo Ilaahay kaashanayay. Ilaahaw u dambidhaaf annaga iyo ayagaba, Aamiin, Aamiin.

Waa mugdi habeenkaas meeshuna waa meel bannaan ah. Reer Yeey waxay wataan gaadiid iyo tikniko buuxisay bannaankii oo aad u fara badan, waxay wataan gawaari lagu raaxaysto oo yaryar oo waa annagii soo marnay in la marti qaaday aduunwaynaha gaalada ah waana la ajiibay oo waxaa jooga wufuud fara badan oo daawan doonta dagaalkan dhici doona qiyaastii laba saac kadib. Waxay wataan ciidamo aan xisaab lahayn oo is haysta badda illaa buurta, waxay u soo dhaqaaqeen saf balaaran.

Way lugaynayaan, gawaaridiina intay damiyeen ayay soo riixayaan oo waxay ka baqayaan haddii gaariga la istaaro in guuxiisa la maqlo oo loo diyaar garoobo, waxay rabaan in ay godka noogu soo galaan annagoon ogayn oo nalaga dhigo mid la dilo iyo mid la qabto asagoo nool (Aa kula tahay boowow).

Wadaadkii barakaysnaa ee Shiikh Cabdinaasir markuu ogaaday in la gaaray saacadihii ciidanku foodda isdari lahaa ayuu la tashaday shuuradiisii wuxuuna waydiistay unug ama sagaal nin oo ciidan ah oo cadowga ka hor tagta si aysan noo gaadin cadowgu. Waxaa loo diyaariyay sagaalkii nin.

Wuxuu madax uga dhigay nin la yiraahdo Shariif Siyaad, wuxuu amar ku siiyay in ay galaan meel u dhaxaysa labada ciidan wuxuuna yiri, “Hadday idin soo gaaraan cadowgu la dagaallama annaguna waan diyaar garoobaynaa.” Sagaalkaas nin waxaa loo diyaariyay in ciidanku ku badbaado sababtooda ayagana aan nin ka soo noqon. Ayagoo sidaas og ayay qaateen amarkii ahaa naftiina nagu ilaaliya (jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin).

Shariif iyo unugtiisii waa dhaqaaqeen waxayna ka hor tageen ciidankii Ina Yuusuf Yeey oo saf ballaaran ku socda oo riixanaya gawaaridoodii. Markuu hubsaday in ay yihiin ciidankii cadowga ayuu shuuro la galay ama la tashaday unuggiisii ama ciidankiisii. Waxaan sugaynaa go’aankay gaaran walaaluhu, annaguna aan godad qodanno illayn meeshu waa bannaan oo geed la galo ama lagu gabbado ma leh. Waa bannaankii Dabra.

Ikhwaanii caawa oo kale dagaalku wuxuu waajib ku yahay ninka dhalinyarada ah, odayga, gabadha, habarta, curyaanka, kurayga aan qaan gaarin laakiin tamyiizka gaaray, foodlayda ayana waxtarka ah, iyo wixii lamid ah. Marka yaan loo kala harin dagaalkaan. Qoladii laga adkaadaa waxay jiidaysaa lax baqtiday! Haddii nalaga adkaado dagaal dambe ma dhici doono oo waa nala dabar goyn, haddaan ka adkaannana way quusan oo kibir jabi oo is dhiibi sidaasaana noo roon ama noo khayr badan. Kaskiisaba ma galin wiilaal baa kaybka kuu qabane! Waa siday Cabdullaahi Yuusuf la ahayd. Maxaase ka raacay? Allaa ku mahadsan. Ilaahay hala baryo walaalahana hala garab istaago goor iyo ayaanba.

Qeybta 19aad

Wakhtigu waa saq dhexe, qof walbaa dhufays buu ku jiraa, waxaa la sugayaa xabbadda sharqanteeda. Waxaynu kala hoyannay ayadoo unugtii loo diray cadowga in ay dhuunta ka galaan ay tashi ku jiraan oo ay is horfadhiyaan cadowgii. Muddo gaaban kadib amiirkii unugtu wuxuu qaatay go’aan ah in ay dagaallamaan oo ayagu rasaasta billaabaan.

Nin kasta oo ka mid ah unugga waxaa la siiyay waajib gooni ah, waxayna qoryohoodii ku fiiqeen dhankii cadawgu jiray ayagoo dhulka jiifa. Waxay sugayeen amarka sarkaalkii madaxda u ahaa in uu yiraahdo fura xabbadda ama billaaba dagaalka. Waxa hortaada taagan arki maysid mugdiga daraaddiis, waxaase la hubaa in la is horfadhiyo cadowgii. Sarkaalkii unugta watay wuxuu amar siiyay ninkii watay qorigii boobaha culus ahaa in uu xabbadda billaabo. Wuu billaabay xabbaddii, wuxuu riday qiyaastii inta u dhaxaysa 15 illaa 20 rasaas dhan, markuu waayay wax u soo jawaaba ayuu is taajiyay rasaastii.

Waxay sugayeen jawaab degdeg ah laakiin looma juuqin. Amiirkii wuxuu yiri ku celi  rasaasta mar kale, waa lagu celiyay oo markaan dambe jiha kale ayaa loo riday xabbaddii. Isma dhaqaajin cadowgii, waxay hubeen in ay cadowgii hortooda fadhiyaan. Cabbaar hadday shafka dhulka ku hayeen oo loo soo jawaabi waayay ayay waxay qaateen kulan degdeg ah. Waxay go’aansadeen in ay meesha ka insixaabaan oo ciidankoodii u tagaan ugana warbixiyaan waxay soo arkeen.

Way dhaqaaqeen. Waxay u yimaadeen ciidankoodii, waxay u gudbiyeen khabar ah in cadawgii horteenna fadhiyo asagoo dabbaabaadkiisii wata. Waxaa la galay tashi aan waqti qaadan, waxaa la yiri walaalihii ku noqda meeshii oo cadowgu yuu soo siqin ee hortaagnaada inta salaadda subax laga gaarayo ama la tukanayo. Way laabteen waxayna horfariisteen cadowgii oo isnabaya oo sugaya iftiinka waaga ama salaadda subax in la gaaro.

Waxaa la gaaray fajarkii hore ama iftiinkii hore ee salaadda, way soo dhaqaaqeen walaalihii markii la gaaray xilligii salaadda. Nimankaan cadowga ah waxaad mooddaa in ay rabaan in ay ka faa’iidaystaan xilliga aan salaadda tukanayno oo ay nagu gaadaan annagoo salaadda ku jirna. Ilaahay waa naga indhasaabay oo waxaan tukannay ayadoon dagaalku billaaban. Sababtana waxaan umalayn in ay ahayd: Nimanku waxay sheeganayeen in ay yihiin Muslimiin waliba waxay u nisba sheeganayaan Shaaficiyo, fiqiga Shaaficiyada oo ahaa in salaadda subax la caddeeyo ayaa wuxuu noo noqday nasri oo waxay is lahaayeen weli salaaddii ma aysan galin annagoo tukannay ayay weerarka soo qaadeen.

Wali waxaa jira mugdi oo aad wax looma arko. Salaaddaas subax  nin walba oo ciidankayga kamid ah ama intii badnayd oo xigtay dhanka cadowga wuxuu ku tukaday dhufayskiisa asagoo fadhiya oo u jeeda dhanka cadawga.

Waxaa billaabatay xabbaddii oo aad mooddo in nin kaliya uu ridayo sida loogu ballamay in mar qur ah la billaabo, waxay socotay illaa 10kii subaxnimo. Nin ciidankayaga ka mid ahi kama bixin dhufayskiisii. Reer tolkay ama cadowgii marba raac baa jaba markaasaa wixii ka haray cararaan, waxaa yimaada raac cusub ama qolo cusub.

Dagaalkii bay meeshiisii kasii wadaan, way jabaan wixii harayna way cararaan, gurmad hor leh ayaa yimaada oo aad mooddo in ay waalanyihiin, waxay ku soo galayaan ayagoo qaylinaya oo aad mooddo in ay jeclaan lahaayeen in aan cararno intaan qayladooda u adkaysan wayno annaguse waxaan u arkaynay in ay sarkhaansan yihiin oo aysan waxba kala ogayn kamana aanan cararin ee waan iska dhicinnay oo waxaan u diidnay in ay noo soo dhawaadaan.

Dagaalka fool-ka-foolka ah waxaa noo dheeraa madaafiic meel fog kasoo dhacaysa oo aan loo aabba yeelayn. Waxaa kululaaday dagaalkii, waxaa daciifay weerarkii ismiidaaminta ahaa ee cadowga, waxaa billowday jabkii cadawga. Meeshu waa bannaan, waxaa wax laga arkaa illaa iyo 15 kiilomitir ama intii ishaadu wax ka arki karto. Waxaa noo muuqday wufuuddii lasoo martiqaaday isu diyaarisay in ay cagaha wax ka dayaan. Waxaa noo muuqday baqada aan xishoodka lahayn oo ninba ninka kale leeyahay asaga halala haro. dhaawicii baa laga cararay oo hortayada bilqan, waxaa ka dhacday naftaadu orod bay kugu aammintaa. Waxaa gabaabisi noqday xabbaddii xawliga u socotay. Waxaa la gaaray 11kii subaxnimo, waxaa feydantay daruurtii colaadda huwanayd. Waxaa soo bidhaamay nasri degdeg ah. Waxaa la galay marxaladdii labaad ee dagaalka, waxaa laga warsugayay qiyaadada ciidanka ugu sarraysa waxa ay oran doonaan mar haddii cadowgii jabay.

Sida caadada ah hadday dagaallamaan laba ciidan oo mid laga guulaysto kadibna uu cararo lagama haro ciidankaas jabay ee cadowga ah illaa aad daciifisid quwaddiisa, haddaan markaa wax ku xannibayaa jirin. Qur’aanku waa qaamuus. Waxaa loogu tala galay bani-Aadamku in uu noloshiisa ku xalliyo, hadday tahay Cibaado ama Mucaamalaad intaba. Qur’aanku wuxuu leeyahay qaybo dhan oo ka warrama qaabka loo dagaallamayo iyo cidda lala dagaallamayo. Waa laga faa’iidaystay Qur’aanka oo dagaalku wuxuu leeyahay xeerar aan laga gudbi karin ama laga tagi karin, haddaad ka tagtana aad ku jabayso oo aadan wax faa’iido ah ka gaarayn.

Tusaale: Suuratul Anfaal aayadda 67aad: “Kuma habboona Nabi inay u ahaato kuwo la qafaashay intuu ku jilcinayo dhulka dhexdiisa (GAALADA).” Macnaha aayadda ayaa saas ah.

Waxay aayaddani ku tusinaysaa haddaad ciidan foodda isdartaan in aysan habboonayn in maxaabiis la haysto illaa la laayo oo madaxa laga guro cadowga. Waxaa aayaddaas laga fahmayaa in aan aammin laga ahayn cadowgu in uu mar labaad soo laabto haddii aan gacan bir ah lagu qaban ama aan aad loo cayrin oo la gaarsiin meel fog oo aammin laga yahay in uu mar labaad soo laabto. Xasuuso wixii Garoowe nagu dhacay iyo hadda balaan xumada na haysata oo aanan wali baraarugin.

Haddaad shubho keento oo aad tiraahdo dadku Muslimiin ayey ahaayeen, waxaan ku leennahay: Muslimiinta qaar ayey bannaan tahay in lala diriro oo la cayrsado, dhaawacoodana la laayo illaa ay kala fiigaan ama hubka laga dhigo oo aammin laga noqdo sharkooda, waa hadday la yimaadaan wax waajibinaya in saas loola dhaqmo.

Ayaga laftoodu waa kala nooc oo qaarba si baa loola dagaallamayaa. Hadday yihiin koox mumtanico ah ama hubaysan oo xoog leh waxay qaadanayaan axkaam gooni ah, hadday yihiin koox aan hubaysnayn xoogna lahayn waxay qaadanayaan axkaam gooni ah.

Faahfaahinta warkaas waxaad ugu noqon kartaa Majmuucul Fataawaa ee Sheykhul Islaam Ibnu Taymiyah mujalladka 28aad, 35aad iyo meelo kaleba.

Si kastaba ha ahaatee markii cadowgii jabay oo dabada jeediyay waxaan sugaynay amar ah kaca oo is raaciya waxa ka haray balaayadaan nalagu salladay oo lasoo uruurshay oo aan ka tukan waynay. Ha ka harina illaa ay Boosaaso dhaafaan hubka iyo waxyaabaha faa’iidada noo lehna ka soo qaniimaysta. Soo qabta kuwooda madaxda ah si looga helo warar dheeraad ah ama macluumaad waxtar noo ah iyo wixi la mida.

Taasi Ma Dhacday?

Maya, ma dhicin, bal waxaa dhacday caksigeeda oo waxaa nala siiyay amar ah nin idinka idin kamid ah isma dhaqaajin karo. Ku jira dhufayskiinna, maxaad ka rabtaan nimanku hadday carareen, waa walaalihiin waa dad Muslimiin ah iyo wax la mida.

Amarkaas waxaa bixiyay Shiikh Xasan Daahir Aways. Waxaa nagu dhacday dahsho ama jaahwareer aan garan waynay waxa loola jeedo haka bixina dhufayskiinna, ha cayrsanina cadowga jabay, waa walaalihiin! Waan qaadannay amarkaas oo waxaan isaga jirnay dhufayskayagii illaa duhurkii la gaaray annagoo aan ku qanacsanayn amarkaan aysan ka muuqan laba arrimood midna:

  1. Khibrad ciidan kama muuqato  (Ciidamada caalamka xeerka u yaal)
  2. Axkaam Islaamna kama muuqato. (Xeerka Islaamku u dajiyay dagaallada ahlul-baqyiga ama kooxaha dhaba jiiska ah, mumtanico ama showko xoog leh)

Shiikh Xasan markuu ogaaday in ay fogaadeen cadowgii oo aannaan gaari karin ayuu yiri kasoo baxa dhufayska oo soo raadiya wixii dhaawac ah. Waa lasoo baxay oo lagu qamaamay meel kasta oo la is lahaa wax baa ku jira. Waxaa la helay dhaawac, waxaa kaloo la helay rag aan waxba qabin oo intay naxeen meel iska dhabacan ama ku dhuumanaya.

Waxaa la soo uruuriyay maxaabiistii, waxaana dhacay wax aan illaawi waayay. Maxbuus kasta waxaa loo dhiibay ninkii dad u xigay asagaana dilay, waxaan ogaa ayadoo lagu murmayo anaa kaa xiga iyo anaa kaa xiga. Wax alla wixii maxaabiis ahaa oo la qabtay ama dhaawac ahaa dhagtaa dhiigga loo daray ayadoo nin walbaa ina adeerkiis dilay, xigto ahaan udishay. Maanta kahor waxaan qabnay laba dhibaato oo aan aad ugu dhibtoonnay:

  1. Meeshu aad bay u kulushahay markaasaan haddana waxaan galnay dhufays dhulka hoostiisa ah oo ay nagu qasbeen shayaadiintaan maantay jabtay.
  2. Waxaa kaloo nalagu imtixaamay bahallo yaryar oo na cunaya ama na qaniinaya markaan dharka iska bixinno kulayl dartii. Markaasaan hurdo iyo raaxaba ka tagnay. Intaas waxaa noo dheeraa cabsida joogtada ah oo cadwogu nagu hayay Ilaahayna maantuu naga dulqaaday cadowgii iyo cabsidiiba.

Fiiro Gaar ah: Waxaan meelo badan ku arkay ayadoo la igu baraarujinayo Majeerteen ma wada xumee maxaad isugu qaadday? Markaan qolo xumaanteed sheegayo waxaan dhahaa reer hebel baa xumaantaas sameeyay intii Ilaahay u naxariistay mooyee oo waxaan ka soo reebaa inta wanaagsan, hadalkana waxaan ula jeedaa inta xun. Haddaan illaaway istathnahaas (kasoo reebiddaas) ama  hadalka ah intii Ilaahay u naxariistay mooyee, waa gaf aniga xaggayga ah waxaanna ka bixinayaa raalligalin iyo waliba toobad keen Alle xaggii ah.

Maalinkaas waxaa raggoodii ama wiilashoodii laynayay waliba siday u kala xigeen Majeerteen baa u badnaa oo waa la kala baxay (tilka bitilka). Maalinkii Garoowe rag baa wiilashoodii gawracay ayagoo Cabdullaahi Yuusuf ku raalligalinaya. Maantana rag baa gowracay wiilashoodii ayagoo Ilaahay ku raalligalinaya waana rag wada dhashay. Ninba markiisa ha gabbado!

Warsangaliga waan taagnaa ayagoo qaybsanaya dadkoodii maarada loo waayay oo Cabdullaahi Yuusuf ku yiri kaalaya aan soo bililiqaysanno lacagta Sacuudiga laga soo daabulo. Maxaa yeelay maalinki Garoowe ayay bililiqaysteen gaari dhan oo lacagi saarnayd ama ku rarnayd. Marka Laasqoray waxaa taallay khasnaddii waynayd siday la ahayd ayaga. Aa kula tahay Boowe?

Fiiro Gaar ah: Maxaabbiistaas laguma dilin amar kasoo baxay saraakiishii ciidanka hoggaaminaysay lamana ogayn goor la laayay iyo goor lasoo qabtay toona. Waa dambe ayaa la ogaaday, la ismase wayddiin maxaa loo dilay iyo maxaa loo siiddayn waayay toona.

Aan milicsanno saamaynta dagaalkaasi nagu yeeshay dhimasho iyo dhaawacba. Maalinkaas waxaa naga shahiiday inshaa Allaahu 12 qiyaastii. Waxaa dhaawacmay rag aan yarayn. Shuhadada waxaa kamid ahaa Khaliif nin lagu magacaabi jiray. Khaliif wuxuu ahaa nin aad u dadaal badan oo maddaale ah dagaalkana ku fiicnaa, wuxuu ahaa dagaalgaliye sare (taqabbalahu-llaahu).

Waxaa maalinkaas dhaawacmay Shiikh Axmed Cabdisamad, Shiikhu wuxuu kamid ahaa gacanyarayaasha Shiikh Cabdinaasir xagga dagaalka. Waxaa dhaawacmay Cali Mujaahid. Cali wuxuu ahaa nin mintid ah oo dagaalyahan hoggaamiye ah. Waxaa dhaawacmay Khayre oo ahaa nin khayr badan kana dhex muuqday dagaalka. Khayre ma illaawin siduu u dhaawacmay. Waxay ahayd asagoo ciidanka ku wareegaya oo rasaas siinaya hadba ninkay  ka go’do rasaastu ayaa xabbaddu ku dhacday anna waan ujeeday.

Ikhwaanii waan daalannahay ciidankuna wuu daalan yahay, daalkana waxaa u dheer hurdo la’aan oo in muddo ah si fiican hurdo uma ay seexan. Nin walba waxaa ku soo dagtay hurdo uu iska celin waayay. Ragga qaarkiis waxay soo wariyeen in ay dagaalka dhexdiisa ku lulmoodeen.

Aan u kaadinno ciidanka ha daaltirteen hana seexdeen. Adinkuna gabaygaan Ina Cabdulle Xasan akhriya oo fiiriya waa dadkii uu waagaas ka cabanayay Wadaadku kuwa hadda nalagu salladay. Qadiyadduna waa hal mid ah oo waa car tuko, car naagtaada xijaab u xir, car Islaam isku xukun iyo wixi la mida.

Daayimow Allahayoow adaan dunida moogayne
Daandaansi ina-Aadanaa loogu dawgalye
Deyn nimaan ka qabin buu nafluhu dabagalaayaaye
Haddii nalagu soo diray khalqiga Dir iyo Daroodba
Warsangali haddii uu dunjigii diricyo soo qaatay
Dashiishiyo Majeerteen haddii deexda laga keenay
Guutada lasoo dumay haddii nalagu soo duushay
Wax lasoo dadaanshaba haddii nala dul gowriirshay
Dildilaaca waaberi haddii nalagu siidaayey
Annagoon digniin qabin haddii nala dareensiiyay
Digta weerar qoobkii fardaha dininigtii yeedhay
Dooyada uluuftaka’ah hadday Daalo kor udhaaftay
Degdeg inaan usoo roorno waa dowlad alabkeede
Ma dul keennay kuman duub cadoo wada Daraawiish ah?
Dikri hadduu kusoo galay xarbiga aniyo duulkaygu
Dayaaydii horeetaba baqay dabada taageene
Diigaanyo ciidan ah miyaan daafta kala raacay.
Dullihii shareerraa markuu dibawga jiidhaayey
Daanyeerku meeshuusan marin dani ma jeexsiisay
Denbi ma leh cadaawaha ninkii delika xooraaye
Darajuu Ilaahiis ka heli labada daaroode
Dubku iima naxo nimay kufriga deris wadaagaane
Ferenjiga direyska leh kuwii diiradda u qaaday
Iyaguba dariiqada Alliyo diinta caasiyo’e
Waxay noo duleedsheenba waa doora-weynaha e
Dulmigaan banaanayn kuwii doofil ugu hiishay
Haddaan daayo waa aniga oo daawadii furaye
Danabkii rasaaseed miyaan diillin kaga yeelay
Dareemada kabadan meydka yaal didibta buureede
Dhiiggoodu sida doogsinroob waysagii duxaye
Dugaaggii hilbaha quudan jiray loo dayaafadiye
Nimanyahow af laba daan leh baan muranka deyneyne
Ma duqaynay Reer Bari wuxuu doonayuu helaye?

Waa qadiyaddii. Waa qabiilkii. Waa meeshii!

Waa halaaggii ku dhacay gaala-raacyadii waagaas, 1921 iyo 1992. Taariikhdu ma duugowdo haddaan la dayicin.

Qeybta 20aad

Bismillahi wabacdu. Waa qormadii 20aad. Waxaan kala tagnay ayadoo ciidankii ay daaltiranayaan illayn waa ciidan muddo dheer ku jiray loollan ama colaad. Waxaan isku ogayn in la akhriyo tixdii Ina Cabdulle Xasan. Maxaad ka fahamteen gabaygaas? Mase khuseeyaa meeshaan dhigay? Qadiyaddu ma isku egtahay waqtigu haba kala duwanaadee?

Aan u gudagalno goobta dagaalku ka dhacay.

Waxaan ogayn cadawgii oo jabay. Cadawgu wuxuu ka yimid meelo fogfog ama masaafo dheer ayey soo jareen. Waxay soo diyaargaroobayeen dhowr bilood. Waxay yiqiinsanaayeen in aysan jabayn ama laga adkaanayn. Waxay yiqiinsanaayeen in ay soo baabi’in doonaan Al-Itixaad Al-Islaami. Waxay hubeen in ay soo qaban doonaan dumar iyo carruur badan. Waxay hubeen in ay soo heli doonaan bililiqo aad u fara badan oo waliba kaash u badan ama lacag caddaan ah, raashin, dhar, timir, daawo, iyo hub farabadan!

Waxaa Boosaaso laga diyaariyay guryo waawayn oo lagu xereeyo dumarkaan iyo carruurtaan. Waxaa la diyaariyay cunto, cabbitaan iyo daawo lagu dabiibo dadkaan maatada ah oo qafaalka lagu keeni doono. Waxaa magaalada Boosaaso soo buuxdhaafiyay dad raba in ay daawadaan dadkaan ama carruurtaan iyo haweenkaan berri la keeni doono. Waxaa dadka kamid ah dad walwalsan oo raba in ay dadkaas la keeni doono ka dhex goobaan qaraabadoodii oo waa hore ugu dambaysay (Wadaaddadii kala firdhaday).

Si kastaba ha ahaatee waxay Boosaaso sugaysay laba arrimood:

  1. In lasoo afjaro ama lasoo baabi’iyo Ikhwaankaan nalagu salladay
  2. In la keeno raashin, dhar, daawo, lacag kaash ah, hub, saanad iyo dad nool, waana tan keentay in la baneeno ama la diyaariyo bakhaarraddii ay lahayd Ee.Dhii.Sii (ADC) ama hay’addii raashinka u qaabilsanayd dawladdii Ina Siyaad Barre.

Ciidamada Cabdullaahi Yuusuf waxay wateen gaadiid waawayn oo ay ugu tala galeen in ay ku soo raraan dadkaas iyo badeecaddaas aan kor ku soo sheegnay. Markii laga adkaaday ciidankii Cabdullaahi Yuusuf oo ay ogaadeen in ay jabeen waxay billaabeen in ay dhaawocoodii iyo dhimashadoodii intay awoodeen ay ku rartaan gaadiidkii ay wateen oo ahaa xamuulka. Waa gaadiidkii loogu talagalay in lagu soo daadgureeyo dumarkii iyo carruurtii Ikhwaanka laga soo qafaalan lahaa lamase gaarin ujeeddadaas oo arrinkii waa is baddalay.

Waxaa dhagta lagu hayay taararka Boosaaso yaallay oo akhbaarta soo gudbinayay. Waxaa hadba soo dhacayay akhbaar cusub ama bishaarooyin laga soo gudbinayo furinta. Waxay soo wariyeen taarwalayaashii in la jabiyay Ikhwaankii, ciidankiina uu gaaray libintii ugu dambaysay. Waxay soo wariyeen in lasoo wado dumarkii iyo carruurtii. Akhbaartaas beenta ah waxaa gudbinayay qoladaan jabtay. Waxaa la foolxumaatay in ay sheegaan waxay la kulmeen oo jab iyo naasabeel ahaa. Waxay kaalmaysteen been qayaxan. Beeni raad ma leh.

Waxaa soo muuqday baabuurtii loo malaynayay in ay wadaan dumarkii iyo carruurtii Ikhwaanka. Baabuurtii magaaladay soo galeen ayagoo aan dheg la qabto lahayn. Ragga baabuurta wadaa waxay ogyihiin xaqiiqada jirta iyo waxa ka dambeeya. Waxay galeen Isbitaalkii ama meelo lamid ah, maxaa yeelay waxay wadaan waa dhaawac iyo meyd.

Dadkii baa kusoo qamaamay baabuurtii, waxay warsadeen waxa jira iyo waxay wadaan. Waxay u sheegeen xaqiiqada jirta. Waxaa isbaddalay jawigii farxadda iyo damaashaadku ka muuqday. Waxaa billaabatay qaylo iyo baroor. Waxaa iska soo dabadhacay ciidankii wixii ka haray oo caga murux ah ama aad u daalan, maxaa yeelay waxay kasoo carareen masaafo aad u fog oo waliba dhulka ay ku soo baqanayaan waa dhul aan sinayn oo buuroley ah cabsina waa u dheerayd oo nin walbaa wuxuu lahaa wallee nala qabay!

Aakhirkiina waxaa xowli ku dhex maray magaaladii Boosaaso Cabdullaahi Yuusuf iyo istaafkiisii, wax war ahna waxaa laga helay in uu yiri, “Nimankii way na dabasocdaan wayna idin qabsan doonaan anaase idinka kicin doona!” Wuxuuna afka saaray xaggaas iyo Gaalkacyo oo kuma nasan Boosaaso iyo meel u dhow toona.

Warkaas waxaan kasoo xigtay walaalihii goobjoogga u ahaa markuu arrinkaasi dhacayay ama dhacdadaas, warkuna intaas wuu ka dheeraa laakiin anaa intaas kusoo gaabshay. Aan kusoo laabanno Laasqoray iyo wadaaddadii Al-Itixaad. Waxaa lagu dhaqaaqay in la ogaado dhibka dhacay intuu le’eg yahay dhimasho iyo dhaawacba. Waxaa maalinkaas shahiiday inshaa Allaahu qiyaastii 12 nin. Dhaawucuna ma yarayn mase hayo tirsi go’an.

Dhaawaca waxaa kamid ahaa Shiikh Axmed Cabdisamad. Shiikha waxay xabbaddu ka haleeshay meelo halis ah, waa feeraha iyo caloosha agtooda. Waxaa la is lahaa ka kici maayo dhibka gaaray awgiis.

Waxaa isna dhaawacmay walaal Cali Mujaahid. Cali Mujaahid xabbaddu waxay jabisay lug ama bowdada, waxaa la is lahaa waa dhaawac fudud laakiin waa lagu imtixaamay dhaawacaas oo wuxuu galay khatar dhimasho u dhawaysay mase dhiman. Waxaan soo marnay in ay diyaarsanaayeen dhakhaatiir khibrad leh laakiin aan haysan qalab fiican. Waxay la tacaaleen labadaas nin oo dhaawacoodu aad u liitay. Waxay ku sameeyeen camaliyaad qaatay saacado badan. Waxay ku guulaysteen in ay badbaadiyaan ayagoo Ilaahay kaashanaya ama sabab looga dhigay ayaga in ay badbaadaan.

Cali Mujaahid lugtii waa la gooyay, dhaawucu wuxuu ka gaaray qaybta hoose ee lugta, waxaase markiiba ku dhalatay bakteeriyo ama kaankaro garsiisay in lugtii oo dhan la jaro illaa ay ka gaartay misigta ama dhanka caloosha xigta. La isma dhihin Calibaa tan ka kacaya oo waa laga rajo dhigay asaguna shook buu qaaday oo waxaa galay khalkhal oo wuxuu yaqiinsaday in uu dhimanayo. Mase dhicin oo wax baa u dhimanaa noloshiisa haddana sida aan maqlay waxa uu ku noolyahay dalka Ingiriiska.

Shiikh Axmed Cabdisamad kama dhib yarayn Cali Mujaahid oo asagaaba dhaawiciisu ka darnaa. Wuxuu ahaan jiray nin dhulyaal ah oo aad u mariilay ama u diifaysan dhibka gaaray awgiis. Waxaa u hagar baxay oo intaas agtaagnaa oo xaaladdiisa ka war qabay walaalihii dhakhaatiirta ahaa oo aan haysan qalab casri ah waxayse ku xirnaayeen Rabbigood oo wax walba awooda. Yaqiin.

Ma wada qori karo kamana sheekayn karo wixii dhacay waagaas, waxaanse rabaa in aan bidhaamiyo suuradda ugu dhow ee lagu xasuusan karo dhacdadaas. Waxaan hubaa in ay rag badan markay akhriyaan qormooyinkaan ay oran doonaan Alla muxuu taasna ugu dari waayay? Haddaan xasuusan lahaa waan ku dari lahaa laakiin waxaa maxduud ah waxaan xasuusto iyo meeshaan joogay ama akhbaartaan hayo. Intaan joogay ayaanan wada xasuusnayn oo waxaan qorayaa wixii aan xasuusto oo kaliya. Tii aanan goob joog u ahayn warkeeda daa. Rag baa Ilaahay usoo saari doonaa ayagaana qori doona inshaa Allaah. Waari mayside war hakaa haro.

Walaalayaal akhbaartaan ama dhacdadaan masoo xirin albaabkii wax looga qori lahaa ama lagu diiwaan galin lahaa (bal anigu waxaan furay albaabkeedii). Kusoo dhawaada oo nin walbaa wuxuu ka ogaa ha qoro oo hala aruuriyo, kadibna hala diiwaangaliyo. Waxaan idinka codsanayaa in la iqabto haddaan khadka ka baxo, waxaan kaloo codsanayaa in la isaxo haddaan wax isku dhex khaldo ama is moodsiiyo intaan saxanahayna yaan la idhibin ammaan idin kama rabee. Ikhlaas.

Waa cusub ayaa noo baryey. Waxaa na martay dabayl qabow oo wadata saxansaxo nabadeed. Waxaa salka dhulka ku dhiftay ama quustay munaafiqiintii meel walba oo ay joogeen oo laga yaabo in qaar ciidanka ku dhex jireen. Wakayfa laa, in aysan ciidanka ku dhex jirin hadday ciidankii Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) ay ku dhex jireen. Macal asaf cid taqaan ma jirto oo aan Ilaahay ka ahayn. Waxaa nastay oo hubkii cuslaa tiiriyey dhalinyaradii ku qalaftay dhufayska (dhib jiray).

Waxaa waardiye loo diray ciidan aan badnayn oo ilaallo ka haya wixii tuugo ah oo ciidanka soo dhexgali lahaa ama jaasuus ah. Waxaa nasiino dheer galay ciidanka intiisii kale. Waxaan billownay in aan ciddiyihii iyo timahii nagu baxay oo aan waqtiga u waynay aan iska jarno. Waxaan billownay in aan dhididkii colaadda ka qabaysanno ama diiftii ay nagu reebtay muddadii dheerayd ee dhufayska lagu jiray. Dhegdheer dhimatay oo dhulkii waa nabad.

Waxaa cirka isku shareeray cududdii milatari oo ay heleen Ikhwaankii, waxaa quustay wax alla wixii qabqable ahaa ama iimaanlaawe oo is lahaa nimankaan kala erya intaysan xoogaysan, waxaa u qaadan waayay in ay arrintu halkaas gaartay culumadii lahayd wiilashaan qoriga la ordaya oo dadka isku diraya dacwadiina khalkhalka ku riday hala edbiyo oo hala kala cayriyo. Sakiin liq.

Waxaa baraarugay wadaaddo farabadan oo u qabay in nalagu leefi doono ama nala baabi’in doono, waxaa soo hijrooday wixii jeclaa in ay Ikhwaanka la noolaadaan, waxaa soo dhiirraday oo furinta soo galay rag wadaaddo ah  oo u qabay in aan laga hortagi karin qabqable iyo ciidan hubaysan toona. Sir baa fakatay oo Daarood waa fashilmay, waxaa la ogaaday in aysan dadka ka xoog badnayn fulaynimona u dheertahay, waa kuwa iimaanlaawayaasha ah.

Waxaan helnay baddal khayr qaba oo ka fiican kii nalaga burburiyay. Waxaan helnay magaalooyinkii nalaga soo saaray magaalo ka fiican: xagga istaraatiijiyadda, xagga shacabka, xagga waxsoosaarka intaba. Waxyaabaha aan xasuusto waxaa ka mid ahaa xagga waxsoosaarka: maalin baa nin ciidanka ka mid ah wuxuu badda u doonay kalluun, si ciidanku u helo hilib. Wuxuu dhigtay xarig, waxaa ugu dhacay daabbad, wuxuu damcay in uu soo jiido xariggii, waa ku adkaatay, wuxuu u yeertay rag kale, waa la isugu tagay. Waxaa bannaanka lasoo dhigay kalluun aad uwayn, waa la qalay si loogu qaybiyo hilibkii ciidanka, waxaa dhacday in mallaygii calooshiisii laga soo saaray mallaayo farabadan oo haddaan xasuustaydu khaldayn aan umalayn in ay dhammaayeen 30 illaa 40 inta u dhaxaysa. Waxaa loo qaybiyey ciidammadii aaggaas ku jiray oo dhan wuuna deeqay oo waliba wax baa kasoo haray! Waa mucjiso Rabbaani ah.

Waxaan u qaadannay in ay tahay karaamo nala tusay oo Ilaahay ciidankaas ku quudinayay. Waxay ahayd dhacdo aysan waligood arag dadka halkaas dagganaa oo kalluumaysatada ahaa in badan. Waxaan u qaadannay doon Ilaahay noogu soo raray mallaygaas si ciidanka loogu quudiyo. Ilaahay baa ku mahadsan awel iyo aakhirba, thumma raggii shaqadaas qabtay.

Waxaa caado ahayd in si sahlan badda mallayga loogala soo baxo oo ciidanka lagu quudiyo har iyo habeenba. Saasaan u iri meeshu waxsoosaarka waxay ka fiicnayd dhulkii nalaga soo raacdeeyay. Sir-ma-qabe Allaa u sahan ah! Ilaahay Qur’aanka wuxuu ku sheegay in wax dadku khayr moodayaan oo shar u ah ay jirto, wax ay khayr moodayaan oo shar u ahna ay jirto. Dadkuse wax ma oga ee Allaa wax og.

Waxaan u qabnay in aannaan soo kaban doonin oo ay adag tahay mar labaad sidii la isugu keeni lahaa ciidan iyo maamul dambe. Waxaase dhismay dowlad ka xoog wayn tii hore, waxaa la helay dhul kii hore ka muhiimsan. Waxaa la helay shacab kii hore ka daacadsan. Waxaa la gaaray xilli Ilaahay fashilay kuwii shareecada Islaamka la dagaallamayey. Waxaan gaarnay meel aannaan filayn in aan gaarno. Allaa  ku mahadsan mahad.

Waxyaabaha wanaagga ah oo aanan illaawin waxaa kamid ahaa: Waxaan garanayaa nin ciidammada kamid ah oo macdaar yar ka furtay ama dukaan magaalada Laasqoray dhexdeeda. Wuxuu samayn jiray intuu badeecada qiimahay joogto ku qoro ayuu dantiisa raacan jiray oo inta badan wuu ka maqan yahay dukaankiisa. Wuxuu kaloo udhaafay xoogaa sarrif ah oo dadku markay wax gataan ay ka sarriftaan (lacag caddaan ah). Wuxuu u imaan jiray dukaankii oo waxna gadmeen waxna wali badeeco ku jiraan iyo wixii gadmay oo kaashkii udhexyaal macdaarkiisii. Waxaa magaalada dagganaa dad aan yarayn oo wax walba isugu jiray, waxaase intii xumayd ka xoog batay kuwii fiicnaa oo waxaa la waayay qof xumaan samaynaya oo bannaanka la taagan xumaantii. Wixii lala dhuunto Allaa ka warqaba.

Waxaa la sameeyay maamullo kala duwan, waxaa la sameeyay qaadigii magaalada kala xukumi lahaa. Qaaddiga magaciisa waxaa la oran jiray Cabdirasaaq Shiikh Cumar. Waxaa la billaabay in meelo fogfog la gaarsiiyo dacwada, waxaa aammin laga noqday qabiilooyin dambe oo ku hamiya in ay Laasqoray ku duulaan.

Cabsiiye laggii wixii ka qabsaday wallee caddam buusan baayicin.
Libna yaanan hoyinnine haddaan kaa lugbaxo maanta
Wallee aniga oo ladan bus loow kuguma soo laabto.

Waa murti Soomaaliyeed oo tilmaamaysa rag dhibaato ku dhacday oo quus taagan go’aan ku gaaray hadday maantay badbaadaan in aysan mar dambe far dhaqaajin! Nimaan waran kaa reebin wacad kaama reebo (khaa’imiinta).

Laasqoray waxay noqotay qalcad ay ka quusteen cadowgii muuqday ama hubaysnaa. Waxaan quusan oo arrintaasu jiif iyo joogba u diiday wadaaddadii horay noo jabiyay oo nagu xukumay in aan wabi Shabeelle xagga udhaafno. Waxaad mooddaa in aannaan yeelin tilmaantii nala siiyay ama ishaaradii ahayd ka baxa dhulka Soomaaliya dagto. Wabi Shabeelle waxaa ka shisheeyaa waa dhulka Itoobiya gumaysiga ku haysato. Waxaadna mooddaa in wadaaddadu rabeen in aan aadno dhulkaas xoogga lagu haysto oo aan soo xorayno asaga ee aannaan dhulkaan dacwadu ka socoto khalkhalin maslaxada dacwadana aannaan ka hor imaan! Waa gobollada waqooyi bari.

Anagu waxaan u qabnaa in dhibkii dhammaaday oo waxaan u jeensannay waxsoosaar dhan walba ah. Waxaan gaadhnay in aan hub soo saarno ama la farsameeyo hub cusub oo meeshaan dagannahay lagu allifay. Tusaale ahaan nin baa wuxuu sameeyay rasaas dhacaysa oo wax dilaysa, oo qori kasta ayaa la isku dayay in loo helo rasaastiisii. Taas markii lagu guulayastayna waxaa looga gudbay in la sameeyo waxyaabaha loo isticmaalo qaraxyada.

Waxaa la sameeyay koox dhan oo hawshaas ku mashquulsanaa guula badanna waa laga gaaray. Kooxdaas waxaa madax u ahaa nin lagu magacaabo Xirsi oo dhalinyaro ahaa. Waxaa dhacday ayagoo hawshoodii ku dhex jira oo hal qol ku wadajira ayaa waxaa xumaaday farsamadii gacanta waxaana dhacay qarax aad u wayn ayagiina dab baa qabsaday. Ragga intiisii badnayd waxaa gaaray dhaawac halis ah haba ugu darnaado hoggaamiyihii kooxda akhuunaa Xirsi. Jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin. Waxaa joogay oo waxsoosaarka kamid ahaa Muhaajiriin laga faa’iidaystay adduun iyo aakhiraba. Waxaa noo soo caraftay ama aan u hanqal taagnay in aan ka gudubno ciriiriga iyo cunsuriyadda aan diin ku dhisnayn. Waxaa noo muuqatay in aysan xuduud lahayn dowladda Islaamku, Waxaan akhbaar ku helnay in ay jiraan ama uu jiro baraarug Islaami ah oo meel walba waxaa ka socda kacdoon diiddan dulmiga lagu hayo shucuubta Islaamka.

Waxaas oo dhan oo mowjad ah ama wararka xiisaha leh waan ku raaxaysanaynaa laakiin wali tallaabo la qaaday ma jirto oo waxaan dhidibbada u aasaynaa marka hore dowladdaan kasoo badbaadday afka libaaxa oo curdanka ah. Waxaa la helay jaanis badan oo ay ku fakaraan indheergaradkii dowladdaan hoggaaminayay. Waxay heleen fursad ay ku daraaseeyaan kutubtii Islaamku mar hore ka qoray dhacdooyinkaan oo kale ama dhisitaanka dowlad Islaami ah.

Waxaan marna ka gaabin shaqadoodii munaafiqiintii ciidanka ku dhex jirtay ama bulshada. Waxaa laga yaabaa in ay madaxda kamid yihiin, waxaa laga yaabaa in ay kamid yihiin qolada sirta lagu qarsado lamase yaqaan illaa iyo hadda ninka munaafiq la yiraahdo in uun lagu arko tilmaamo munaafiq mooye. Taasna axkaam laga qaadan maayo oo ma dhihi karno munaafiq baad tahay wadaadyohow. Haa waxaad leedahay tilmaantii munaafiqiinta.

Waxaa fududayd in si sahlan sirtayada loo gudbiyo oo la ogaado wax alla waxaan ku fakarayno. Waxaana yar in haddii Ikhwaanku qofka shakiyaan ay wax ka qabtaan oo waxay dhihi Ilaahay baa nooga filan sharkiisa naga daaya. Waxaa laga yaabaa in kaas ay leeyihiin Ilaahay baa nooga filan sharkiisa uu halaago oo ciidan kusoo hoggaamiyo. Waa sax in Ilaahay la talo saartaa laakiin ficil baa lagaa rabaa markaas kadibna Ilaahay talo saaro. Waa caqiidada ahlu-sunna.

Baadida nin baa kula daydayi daalna kaa badane oon doonahayn inaad heshaa daa’in abidkaaye. Khaa’inku afkuu kugu dhunkado ayuu kugu qaniinaa! Waa murti Soomaaliyeed oo si sahlan tilmaan uga bixinaysa khaa’inka.

Badanaa mid laabta kugu qaadanaya oo akhii akhii kuleh oo haddana faylaha ku goynaya. Illayn ari daasad kama il baxo. Ikhwaanku wali ma fahmin kamana il bixin in la isku aammino oo kaliya callaamatu Shiikh Fulaan. Oo waxaa la illaaway in la isku aammino Alle dartii iyo ikhlaas.

Waxaa manhajka ahlu-sunna kamid ah in qof walba lagula xisaabtamo camalka daahirka ah ee ka muuqda. Ammaa callaamatu Shiikh ha ahaado ama caamay dhaga waawayn ha ahaado.  Culumadu ayagaa maalin walba waxay la taagan yihiin tiifiiyada ama bulshada horteeda annagaa sidaas yeelnay, annagaa saas qabna, annagaa Ikhwaankii jabinnay. Haddaad waydiisana wuxuu ku leeyahay saas ugama jeedo ee adaan fahmin. Markaad daliil u keentana wuxuu ku dhihi madluulka ama daliilka ma adan fahmin! Goormaan is fahmaynaa annaga iyo macallinku?

Fiiriya billaahi calaykum dadka qiiraysan oo maqaalka hoostiisa wax kusoo qoraya. Arki maysid qof oranaya war diinta Ilaahay yaan lagu xadgudbin, war Ilaahay dartii waxaan u qabta, war Ilaahay ka amar qaata, war yaan Ilaahay loo gafin (shirki). Waxay difaacayaan nin asaguba la taagan wuxuu qabo oo leh arrintaas anaa ka dambeeyay. Waxay ku wardiyayaan yaan culumada loo gafin ayadoon gafba meesha oolin. Maxaa Suufiyo lagu haystay?

Fiiro Gaar ah: Waxaa suuqa la galiyay dhalinyaro yaryar oo khawaarij ah ayaa culumada warkeedii diidday dadkiina ugu yeeraysa manhajkii khawaarijta. Waxaa suuqa la galiyay ma wataan hal nin oo wadaad ah ama culumo. Waxaa suuqa la galiyay dad aan waxba galabsan ayay laayaan waana gaalaysiiyaan. Waxaa suuqa la galiyay waa juhalo oo waxba ma yaqaannaan. Caddayn looma hayo warkaas.

Waxaa suuqa la galiyay shisheeyay wataan. Waxaa suuqa la galiyay waxay diideen wadahadalkii nabadeed. Waxaa suuqa la galiyay gaalaa ku shaqaysanaysa. Akhristayaalow  Ilaahay baan idinku dhaarshee ha naloo keeno hal dhacdo oo run ah oo kamid ah warkaan kor kusoo taxay ama laga sheegayo Ikhwaanka jihaadka ku jira. Dadka Islaamka ah waxaa ka xaaraan ah saasaa la lahaa iyo wax la mida. Hadaad run sheegaysaan caddayn keena.

Ma xasuusataan barigii Maraykanku iclaansaday dagaalka jihaadka uu ugu magac daray ama difaac diineed. Adduunkii baa isla gariiray waxaa lala yaabay hoggaamiyihii Maraykanka geesinnimadiisii iyo runsheegnimadiisii illayn gaaladu ayagoo gaalo ah bay haddana waxay ku darsadeen munaafaqad oo adduunka waxay ku haystaan been qayaxan. Waliba waxay rabaan in la ammaano oo la yiraahdo haddaan dowlad hebla jirin adduunku wuu baabi’i lahaa iyo wax la mida.

Warkii gaalka oo saas u caddaa waxaa maro saaray oo qariyay ama ta’wiiliyay madaxdii iyo culumadii Muslimiinta hoggaaminaysay si aan gaalada looga hor imaan. Gaaladiina gumaadkay ku dhawaaqeen waa kaga dhabeeyeen oo waa billaabeen waana wadaan illaa hadda. Wali ma aragteen hal wadaad oo arrintaas ka hadlaya marka laga reebo kuwa buuraha saaran oo gaalo iyo Muslimba la dagaallamayaan (Shiikh Usaama iyo saaxiibbadiis).

Wallaahi hadday culumada jihaadka diiddan ay caddeeyaan waxa calooshooda ku jira (jihaad-nacayb) oo ay tabriiraadka daciifka ah iska daayaan oo run sheegaan in aan hal qof oo wax ka dhagaysanayaa jirin oo hal mar ah ayaa furinta dadku tagi lahaayeen gaalana ma kibirteen. Ilaahay wuu kashifi doonaa Jihaad-diidka.

Fiiro Gaar ah: Arrinkaan aan ka sheekaynayaa Soomaali gaar kuma ahan iyo culumadooda toona. Waxaan ka hadlayaa waa caalamul Islaam. Waxaad u dhaba gashaan culumada Muslimiintu waxay rabaan in ay dhalinyarada magacyo u bixiyaan, dadka ku diraan, diinta ka saaraan illayn khawaarij iyo takfiir waa diin ka saarid aan geed loogu soo gabban, waxay rabaan in aysan bulshada ka dhex muuqan, waa caytamayaan, way habaartamayaan, way goodinayaan, waxay qaadayaan tallaabo kasta oo ay ku luggoyn karaan shabaabka iyo jiilka soo baxaya oo loollanka kula jira gaalada iyo munaafiqiinta loo maarowaayay.

Ayaguna waxay rabaan in shabaabku u duceeyaan, u khidmeeyaan, khaladkooda aysan sheegin, ayagu waxay aamminsan yihiin ay ka diin dhigtaan haba khaldanaadeene. Waxay rabaan odayaashu in aan saaxada cid kale soo galin oo aan ayaga ka ahayn.

Waxay rabaan in ay magaca dhalinyarada ku faanaan oo dhahaan, “Waxaan ku mashquulsannahay sidaan jiil usoo saari lahayn, waxaan ku jirnaa jihaad oo gaalaan is-haynaa nagu soo duushay.” Markii dhaqaale la helaana waxaa loo jaheeyaa dhaqaalihii meelo kale iyo maalgalin aan miradhal ahayn. Jihaadkii dartiis dhaqaalaha lagu soo uruurshayna waa la dacniyay ama la foolxumeeyay oo ehelkiisii baa beri laga noqday dhaqaalihiina laga goostay.

Aadane rilladi waxaan kunnacay rumu haday joogto nimaan ku rabin kaana raba inaad u roonaato! Gabaygaan waxaa lahaa ama murtidaan gabar lagu magacaabi jiray Xabiiba oo ninkeedii naag kale la guursaday. Wuu isaga tagay oo wuxuu dayacay xuquuqdeedii. Marmar buu u yimaadaa ayaduna way soo dhawaysaa oo siisaa wuxuu ka dalbado (waa raalliyo). Markuu dantiisa dhammaysto ayuu isaga tagaa asagoo aan wax kusoo kordhin. Markaasay gabay dheer utirisay oo aan intaan ka xasuusto. Intaanaaba caloolxumo kugu dilaysa haddaad tahay qof Ilaahay ku xiran. Gabadhu waxay lahayd naanays oo waxaa la dhihi jiray Xawaadley. Murtida Xabiibo waxay qormada ka khusayso waan kasoo sheekeeyay. Haddaad kor fiiriso waad garan meeshay iska khuseeyaan. Waa maxaa kala haysta Ictisaam iyo ardaydiisii?

Digniin Ku Socota Akhristayaasha

Qaar baa laga yaabaa in ay yiraahdaan muxuu meesha u keenay hadalka gabadha? Fikraddaasu waxay kamid tahay waxaan qoriga u qaadanay in aan dabargoyno. Waa fikrad jaahiliyo ah. Waa dhaqan xun oo Soomaali iyo intii la dhaqan ahba soo baabi’iyay. Ka warrama Ummul-Mu’miniin Caa’isha (Ilaahay haka raalli noqdee). Soo gabar ma aysan ahayn? Addoommada Ilaahay cibaaday ku kala fadilan yihiin.

Ikhwaanii maantay waxaan dhex dabbaashay siyaasad, maxaa yeelay waxaa nagu soo wajahan balaayo hor leh oo aannaan filayn meeshay kasoo boodday. Waxaa lagama maarmaan ah in la xuso dhacdo walbaa siday u dhacday iyo qaabkii loo maleegay iyo ciddii ka dambaysay.

Waxaan soo marnay in ay dagaalkayagii ka quusteen shucuubtii lasoo hubeeyay. Waxaan kaloo ogayn in ay culumadii ama madaxdii Al-Itixaad filanwaa ku noqotay quwaddaan soo baxday oo waddada cad marsiisay raggii hubaysnaa lagana yaabo in ay sii ballaartaan oo ay arrintoodu gaarto mar aan waxba laga qaban karin ama ay gacanta u gasho waxa ayagu ay u yaqaanaan shisheeyaha oo loola jeedo Muslimiinta muhaajiriinta ah (Al-Qaacido).

Waxaa billaabatay mu’aamarad cusub iyo maalgalintii lagu fulin lahaa mashruucaas. Waxaa billaabatay qaylodhaan meel walba la isaga yimid dibad iyo daakhilba. Waxaa socda takhdiidkii ugu dambeeyay oo na looga takhalusi lahaa. Tolow intee le’eg yahay ciidanka markaan naloosoo diri doonaa oo naga guulaysan doonaa? Ma gaasas baa, ma guutooyin baa?

Mar haddaan ka adkaannay isbahaysatadii dibad iyo daakhilba isaga timid, ciidankaan dambe bal hala qiyaaso intuu le’eg yahay iyo hubkuu wato oo nagu baabi’in doono. Aan sugno waxa shirka kasoo baxa.

Waxaan kaloo akhristayaasha ka codsanayaa in ay keenaan takhdiidkii looga badbaadi lahaa sharkaan lasoo wado iyo dabargoynta nalala damacsan yahay. Shalay haddaad nagu haysateen maxaad noola tashan waydeen maantay idiin taallaa yaan loo kala tagin. Waa inoo barri iyo nin waluba wuxuu keeno oo balaan ah ama takhdiid caskari ah. Tiradu wax ma tartee Rabbaa lagu tiirsadaa.

Xasbuna-llaahu wa nicmal wakiil.

Qeybta 21aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo ay shir u fadhiyaan xubnihii ugu sarreeyay dowladdii Al-Itixaad Al-Islaami. Shirar baa waxay ka dheceen goobo farabadan, waxay dheceen waqtiyo kala duwan waxaana loogu gogol xaarayey shirkaan kama dambayska ah ama go’aammada kasoo bixi doonaan.

Anigu ma joogin shirka waxaase igu maqaal ah in uu ka dhacay magaalada Burco waana shirkii ugu dambeeyay ee go’aammadu kasoo fuleen. Waxaa la galay xiwaar aad u dheer, waxaa la isku mari waayay qaabka loo wajihi lahaa ciidankaan hubaysan ama sidii loo kala diri lahaa oo looga dhaadhicin lahaa go’aammadaan dhiiggu ka da’ayo. Waxaa dheeraaday go’aan-qaadashadii qar iska tuurka ahayd ama qaran dumiska ahaa. Khilaafo Islaam soo-celin ka-carar!

Raggu ma sinna oo ragna waa daacad oo waxay xeerinayaan ama talooyinkooda ku dhisayaan sidii ciidankaan meesha looga saari lahaa ayagoo nabad qaba. Ma ahan rag meesha tagay ama furinta. Ma hayaan xog dhab ah, waxaa lasoo gaarsiiyay akhbaar aad u liidata ama dhibaato laga sheegayo walaalaha Laasqoray jooga oo aad u dhibaataysan. Go’doon bay ku jiraan.

Waxaa laga yaabaa in la yiraahdo walaaluhu meesha go’doon bay ku yihiin, waxaa ka dhammaaday rasaastii, waxaa ka dhammaaday daawadii, waxaa ka dhammaaday raashinkii, waxaa ka dhammaaday qiyaadadii iyo waxgaradkii, waxaa isu soo haray juhalo aan waxba garanayn ayagiina waa hareeraysan yihiin oo meel walbaa laga fadhiyaa waxaa meesha ku baaba’aya carruur iyo haween farabadan, arrintu ma sahlana saad moodaysaanna ma ahan,  xaaladda walaaluhu ma fiicna iyo wixi la mida. Waa munaafiqiin iyo jawaasiis warkood.

Qaarna waa ragga balaankaan wata oo waxaa u qarsoon wax ay waligood ku taamayeen oo ah in aan hal qof oo Muslimiinta Geeska Afrika ka mid ah uusan hub qaadin, kuwa hadda watana laga dhigo. Waxaa kamid ah xujooyinkooda: Soomaaliya dacwadu waxay kusoo gaartay dagaal la’aan haddana looma baahna dagaal iyo qori, dadku waa Muslimiin boqolkiiba-100, dacwada dani uguma jirto in qori la qaato, waqtigaan Jihaad ma bannaana, adduunwaynaha indhihiisa ha nagusoo jeedinina, dadku uma bisla in dagaal la galiyo, dhaqaale uma hayno, saanad uma hayno, waxaa la laynayaa culumada, waxaa dhammaanaya waxgaradka sida haddaba dhacday iyo wixi la mida. Waa mowd ka carar iyo geeri nacayb!

Waxaa la hubaa in talooyinka qaarkood wanaagsanyihiin, qaarna waxaad mooddaa in aysan munaasib u ahayn meelaha lagu kakabinayo ama loo daliilshanayo. Tabriiraadka ama xujooyinka ay daliilsanayeen walaalaha diiddanaa Jihaadka waxaa ugu waawaynaa ama ugu muhiimsanaa laba arrimood:

  1. Kama hortagi karno quwadda nagasoo horjeedda, isumana dheellitirna labada quwadood! Waxay uga jeedaan Mujaahidiinta iyo hoggaamiye-kooxeedka)
  2. Dhaqaale uma hayno sida saanad, daawo, raashin iyo kaash ama lacag!

Waxaan shaki ku jirin in aan ragga isu yimid daacad wada ahayn, waxaa kaloo adag in la ogaado inta khiyaamada wadday. Si kastaba ha ahaatee waxaa soo dhawaatay in la gaaro gabagabadii nuxurka shirka. Waxaa la go’aamiyay in lakala diro Mujaahidiintii saldhigga ka samaystay Laasqoray iyo wixii ku fakar ah meel kastaba ha joogaane.

Waa fikir waa dhow nasoo gaaray oo jihaadka looga hortagayo wuxuuna soo billowday xilligii lala dagaallamayay Shiikh Muxamed Cabdiwahaab iyo fikirkiisii Khilaafo Islaam raadiska ahaa. Fikirkaan waxaa maalgaliya Sucuudiga waxaana ku amray Maraykanka iyo saaxiibbadiis. Car waa been dheh haddaad nin taariikhda wax ka og tahay? Arrintu annagay nagu cusub tahay ee mudday socotay.

Maamulkii Al-Itixaad waxaa waagaas Arrimaha Siyaasadda Dibadda u hayay Shiikh Maxamed Cabdidaahir. Waxaan maanta qofna ka qarsoonayn meeshuu ku dambeeyay Shiikh Maxamed Cabdidaahir. Shiikha waxaan la kulmay waa dambe oo lakala dhintay asagoo nacalad dusha uga tuuraya raggii walaalihiis ahaa xagga Manhajka, qaraabadiis ahaa xagga nasabka, dariskiis ahaa xagga dagaanka, aaminay oo ka dhigtay Wasiirkii Arrimaha Dibadda ee dawladdii Al-Itixaad. Aad ayaan uga sheekaysannay wixii lasoo maray iyo wixii markaas taagnaa. Shiikha waxaan weydiiyay su’aalo badan wuuna iiga jawaabay.

Waxaan damcay in aan ka faa’iidaysto kulankaas, markaan arkay Shiikha baarrinimadiisa iyo siduu u yahay sariixi ama u calool xaaran yahay. Waxaan waydiiyay ka warran haddaan adinka iyo Al-Itixaad idin heshiisiinno? Wuu qoslay oo waliba aad ugu dheeraaday qosolkii! Wuxuu yiri ma kuu warramaa? Waxaan iri haa. Wuxuu yiri annaga iyo Itixaad iskuma haysanno Diin. Waxaan iri hee! Maxaad isku haysataan marka? Wuxuu yiri waxaan isku haysannaa waa aduunyo iyo mansab-raadin! Run buu sheegay oo dib baan ka ogaannay annaguse waan la yaabbanayn waagaas wadaadka af-adayggiisa iyo tuhunka intaas le’eg.

Waxaan ku adkaystay in uu iga yeelo arrintaas shiikhu, oo aan heshiisiinno ayaga iyo Al-Itixaad. Wuxuu yiri haddaad rabto in aan wadahadalno annaga iyo Itixaad nagu wada hadalsiiya waddanka Sucuudiga, sababtuna waxay tahay labadayada kooxoodba waxaa laga xukumaa Sucuudiga oo waxaa fududaanaysa markaan is mari weyno in qola waliba ay la tashato ama aaddo xafiiskii laga xukumay oo aad noogu dhow taageerayaashoodiina ama culumadoodiina ay halkaas joogaan, kadibna kala soo tashadaan waxay yeeli lahaayeen ama go’aankay qaadan lahaayeen. Haddaan nahay waxgaradkii gedgeddiyay mas’aladaan guranaaya odoyada (Ictisaam) raadkii wuxuu galay gobollada Sucuudiga. Ka fiiri gabaygaan buugga ama qormada 2aad.

Waxaa laga yaabaa in qaarkiin yiraahdo waa rag colaadi ka dhexayso oo la isu qaban maayo hadalkooda! Anigu waxaan soo gudbiyay akhbaarta, Shiikhii ii sheegayna waa noolyahay ee waydiiya in ay xaqiiqo tahay iyo in kale. Wuxuuna ii la muuqday nin run sheegaya waana nin daaci weyn ah oo xog ogaal ah, weliba waa raggii aasaasay Al-Itixaad, markuu fahmi waayayna isaga insixaabay. Ayagii baa hadda ka dabatagay oo wayba dhaafeen meeshii Jadiidiyo gaartay.

Waxaa hubaal ah dacwadii Soomaaliya ka hanaqaadday in ay ku xirnayd waddammada Carabta khaas ahaan Sucuudiga, dhanka siyaasadda iyo dhanka dhaqaalaha intaba. Akhristow xasuuso 1991dii waxaa Jihaadka Soomaaliya hoggaaminayay culumo ay kamid ahaayeen Sheekh Maxamed Idiriis, Sheekh Maxamed Cabdidaahir, Sheekh Cabdiqaadir Cukaasha, Sheekh Cabdiwaaxid Xaashi, Sheekh Cabdinaasir Xaaji Axmed, Sheekh Cali Warsame, Sheekh Cumar Faaruuq, Sheekh Cabdullaahi Cali Xaashi iyo Sheekh Maxamed Cabdi Umal iyo kuwo kale. Waxaa la dhihi karaa dhammaantood way isku waafaqsanaayeen oo khilaaf ma jirin dhexdooda ah.

Markaas ayada ah waxaa socday Jihaadkii Afqaanistaan ka socday oo dhammaan caalamul Islaam ay ka qaybqaateen. Sucuudigu jihaadkaas wuxuu ku bixiyay naf iyo maalba culumada Sucuudigu waxay la garabtaagnaayeen iyo fatwooyinka bannaynaya in la gali karo dagaalka oo uu yahay Jihaad xaq ah, markaasaan qof damiir lihi ku harin dhul Carbeed ama dhul Muslim oo waxaa la galay Jihaadkii. Markii culumadii fatwootay in Jihaadkaanu yahay xaq oo ay bannaan tahay ama waajib tahay in la galo, waa tii barqadii Ruushkii lagu leefay.

Jihaadkaas waxaa kaloo ka qaybqaadanayay Maraykanka oo rabay in Ruushka la jabiyo. Wuxuu ku bixiyay dhaqaale farabadan, wuxuu ku bixiyay hub noocyadiisa kala duwan, wuxuu ku bixiyay wax kasta oo la waydiisto oo gargaar ah. Ruushkii markuu jabay arrintii waa is baddashay oo waxaa dantiisii gaaray Maraykankii, wuxuuna amar ku bixiyay ama iclaamiyay in jihaadkii dhammaaday.

Amarkii wuxuu soo gaaray Sucuudiga, Sucuudigu waa qaatay amarkii, asaguna wuxuu gaarsiiyay intii uu xukumay oo ay Soomaalidu kamid tahay, wuxuu amar ku bixiyay ama iclaamiyay in jihaadkii dhammaaday. Culumadii Soomaaliyana waxay gaarsiisay qoladii qoryaha wadatay ama jihaadka ku jirtay in ay qoryaha iska dhigaan jihaadkiina uu dhammaaday. Waxay daliilsadeen xadiith shaydaan dhagaha ugu shubay oo dhahaya, “Waxaa dhammaaday Jihaadkii yaraa! (Qitaalkii gaalada.) Waxaa haray Jihaadkii waynaa (nafta),” ee qoryaha hala dhigo.

Waxaa soo baxay fatwooyin cusub oo ka warramaya in aan cid dambe hub qaadan karin oo uu dhammaaday jihaadkii xaqqa ahaa, wixii hadda ka dambeeyana qofkii lagu arko qori asagoo wata waxaa loo aqoonsan doonaa Irhaab, Argaggixiso, Mara-ku-dhag, Asal-raac, Qar-iska-tuur, Jaahil, Khawaarij, Tattaar, Takfiir iyo wixi la mida. Khiddadaas waxaa dajiyay Sii.Ay.Ee, Em.Ay.Fayf iyo Muusaad iyo wixi la mida.

Dadku waa kala dhaga fududaayeen oo waxaa markiiba amarkii qaatay qolada la yiraahdo ama la baxday Salafiya Jadiidiyya. Nimankaasu aad bay u mahadsanyihiin oo ma aysan samayn wax munaafaqad ah oo amarkii ayey si toos u qaateen saaxadana waa ka bexeen (Sheekh Cukaashe iyo raggiisii). Dadkii ama wadaaddadii intii soo hartay waxay u qaybsantay labo qolo. Qolo waxay tiri jihaad ma dhammaan mana dhammaan doono qorigana dhigi mayno inta naftu nagu jirto (Shabaab iyo intii talo ku raacday). Qolana waxay billaabeen mujaamalo ama iska daba wareejin (munaafaqadayn) oo war cad lagama helin, laakiin waxay ku qanacsanaayeen in jihaadkii dhammaaday. Afkoodana waxay ka ilaalsadeen in ay dhahaan jihaadkii wuu dhammaaday haddana waxay billaabeen qaab farsamaysan oo ay uga nabadgalaan dhalinyaradaan jihad-doonka ah in ay dhib kala kulmaan, dhalinyaradana ay hubka uga dhigi lahaayeen ayagoo aan cidna dhibin, aakhirkiina waa ka dhigeen oo kala direen si waliba xushmad darro ah oo cadowtinnimo ka muuqato. Calayhim mina-llaahi maa yastaxiqquun.

Wadaaddadii mujaamalada waday goor dambay muujisteen waxay qabeen oo ahayd in jihaadkii dhammaaday. Waxaa kamid ahaa ragga barnaamijkaan fulinayay oo caanka ku ahaa si aad ahna ugu jidbaysnaa Sheekh Maxamed Idiriis oo Itixaadka xilligaas u qaabilsanaa ama kamid ahaa ragga ugu waawayn xagga dhaqaalaha ama khasnad-hayaha la aaminay ahaa. Waxaan soo marnay Sheekh Maxamed Idiriis oo waagaan koonfur kasoo hayaannay ama kasoo hijroonay nala dultaagnaa dhaqaalaha aan hagarta lahayn iyo muxaadaraadka quluubta jilcinaya iyo talooyin wax-ku-ool ah. Waagaas waxaa socday Jihaadkii Maraykanku madaxda ka ahaa oo Ruushka lagu qaaday Afqaanistaanna ka socday!

Wuxuu Shiikhu aad nagu taxriikin jiray ama nagu baraarujin jiray jihaadka iyo macaanidiisa, wuxuu nagu dul akhrin jiray aayaadka ka hadlaya jihaadka iyo faa’idada uu u leeyahay shucuubta Muslimiinta ah oo maantay caalamka lagu dullaysanayo cirdigoodii iyo sharaftoodii. Waxaa is baddalay Shiikha muxaadaraadkiisii, fikirkiisii, deeqsinnimadiisii, jihaad-jacaylkiisii, waxaa is baddalay dabeecaddiisii. Wuxuu u egyahay nin lasoo canaantay oo la yiri fuli amarkaas ee waa in uu joogsadaa jihaadka Soomaaliya ka socdaa!

Sucuudigu waa joojiyay dhaqaalihii uu ku bixin jiray jihaadka. Wuxuu joojiyay taageero kasta oo lagu taageerayo qof ama koox ay ka muuqato nuxur jihaadi ah. Culumadii Soomaaliyana waxay fulinayaan awaamirta Sucuudigu dul dhigay, illayn waxaa noo warramay Sheekh Maxamed Cabdidaahire. Run buu sheegay Shiikhu markii uu yiri iskuma hayno wax Diin ah annaga iyo Al-Itixaad, waxaan isku haynaa dhaqaale iyo jago-raadin.

Waxaan arkay Sheekh Maxamed Idiriis oo hadda inta badan kasoo muuqda shaashadaha tiifiiyada gaalada u adeega asagoo dhanka kale boqol wareegay oo ka tagay ama illaaway wanaaggii, ka-sheekayntii, taxriikintii ama ku-qalqaalintii, maalgalintii jihaadka caalamka ka socda oo laga yaabo haddii qolo shubho gasho kuwa badan ay saxanyihiin cadowna is horfadhiyaan ama gaalo la dagaallamayaan. Miyaan Rasuulku (sallallaahu calayhi wasallam) oran, “La waayi maayo qolo ama koox xaqqa u gargaarta mana dhibi doono mid khayaamay khayaamadiisu.” Aw kamaa qaala (sallallaahu calayhi wasallam). Haddaad cabsateen iska aamusa intaasaa dembi idiin ku filan.

Waxaa wax laga naxo ah in uu la taagan yahay Shiikhu idaacadaha adduunka ama tiifiiyada, “Yaan lacag la siin kuwa jihaadka wada, war dadyahow ma waxaad rabtaan in aad xoolihiinna Naar ku gashaan! War see wax idin ka yihiin? War lacagtiinna ha siinina argaggixisada dadkii Soomaaliyeed dhammaysay ee arxanlaawayaasha ah oo barakiciyay malaayiin masaakiin ah! War ka fiirsada xoolihiinna meeshaad ku bixinaysaan. War maalgashada shirkadaha ay wadaaddadu maamulaan, ku bixiya xoolihiinna madaarista iyo masaajidda ku yaalla Mareykanka, Ingiriiska iyo wixi la mida.” Maalgashiga shisheeyuhu ma garaad nin wayn baa? Gabay Qor. Waxaa la hayaa canjalad dhagaysi ah wadaadkoo sidaas u hadlaya.

 لَا تُنفِقُوا عَلَىٰ مَنْ عِندَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّىٰ يَنفَضُّوا

“Ha siinina xoolihiinna dadka la jooga Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) illaa ay kala tagaan.” Waa hadalkii munaafaqii weynaa Cabdullaahi ibnu Ubay ibnu Saluul. Jawaabtiina waxay noqotay:

وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَٰكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ

“Ilaahay bay u sugnaatay khasnadaha cirarka iyo kuwa dhulalka, munaafiqiintuse waxba ma fahmayaan.”

Cajaa’ibta Sheekh Maxamed Idriis waxaa ugu daran in shiikhu telefishin lasoo istaagay asagoo dadka ku boorrinaya in ay xoolohooda ku aamminaan asaga, sadaqana u niyaystaan. Wuxuu yiri, “War shakiga iska daaya oo bixiya xoolaha waxaad helaysaan baddal ka badan kaad bixiseen.” Wuu sii waday shiikhu hadalkii oo wuxuu yiri, “War ma iga rumaysanaysaan haddaan idin dhaho khasnaddayda waxaan ku arkay 300,000 (oo doollarka Mareykanka ama giniga Ingiriiska ah) oo aanan garanayn meel ay ka timid?”

Akhristayaalow bal ka warrama  lacag intee le’eg ayaad u malaynaysaan in ay khasnaddaas ku jirto, mar haddii Shiikhu garan waayay 300,000 oo doollar ama gini meel ay ka timid. Aniga waxay ila tahay lacagta ku jirta khasnaddaas in aysan ka yarayn 3 (saddex) milyan oo doollar ama gini. Annagaa naqaan meeshay ka timid ee fadlan sii dadkii lahaa! Waa akoon aad qaybin jirtay oo oran jirtay, “Waxaan haynaa agoomo, waxaan masruufnaa Mujaahidiin gaalada nagusoo duushay dagaal kula jira,” iyo wax la mida.

Billaahi calaykum, miyeysan habboonayn in Shiikhu haddii uu kala bakhaylay lacagtaas Mujaahidiintii mudnayd in la siiyo uu ku nafaqeeyo malaayiinta Muslimiinta ah ee macaluusha u dhammaanaysa? Waxaan Shiikha ugu cudurdaaraynaa wuu safarro badan yahay oo waxaa laga yaabaa in aysan asaga ka badnayd ama ku fillayn tigidhadiisa iyo hoteelkiisa! Waxaa la hayaa cod shiikha oo dadka uga digaya in laga dhagaysto akhbaarta mujaahidiinta si toos ah iyo si dadban intaba. Ereyadiisii waxaa kamid ahaa, “Yaan la dhagaysan idaacadahooda, yaan la akhrisan weebabkooda,” iyo wixi la mida.

Murti Soomaaliyeed oo ku saabsan rag is-haya

Qaniinyo qaniinyaa kaa fujisa. Rag aan isdayno wuxuu ku dhaamo la waa. Maxaad Caamir ugu geedi tahay soo ku guban maysid? Laaluusha haddii aanan ku siin Xalane ma ila aadi? Nin muraayad ku jiraa dhagax ma tuuro. Laba weel haddii la isku dhifto kii wax ku jiraan baa daata. Reer odaygiisii durbaan tumay carruurtuna waa iswareejiyaan. Isku daalnaye maxaa inoo dan ah? Iyo wixi la mida.

Yaan la madax taagine hala wadahadlo, ninna nin addoon uma aha diintuna armaajo furaheedii lumay kuma xirna. Nin walbaa intii Ilaahay ka fahamsiiyo ayaa ka muuqan. Waxaan ku talin lahaa tanaasul hala sameeyo. Waxaan kaloo ku talin lahaa in ay odayaashu billaabaan tanaasulka gogoshana fidiyaan, iskana illaawaan yaska iyo quursiga aan ku habboonayn qofka Islaamka ah oo diinta wax ka fahmay. Shabaabka waxaan leeyahay Ilaahay ha laga baqo oo yaan laga tagin xushmadda, qaddarinta, kala-dambaynta, hana diidina wixii xaq ah oo la idiinku nasiixeeyo. Kama maarantaan culumo aad ku dayataan, culumaduna kama maarmaan dhalinyaro ay ku indha-qabawsadaan oo hawsha la qabata ama ka xigsata howsha culayskeeda.

Waxaan la hadlayaa ragga fayow ee taladu ka go’do. Warkaygu wax uguma yaal nin xanuunsan talana aysan ka go’in. Waxaan la hadlayaa ninka og in uu khaldami karo oo uu yahay banii-Aadam. Warkaygu wax uguma yaal ninka isu qaba in uu yahay macsuum aan khaladba ka dhicin. Lama daawayn karo nin isu-haysta in mar walbana laga gardarran yahay oo sugaya in asaga raalli ahow la dhoho taladana loo dhiibo ayadoo aan la garsaqsan. Gar iyo gardarraba aniga!

Su’aal ah xaggee garta lagu qaadayaa?

Waa sahlan tahay arrintaasu haddii aan la is indhotirayn. Waxaan nahay shucuub jirta oo dhul leh ama meel deggen. Waxaan ku wada hadlaynaa dhulkeennii. Ma waxaad rabtaan sidii hoggaamiye-kooxeedkii in Muwaayi Kibaaki Doofaaray nagu shiriyo? Ama Meles nagu shiriyo Soodare ama Maykal meel noo calaamadeeyo aan Soomaaliya ahayn sida Jabuuti, Cadan iyo wixi la mida. Fiiri tixdaan aan qormadaba ku billaabay haddaad xaqdoon tahay: Xiiqsanase yeelkiis Xabashida la safan wali!

Ka gar baxa walaalaha, gobollada dalkiinnii gaarsiiyay nabad run ah
Axmed Godane ugu taga la gorfeeya taladana, kama liito gaalxune!
Ma Axmed Godane wuxuu ka liitaa Maykal, Muwaayi, Mahiige iyo mid magac masiixi leh?

Ninka wadaadka ah oo maanta diiddan in uu tago Kismaanyo, Muqdisho, Baydhabo, Baladwayne, Gaalkacyo, Garbahaarreey, Ceelbuur, Marka, Jowhar, Xuddur, Xarardheere, iyo inta u dhaxaysa oo tuulooyin iyo magaalooyin yaryar ah xagguu rabaa in uu ku noolaado oo dacwada ka wado ama lagu garnaqsado? Malaha xataa wadaaddada waxaa ka dhaadhacday barnaamijka gaaladu wadato oo ah in waddanka dibaddiisa Soomaalida shirar loogu qabto ama lagu heshiisiiyo!

Wadaadka diiday intaas oo gobol in uu cagahiisa dhigo waxa ka socdana u arka fitno saasna caqiido ka dhigtay oo raba in shirarka lagu qabto Jabuuti, Nayroobi, Adis Ababa, Kambala iyo wixi la mida kaas sharkiisa Ilaahay ha naga qabto anaguna waan iska qabanaynaa. Waxaan la hadlayaa waa shuyuukhda ka carootay Shabaabka oo ku eedaynaya fudayd iyo waxmaqal la’aan. Haddii lala tashan lahaa culumada wax badan bay hagaajin lahaayeen oo qaar baa jecel camalkaan socda una arka camal loo baahan yahay culumase aan wadan.

Waxaan dhagaystay culumo waawayn oo magac ku leh dacwada dhexdeeda oo la su’aalay maxaad u tagi waydeen waddanka gudahiisa oo usoo ogaan waydeen dhibka Shabaab laga sheegayo oo hadday khaldan yihiinna ugu nasteexayn waydeen? Wuxuu yiri wadaadkii, “Meesha lama tagi karo oo ninkii taga waa la gowracayaa!” Subxaana-llaah! Annaga maa nala gowraco har iyo habeenba waan joognaaye? Ninka gowraca ka baqayaa wax buu gowracay hadda ka hor. Muslimiin badan baa gacantiisa ku maqan. Dhagarqabe dhulkaa qaban.

Wallaahi wadaadka qaba arrintaas oo afkiisa laga maqlay ama caddayn buu keeni ama waxaa u yaal wuxuu malaystay. Waxaa kaloo dhammaaday shacwadiyadii ama riwaayaddii dadka shacabka ah madaxa looga haystay. Meel walba maanta waxa yaalla daqiiqad baa lagu ogaan karaa oo isgaarsiintii baa noqotay mutawafir ama meel walbay taallaa maqal iyo muuqaalba. Iscaddeeya!

قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

Ikhwaanii waa loo baahan yahay in marmar wax laga sheego meesha xaaladdu marayso. Sidaad og tihiin waxaa jira dagaal xun oo ka dhexeeya mucallim iyo arday daaci wada ahaa. Ninkaan ogayn ha ku baraarugo ninkii ogna yuu qarsan, waxaad qarsataa waa ku qarsadaane. Eragya ah Mucalim iyo Arday anaa doortay, waana sida filinku ku socdo. U daa sideedaas haddii daawo lagu helayo.

Ma habboon tahay ikhwaanii in loo garnaqo mucallimka iyo ardayga? Akhristayaal haddaan xallinwayno khilaafkaan dacwada soo dhexgalay cidi noo xallinmayso qofna kama badbaadayo xumaantii ka ratibanta. Waxaa ugu horreeya oo su’aashu ku dhacaysaana waa duqayda ama culumada. Dhalinyaradu dowr bay ku leeyihiin arrinta hadday odayaashu tooda gabaan. Ma oday baa loo baahan yahay mise waxgarad? Ma kitaabkaan ku kala baxnaa mise odayaasha ra’yigooda?

Laba ra’yi ayaa imaan karta:

  1. In la yiraahdo Allay lehe ragga hala kala dhex galo oo arrintaa hala xakameeyo.
  2. In la yiraahdo maya maya ma ul iyo seef baa siman? Mise arday iyo macalin?

Arrintaas waxaan u daayay akhristayaasha in ay go’aan kasoo gaaraan oo aan la dhowran cunfigaan iyo hujuumkaan joogtada ah. Sidaana dacwada dani uguma jirto. Run baan sheegayaa in aan sidaas dacwada dani ugu jirin. Waxaan u malayn maanta warkaygu wuxuu u badan yahay siyaasad. Mar mar waa loo baahan yahay in la kormaro xaaladda lagu jiro iyo waxa daawada u ah.

Aan ku laabanno qormadii iyo meeshay noo maraysay.

Waxaan sugaynaa Burco waxa kasoo baxa iyo ciidammada naloo soo diri doono intay le’eg yihiin iyo hubka ay wataan, waxaana ka dhiman in arrintaas lagu dhawaaqo saacado yar. Waa go’aankii Burco laga sugayay.

Intaan ciidamadu nagu habsan ama nasoo gaarin aan milicsanno Laasqoray iyo wanaaggii yiillay: Laasqoray waxay noqotay magaalo shacab yeelatay, Ansaar farabadan yeelatay, maamullo kala duwan yeelatay, waddanka intiisii kale xiriir wanaagsan la yeelatay, maalinba wax cusub ayaa kusoo kordha oo wanaag ah. Maalin baa waxaan aadnay annagoo koox ciidan ah meeshii la dhihi jiray Saliid. Saliid waxaa ku tiillay tuulo yar. Raggii aan isla soconnay waxaa kamid ahaa nin lagu magacaabo Bile Cabdullaahi Warsame. Waxaan meesha u aadnay labo arrimood, in aan hubinno nabadgalyada carradaas ka jirta iyo in aan deegaankaas dadka daggan soo wacdinno.

Anigu ma joogi jirin Saliid laakiin waxaa ila socda walaalihii muddo halkaas lagu go’doomiyay ama joogi jiray. Waxaa la i tusayay meelihii ciidanku dagganaayeen. Waxaa meesha mara tog aad u wayn oo markay roobabku da’aan biyaha soo roga oo dhagxaanta iyo geedaha qaadaya. Roob ayaa da’ay oo wax walba qaaday maca alaabadii ciidanku meesha uga tagay.

Sidii hadba la ii lahaa halkaanna qolo heblaa dagganayd ayaa markii dambe waxaa la i tusay geed wayn oo har leh oo togga dhexdiisa ku yiil. Waxay dheheen geedkaan hoostiisa waxaa ku shihiiday Shiikh Cabdicasiis Faarax Lagujiray (taqabbalahu-llaah). Goobta waxaa yaallay Kitaab Qur’aan ah oo biyihii wax walba qaaday ay ka tageen. Kitaabkii markaan eegay waxaa ugu korreeyay aayadda ah بِأَىِّ ذَنۢبٍ۬ قُتِلَتۡ. Aad baa waxaa noo caajis galiyay in aan ka jawaabno daadkii ama biyihii wax walba oo culus qaaday oo ka tagay waraaqo aad u fudud waxayna u ekayd mucjiso nala tusay. Run baa sheegaya shaahid baan ahaa.

Waxaan tagnay tuuladii, dadkii baa markay na arkeen firxaday ama cararay, waxay fuuleen buuraha dhakadoodii. Dadka cararay waxaa ku jiray gabadh wadatay ilmo aad uyar. Waxay ubaxday buurta dusheedii. Waxaan u dirnay ciidan kasoo dajiya buurta dadkii cararay.

Waa lasoo dajiyay, meel baan isugu keennay, waan wacdinnay. Waxaan su’aal waydiinnay gabadhii ilmaha la carartay oo waxaan niri maxaad u carartay walaal raggu haba cararaane? Waxay tiri waxaa la yiri xattaa ilmahaan yar way gowracayaan Ikhwaanku! Waxaan u sheegnay in aannaan cidna dilin. Waxaanna kasoo tagnay ayagoo faraxsan oo nabad qaba. Lama gowricin lamana dilin.

Walaalayaal shirkii waa soo gabagaboobay go’aanna waa kasoo baxay, waxaana nagusoo wajahan ciidankii loo xilsaaray fulinta go’aankaan. Aan sugno Laasqoray oo aan war hayn iyo ciidanka ku habsan doonaa intuu le’eg yahay.

Qeybta 22aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 22aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo go’aan lagu gaaray magaalada Burco, waxa gaarayna ay yihiin golahii sare ee Al-Itixaad, go’aankuna waa in ciidanka Laasqoray jooga lakala diro. Anaguna wax war ah oo aan ka hayno haba yaraatee ma jirto. Xataa madaxdayadii noogu sarraysay war kama hayaan arrinkaas, waxayna ku baraarugeen ayadoo nala haysto!

Waxaan soo marnay hadda ka hor shirar badan oo la galay. Xiwaar dheer dabadiina waxaa la qaadan jiray qoladii ra’yigooda iyo nusuustu is-waafaqdo haba laga tira badnaadee. Sababta arrinkaas fududayn jirtay oo loo qaadan jiray wixii nusuunta iyo ra’yiga saliimka ah waafaqa waxay ahayd hal arrin oo ah: Waxaa la watay ama la isku waafaqsanaa hal manhaj, wixii manhajkaas ka hor yimaadana daaqadda ayaa laga tuuri jiray oo waxaa lagu faataxaysan jiray meesha nasku tilmaamo manhajkuna ama raggiisuna ku qanacsan yihiin.

Waxaan soo marnay Dhoobley, Nasrudiin, Bacaadweyn. Intaba waxaa la qaatay go’aanno aad u qaraar oo ragga qaarkiis ka dagi waayay. Waxayse ku qasbanaayeen in ay raacaan nusuusta la hordhigay, haba u arkaan in ay ahaayeen culumo waawayn oo waayo arag ah ama madaxdii ururkaan ugu sarraysay. Waxaa lagu kala dambayn jiray daliil ma haysataa?

Shirkaan hadda go’aannadu kasoo baxeen waxaa ka horreeyay laba dhacdo oo aan midna laga shuuraysan ama laga tashan. Mid waa tii Garoowe iyo gumaadkii gurboodka. Midna waa Dabra iyo dabargoyn la’aantii daalimiinta oo la daayay daaquudkii na dilay. “Yaan la dhammayn waa Muslimiine!”

Midkaani waa kii saddexaad, kuwii hore waa loo daboolay kanse daahaa nalooga faydey. Asaga laftiisa intii shirku socday lagama run sheegin, waxaa la sameeyay oo kaliya afduub ama xukun maroorsi ay xeeladi ku jirto, waxaana markhaati u ah sida loo adkeeyey akhbaartiisa illaa nalagu leefay oo nalaga dhigay hal dhumay iyo hal dhaan raacay.

Waxba yaanan warwareegin oo ka biqin ama afka soo marin waayin ciidankii na jabiyay iyo khiddadii ay adeegsanayeen ama ciidanka tiradiisii. Walaalayaal waxaa naloo soo diray hal nin oo ka mid ah culumadii la yaqaanay ama ka mid ahaa maamulkii sare ee Al-Itixaad, wuxuu soo gaaray magaladii Laasqoray.

Waxaa lagu soo dhaweeyay gacmo furan, qalbi furan, waa la martigaliyey oo waxaa la dajiyey madaxtooyadii. Wax war ah oo kasoo horreeyay ma jirin war ka daba yimidna ma jirin, asagiina iskama dhigin nin akhbaar wada oo uma warramin cidna, madaxdiina waa ka xishoodeen ninkaan martida ah oo walaalkood ah meel dheerna uga yimid in ay qodqodaan. Wadaadku waa nin aad loo yaqaan muddana la isma arag, dadkuna waa ehello oo waa wada dhasheen. Waxaa lagu wada tukadaa barxad wayn oo magaalada dhexdeeda ku taal. Markii salaadda laga baxo ayaa lagu soo xoomaa oo salaan lagu boobaa, waa la waraystaa, dadku kala dhiirane qaar baa dhaha maxaad u socotay shiikh?

Wuxuu ugu jawaabaa, “Waxaan u imid in aan baabuurta baasiin idiinku shubo oo aad bannaysaan Laasqoray iyo aaggiisa oo nin walbaa qabiilkuu ka dhashay aado!” Waxaa loo qaataa hadal kaftan ah, asagase waa ka dhab oo wax kale uma imaan intaas mooyee. Muddo aan maalmo ka yarayn ayuu qofkii u yimaadaba wuxuu ku lahaa isla warkii, mana badiyo mana yareeyo, waddo walba ayaa warkii ku fulay, waxaa ka faa’iidaystay munaafiqiin fara badan oo aan la aqoon laakiin soo baxa markay dhacdo wax Muslimiinta lid ku ah.

Arrintii waxay noqotay dacaayad ciidankii ku riday ama ka dhex dhalisay ismaan dhaaf, waxay dhalisay muran gaaray in qoryo la isula baxo. Waxaa lagu dagaallamayaa waa hadalkii Shiikhu suuqa galiyay. Qaar baa waxay leeyihiin warkaas shiikhu ma oran ee munaafiqiin baad tihiin. Ma anaad iiga warramaysaa fulaan waaba ninkii jihaadkaanba dhaqaalihiisa bixin jiray ee. Qaar waxay leeyihiin hadduu hebal yahay waa lagu been abuuranayaa ee warkaas asagoo fayow afkiisa kama soo bixin. Ma fayooba! Manhajkii baa la baddalay!

Muran dheer dabadi arrinta waxaa lagu xalliyaa soo hubiya oo asagii u taga oo waydiiya warkaan beenta ah oo meelaha lala wareegaayo. Waxaa soo baxa ciidan xaqiiqo raadis ah, waa loo yimaadaa Shiikha oo la waydiiyaa warkaan dacaayadda ah ayagoo yiqiinsan in uu oran doono waa been iyo wax aan waxba ka jirin. Wuxuu ugu jawaabaa, “Haa. Anaa iri idinkana haddaan idinku leeyahay!” Waxaa qabata nimankaas caro ay ku sigtaan in ay Shiikha wax gaarsiiyaan waase isqabtaan oo caradoodii ayey liqaan.

Wallaahi furintaan ku jiray anigu oo waxaan kamid ahaa raggii cadowga hor fadhiyey, waxaan garanayaa ciidankayagii oo ku sigtay in uu xabbad isula baxo muran ka dhashay warkaas dacaayadda ah. Waxaa adkaysan waayay qiyaadadii magaalada oo wadaadku martida u ahaa, waxay waydiiyeen si taxaddar leh, “Shiikhow arrintaan magaalada ku jirta oo la yiri Shiikhaa laga maqlay maxaa ka jira?” Wuxuu ugu jawaabay, “Haa. Waa run anaa iri.”

Waa la yaabay, ciidankii fitan baa ku dhex abuurantay, khalkhal baa galay isku-xirnaantii iyo is-aaminiddii ciidanka, kala shaki baa ku dhex baahay, dowladdii Islaamka ahayd waxaa u yimid wax aan waligeed lagu fakarin. Nin waliba asagoo afka abur ka kicinaya ayuu kusoo gali oo ku qaylinaya, “Muxuu yahay munaafiqa noo yimid oo leh ku noqda qabiilkii iyo qurunkii Ilaahay nagasoo badbaadiyay? Aaway ninkaasi xaggee ayuu joogaa anaa shan xabbadood ku dhufanayee.” Haddaan takfiir nahay ninkaasaan dili lahayn.

Ninku waa nin loo soo dooray oo loo soo aaminay khibradna u leh arrintaan iyo sida dadka madaxa loogu socodsiiyo oo waliba looga badbaado sharkooda. Waa nin aan wadan wax hub ah oo aan ka ahayn dacaayaddaas iyo in la yiraahdo waa shiikh hebel ee ka wareega waa la yaqaan asaga iyo  manhajkiisaba. Nin ku aaminay ha khiyaamayn!

Maalin walba nin baa masaajidka ka istaagaya oo wuxuu soo daliilsadaa aayado Qur’aan ah ama axaadiith, wuxuu kor ugu qaylin, “Miyaan Rasuulku (sallallaahu calayhi wasallam) oran xadiith macnahiisu yahay: Qofkii idiin yimaada adinkoo isku duuban oo idin kala firdhiya dila? War ninkaan ha nalaga qabto.” Waan isku daalnay, waxaan jeclaanay in ay fiicnaan lahayd in la kala tago intii fitno ka wayn meesha ka dhici lahayd, illeen rag baa qoryo la gagabaya ama iscelin la’ caro darteed.

Shiikhii markuu arkay in aan u bisil nahay akhbaarta uu waday dhagaysigeeda ayuu wuxuu ballansaday qiyaadadii ciidanka ama madaxdii maamulkii Laasqoray. Wuu u warramay oo wuxuu usheegay akhbaartuu xanbaarsanaa. Akhbaartii waxay noqotay arrintii dacaayadda loo qabay, kamana yarayn kamana badin ujeeddadiisuna intaas ayay ahayd. Waxay si fiican oo dhaga nugul u qaateen akhbaartii ay u qabeen war ciyaalsuuqnimo ah ama war munaafiq ciidanka ku dhex tuuray oo aan jirin. Waxay yaqiinsadeen in amarkaan uu ka yimid golahii sare ee Al-Itixaad. Madaxay hoos u laalaadiyeen murugo awgeed iyo gabood falka meesha ka muuqday waxse kama qaban karaan arrinta oo talo farahay ka baxday.

Shiikhii wuxuu yiri, “Waqti badan ma hayo ee diyaar ma u tihiin in aad kala tagtaan oo nin waliba qabiilkii uu ka dhashay aado? Haddaad diiddaan ogaada maantaa isugu kaaya dambaysa oo shilin dambe ama raashin dambe oo aad ka sugtaan maamulka Al-Itixaad ma jiri doono cid aniga iga dambaysana war kama sugaysaan. Haddaad yeeshaan baabuurtaan baasiin idiinku shubi, waxayna idinku daadin ama idin gaarsiin illaa iyo Nugaal.” Waxaa la yiri afkaaga caano lagu qabay ee meesha ha nooga tagin. Wuxuu yiri fuula baabuurta, waa la fuulay. Muddaa la daadguraynayey dadkii sanooyinka soo hijroonayay. Waxaa la isugu geeyay Xingalool oo ah tuulo yar oo ku taal meel bannaan. Waa carro Warsangali.

Waxaa loo kala dajiyay qabiil qabiil, waxaana billowday jabkii ugu waynaa ee abid soo mara Muslimiinta dagta gayiga Soomaaliya marka laga reebo jabkii soo gaaray Sayid Muxamed Cabdulle Xasan iyo Daraawiishtiisii. Ikhwaanii intaan la kala dareerin aan milicsanno jawigii Laasqoray siduu ahaa intaan akhbaartaan foosha xun aysan imaan. Laasqoray waxaa ku wada noolaa shucuub aad u fara badan oo hal manhaj leh, hal amiir leh, hal hadafna leh. Waxay ka kala yimaadeen dhammaan dhulka Soomaalidu dagto, marka laga reebo kuwii Muhaajiriinta ahaa ee ayagu ka yimid meelo aad u fogfog ee dhulalka Muslimiinta.

Magaalada axwaasheeda haddaan xoogaa ka sheego waxaa kamid ahaa rag dhaawac ahaa oo muddo la dabiibayay laakiin aan wali ku guulaysan in ay helaan caafimaad taam ah. Waxaa kamid ahaa ragga dhibaataysnaa: Shiikh Axmed Cabdisamad, Cali Mujaahid, Xirsi iyo kooxdiisii oo aad u gubtay oo aan lahayn meel la qaban karo korkooda. Waxaa kamid ahaa kuwo aanan hadda magacooda halkaan ku tixi karin laakiin dhibaataysnaa ama duruuf gaar ah ay haysatay.

Ikhwaanii dhibaatada nalasoo daristay wax la qiyaasi karo ma ahayn laakiin aan isku dayo in aan tasawur ka bixinno ama tilmaan. Wixii nagusoo duulay wuxuu ahaa hal nin oo fara bannan, wuxuu ahaa nin wadaad ah, wuxuu ahaa raggii hawshaan hurmuudka ka ahaa ama madaxda kamid ahaa, wuxuu ahaa nin aan shaki laga qabin diintiisa iyo akhlaaqdiisa toona. Wuxuu kusoo galay magaalada sidii nin wafti ah ama kormeer.

Wuxuu xambaarsanaa wadaadku maaddada loo yaqaan nugliyarka ama kiimikada wax gumaadda ayadoo aan sharqamin. Tusaale Shiikhu xagga tirada waa kaligii, xagga tayadana waa faramaran yahay oo hub ma wadan. Shiikhu wuxuu adeegsaday siyaasad aan looga baran Al-Itixaad, wuxuu adeegsaday akhlaaq aan looga baran Al-Itixaad dhexdeeda, wuxuu kaloo ku gabbanayey haybadda shiikhnimada iyo in uu kamid ahaa maamulkii sare ee Al-Itixaad Al-Islaami.

Maxay ahayd akhlaaqda iyo siyaasadda aan horay loo aqoon?

Waxay ahayd akhlaaqda aan looga baran Al-Itixaad dhexdeeda: qof walba oo waydiiya wuxuu u socday wuxuu ku dhahaa waxaan u imid in aan idin kala diro oo nin walbaa qabiilkii uu ka dhashay aado hubkana aad iska xoortaan! Qof walba oo hadalkaas maqlaa waxaa go’a wadnaha markaasuu asagoo naxsan una malaynaya wax afka baarkiisa ah iska tagaa. Wuxuu kaloo adeegsaday wadaadku ishaacaad aad mooddo in uu ugu tala galay in dadku ku caajisaan marka dambana ay xaqiiqada raadiyaan ayagoo isleh war hadday rabto run ha ahaatee yaa noo xaqiijiya arrintaan ama waxa jira.

Wuxuu adeegsaday qabyaalad cad oo aan geed loogu soo gabban iyo hadallo ka turjumaya jaahiligii. Wuxuu u hadlay sidii woorlooradii oo kale, wuxuu noo celiyay marxalad Ilaahay naga soo badbaadiyay, taasoo ah in aan qolo qolo u kala baxno, wuxuu na xasuusiyay waxyaabo aan illownay, wuxuu la yimid akhlaaq tii ugu liidatay oo lagu arko qof dacwada u nasab sheeganayaa in uu sameeyo iskaba daa nin isku darsaday culumonimo iyo mas’uuliyad ka saarnayd ciidankaan oo wuxuu kamid ahaa odayaashii Al-Itixaad.

Kiimikada wadaadku nagu buufiyay saamaynteeda waa loo kala nuglaa oo markiiba rag baa waayay xiskoodii oo waashay. Waalida lafteeda waa loo kala nuglaa oo rag baa ayagoo fayow waashay ragna ayagoo dhaawac culus ah ayay waasheen ama xiskii ka tagay.

Waxaa kamid ahaa ragga waashay ama xiskii ka tagay Dhakhtar Bashiir Xuseen Jibriil, Cali Mujaahid, Caynaanshe Dheere oo loo yaqaannay kumbuyuutar masixi karo tiradu intay ahayd waayo waxaan ahayn shacab fara badan oo meelo kala gaar ah daggan, anigu intaan ayaan hubaa dhibkuse intaan waa ka badnaa. Aan hal nin dul istaagno oo dhibku ama waalidu saamayn ku reebtay: waa Cali Mujaahid. Cali waxaa isugu darmatay saddex arrimood:

  1. Waa dhaawac oo wuxuu waayay lug qurux badnayd oo uu meesha la yimid
  2. Wuxuu waayay ilma-adeertiis oo uu shalay surka ka bireeyay asagoo Ilaahay ku raalli galinaya oo waa taan soo marnay Warsangali oo maxaabiistii qolo qolo u qaybsanaya (Dabra)
  3. Wuxuu waayay dowladdii Islaamka ahayd oo dhib badan lagasoo maray sidii dhidibbada loogu aasi lahaa markii Ilaahay u saldhigayna hal wadaad ayaa kala diray oo waliba ku celiyay jaahiliyadii ay ka yimaadeen qolo qolana u kala saaray shacabkii ku karaamaysnaa Laasqoray iyo dowladdoodii ay ku hoos noolaayeen. Calayhim mina-llaahi maa yastaxiqquun!

Cali waxaa la ii sheegay in uu joogo waddanka Ingiriiska gaar ahaan magaalada Barminhaam, dad ka war haya ayaan arkay. Waxay ii sheegeen Cali Mujaahid in uu dadka ugu neceb yahay qofkii ugu yeera Cali Mujaahid! Waxaa uu la baxay Cali Faqiih. Dadka waxaa uu ugu neceb yahay wadaaddadii Itixaadka ahaa ee dowladdii uu naftiisa ku bixiyey burburiyey. Cali wuxuu ahaan jiray nin xikmad badan oo farxaan ah oo waliba howlqabad badan. Cali waagaas ayuu waayay caqligiisii iyo waxqabadkiisii waana howlgab dhanka miyirka iyo dhanka ciidanka intaba. Haloo cudur daaro haddaad ku aragtaan tanaaqudaad ama war aan habboonayn.

Waxaa halis galay ama geeriyooday ummad fara badan, waxaan sugin kala dareerkii oo markiiba caro iyo ciil la dhaqaajiyay geesiyaashii nooga soo gurmaday waqooyi galbeed. Waxaa kala yaacay oo qoryihii daadiyay dhalinyaro fara badan oo aan taxamuli karin wadaadka kiimikadiisa uu buufinayay. Waxaa gabbalkoodii dhacay Muhaajiriintii oo ayaga aan cidina lahayn baabuurkaan raaca. Waxa loo dan lahaaba waa ayaga in ay meel cidlo ah kusoo dhacaan.

Waxaan filayaa ujeeddada ugu wayn ee naloo halaagay ama loo burburiyay dowladdii Islaamka ahayd in ay ahayd sidii Muhaajiriintu meesha uga bixi lahaayeen. Waana tan hadda ay af-labadii la yeerayaan Ictisaam. Waxaa na qabsaday ajaanib ama dad aan Soomaali ahayn, waxay ula jeedaan waa Muhaajiriintii waagaas ay u qabeen in ay dhulka la simeen. Alle dilaa dhinta! Nimanku waxayba u yimaadeen in ay dhintaan laakiin marna kuma ay fakarin khiyaamo intaas le’eg in ay kala kulmayaan walaalahood fil Islaam wafil caqiidah sidii la moodayay. Dadku waa isku dhex jiray, Allaa kala saaray.

Aan ku soo noqonno Xingalool iyo wixii murugo taallay. Dadku isku meel kama imaan, qolooyin baa waxay ka yimaadeen gobollo fog fog sida Itoobiya, Muqdisho, Bay, Bakool, Hiiraan, Mudug, Gado, Jubbooyinka iyo meelo kale oo fara badan. Ma jirin barnaamij dhaqaale oo wadaadku dadka ku dayactirayo mar hadduu dowladdoodii ka burburiyay. Waxaa lasoo siiyay amar ah kala dir laakiin ma wadan lamana soo siin miisaaniyad dhaqaale oo dadkaan intooda liidata lagu dabiibo.

Ikhwaanii dadku waxay ahaayeen cayr fara madow ama aan dhaqaale haysan, waxaa ku jiray dad dhaawac ah, waxaa ku jiray kuwo meel fog ka yimid, waxaa ku jiray kuwo duruufaysan, waxaa ku jiray carruur iyo haween aan waxba galabsan. Lama kala soocin oo waxaa si siman ugu dhacay musiibadii naloo soo diray. Dad badan ayaan maalinkaas kadib la maqashiin karin Al-Itixaad ama wadaad magacuu doono ha watee. Waxaa billowday in rag badani gaaladii isu dhiibaan. Waxaa naga dhex dillaacay jaasuus miiran oo illaa iyo hadda maaro loo la’yahay.

Al-Itixaad wuxuu ahaa laba koox oo isla shaqaysa. Qolo waxay qaabilsanayd dhaqaalaha iyo siyaasadda dibad iyo daakhilba, qolana waxay ahaayeen howlwadeenno ama qiyaadada ciidanka, ha noqoto dacwo ama dagaalgalin. Waxaa barnaamijkaan watay waa raggii caalamka ku xirnaa oo dowladdaan iyo shacabkeeda dhaqaalaha usoo aruurin jiray ayagoo magacooda isticmaalaya ama dhahaya waxaan ku jirnaa jihaad iyo marxalad adag.

Waxaa la kala diray qiyaadadii hoggaaminaysay mucaskaraadka Mujaahidiinta. Waxaa jagadiisii waayay hoggaamiyihii ama madaxwaynihii Al-Itixaad Shiikh Cali Warsame. Waxaa shaqadii laga eryay ganaaxna loo raaciyay Shiikh Xasan Daahir Aweys. Waxaa tuhun kala galay raggii isku Manhajka ahaa, waxaa madaxa lasoo kacay xumaan aasnayd oo magaceeda la yiraahdo qabiil. Waxaa Manhajkii ka leexday lagu midaysnaa rag badan. Waxaa soo noolaaday cadowgii aan meel iska marinnay, waxaa nagu wiirsaday ama nagu qoslay raggaan mabda’a ku kala tagnay oo aan ayagii martida u noqonnay, waxaa na qabsaday wax aan la malayn karin.

Xingalool waxaa la joogay maalmo aan badnayn. Waxaa loo kala soocay ciidankii qabiilooyinkii: Hawiye xagga u istaag, Daarood xagga u istaag, Isaaq xagga u istaag, Adaris ma jirin barigaas waxaase la hubaa in ay jireen qabiilooyin fara badan oo aan intaas oo dhan ahayn. Dadka intaas fara le’egna waxaa isku keenay caqiido iyo Manhaj. Qolo walba waxaa baasiin loogu shubay gaadiid, waa lakala dareeray ayadoo qof walbaa murugo buuxisay waxa ka horreeyana uusan garanayn.

Ninka na halaagay oo qiyaame wax laga waydiin doonaa arrintaan intuu adduunka joogana lagala xisaabtami doona waa Shiikh Cabdiwaaxid Xaashi. Wadaadka waxaan ugu nasteexayn lahaa hadduu nool yahay haka toobad keeno wuxuu ku falay Ikhwaankii aaminay. Ha ogaado in aysan ahayn wax fudud wuxuu sameeyay. Hadduu hilmaamay rag baan hilmaamin.

Xamar ma dhawa. Yaan la kala tagin. Waxaa la kala diray waa ciidankii Laasqoray ee lama kala dirin Islaamkii iyo Mujaahidiintii. Waa inoo qormadeenna dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

[sawir]

Fiiro Gaar ah: Axmed Cabdisamad oo abaalmarin looga dhigay ama magdhow tiifiiga Al-Majd, waxaa maalgalintaas bixinayaa waa Cabdiwaaxid Xaashi oo ahaa ninkii burburiyay kaligi dowladdii Al-Itixaad 1994 Laasqorey. Kor fiiriya waxay labada wadaad u fadhiyaan furitaankii tiifiiga Al-Majd oo lagu wareejinayo Ina Cabdisamad.

Qeybta 23aad

Bismillaahi wabacdu. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo qabiil qabiil loo kala saftay, qolo walbaana ay aadi doonto qabiilkii ay ka dhalatay. Waxaana adkaan doonta in mar dambe la arko dawlad Itixaad ah ama lagu midaysan yahay. Waxaanse meesha ka marnaan doonin in ay dhismi doonaan imaarado yar yar oo wali wata magacii Al-Itixaad Al-Islaami.

Waa lakala tagay ayadoo rajada la qabaayi ay aad u yar tahay, maxaa yeelay waxaa naloo celiyay dad aan kala dhimanay oo aan Manhajkii diiniga ahaa ku kala tagnay, dagaallana na dhex mareen oo dhiigga la kala cabbay. Hubkii baa nalaga dhigay, waxaa nala yiri ku noqda qabiilkiinna adinkoo fara bannaan. Qabiilkuna waa kuwaan shalay is laynay.

Saddex meelood ayaa waxaa ka samaysmay maamul hubaysan oo wali wata magacii Al-Itixaad intii lagu kala tagay Laasqoray kadib.

Itoobiya dhexdeeda waxaa ka jiray maamul aan ka madax bannaanayn dawladdaan la kala diray ee Al-Itixaad. Waxaa hadda ka hor nooga soo gurmaday raggii ansaarta ahaa ee noogu yimid Laascaanood oo uu watay Shiikh Mustafa Carab (taqabbalahu-llaahu). Ciidankaas Itoobiya nooga soo gurmaday ayaga waxaa lagu amray in ay meeshoodii ku laabtaan illaa amar dambe.

Mucaskarkii ay kasoo dhaqaaqeen ee Halooyo la oran jiray intay anaga dhankeena soo jireen ayaa inta gaalo u tashatay ayaa habeen madow lagu leefay ama nag laga dhigay. Waxaa la laayay wax alla wixii madax ahaa oo ciidanku lahaa. Waxaa la burburiyay saldhiggoodii. Waxaa la barakiciyay taageerayaashoodii oo dhan. Waxaa abuurmay colaad aan la isbixinayn ayaga iyo Itoobiya. Meeshii nin Al-Itixaad ah lagu arko waa dil toogasho ah.

Ayadoo la ogyahay waxaas oo colaad ah yaa waxaa la yiri orda aada meeshaad ka timaaddeen. Hubkiina waa loo diiday ciidan xoojiyana waa loo diiday. Taas macnaheedu wuxuu u egyahay orda hala idin dabargooyee. Waa iska tageen illeyn wax kaloo ay samayn karaan ma jirtee.

Ayaga hubka dhiga lama oran karo oo waxaa la rabaa in la iska fogeeyo oo meelahaas Xabashidu ku gumaaddo sidaasna ay u kala cararaan. Hubkii nalaga dhigayna lama siin oo waa loo diiday oo ayagoo kaligood ah ayaa la yiri orda Itoobiya ka xoraysta waddankiina. Hubkii la haystayna qolo walbaa qabiilkoodii ayay ku wareejiyeen. Kuwii ugu fiicnaa ayaa suuqa gaystay oo iibsaday. Walaalihii waa dhaqaaqeen ayagoo garabkooda laga baxay.

Markay wax yar ka socdeen magaalada Laascaanood ayay Tigreegii foodda is dareen.

Waxaad isleedahay markaad soo xasuusato waxyaabihii waagaas culumada Al-Itixaad nagu samaynaysay waxay ahayd mu’aamaraad cad cad oo la rabay in lagu dabargooyo dhalinyarada jihaad-doonka ahayd. Tusaale: Maalintii Garoowe waxaa nala yiri fuula baabuurta mooryaantiina waa nalagu soo fasaxay, markaasay eber naga dhigeen illeen baabuur baan saaran nahay ayaguna dhufays bay ku jiraan meeshuna waa bannaan.

Maantana qolaa la yiri orda fuula baabuurta oo xaggaas iyo Itoobiya aada, markaasaa munaafiqiintii nagu dhex jirtay markiiba intay ordeen oo Tigreegii u tageen waxay dheheen Al-Itixaad Shiftaanow, waa kuwaan ayagoo baabuur saaran ee ayagoo nool nool qabqabta. Waxaa loo galay walaalihii dhul hawd ah. Waxaa qabsaday dagaal aad u kulul oo waliba la gaaday. Waxay ahaayeen rag Ilaahay talosaartay dagaalkana wax ka yaqaanay oo waxay ahaayeen rag tababbaran Tigreena ay is dagaal yaqaanneen.

Ilaahay wuxuu guushii siiyay walaalihii ansaarta ahaa gaalana Ilaahay wuu hoojiyay, walaaluhuna dhib badan kadib waxay u tageen walaalohoodii ay markii horaba ka yimaadeen. Ciidankaan noo soo gurmaday intuu xaggayaga soo jiray ayaa Tigreegii intay walaalihii gaadeen dhib wayn gaarsiiyeen ayaguna waxay dagaallameen dagaal gobannimo oo gaaladii waxay ku dhifteen dharbaaxo aysan filayn.

Walaalihii naga tagay iyo qoladii Halooyo oo dagaalku qabsaday way isu tageen, waxayna sameeyeen abaabul xoog leh, waxay galeen dhul hawd ah oo Itoobiya dhexdeeda ah. Wixii waagaas ka dambeeyayna waxaa sare u kacay cududdii milatari ee ciidamadii fadhiyay Itoobiya dhexdeeda. Wuxuu ahaa magacay wateen oo ku dagaalamayeen Al-Itixaad, laakiin xaqiiqadu waa ka duwanayd ama waxqabadku.

Wanaaggoodii iyo horumarkii ay gaareen mucaskaraadkii Al-Itixaad ee ku dhexyiillay Itoobiya bartankeeda iyo markii dambe weerarkii Maraykan iyo xulufadiisii ay kusoo qaadeen wuxuu u baahan yahay qoraal gaar ah oo wuxuu leeyahay taariikh aan la hilmaami karin, aniguse waxaan idin tusiyay ama idiin iftiimiyay quwaddii meeshaas ka jirtay barigaas iyo cidda burburisay. Waxaan rajaynayaa in qalinka la qaato oo wax laga qoro.

Qolada labaad waxay ahayd reer Gadood. Reer Gadoodkii ma garanayo qaabka ay ku tageen dhulkii Gado laakiin waxaan hubaa in ay safar dheer galeen ayagoo aan ku faraxsanayn meeshay u socdeen iyo qabiilka la yiri aada.

Tusaale intaan la gaarin Gado waxaa ka sokeeya magaalooyin ay dagaan Mareexaanku sida Caabudwaaq, Balanbale, Dhabad iyo kuwo la mida. Barigii Itixaadku dagganaa ama haystay gobollada waqooyi bari ee dacwadu meel walba ku fidday Caabudwaaq foodda waa la galin waayay.

Waxaa ka quustay ducaaddii u dhalatay, waxay laayeen macallimiintii dadka wax baraysay, waxay laayeen gabdhihii xijaabnaa, waxaa lagu tukan waayay masaajiddii, waxaa la yaabay diin-la-dirirkooda dad aan magaalada u dhalan oo Muslimiin ah oo markay arkeen siday ducaaddii ula dhaqmayaan, dadkiina ay masaajiddii ugu diideen, ayay uga tageen masaajiddii ay dadka ku dhibayeen. Dadkii xumaanta dhawran waayay waxaa kamid ah nin lagu magacaabo Yaardi oo muddo halkaas dagganaa.

Yaardi wuxuu billaabay in uu gurigiisii ku dhex tukado, muddaa la waayay, maalin dambe ayay is arkeen odayaal ay isa sheeko-yaqaanneen, waxaa la yiri war heedha xaggee aadday oo waayadaan ku maqnayd lagu waa waayadaane? Wuxuu yiri waan joogay. Waxaa la yiri oo masjidka ma timaaddide maxaa kugu dhacay? Wuxuu yiri, “Haddaan labo guri oo Mareexaan mid ku tukanayo kan ii kiraysan baan ku tukanayaa!”

Hadalka Yaardi waxaa ka muuqda in uu yaqiinsaday dulmiga Mareexaan diinta ku hayay, Yaardina Al-Itixaad ma ahayn ee wuxuu ahaa oday Soomaaliyeed oo garanaya dhaqanka wanaagsan iyo ixtiraamka uu leeyahay dadka ehlu-diinka ah.

Walaalihii Gado u socday aad baa loogu dhibay Caabudwaaq, waxaa laga dhigay mid la dilo, mid la dhaawaco, iyo mid la furto oo asagoo fara maran oo caga murux ah ka baxay magaaladii Caabudwaaq. Waxay aakhirkii tageen wixii ka badbaaday mooryaantii diinlaawayaasha ahaa ee reer Caabudwaaq Gado. Halkaasna waxaa laga sameeyay imaaro Islaami ah. Waxayse u baahan tahay qoraal madax bannaan in laga qoro aniguse wax baan ka ishaari doonaa inshaa Allaahu tacaalaa.

Akhristow reer Caabudwaaq waa ka dhab diin-la-dagaallanku. Waliba waxay la dagaallamayaan Usuushii Diinta ama Shacaa’irkii Diinta Islaamka ugu waawaynaa. Tusaale waa meesha kaliya ee ay ka dhacday in masaajid dhisan oo lagu tukado la dumiyo oo dhulka lala simo, waa meesha kaliya oo ay ka dhacday in la yiraahdo maalinkii Carafe waa baadil, waa meesha kaliya oo masaajiddii magaaladu lahayd albaabbada la isugu dhiftay ama la xiray.

Caabudwaaq waxaa daggan jinni ooman oo u baahan in dhiig la waraabiyo. Hadda waxay xarun u tahay mushrikiinta madow, waxay xarun u tahay qabuuriyiinta, waxay xarun u tahay qabqablayaashii Xamar laga soo eryay. Waxay xarun u tahay mooryaan diintii Islaamka aan ku dhaqmayn dadkiina u diiday  ku dhaqankii Shareecada Islaamka.

Soomaaliya waa is dhaantaa oo in badan oo kamid ah ama kulligood waxaa gaaray dacwada Ahlu-Sunna wal-Jamaaca, ama dacwatu Salafu Saalix, Caabudwaaqse waxay la ciiraysaa dacwatu Sahyuuniya wal-Qubuuriya.

Fiiro Gaar ah: Labadaan dhacdo oo midna tahay ciidankii aaday Itoobiya iyo waxay la kulmeen midna tahay ciidankii aaday Gado iyo waxay la kulmeen, goobjoog kama ahayn dhacdooyinkaas, waxaase ii warramay ikhyaartii joobjoogga u ahayd. Haddii wax khaldamaan waa la sixi karaa ayadoon cidna lagu xadgudbin inshaa Allaahu tacaalaa.

Qolada saddexaad waxay ahayd Muqdisho iyo agagaarkeeda. Walaalayaal waa la kala firdhay wixii hadda ka dambeeyana waxaan ka warrami doonaa Muqdisho oo aan aaday markaan nastay kadib. Muqdisho waxaa ka jiray dagaal u dhexeeya Muslimiinta iyo gaalo kusoo duushay. Muslimiintu dagaalka uma midaysnayn.

Waa la isku fiirsanayay. Gaalada iyo gaalaraacyaduna waxay kuwada jireen hal saf ah, waxay ka amar qaadanayeen hal nin oo lagu magacaabo Jenaraal Haaw oo Maraykan ah. Dawladaha dagaalka soo galay oo Maraykan hoggaaminayay waxay qiyaastii dhammaayeen 38 dawladood  oo waxna asalkoodii kufri ahaayeen waxna kufrigii ku raaceen Maraykanka.

Waxaa shaashadda saarnaa oo atoore ka ahaa dagaalgalinta dhanka Muslimiinta Jenaraal Maxamed Faarax Caydiid, wuxuu watay dad yar oo qabiil ku raacay oo asaga furintiisa ka dagaallamayay ama asagu uu dagaalgalinayay. Waxaa jiray Jundullaahi aan cidina ogayn Allaahse ogaa ayaguna is ogaa oo dagaalka ku jiray. Waana kuwa sabab u noqday in Maraykan iyo xulufadisii ay jabaan oo cararaan ayagoo aan gaarin hadafkay u yimaadeen, Allaa ku mahadsan awel iyo aakhirba.

Inta aanan Xamar aadin aan ishaaro waxay ku dambeeyeen walaalihii la yiri aada qabiilooyinkii dagi jiray Goboladii Waqooyi Bari. Walaalahaas waxay mudnaayeen in loo bixiyo magacii loo bixiyay Ansaartii reer Madiina, markii Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) uu yimid Madiina. Maxaa yeelay waqtigaa kala duwanaa lakiin waxqabadku isku mid ayuu ahaa, Manhajku isku mid ayuu ahaa, Muhaajiriinna way soo dhaweeyeen oo waxaa  laga helay sifihii oo dhan marka laga reebo in aysan arkin Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam).

Walaaluhu waxay ku dhex laabteen qabiilooyinkii ay ka dhasheen, waxay billaabeen in ay la qabsadaan noloshii meesha ka jirtay oo ay ka dhacsanaayeen. Waxay billaabeen ganacsi yar yar sida sarrifka, waratada, biibitada ama cabbitaanno yar yar. Waxay kaloo sameeyeen ganacsatada waawayn ayay waxay u dhiiban jireen xoogow lacag ah markaasaa waxaa loo keeni jiray xoogaa badeeco ah oo kartoomo ku jirta, saasayna noloshoodii ku maarayn jireen illaa markii dambe loo furay adduunyadii oo ay isku dhex hilmaameen mid Ilaahay u naxariistay mooyee.

Walaalahaas waxaa loo baxshay Kartoonlay waxayna dhexgaleen qabiilooyinkii ay ka dhasheen oo waxay qaateen amarkii Al-Itixaad bixiyay oo ahaa nin walbaa ha aado qabiilkuu ka dhashay. Yaan loo qaadan in aysan Islaamka wax tari jirin. Waxay noqdeen khasnadda lagu xisaabtamo marka dacwadu u baahato kharash ama lacag caddaan ah.

Waxay ka cudurdaarteen in ay dagaal dambe galaan, waxay ka mashquuleen dacwadii lagula jiray qubuuriyiinta iyo qabiiliyiinta, waxay ka mashquuleen isticdaadkii ama diyaargarowgii gaalada looga hortagi lahaa. Kulligood ma aha waxaan ka sheekaynayaa ee qaar baa haleelay goobaha raggu isku hayo oo ka tagay kartoonkii iyo kaftankii gabdhaha (jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin).

Ikhwaanii markaan xoogaa nastay oo aan hareerahayga fiirfiiriyay waxaa ii cuntami waayay bay’adii aan ku dhex jiray iyo dhaqankeedii. Waxaan go’aansaday in aan aado Xamar, waxaan galay diyaargarow illayn Xamar waxaa ka sokeeya halis fara badan.

Waxaan wali dhammaan kala-aargoosigii Soomaalida dhex maray, waxaan soo noqon cuquushii tagtay oo nin walbaa uu ku fakarayay seed hebel u dishaa xoolana u heshaa!

Waxaa samaysmay xuduuddo qabiil qabiil. Qabiil walbaa wuxuu diyaarsaday intii ugu akhlaaqda xumayd in ay xuduudda u ilaaliso. Waa juhalo, waa reer baadiye aan dabacsanayn, waa tuugo aan guri fiican kusoo korin, waa dhiigyacab aan kaa waabanayn, waa fuqaro fara madow oo waxaa xoolo u ah dadka xoolihiisa. Ma yaqaannaan xaqa uu leeyahay musaafirku, ma yaqaannaan kanaa ku xiga iyo kanaa reer hebel ah.

Waxaa taas ka daran gaalaa waddankii ku habsatay oo meel cag la dhigo oo bannaan way yar tahay. Tusaale safarkayga waxaan ka billaabay Gaalkacyo. Gaalkacyo illaa Dhuusamareeb waxaa joogay mooryaan aan cidina ka badbaadayn oo cidday doonaanna dilaysa ciddii ay doonaanna dhacaysa. Waa iska qayilayaan markii qaadku ka go’o dadkay baaranayaan, waxay dadka kasoo helaan bay waxna cunto ku cunaan waxna qaad ku cunaan.

Waxaa ka nabad gala qofkii kusoo hagaaga ayagoo cunteeyay qaadna helay oo fadhiya.

Markaad soo gaarto Guriceel waxaa billaabanaya balaayo hor leh, oo waxaa ku habsaday gaalo madow oo aan dadka kala soocayn. Xulufadii Maraykanku hoggaaminayay waddanka way qaybsadeen oo qoloba waxay ku habsatay meel u gaar ah ayaga. Guriceel illaa Baladwayne waxaa ku habsaday qolooyin aad u madmadow oo Afrikaan ah iyo balo ku dhex jirtay oo cadcad.

Baladwayne iyo aaggiisa waxaa ku habsaday Jarmal iyo intuu hoggaaminayay. Jowhar iyo aaggiisa waxaa ku habsaday Talyaani iyo intuu hoggaaminayay. Kismaanyo iyo aaggeeda waxa ku habsaday Biljam iyo intuu hoggaaminayay waxayna ahaayeen kuwii ugu akhlaaqda xumaa xulufadii nagu habsatay (waa Biljamka). Wixii Xamar iyo aaggiisa ahaa illaa iyo Baydhabo waxa ku habsaday balaayo iswadata oo uu Maraykan madax u yahay.

Waxaan billaabay safarkaygii anoo kaligay ah oo aanan wadan cid aan is naqaan oo ila socota. Waxaan sii maray waddadaas aan ka sheekeeyay waxa mushkilad ka jirtay, Ilaahay waa iga nabad galiyay oo waxaan galay Xamar. Waxaan ku dagay guri ku yaalla Hoteel Daamay agtiisa. Waxaan ku socday tilmaan.

Guriga waxaa lahaa reer uu ka dhashay nin dhalinyaro ah oo kamid ahaa muhaajiriintii Laasqoray lagu kala diray. Gurigii baan imid, waa la isoo dhaweeyay, waxaan ugu imid koox raggaygii kamid ah oo ninba maalin yimid guriga. Waxaan seexday hurdo lamid ah hurdada ay aroosyadu seexdaan, waxaan hilmaamay waxaan dhib soo maray oo dhan, waxaan helay dad ay ku xasishay quluubtaydu, waxan helay bulsho waxaan doonayo ayaguna baadi goobaysa.

Walaalkaas reerkoodu guriga lahaa wuxuu soo uruurin jiray dadka noocayga oo kale ah oo il mirig laha ah ama aan garanayn meel ay ku dagaan. Waxaanan hilmaami doonin intaan noolahay wiilka hooyadi oo ahayd gabar isku darsatay arrimo dhowr ah: waxay ahayd deeqsiyad, xaliimad dabeecad wanaagsan, waxay ahayd qof caqli badan oo garanaysa xuquuqda martidu ku leedahay, waxay ahayd wadaad Ilaahay barakeeyay dhan walbaba. Ilaahow u dambi dhaaf iyada iyo waaridkeedba, aamiin.

Wiilka magaciisa waxaa la dhihi jiray Cabdinaasir Kalcadoodi. Cabdinaasir waxaa loogu magac daray tog wayn oo ku dhex yaallay buurta Geeldoora loo yaqaan. Togga waxaan dagganayn muddo ama cabbaar baan ku nasannay intaannaan u dhaadhicin Laasqoray.

Inta aanan tilmaamin mujaahidiintii Xamar joogay iyo waxay qaban jireen aan bidhaamiyo waxay sameeyeen culumadii qaadatay manhajkii loo baxshay Salafiya Jadiidiya oo aan markaas ka hor la aqoon.

Markii raggii loo kala diray qabiilooyinkoodii ayaa waxaa ka faa’iidaystay qoladii u dhaga nuglaatay amarkii Sucuudigu bixiyay oo ahaa in jihaadkii dhammaaday.

Waxay isbaaro u dhigteen raggii oo habqan ah ama lasoo jabiyay. Waxaa lagu yiri noo kaalaya anagaa idiin hayna Manhaj fiican oo aad ku illowdaan wixii Al-Itixaad idinku faleen. Nimankaas idinku yiri qabiilooyinkiinnii ku noqda, markii horana aan khayrka lahayn oo xisbiyada iyo tacasubka uu ku dhisnaa manhajkoodu Ilaahay baa idinka soo badbaadiyay oo markii horaba baadil bay ku socdeen. Noo kaalaya annaga. Xoogow dhaqaale ahna waa loo qaybiyay.

Markii balo dhacdo waa la kala baxaa, waxaa markiiba is dhiibay intii jilicsanayd xagga Manhajka iyo xagga dhaqaala u xilashada intaba. Waxaa meel lagu aruursaday dhalinyaro aan yarayn. Waxaa loo furay duruus mukathafa ah ama culus oo looga dhaqayo wixii Al-Itixaad muddo ku gurayeen.

Waxaa la dajiyay meelo khaas ah. Waxaa loo sameeyay maamul iyo xaafiisyo. Waxaa loo raadiyay dhaqaale lagu hanto raggaan sida fudud loo helay. Waxaa loo raadiyay manhaj ka duwan kii Al-Itixaad. Waxaa loo qaylo dhaansaday waddammada Sucuudigu waayeelka u yahay hawshaan oo kalana dhaqaalaha ku bixiya.

Maalin baa ayaa waxaa i marti qaaday rag aan garanayo oo aan furinta ku wada jirnay oo kamid ahaa raggii soo firxaday oo ay gacanta ku dhigeen Salafiya Jadiidiyah. Waxaa la igeeyay guri ku yaalla Bakaaraha. Waxaan ahayn rag koox ah. Waxaa naloo martiqaaday si wanaagsan. Waxaa na loo soo bandhigay manhajkii Salafiya Jadiidiyah.

Waxaa martiqaadkaas noogu yeeray nin lagu magacaabo Sahal Xaraare Xirsi oo kamid  ahaa raggii ugu firfircoonaa dagaalyahannadii Al-Itixaad Al-Islaami. Wuxuu ahaa nin aan jeclaa dhaqankiisa, xagga diinta iyo xagga akhlaaqda intaba, waxaan ahayn saaxiib, Sahal kaligi ma ahayn ee waxaa weheliyay culumo fara badan oo inta badan aan garanayo oo ay isku manhaj noqdeen.

Waxaan dhagaystay warkiisii, waxaan ka qaatay wixii khayr ahaa, waxaan ka tagay wixii shar ahaa. Waxaan ka tagay waxaa kamid ah in aan ka diiday in aan kamid noqdo Salafiya Jadiidiyah. Waxaan kaloo ka tagay in walaalku yiri, “Waxaa Al-Itixaad ka baxay reer hebel iyo reer hebel ee ka soo bax adiguna oo ku dayo qabiilooyinkaas markay arkeen khiyaamada Al-Itixaad kusoo biiray walaalahaan Salafiyiinta ah.” Wuxuu tilmaamay laba qabiil oo midna Hawiye yahay midna Daarood yahay.

Itixaadkii jabay ragga ugu yeerayay manhajka Salafiya Jadiidiyah waxaa madax u ahaa ninka lagu magacaabo Cabdala Diiriye Abti-Doon iyo Axmed Daahir Aways. Shuyuukhda waagaas ku qanacday manhajkaas oo dabada ka riixaysayna waxaa kamid ahaa Shiikh Cabdiqaadir Cukaasha.

Shiikh Cukaasha waxaa waagaas saldhig u ahayd Geeska Afrika gaar ahaan Nayroobi. halkaasuuna ka maalgalin jiray manhajka isaga ah. Markuu u baahdana wuxuu imaan jiray Xamar iyo meeshuu u arko in uu dacwadiisa ka wadi karo. Walaalayaal waxaad xasuusataan Shiikh Cukaasha in uu kamid ahaa culumadii jihaadka nagu qalqaalisay ama nagu maalgalin jirtay oo mar walbana ka digi jirtay in laga gaabiyo jihaadka. Waxaa isbaddalku yimid markii Sucuudigu is baddalay, Maraykan kuna yiri jihaadkii xaqqa ahaa wuu dhammaaday ee haloo jeesto jihaadka wayn oo ah In irhaabka la qabqabto.

Haddaad dhuuxdaan qormooyinkaan waxaa kuu soo bixi in ay isla shaqaynayeen labada Salafi, waa Salafiya Jadiidiyah iyo Ictisaam Isdhiibay. Raxanwayntu waxay ku maahmaahdaa: lan waalanna lohoow lan reereebana lohow. Soo ma aragtid? Waxaad mooddaa in lagu heshiiyay waan kala diraynaa, hubkana waan ka dhigaynaa, waxaan leennahay ku noqda qabiilooyinkiinnii, ciddii diidda arrinkaas oo hubka dhigi wayda qabiilkana ku noqon wayda adinku ugu yeera magacaan cusub iyo barnaamijkaan cusub, kadibna ula gala qabaa’ilooyinkii ay ka dhasheen hubkana ka dhiga, sidii bayna noqotay.

Ergaygii Al-Itixaad noo soo direen wuxuu amar ku bixiyay in nin walbaa qabiilkiisii ku laabto isuna dhiibo asagoo fara bannaan, afkiisana aan laga maqal jihaad dambe.

Dadkii markay kala yaaceen waxaa isbaaro u dhigtay madaxdii Al-Itixaad qaar ka mid ah oo sheeganaya in ay manhajkoodii baddaleen. Markii dhalinyaro ku kadsoontay warkoodii ay raacdayna waxay ula galeen qabiilkii ergaygu nagu yiri aada, hubkiina waa laga dhigay. Hal meel ah ayay wax u wada wadeen. Salafiya Jadiidiyah ninkii aqoon u leh wuu yaqaannaa. Waxay ku dhisanyihiin qabiil iyo tacasub aan qarsoonayn.

Fiiro Gaar ah: Tusaale kale aan idin siiyo. Raggii qabiilkoodii markiiba galay oo hubkii xooray looguma yeerin Salafiya Jadiidiyah, ayagu amarkii bay qaateen la rabay in uu fulo. Waxaa Salafiya Jadiidiyah loogu yeeray raggii Xamar soo galay ayagoo hubkoodii wata oo rabay in ay la dagaallamaan Isbahaysatadii Maraykanku hoggaaminayay.

Rag badan ayaa ku baraarugay waxa loo dhoodhoobay ama loo qariyay oo markii dambe ay u caddaatay in ay tahay inxiraaf diin ah. Abtidoon wuxuu ragga ku lahaa ka kaalaya nimankaan xisbiga ah oo dadkii kooxkooxda ka dhigaya. Wuxuu kaloo diinta uga meel dayay in ay xaaraam tahay in xisbi xisbi la noqdo ama maamulo la samaysto iyo koox heblo.

Waxaa soo baxday markiiba khiyaamadiisii iyo qurunkuu marada noo saaray iyo qabiilkii ay kilkilaha ku wateen oo raggii waxaa lagu shubay qabiilooyinkoodii hubkiina waa laga dhigay. Waa tii Itixaadka oo khiyaamo ku jirto. Itixaadkuse nooma qarin qalab ka-dhigidda iyo qabiil aadista. Itixaadna intaasuu watay lakiin waxaa ka hadal dhawaa Salafiya Jadiidiyah, markii dambana waxaa caddaatay in ay isku meel wax u wadaan laakiin ay kala qaadeen waddooyin kala nooc ah oo dadka lagu khaldayo ama jihaadka looga soo horjeedo.

Waxaan dul istaagi doonaa haddii uu Allaah idmo qaabkii ay walaalaha Xamar dagaalka uga qaybqaadanayeen, iyo cidda culumada u ahayd oo ay ka amarqaadanayeen. Waxaan kaloo wax ka tilmaami doonaa junuudda dagaalka ku jirtay iyo meelahay ka kala yimaadeen. Waxaan kaloo wax ka sheegi doonaa nihaayadii dagaalka iyo meeshay ku dambayn doonaan Isbahaysatadii Maraykanku hoggaaminayay.

Baaraka-llaahu fiikum, aan xoogaw nasanno kadibna waxaan gali doonaa marxalad kale inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 24aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 24aad. Waxaan kala tagnay ayadoo Xamar ay ka socdaan dagaallo faraha looga gubtay oo ka dhexeeya Muslimiinta oo aan midaysnayn iyo gaalo isa soo bahaysatay oo midaysan. Gaaladu waxay ka amarqaadanayeen hal nin oo aan magiciisa ku sheegnay Haw. Muslimiintana waxaa matalayay oo shaashadda saarnaa Jeneraal Maxamed Faarax Caydiid. Jananka waxaa ka amarqaadanayey dad aan badnayn oo kusoo raacay qabiil, markii dambana sii kala jabay oo ayagiiba is ugaarsaday iskaba daa in ay saf wada galaane.

Ikhwaanii dagaalka waxaa ku jiray Muslimiin fara badan oo dibad iyo daakhilba ka yimid ama haddaan si kale u dhaho Muslimiin Soomaali ah iyo kuwo aan Soomaali ahayn intaba. Waxaa dagaalka ka qaybqaadanayay ayagoo caraysan walaalihii Bari lagusoo kala diray.

Waxay yimaadeen Xamar oo aysan jirin meel cag la dhigo oo bannaan oo ay buux dhaafiyeen gaalo iyo mooryaan qolo waliba dhankeeda dadka u dhibayso. Gaalada iyo mooryaanta waxaa ka dhexeeyay dagaal xiniinyo taabad ah. Waxaa ku dhex jira ama magaalada joogay dad wanaagsan oo ayagu raba in ay gaalada la dagaallamaan laakiin shaki ka galay qaabka raayada ay ka hoos dagaallamayaan, dhibkana waxaa keenay waxaan jirin tayaar diineed oo nidaamsan oo dagaalka ku jiray.

Waxa dagaalamayaa oo adduunwaynuhu arkaa waa Maxamed Faarax Caydiid. Ninkaasna in ay saf la galaan shubhaa ka gashay Muslimiintii is xilqaami lahayd. Waxaa kaloo shubho la galiyey dagaalka  isbahaysatadaan Maraykanku wato in uusan bannaanayn, maxaa yeelay waxay u yimaadeen maslaxadda ummadda Soomaaliyeed, sidaasaa culumo qabtay!

Waxaa magaalada Xamar ka ag dhawaa ama joogay Shiikh Shariif Cabdinuur (xafidahu-llaah). Waxaa u tagay dhalinyaro jihaad-doon ah. Waxay ku yiraahdeen, “Waxaan rabnaa in aan la dagaalanno gaaladaan kusoo duushay ama qabsatay dhulkii Muslimiinta dadkiina gumaadaysa, qaab aan ula dagaalno ma garanayno oo waxaa dagaalka ku jira Soomaali fara badan oo aan diin u dagaallamayn. Waxaa dhanka Soomaalida dagaalka hoggaaminaya Maxamed Faarax Caydiid. Ninkaasna amar kama qaadan karno oo nin diin u dagaallamaya ma aha. Nala tali Shiikhunaa al-faadil.” Wuxuu u iItooday Shiikhu in ay bannaan tahay in lala dagaallamo isbahaysatada uu hoggaaminayo Jenaraal Haw. Wuxuuna siiyay talooyin wax ku ool ah.

Waxaa ka mid ahaa talooyinkii shiiikha: “U gala dagaalka jamaaco iyo fardiba, gaalada isa soo bahaysatay ku dila meeshaad ku aragtaan, ku dagaallama waxaad awooddaan, kii dhagax tuuri kara, kii madfac ridi kara intaba.” Waxaa la galay dagaalkii, waxaa la isu qaybiyay koox koox, qolo walbaa waxay awoodday ayay ku dagaalantay, dagaalkana ayaga kaligood ayaa furinta gali jiray oo kama ay dhex dagaallami jirin Soomaalidii Caydiid hoggaaminayay.

Waxaa yool laga dhigtay Maraykanka, lamase dhaafi jirin gaal daggan haddii la arko. Waxaa kadeedmay Maraykankii oo meeshuu galaba waa looga daba galay. Waxaa dhici jirtay baabuur badan oo kolonyo ku jirta in kan dhexda ku jiraa yahay Maraykan. Asagoo dhexda ku jira ayaa haddana Ilaahay fadligiisa waxaa lagu qarxin jiray meeshuu marayo. Waxaa ku dhacay Maraykan car soco magaalada dhexdeeda oo nabad gal.

Saldhigga ugu wayn ee uu ku lahaa magaalada dhexdeeda waxay ahayd kulliyaddii Jaalle Siyaad. Wuxuu meel walba iska dhigay ciidan Carbeed ama Afrikaan si aan asaga loogu soo dhawaan godadna intuu qotay ayuu dhulka hoostiisa ku dhuuntay. Asagoo meeshiisa dhabbacan ayaa lagu qarxin jiray bambooyinka wax gumaada oo takbiirtu la socoto.

Ciidamadii Maraykanku waxay gaareen in ay dhufeysyadoodii ku dhex kaadiyaan waxna ku dhex cunaan oo haddana ay seexdaan.

ألله أكبر ولله العزة

Walaalihii mujaahidiinta ahaa waxay isku dhex wadeen dagaal caniif ah iyo tababbar degdeg ah. Qofka maalmo gudahood ayaa waxaa la tusayaa qaabka wax loo halaago iyo tabaha la adeegsanayo, kadibna asagaa howshiisa wadan jiray.

Waxaa la helay cudud milatari oo aan is dhimayn, maxaa yeelay kii shihiida waxaa baddalaya booskiisii mid diyaarsan oo tababbaran howshana meesheedii kasii wadaya. Waxaa cabaad afka labadi yeeray Axbaashtii Muslimiinta sheeganaysay ee Maraykanku soo kiraystay, waxaa ku dhacday qaarkood ama intoodii badnayd dharbaaxo ay salka dhulka ku dhiftaan.

Tusaale ahaan kuwii tima-jilicda ahaa ama Eeshiyaanka markii hore way iswaaleen oo dad badan ayay gumaadeen, inta loo ballamay ayaa gamta loo taagay wixii ka harayna meel baa lagu kuusay oo madaxay soo bixin waayeen. Ergo ayey soo dirsadeen, waxay dheheen  walaalayaalow nadaaya waan idin daynaynaaye, waxaan nahay dad Muslimiin ah oo xoog lagu keenay xoogaw nacfi ahna u xishay, waxaana ballan qaadaynaa in aanan idin taaban.

Waxay codsadeen markaad camaliyaadka fulinaysaan hubka soo qarsada oo baabuurta dhexdeeda dhigta qoryaha iyo wixii lamid ah oo aad dagaalka ku galaysaan annaguna waan idinka wareegaynaa. Sidaasaa lagu heshiiyay ballantiina ma aysan jabin oo ayagaaba dani ugu jirtay mar haddii dilkii laga daayay.

Inta kontorool ah waxaa joogay dowladaha Muslimiinta sheeganayay oo u badnaa kuwaas aan ku xusay magacooda kor. Ayagii  iyo mujaahidiintii baa heshiiyay oo waxay soo gudbiyaan wax kasta oo Maraykan col u ah, ama la dagaallamaya, ama wadaad ha ahaado ama Soomaali kale ha ahaado. Waxaa fududaatay in la gaaro saldhigyadiisii iyo meelihii muhiimka u ahayd.

Waxaa la garaaci jiray ayraboorka saacaddii la doono khaasatan saqda dhexe habeenkii. Waxaa la gubi jiray dabbaabaadkiisii oo ku dhex jira kuwii murtaziqada ama calooshood u shaqaystayaashii. Waxaa loogu galay meel kasta oo ay gabbaad ka dhigan lahaayeen. Waxaa hub noo ahaa hubkooda, waxaa daawo noo ahaa daawadooda, dhaqaalahayagu wuxuu ku tiirsanaa qaniimadaan ka helno.

Intaasna waxaa noo dheeraa guryahayagii ayaan joognay oo safar kuma aanan imaan sidiisa, dhulkana waan naqaan iyo dhismayaasha magaalada ku dhexyaala oo ayagu ma yaqaannaan wax ka horreeya iyo waxa ka dambeeya.

Waxaa asaguna dagaal kula jira gaalada Maxamed Faarax Caydiid, wuxuu dagaalka galiyay ciidammadii uu ku qabsaday Xamar oo ku dagaallamayay hab qabiil, waxay dagaallameen dagaal gobeed oo ka wanaagsan kii ay Soomaalida la galeen. Waxay ku tababbarteen ama aad u yaqaanneen qaabka magaalada loogu dagaallamo. Waxay ku shiish-barteen oo soo laayeen Soomaali fara badan. Waxay ku naxdin gooyeen dhimashadii faraha badnayd iyo maydkii ay arki jreen.

Waxaa soo caanbaxday oo caalamkoo dhan ku faaftay in Caydiid iyo ciidammadiisii jabiyeen gaaladii isa soo bahaysatay, waxaa shaashadaha caalamka lasoo saaray Soomaalidii Xamar ka dagaallamaysay oo Maraykanka iyo xulufadiisii hilibkoodii cunaya, waxaa la daawaday diyaarado Maraykan ah oo hawada ku gubanaya, waxaa jabay oo warbaahintu sheegtay ciidammadii Maraykanka magaca gaarka ah u lahaa (Raanjaris).

Raanjarisku ma rootiyaa,
Shacabkii yaaba raamsadee?

Waxaa la hubaa in shacabka Muqdisho uu yahay shacab diin jecel, dagaalyahan ah, hadduu helo wax xaqa ku hoggaamiya.

خياركم في الجاهلية خياركم في الإسلام إذا فقهوا

Walaalayaal Maraykan iyo xulufadiisii waxaa isugu tagay oo jabiyay illaa uu dalka ka baxay shacabkii reer Muqdisho oo wata culumadoodii. Waxaana dagaalka hoggaaminayay caalimka wayn Shiikh Shariif Cabdinuur (xafidahu-llaahu). Wuxuu ka diyaariyay muxaadarooyin fara badan. Waxaan ka xasuustaa:

لَا مَرْحَبًا بِهِمْ ۚ إِنَّهُمْ صَالُو النَّارِ

Waxaan Ilaahay uga rajaynayaa dhalinyaradii waagaas ku dagaallamaysay magaca qabiilka ama uu dagaal-galinayay Caydiid oo la dagaallamay kufaartii isa soo bahaysatay oo u diiday in ay nastaan illaa ay ka baxaan dhulka Soomaaliya, in Ilaahay xaqa tuso oo ay noqdaan kuwo u dagaallama in Ilaahay kalimadiisu kor noqoto. Waxaanna rajaynayaa in maantay kuwo badan oo ayagii kamid ah ay safka mujaahidiinta ku jiraan.

Waxaa qarsoonaa quwadda aan ka sheekeeyay oo ahayd mujaahidiintii ka dagaallamaysay Muqdisho, waxaana u sabab ahaa arrimo dhawr ah:

  1. Waxay iska ilaalinayeen Soomaalida ay dhufayska ku wada jiraan oo hadday ogaadaan in Ikhwaankii meesha ka dagaallamayo ayagaaba lagu jihaadayaa oo waxaa u siman mooryaanta in ay gaal dilaan iyo in ay mid Ikhwaan ah dilaan. Waxaaba laga yaabaa in culumada soo jireenka ahayd ee Soomaalidu ay lahaan jirtay sida Suufiyada iyo wixi la mida, in ay u fatwoodaan dhalinyaradooda: dila nimankaas sarwaalka gaaban. Ninkii hal nin oo ayaga kamid ah dilaa wuxuu helayaa ajar dhan in uu dilay kun gaal.
  2. Arrinta labaad waxay tahay uma ay baahnayn iclaam iyo cid sheegsheegta. Waxay u dagaallamayeen Allaah dartii Allana waa ogaa waxay samaynayaan wuuna uga abaalgudi inshaa Allaah.

Xamar waan joognay, ninkii joogay oo baraarugsanaa wuxuu ogyahay quwaddii Maraykanku ka cararay ama irhaabka ku riday oo uu la gaari waayay ujeeddadiisii in ay ahayd rag xaq ku dagaallamayay oo meesha soo galay asaguna wuu ogaaday in talo faraha ka baxday oo ay yimaadeen Mujaahidiin Muhaajiriin ahayd oo caalamka ka yimid.

Markuu yaqiinsaday Shabaabul Caalam in ay dagaalka ku jiraan oo mukhaabaraadkiisii arrintaas usoo gudbiyeen ayuu cagaha wax ka dayay. Ileyn dagaalku hadduu sii socdo waxaa soo badanaya dagaalyahannada aysan jirin meel celinaysa bi’idni-llaahi.

Waxaa mujaahidiinta u fududeeyay imaatinkooda Soomaaliya Maraykanka oo jabiyay albaabkii Soomaaliya laga soo gali jiray oo lahaa halka irrid oo laga kantaroolo, oo waxaa furmay cirka, dhulka iyo badda intaba.

وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ ۖ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ

Asaga Maraykan ah ayaa jabiyay albaabka, wuxuu is lahaa dadkaan Muslimiinta ah dawladdooda burburi markay kala yaacaanna qabso dhulkooda, kadibna kitaabkooda bidixda ka sii! Qoladuu burburiyayna Ilaahay baa naga dulqaaday asagiina waan ku darnay Maraykan ahaa. Allaa mahad leh awel iyo aakhirba. Waxaan sugaynaa dowlad Islaam ah waana helaynaa inshaa Allaahu tacaalaa.

Walaalayaal waxaan wax ka xusi doonaa dagaalyahannadii Ilaahay gacmahooda ku jabiyay xulufadii Maraykanku hoggaaminayay. Soomaalida waxaan ka xusi shahiid Shiikh Cumar Dheere (taqabbalahu-llaahu). Cumar Dheere wuxuu ahaa maskaxdii ka dambaysay infijaaraadkii lagu dhammeeyay shayaadiintii isa soo bahaysatay iyo tabo fara badan oo milatari oo laga dhaxlay jazaahullaahu khayran wa taqabbalahu-llaahu.

Ninka labaad waa Shiikh Mahad Karataay (xafidahu-llaahu). Mahad waa nin aan dheerayn oo aan lahayn hilib cusleeya (intaan ka ogaa), wuxuu isku qarin karaa meelo aysan isku qarin karin ragga cayilan ee jihaad-diidka ah dhanka kalena aan tababbarka qabin. Mahad wuxuu yaqaannaa karatayga ama qaalma-rogadka. Waa nin dagaallami kara asagoon hub wadan loona tababbaray arrintaas waana laga faa‘iidaystay oo dad badan ayuu wax baray.

Waxaan wax yar ka sheegayaa walaalihii muhaajiriinta ahaa ama dagaalyahannadii lagu diirsaday.

Waxaa kamid ahaa: Shahiid Abuu Xamsa Al-Masri (taqabbalahu-llaahu). Waxaa kaloo kamid ahaa Shahiid Abuu Xafsah (taqabbalahu-llaahu). Raggaan muhaajiriinta ah waa ragga gaaladu markay ogaadaan meel ay soo galeen aysan sii fadhin karin. Waa raggii Ruush oo ahaa quwaddii adduunka ku amar taglayn jirtay barqadii ka xorreeyay Ardu Shuhadaa.

Reer Xamarka waxaa lagu xasuustaa la dagaalanka gaalada, ama ha ahaado mid cad ama ha ahaado mid madow. Waxaana tusaale inoogu filan, Talyaanigii waa iska xoreeyeen, Maraykan  iyo xulufadiisii waa iska xoreeyeen, Xabashi iyo xulufadeedii waa iska xoreeyeen, balaayo madaw oo isa soo bahaysatay waxay qarka u saaran tahay in ay kabahooda ka cararaan waxay wataanna laga qaniimaysto bi’idni-llaahi.

Waxaan rajaynayaa in aan taariikhdaas wanaagsan ee diiwaanka idiin gashay reer Muqdishow in aan la illaawin ama la hilmaamin oo gaaladaan nagu soo gardarrootay oo aan garanayn cidda aad tihiin la iska dhiciyo oo afka ciidda loo daro. Yaan loo kala harin ee muujiya gobannimadiinnii iyo gaalo-nacaybkiinnii iyo gobannimodoonkiinnii. Haka yeelina adinkoo nool in gaalo gabdhihiinna xijaabka ka qaadaan ama ay masaajiddiinna bakhaaro ka dhigtaan ama ay idin dullaystaan oo aad ayaga u ahaataan jaawaasiis iyo wixi la mida. Hala sabro guusha waxaa la gaaraa marka la dhibtoodo. Dhibkana waxaa ka dambeeya wanaag, wanaagna lama gaaro illaa la is imtixaamo. Ilaahay wuxuu leeyahay:

أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ

Balaa yaa Rabbi! Waxaa ii muuqda in ay soo dhawaatay nihaayatul muctadiin. Waxaa ii muuqda in ay soo dhawaatay iqaamatu Imaaratul Islaamiya. Waxaan ku raaxaysanayaa midowga Muslimiinta. Waxaan ku raaxaysanayaa madmadowgii meesha ka baxay iyo muctadiinta halaagsami doonta inshaa Allaahu tacaalaa. Walaalayaal muddo kadib waxaan ka tagaynaa Xamar oo waxaan aadaynaa xaggaa iyo Itoobiya walaalihii jiray ama ka jihaadayay.

Waxaa Xamar ka bixi jiray dhalinyaro fara badan oo jihaad-doon ah markay ka adkaadeen Maraykan iyo xulufadiisii, aniguse waxaan ka tagay Xamar oo jihaadku ka socdo iyo mujaahidiinta oo intay dagaalka fahmeen ku raaxaysanaya dabargoynta doofaarrada dulmiga ku yimid dalkayaga.

Agagaarka Xamar waxaa ka hirgalay imaarad yar oo Islaami ah, waxaana saldhig looga dhigay Marka iyo meelo lamid ah. Mucaskarka ama imaarada Marka ka dhisnayd waxay xiriir la lahayd Mujaahidiinta meel kasta oo ay joogaan, sida Gado iyo Itoobiya. Waxay diri jireen ciidan gurmad ah marka loo baahdo, waxay ka warqabeen xaaladda ay ku suganyihiin mujaahidiintu, waxay wadeen dacwo aad looga faa’iidaystay.

Waxaa isoo gaartay arrin u baahan in la hubiyo sanadkeeda ama xaqiiqadeeda. Waxaana u daynayaa qofkii dhacdadaas wax ka ogaa, waxayna ahayd: Markii uu dhacay dagaalkii ehliga ahaa ee Xamar 1991dii oo dadkii ay jabsadeen bakhaarradii dowladdii laga xoogga roonaaday ay hubka ku kaydin jirtay, oo qof waliba qaatay qaybtiisa, ayaa dhalinyaro waxay u tageen Shiikh Maxamed Nuur Qawi, oo markaas Xamar joogay.

Waxay dheheen shiikhunal faadil waxaa dhacay waxaad arkayso! Ma qaadannaa hubka qaybtayada? Wuxuu yiri, “Maya! Maya! Ka fogaada waa fitno dhacday, guryihiinna gala iyo meeshii aad kaga badbaadi kartaan.” Dhalinyaradii ama wadaaddadii duruuftu waxay ku kalliftay in ay qaataan hubka intay heli kareen oo waa kuwa Maraykan iyo xulufadiisii ka xorreeyay waddanka. Waxay kaloo sameeyeen mucaskar ay ku tababbartaan iskuna difaacaan haddii naftooda iyo dumarkooda loo soo dhigto.

Muddaa kasoo wareegtay. Shiikhu wuxuu dagganaa Kaaraan. Wuxuu ahaa nin aan Soomaalida ku dhaqan ahayn oo haddana waayeel ah,  wuxuu ku hadli jiray ama dadka wax ku bari jiray luuqadda Carabiga.

Habeen ama maalin baa waxaa usoo dhacay jirridii ama mooryaantii. Dhib ayaa loo gaystay asaga iyo ehelkiisiiba, waxaa qaylo loo soo diray mujaahidiintii reer Marko, way soo gurmadeen, waxay u yimaadeen Shiikhii oo shayaadiini ay miranayso ama dhufays ugu jiraan. Way ka difaaceen mooryantii waxayna u rarteen asaga iyo qoyskiisiiba Marka. Meel baa la dajiyay ammaan ah oo rag horay ugu jihaadeen dhiiggoodiina ku bixiyeen maalkoodiina ku bixiyeen haddana dhufays ugu jira wixii kusoo xadgudba.

Shiikhii mudduu nastay, nasiino kadib ayaa la yiri shiikhunal faadil ka warran haddaan hubka bannaanka daadsan wax ka qaadanno? Wuxuu yiri waa bannaan tahay in la qaato oo la iska dhiciyo xaaraamiyiintaan ama tuugtaan Ilaahay aan aqoon oo aan cidna badbaadinayn!

Warkaasu haddii uu run yahayna waxaan rajaynayaa in lasoo xaqiijin doono haddii uusan sax ahaynna waxaan rajaynayaa in la waayi doono cid rumaysa. Waxaanse anigu maqlay in sidaas wax u dheceen aniguse aanan joogin meeshii wax ka dheceen ama aanan goobjoog ahayn.

Ikhwaanii waxaan aadi doonaa xaggaas iyo Itoobiya wixii hadda ka dambeeya, waxaan walaalaha meesha hoose ama tacliiqaadka wax kusoo qora ka codsanayaa in ay noogu raaxeeyaan siday waagii Maraykanka u dilleeyeen iyo qaabkay ula diriri jireen intaba.

Waxaan leeyahay jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin, wa taqabbala-llaahu shuhadaa’akum.

Waxaan gali doonaa safar dheer oo aannaan aqoon dhulkiisa, waxaa aad u yar in laga badbaado dil ama dhac oo waddadu waxay u baahantahay in aad ku marto qaab xeeladaysan, maxaa yeelay ma mari kartid adoon hubaysnayn oo kaligaa ah, kaligaana isma difaaci kartid.

Waxaa la idinka rabaa qaabkii aan ku gaari lahayn Itoobiya dhexdeeda annagoo fara bannaan bulshadaan waalatayna aan uga nabadgali lahayn.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 25aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 25aad. Walaalayaal waxaan isku ogayn in talo la isoo siiyo ilayn waxaan rabaa in aan aado dhul aannan aqoon waddooyinka loo maro iyo la dhaqanka dadka toona. Waxaa kaloo jiray cabsi aad u ballaaran oo waddanka ka jirtay. Illaa iyo hadda ma hayo cid igu tiri qaado taladaas oo waxaad martaa wadda hebla. Intaas ka badan idinma sugi karo oo waan dhaqaaqay anoo Ilaahay talo saaranaya waxaan heli karay oo xeelad ahna diyaarsaday. Allaahul Mustacaan.

Waxaan soo xuuraamay ama soo raadiyey qaabka looga baxo Xamar oo loo aado gobollada Waqooyi Galbeed. Waan soo helay, waxaan isu diyaariyey safar khatartiisa leh. sidaad ogtihiin waxaa dhacay ama dadka dhexmaray dagaal aan la is badbaadinayn oo qofba qofka kale ka aargoosanayo.

Dadku ayagoo sidaas isu dilaya ayey haddana is dhex mari jireen oo waxaa samaysmay kooxo dadka dhexdiisa ka ganacsada oo ayagu qofka naftiisa dammaanad qaadaya illaa uu ka tago gobolkuu rabay, qofkana waxaa laga qaadayaa lacag fiican oo uu naftiisa ku badbaadiyo. Kooxdaas magaceeda waxaa la dhihi jiray Mukulaal Madow, ciday wataanna waa lasii dayn jiray oo lama dili jirin lamana dhici jirin.

Xuduudaha waa la kala leeyahay oo qola walba awooddeedu meel ayey ku eg tahay. Bakaaraha illaa iyo Baladwayne waxaa Mukulaal Madow ka ahaa Gaaljecel. Waxaan Bakaaraha ka raacay gaari ay mas’uul ka yihiin rag Gaaljecel ah. Waxaan u dhaqaaqnay dhankaas iyo Waddadii Afgooye. Markaan Wanlawayn marayno ayaan waxaan u leexannay dhankaas iyo Jawhar xaggeeda. Waxaan soconnay saacado badan intaasna waddo lama hayo oo waxaa la marayaa dhul qaxar ah ama dhib badan.

Casarkii markay ahayd ayaan waxaan nimid meel matoor ka mudan yahay ama riigga xooluhu ka cabbaan. Darawalkii gaariga wax yar buu meeshii ku hakaday oo dadka qaarkii ayaa dalbaday in meesha shaah laga cabbo.

Wax yar ka dib waxaan aragnay dhalinyaro gees u baxday oo afka isku haysa qoryana wadata, shaki ayaa galay darawalkii gaariga wuxuuna dadkii ku amray in ay baabuurka fuulaan. Markii aan dhaqaaqi lahayn ayey dhalinyaradii gaarigii hortiisa la istaageen qoryo, waxaa la galay xiwaar dheer, aakhirkiina waxay ku dhammaatay in nalasii daayo dhib nama soo gaarin waxaanse galnay khatar.

Akhristayaalow dhib badan kadib waxaan Baladwayne kasoo galnay dhanka qorraxdu u dhacdo, waa caksiga meeshii aan kasoo gali lahayn haddaan nabadgalyo haysanno, oo Baladwayne marka Xamar laga tago waxaa laga soo galaa dhanka qorraxdu ka soo baxdo. Intaasna waddo ma aannan haynee waxaan maraynay dhul qardajeex ah. Bal qiyaasa dhibaatada dadkaas haysatay iyo nabadgalyo la’aanta ka jirtay meeshaas.

Waxaan gaaray anoo nabad qaba magaalada Hargaysa ee gobolka Waqooyi Bari. Waxaan soo maray oo Ilaahay iga soo badbaadiyay gobollo badan oo Mukulaal Madow ay dadka dhiiggooda iyo naftoodaba ka ganacsato, wax la hadlayana aadan arkay ama iska dhicinaya oo leh war dadka dhibka ka daaya. Waxaaba laga yaabaa in odayaasha reerku biil ka saaran yihiin ama ay biilaan Mukulaal Madowdu, oo haddii ciddu la hadli lahayd waxaa laga baqayaa qabiilkiisa ama nabaddoonkiisa ama shiikhiisa oo ku og arrimahaan waana shaqo loo diray.

Hargaysa waa meel xoogoow xasiloon waxaase ka muuqanaya burburkii ka dhashay dagaalkii ay la galeen dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Waxaa ka muuqanaya burbur aad u ballaaran dhanka dhismaha, dhanka gaadiidka, dhanka waddooyinka. Ma jirin meel u caymatay oo badbaadday. xataa waxaa burbursanaa masaajiddii iska daa meel kalee.

Waxaa billow ah nolosha magaalada, waxaa la billaabay in la dhiso meelaha daruuriga u ah bulshada, sida masaajidda, dukaammada yar yar, maqaaxiyaha, hoteellada iyo wixi la mida. Waa magaalo caraysan oo looga soo duulay Koonfurta Soomaaliya siday ayaga la tahay. Ma maqli karaan qof Koonfur ka yimid, waxay u yaqaannaan dadka Koonfurta ka yimid Wanlawayn ama Faqash!

Maalin baan khatar galay maalmihii ugu horreeyey ee aan tagay Hargaysa sababtuna waxay ahayd, waxaan wax ka gatay dukaan, waxaan ku iri ninkii badeecadda iibinayey waa meeqa sheygaan? Ninkii dukaanka gadanayay intuu wax walba dhulka dhigay ayuu kor ii fiiriyay! Hadal kululna iigu yiri, “Waa miiqa? Waar orod naga tag waxba kaa gadan maynee.”

Waqooyi marka qofku qiimaha sheyga waydiinayo wuxuu dhahaa, “Waa imisa?” Waan sigtay waxse ima gaarin aan ka ahayn canaan waayeel, mar dambana afkayga lagama maqal, “Waa miiqa?” Markaan wax gato waxaan dhihi jiray, “Waar waa imisa?”

Magaalada waxaa ka jiray dacwo laba nooc ah, mid waa tii soo jireenka ahayd ama wadaaddadii hore oo ayagu dhowr nooc ah, sida Suufiyada, Waxdada, iyo niman Mumtadda loo yaqaan oo ayagu u dhisan sida hay’adaha oo kale, hoostana waxay ka wataan manhajkooda. Waxaa kaloo jiray tayaar aad u xoog badan oo waliba markaas la xiisaynayey oo dacwadana waday jihaadna ku jiray, waana nimankaan u socday anigu.

Magaaladu waxay xuduud la leedahay waddanka Itoobiya, Itoobiyana waa midda lagu jihaadayo oo dhexdeeda waxaa ka socda dagaallo faraha looga gubtay ama jihaad kulul. Waxaa jihaadka saldhig u ah oo howlihiisaa dhanka siyaasadda iyo dhanka dhaqaalahaba laga wadaa labo magaalo oo kala ah Hargaysa iyo Burco. Waxaa laga diraa gurmadka, waxaa laga diraa dhaqaalaha, waxaa la keenaa dhaawaca iyo bukaanka.

Waxaa ku diyaarsan mar walba dhalinyaro aad u qiiraysan ama jecel camalkaan iyo ehelkiisa, una huray naf iyo maalba. Waxaa magaalada soo buux dhaafiyay jawaasiis Itoobiyaan ah oo isku daya wax kasta oo camal ah oo jihaadka ku saabsan in ay ogaadaan si ay uga digtoonaadaan. Itoobiya waqtigaas asaga ah ma lahayn ciidan ku filan oo u ilaaliya xuduudbeenaadka ama ka hortaga dhalinyaradaan u jihaadaysa Kitaabka Allaah koryeeliddiisa.

Waxay awoodeen oo kaliya in ay wax soo xuuraamaan ama soo ogaadaan kadibna ay akhbaarta u gudbiyaan cidday khusayso. Itoobiya markaas ma lahayn awoodda ay hadda ku leedahay Hargaysa iyo dhammaan gobollada Waqooyi Galbeed ama kuwa Waqooyi Bari.

Waxaa u shaqayn jiray dad yar oo Soomaali ah. Waxaa loo yaqaannay dabaqoodhi ama koofiyad-dhuub. Waxaa kaloo u shaqayn jiray ama jawaasiis u ahaa wadaaddo inxiraafay oo markay cabbaar jihaadka ku jiraan ayay inta Itoobiyaanka u tagaan waxay dhihi jireen anigu waan kasoo baxay Al-Itixaad, adinkaan indinla shaqaynayaa, markaasuu dib noogu soo noqon jiray asagoo Itoobiya u shaqaynaya. Waxaa laga yaabaa in loo dhiibo ciidanka dhan ama madax looga dhigo guuto dhan jaasuuskaas ama munaafiqaas.

Marka dagaal dhaco waxaa laga yaabaa in dad yar ay gaaladu disho laakiin kuwaan nagu dhex jira ama ciidanka madaxda u ah ee jawaasiista ah ayaa laga yaabaa in ay dhabarka kaa toogtaan. Inta badan waxaa shahiidi jiray dadka madaxda ah ama qiimaha gaarka ah u leh jihaadka. Waxaa muddo kadib la ogaadaa munaafiq ama murtad ciidanka ku dhex jiray oo dhammeeyay dadkii waxtarka ahaa. Marka la ogaadana ama wuu baxsan jiray ama waa la khaarijin jiray. Lagdankaasaa naga dhexeeyay (ow masgab).

Culumadaas inxiraaftay waxaa loo yaqaannay magac ah: hebel waa is masgabay, macnaha eraygaas waxaa weeye: hebel waa is diiwaangaliyay, wuxuu noqday jaasuus. Nimankaasu waxay nagu hayeen haddana nagu hayaan Nebi Muxamedna (sallallaahu calayhi wasallam) ay ku hayeen dhib aan dhammaanayn illaa qiyaame ka dhaco oo dadka loo garnaqo.

Qofka aadaya furinta ama ka imaanayaa aad buu u taxaddari jiray, bixitaankiisa iyo soo galitaankiisa intaba. Howshaas waxaa u xilsaarnaa rag qaarna shihiideen oo Ilaahay naftoodii ka iibsadeen qaarna wali nool yihiin furintiina wali ku jira, Ilaahayna waxaan uga baryayaa in uu siiyo shahaado ay ku illaawaan dhibkay diintaan u soo mareen, aamiin. Raggaas waxaa ka mid ahaa Shiikh Axmed Aw Cabdi xafidahu-llaahu (Hargaysa) inkastoo aanan aad u hubin taariikhda aan Shiikha magaaladaas ku arkay. Waxaa kamid ahaa Shiikh Maxamed Maxamuud Nuur xafidahu-llaahu (Burca).

Mujaahidiintu inta badan waxay adeegsadaan lugtooda oo gaadiid ma haystaan. Haddii ay jiraan waxyaabo culus, sida hubka ama raashinka waxay ku rartaan dameerro ama geel, Intii ka dambaysay dagaalkii saldhiggii Qorra oo Maraykanka iyo xulufadiisu ay kusoo duuleen, waxaa la baddalay takhdiidkii oo ma jirto meel saldhig u ah mujaahidiinta. Waxaa loo sameeyay ama laga dhigay koox koox ama 30 illaa 40 ciidan ahba waa la isku daray oo waxaa la siiyay itijaah u gooni ah ayaga.

Wadaaddada magaalooyinka naga taakuleeyaa waxay adeegsadaan dad mucayin ah oo dhulyaqaan ah. Waxay baabuurta ka kiraystaan dad yar oo aammin ah. Waxay leeyihiin siyaasad u gaar ah ayaga, waxay leeyihiin sakuurati aad u heer sarreeya oo kii Itoobiyaanka ka qaalib noqday ama ka adkaaday. Waxay lahaayeen dhaqaale u gaar ah oo ay wax ku dabbaraan ama ay wax ku xalliyaan hadday wax is dabamaraan ama xumaadaan. Ma jirin dowlad taakulayn jirtay ama ay ku tiirsanaayeen marka laga reebo Al-Itixaad oo mar mar wax usoo tuura illayn magacoodaa la adeegsanayaa, waa Al-Itixaad.

Meel baa nalagu aruuriyay ama waxaa nala dajiyay hoteel annagoo ah koox jihaad-doon ah. Maalmo kadib ayaa waxaa naloo sheegay in aan bixi doonno muddo aan fogayn naloomase sheegin waqtiga aan baxayno. Saq dhexe annagoo hurudna ayaa nala kiciyay, waxaa nala saaray baabuur Toyoota ah, wuxuu na gaarsiiyay meel qoxooti daggan yihiin oo lagu magacaabo sidii la ii sheegay Obokor, isla habeennimadiiba lug baan kaga baxnay tuuladii oo looma baahna in ay na arkaan dadka tuulada daggan. Waxaan lugaynay intii habeenkii ka hartay. Markii waagii baryay oo aan tukannay ayaan xoogow sii soconnay. Qiyaastii siddeeddii subaxnimo markay ahayd ayaan geed hoosta ka galnay illaa qorraxdu ka dhacday ama ay aad u gaabatay.

Ma wadanno haba yaraatee wax hub ah. Waxaan lugtaas ku jirnay illaa aan u tagnay Mujaahidiintii oo habeenkiii oo dhanna waan soconnaa maalinkii oo dhanna dhufays baan ku jirnaa. Waxaan ciidankii u tagnay annagoo aan naf badani nagu jirin oo aad u daalan, cagihiina murxeen, bowdyihii is xoqeen, beerkii isku kaaya dhagay gaajo iyo daal dartiis.

Muddo yar ayaan ku illawnay dhibaatadii aan soo marnay o waxaan la qabsannay noloshii meesha ka jirtay. Waxaan dareennay cizzi iyo sharaf, waxaan barannay lugayntii iyo gaajadii, waxaan barannay in qofku qaato hubkiisa iyo raashinkiisa asagoon gaadiid raacin. Waxaan helnay oo dhex galnay bulsho Ilaahay ku xiran gaaladana aan ixtiraam u hayn. Waxaan dareennay arrintii ahayd immaa shahaado wa immaa nasri.

Walaalayaal meeshii aan imid waxaan ugu imid Mujaahidiin ka kala yimid daafaha Soomaaliya ama dhulka Soomaalidu dagto oo dhan. Tusaale ahaan waxay ka yimaadeen Koonfur, Waqooyi Bari, iyo gobollada dhexe. Khaasatan rag tababbaran ayaa waxay ka imaan jireen mucaskarkii Marka iyo mucaskarkii Luuq. Waxay kaloo ka imaan jireen Laascaanood, Burco, Hargaysa, iyo inta tuulo ka ag dhaw oo dhan.

Akhristow la socda waxa jihaadka wadaa waa Mujaahidiin Soomaaliyeed iyo Mujaahidiin muhaajiriin ah, waxaa magacooda la isticmaalayaa waa Al-Itixaad Al-Islaami. Waxaan soo marnay Al-Itixaad oo kala diray ciidammadii, quwaddii Xarakada iyo dawladdii Laasqoray ka jirtay, sidaan soo sheegnayna waxay dhalinyaradii Mujaahidiinta ahayd ku yiraahdeen hubka dhiga oo qabiilooyinkii aad ka dhalateen dib ugu noqda, jihaad dambena yaan la idinka maqlin, haddana waxay horboodayaan qola kasta oo jihaad ku jirta ama isticdaad, oo waxay leeyihiin annagaa maamulka idiin haynayna ee jihaadka wada magacayagana isticmaala!

Tusaale Marka waxaa ka jiray mucaskar loogu tala galay in lagu diyaariyo ciidan difaaca acraadda ama sharafta gabdhaha Muslimaadka ah iyo ducaadda haddii lagu xadgudbo, waxaa magaciisii la wareegay iyo maamulkiisii Al-Itixaad. Luuq waxaa ka jiray imaarad Islaami ah oo dhinacna isticdaad ka wadda dhinacna mujaahidiin u dirta goobaha jihaadka, dhinacna dacwadii ka wadda. Waxaa la wareegay Al-Itixaad maamul iyo manhajba.

Itoobiya waxaa ka socday jihaad aad u mira dhalay oo ku dhawaaday in Xabashidu isdhiibto waana tan keentay in Maraykanku usoo hiiliyo, waana caadadooda markii laga adkaado in ay u yeertaan walaalahooda Kiristaanka ah. Tusaale 77 (toddobaatan iyo toddobadii), markii laga adkaaday waxay u yeerteen walaalahood Ruush, asagaana Soomaali ka dulqaaday dhulkiina ku celiyey gacantooda Soomaaliyana ku celiyay xuduudbeenaadkii ay awalba u sameeyeen ayagu.

Maantana waxay u yeerteen walaalahood Maraykan markii mujaahidiintu ku biya keeneen oo dhulkii intiisii badnayd laga xorreeyay. Waxaa kaloo u hiiliya markay jabaan gaaladu mid ay nagu dhex darsadeen oo gadh wayn ama wadaad u eg oo mujaahidiinta hoggaankooda haya ama sirtooda og, markaasuu wuxuu keenaa tabriiraad been ah oo ay yaqaannaan dadka caqliga u saaxiibka ah, doqonkana lagu siro oo markaas mujaahidiinta lagu kala furfuro gaaladuna ay kasoo kabato dhibkii gaaray Muslimiintana dib u gumaaddo.

Ikhwaanii waxaa laga yaaba qaarkiin in uu is weydiiyo maxaa na dabadhigay Al-Itixaad iyo odayaashiisa hadday intaas oo dhibaato ah noo gaysteen marar kala duwan iyo meelo kala duwan? Waxaan gaari doonnaa inshaa Allaahu annagoo kala harnay annaga iyo odayaashii Al-Itixaad waana baytul qasiidkayga ama qormadaanu meeshay u socoto ama jawaabteedu dhici doonto, laakiin hadda Allaa iskaaya baday annaga iyo odayaasha Al-Itixaad ee iska adkaysta inta laga xoroobayo ama la gaarayo Nihaayatul-Itixaad.

Sababaha keenay in aan isla soconno annaga iyo Al-Itixaadka odayaashiisu waxaa ugu waawaynaa dhowr arrimood:

  1. Dhalinyarada oo aan ka sabrin ducaaddii ama culumadii hoggaaminaysay jihaadka dhib kastaba ha u geystaan dhalinyaradee.
  2. Dhalinyaradu ma lahayn culumo kale oo ay ka amar qaataan ama ku xirnaayeen.
  3. Odayaasha lama fahmin khiyaamaday wateen, wixii dhacay oo khaladaad ahaana dhalinyaradu waxay u qabtay waxyaabo la sixi karo oo xagga farsamada ka khaldamay. Wali lama fahmin khayaamada.
  4. Madaxdii Al-Itixaad oo ogaatay in meesha ay soo galeen Mujaahidiinta Al-Qaacida kadibna ka baqay in lagala wareego dhalinyarada ama maamulka jihaadka, marar badan baa inta lawada hadlay la isku afgaran waayay, waa Al-Qaacida iyo Al-Itixaad, wadaaddadii Soomaaliyeedna waxay go’aan ku gaareen in aysan ka dhex bixin dhalinyarada oo ay ilaalsadaan dhalinyaradooda, jihaadkana afka baarkiisa ay ka yiraahdaan dhalinyaraduna ay run u maleeyaan dhiirrigalinta iyo muxaadarooyinka jihaadka lagu sharraxayo.
  5. Ducaadda oo ay ka buuxeen balaayo u shaqaysa danaha gaalada oo waxay mar walba oo guul la gaari lahaa arrinta u leexiyaan meelo khaldan ama fowday kiciyaan iyo wax aan meesha oollin. Tusaale Salafiya Jadiidiyah waxay kiciyeen fowdo aad u gilgishay Al-Itixaad markii Laasqoray dawladdu ka istaagtay oo waxay dheheen, “Tuug baad tihiin, qabiil baad isku qarinaysaan, waxaad qaadateen magac wadaad, waxaad tihiin Daarood raba in uu soo ceshado dawladdii daaquudka ahayd ee la eryey.” Arrintaasna dad badan oo xaqdoon ahaa oo isyiri yaan la kala tagin ayaa run u maleeyay oo wali waxaa loo qabay in wax la saxayo, looma malayn hagardaamo shisheeyuhu soo dhisay in ay tahay waxay wateen Salafiya Jadiidiyah. Wali lama fahmin khiyaamada.
  6. Waxaa ducaadda ka buuxay oo aan war laga hayn casabiyad aad u gaamurtay ama qabiil. Taasi waxay keentay meel kasta oo la is yiraahdo saldhig halaga samaysto in culumadii gobolkaas u dhalatay ay yiraahdaan waa nalagu soo duulay, dacwadii baa wax loo dhimay, dadkii baa la gaalaysiinayaa, annaga wax nalama waydiin oo waa nala jajuubayaa iyo wixi la mida. Haddana waxaa la raadiyaa dhul kale oo dadkiisu ka qiil fayow yihiin, markii dacwadii la billaabo oo muddo la joogo ayaa buuq dhacaa iyo isfahmi waa, markaasaa meel kale loo guuraa. Wali lama fahmin khiyaamada.
  7. Inxiraaf diini ah oo jiray oo aan war laga hayn, waxaa dhammaan waayay khilaaf iyo iska hor imaad fikrado kala duwan, wada shaqayn la’aan, is tuhun, khiyaamo mid siyaasadeed iyo mid dhaqaale intaba, markaasaa madaxda la kala baddalaa oo wax la isku shaandheeyaa. Wali lama fahmin khiyaamada.
  8. Arrinka siddeedaad oo ugu dambeeya wuxuu ahaa culumada waawayn oo ilaalshan jirayn magacooda iyo mansabkooda, mid Ilaahay u naxariistay mooyee. Taasi waxay dhalisay in dhalinyaradu wadaadkay la dhacaan afkaartiisa in ay cirka geeyaan oo loo khidmeeyo oo la ammaano, casharradiisa lagu taxmo, magaciisa far qurux badan lagu qoro. Markaasuu wadaadkii kala dhacaa oo ismahadiyaa oo u qaataa in aysanba cidi ka daba hadli karin ama saaxadu asaga kaligii u xirantahay. Cudur jiruu ahaa oo lagu wada socday.

Markay dhalinyaradii iyo wadaadkii iska horyimaadaan oo la isku qabsado arrimo diini ah ama masaalix kale ayaa wadaadkii waxaa lagu dhiftaa dhulka, markaasuu arkaa asagoo dhulka yaalla, wuxuu billaabaa riddin aan looga baran, fatwooyin aan looga baran. Wuxuu illaawaa shalay nusuustuu adeegsanayay, wuxuu yeeshaa qawlul qadiim wa qawlul jadiid. Fatwo cusub iyo fatwo duug ah oo iska hor imaanaya. Waa waxyaabaha culumada ka caraysiiyay oo ay Shabaabka ula dagaaleen.

Wuxuu xaaraam ka dhigaa wuxuu shalay xalaaleeyay. Wuxuu caayaa qoladuu shalay ammaanayey. Wuxuu caayaa qolooyin Ilaahay ammaanay. Wuxuu baddalaa saaxiibbadiisii shalay, wuxuu garaacaa albaabbo uusan awal garaaci jirin. Wuxuu isku dayaa in uu soo ceshado sharaftii iyo karaamadii uu u maleeyey in ay ka luntay. Wuxuu maraa waddo kasta oo uu ku gaari karo kursigiisii la waydaariyay siday asaga la tahay. Waa waxa ugu danbayntiina Zanaawi u geeyay.

Waxaan shaki ku jirin khalqiga hadda nool in uusan ku jirin qof haysta dammaanad uu jannada ku galo, waxaan kaloo laga aammin ahayn inxiraaf diini ah. Ilaahay waxaan ka baryaynaa in uu xaqqa nagu sugo, wixii aan dambi galnayna noo dhaafo, aamiin, aamiin.

Ikhwaanii waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu.

Qeybta 26aad

Walaalayaal waxaan kala tagnay anagoo u nimid ciidammadii mujaahidiinta ahaa ee Itoobiya dhexdeeda joogay. Waxaan soo lugaynay muddo dheer, waxaan soo marnay cabsi fara badan, waxaan soo marnay daal fara badan, waxaan u nimid ciidankii mujaahidiinta. Waan daaltirannay ama waa nasannay, waxaan dareennay cizzi, kalsooni iyo sharaf badan.

Ciidammada mujaahidiinta ah ee Itoobiya dhexdeeda joogaa waxay u qaybsan yihiin guuto guuto. Takhdiidkaasna waxaa la qaatay kadib weerarkii Maraykanku kusoo qaaday saldhiggii waynaa ee mujaahidiinta ee ku yaallay Ugunjo ama Xangeeya oo ku yaallay hawdka Qarri Jaqood. Ciidan kastaana wuxuu leeyahay waajibaad u gaar ah iyo aag ayaga lagu ogyahay in ay ka dagaalgalaan.

Waxaan u imid ciidan uu madax u yahay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam. Ciidankaas aaggiisu aad ayuu u balaadhnaa. Waxay ka hawlgali jireen inta u dhaxaysa Dhagaxbuur, Gunagado, Shilaabo, Qabridaharre, Qabribayax, illaa iyo dhulka lagu magacaabo Riseef Eeriya (Reserve Area) ama la yiraahdo Doolo. Sarkaalka ciidanka madaxda u ah iyo anigu aqoon hore inagama dhaxaynin oo markaas ayaan isbarannay balse aan tilmaan ka bixiyo sifaadkii aan ku arkay.

Wuxuu ahaa nin aan dheerayn aadna u gaabnayn. Wuxuu lahaa hilib aan badnayn, wuxuu ahaa nin maariin ah say ila ahayd, gadh weyn buu lahaa, waxaa uu ahaa nin farxaani ah oo marna aadan arkaynin asaga oo xanaaqsan, wuxuu ahaa deeqsi geesi ah. Kamaysan muuqan isla wayni ama in uu ragga wax dheeryahay in uu isu qabo. Waxaa ka muuqatay isku kalsoonaan.

لا نزكي على الله احد

Waxaan ka warramayaa waa uun sifaadkii aan ka arkay hoggaamiyaha waase laga yaabaa in dadka qaarkiis haddii la dhaho wadaadkaas tilmaama in ay si kale u tilmaami lahaayeen wallaahu aclam.

Sheekh Cabdisalaam iska faanin maayo ee dagaal baan la galay, muddana waan wada lugaynay oo gaajo iyo harraad iyo colaad ayaan soo wada marnay. Waa meelaha cilladda qofku kusoo baxdo ama lagu ogaado waxtarkiisa iyo waxtar la’aantiisa.

Waxaan billaabay isticdaad in aan galo, illayn waxaan billaabay nolol cusube. Waxaan gatay qori Aake-47 ah iyo rasaastiisii. Qorigu waa cusubyahay oo waxaa laga soo qaniimaystay Tigreega saliibiyiinta ah. Waxaan diyaarsaday wax kasta oo iga dhimanaa. Waxaa la igu daray koox ama urur ciidan ah. Waxaa nala siiyay waajibaad gaar ah.

Ciidanku wuxuu leeyahay hal talis ama hal amiir laakiin isku meel kama dagaalgalo oo wuxuu u qaybsan yahay ama u dagaal galaa 30 illaa 40 inta u dhaxaysa oo ciidan ah.

Meelaha qaarkood waxaa laga yaabaa in ay isku soo dhawaadaan ama isuba yimaadaan Mujaahidiintu, mudda yar kadibna way kala aag baddashaan. Waa isu soo hiiliyaan ama waa is caawiyaan.

Aan isha marinno ciidanka dhexdiisa.

Waxaa kamid ahaa ciidanka nin lagu magacaabo Ibraahiim Khaliil. Ibraahiim wuxuu noo qaabilsanaa saxaafadda, wuxuu ahaa nin jecel in uu wax soo akhriyo annagana nagu dul akhriyo, wuxuu ahaa nin wax qora inkastoo aysan jirin qalab wax lagu qoro haddana wuxuu isku dayi jiray in uu ushaqeeyo sidii nin saxafi ah oo kale. Wuxuu ahaa nin jeclaa in uu taariikhda kaydiyo oo qoro dhacdooyinka.

Waxaa kamid ahaa raggii aan meesha isugu tagnay Shiikh Dhaaweed. Dhaaweed wuxuu ahaa wadaaddadii Aslaaxa la dhihi jiray, wuxuu joogi jiray Qabribayax oo uu dacwada ka waday. Gaaladu ma kala soocin Aslaax, Itixaad, Waxdad, Suufiyo iyo wixi la mida oo Itoobiya dhexdeeda joogay ninkii ay diin ka muuqato oo lagu arko Itoobiya dhexdeeda waa la dilay ama waa la xiray xarig geeri u dhigma.

Shiikh Dhaaweed wuxuu ciidanka u yimid asagoo laga shakisan yahay imaatinkiisa, maxaa yeelay wuxuu ahaa nin aan Al-Itixaad ku manhaj ahayn. waxaa kaloo waagaas badatay wadaaddada jaasuusiinta noqday oo dhib badan noo gaystay. Waa sax ku manhaj muu ahayn Al-Itixaad haddana uma imaan Al-Itixaad ee wuxuu u yimid jihaad fii sabiili-llaahi iyo in uu naftiisa iyo maalkiisa ku bixiyo kalimadda Allaah in ay kor noqoto. Inuu run sheegayo waxaa ogaa Allaah kadibna asaga, anaguse waan ka shakinnay!

Shahiid Shiikh Dhaaweed wuxuu noqday nin Ilaahay barakeeyay oo saaxadii wax wayn ka baddalay. Wuxuu noqday qaa’id aan marnaba caadi ahayn oo geesi ah. Wuxuu noqday nin ay kusoo hirtaan mujaahidiintu. Wuxuu noqday mujaahid dagaalgaliyey ummad u baahnayd in ay jihaadaan. Taqabbalahu-llaah.

Waxaa kaloo saaxada Jihaadka noogu yimid Shiikh caan ka ahaa magaalada Jigjiga. Shiikhu ayaa qiso nooga sheekeeyey. Laakiin inta aanan sheekada billaabin aan sawir ka bixiyo qaabkaan u fadhinnay iyo meeshaan fadhinnay.

Waxaan joognay dhul hawd ah oo dhirtu cagaaran tahay, waxaan maqlaynay shinbiraha codkooda kala nooc nooca ahaa. Waqtigu waa barqadii, colaadi markaas ma jirin oo waan iska nasanaynay ama meel baan dagganayn oo safar kuma aannaan jirin, nin walbaa qorigiisaa agyaallay ama ku ag tiirsanaa oo dhagtaa noo taagan illayn annaga iyo gaaladu isku meel ayaan joognaaye oo maka fogine.

Waxaan ka xasuustaa raggii goobtaas fadhiyay amiirkayagii Shiikh Cabdisalaam, Xasan Wali iyo Ibraahiim Khaliil. Raggu ma yarayn. Jawigu aad buu u dagganaa. Shiikha waxaa horyiillay ama uu gacanta ku hayay laba kitaab oo midna tafsiir yahay midna naxwe yahay (Kawaakib), mid walba xoogaa ayuu ka akhriyay. Markuu dhammeeyay akhriskii ayuu sheeko billaabay. Wuxuu yiri, “Waxaan joogi jiray magaalada Jigjiga, waxaan dadka wax barayay muddo dheer,” wuxuu tilmaamay sanooyin fara badan, ma hubo sanooyinkii mar mar waxaan is dhahaa ma wuxuu yiri 20 sano, mase hubo tirsiga.

Shiikhu wuxuu yiri, “Cilmiga naxwaha waxaan ka gaaray heer aan isku dayay in aan kutubo ka qoro ka madax bannaan kuwii culumadii hore oo naxwaha qortay. Fanniga aan dadka bari jiray wuxuu ahaa Tafsiirka Qur’aanka iyo Naxwaha. Waxaan is lahaa waxaad ka gaartay labadaba meel wanaagsan.” Maxallu-shaahidkaygu waa meeshaan: Shiikhii intuu qummaati noo soo eegay oo dhaar xaf isku siiyay ayuu yiri intaasoo dhaar ah, “Waxay iga tahay in aannan fahmin waxaan dadka u aqrinayay hadda ka hor.” Wuxuu ka wadaa intuusan noo imaan ama uusan goobta Jihaadka imaan.

Waxaa laga yaabaa in qaarkiin yiraahdo waxaad Shiikha ku khaladdeen risaalooyinkii aad ku khaladdeen Shiikh Jaamac Cabdisalaam, Shiikh Nuur Macallin, Shiikh Xasan Daahir Aways, Shiikh Xasan Turki, Shiikh Cabdiqaadir Mu’min, Shiikh Xasan Mahdi, Shiikh Cabdullaahi Cali Xaashi iyo culumo badan oo saaxada jihaadka joogta oo aan halkaan lagu soo koobi karin magacyadooda. Taas waxaan ka leeyahay waagaas ayada ah waxaan ahayn Al-Itixaad oo risaalooyinka hadda Ictisaam ka cabanayaan lama akhrisan jirin lamana aqoon.

Shiikhu wuxuu akhriyay tafsiir aan u malaynayo in uu ahaa Ibnu Kathiir, wuxuu isha mariyay aayadaha Jihaadka ka hadlaya, wuxuu ku baraarugay wuxuu markaas ku sugnaa oo cizzi iyo sharaf ahaa, markaasuu yaqiinsaday Jihaadka Qur’aanku sheegayaa in uu yahay midkuu hadda dhex fadhiyo ee uusan sheeko dhammaatay ahayn. Wuxuu u ekaaday nin hurdo ka kacay oo kale waana midda ku bixisay in uu qalbigiisa ka runsheego oo miisaan isa saaro kaligiis (xafidahu-llaah).

Shiikhu wuu qiirooday wuxuuna billaabay in uu cudurdaar bixiyo intii uu ka maqnaa goobaha Jihaadka. Waxaa kamid ahaa cudurdaarkiisii, “Waxaan is dhihi jiray yaa carruurtaada kuu biili doona haddaad ka tagto?” Wuxuu muujiyay shiikhu in uusan fahmin aayadaha Jihaadka ka hadlaya maantay kahor! Shiikha markii iigu war dambaysay waxaa la ii sheegay in uu daaci ka yahay magaalada Galdogob. Shiikha magaciisu waa Shiikh Cabdinaasir. Ma hayo magaciisa labaad.

Waxaan goobta jihaadka ku wada jirnay oo aan ku wada cibaadaysanaynay nin aan aad u jeclaa ama Allaah dartiis aan u jeclaa waa Shiikh Axmed Cabdisamad Geesood. Haddaad xasuusataan Shiikh Axmed waxaan ku billaabay qormooyinkii koowaad, kuwii dhexana waa ku jiray magaciisu, haddana waa kan soo laabtay. Shiikha waxaa dhaawac aad u ba’ani kasoo gaaray dagaalkii Laasqoray (Dabra).

Waa annagii soo marnay asagoo calooshii iyo feerihii isku darsameen oo loo qaatay in uu dhintay ama uusan ka kacayn dhibka gaaray mase dhiman oo wali waa jihaad-doon oo wuxuu rabaa in uu shahaado helo. Noloshaan adduunka wax uguma taal, waxaa u muuqda xuurul-cayntii Jannada ku sugnayd ama loo diyaariyay shahiidka. Diiftii dagaalkii iyo dhaawicii Laasqoray kama harin oo waa ka muuqataa. Waxaad mooddaa in uusan ku qanacsanayn wax shahaado ka yar. Waa sida daahirkiisa nooga muuqatay.

Shiikh Axmed Cabdisamad waa nin dheer oo hilibyar ama caato ah, intii dhaawucu gaarayna sii hilib yareeyay (waa intaan ka ogaa), wuxuu ahaa nin samir badan, shaqo badan oo u fudud in uu wax qabto, wuxuu ahaa nin jecel in uu dadka wacdiyo oo ku dul akhriyo nusuusta. Wuxuu inta badan ka hadli jiray mustaqbalka iyo waxa loo baahan yahay in la gaaro.

Wuxuu ka hadli jiray cizziga iyo sharafta Islaamku leeyahay, wuxuu ka hadli jiray in uusan nin jilicsani Islaamka wax u qabanayn, wuxuu ka hadli jiray in loo diyaargaroobo waddada dheer ee na sugaysa. Wuxuu nagu dul akhrin jiray aayadaha Jihaadka ka hadlaya ee suuratu Aala Cimraan inta badan.

Wuxuu ahaa nin iithaar badan ama aan oggolayn in uu wax cuno ayadoo qof qatan yahay, wuxuu ahaa nin xishood badan oo aan hadal badnayn, wuxuu ahaa nin aan kaga dayan jiray xagga wanaagga iyo sabirka. Shiikha waxaan si gaar ah ugu xasuusanayaa waa ninkii baycadii Al-Itixaad iga qaaday markii aan joognay magaaladii Laasqoray. Baycada waxaan ku galay waxaa kamid ahaa in aan naf iyo maalba u hurno Islaamka. In aan Jihaadka ka runsheegno oo bixinno naf iyo maalba.

Waxaan baycada ku galnay in aan walaheena siinno Islaamka, gaalada iyo ehelkeedana beri ka noqonno. Waxaan baycada ku galnay in aan ku soconno Manhajkii Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) noo jeexay. Waxaan baycada ku galnay in Allaah diintiis loo khidmeeyo adoo ladan iyo adoo dhibaataysan intaba. Waxaan ku ballannay shicaarkii ahaa:

نحن الذين بايعوا محمدا علي الجهاد ما بقينا ابدا

Walaalayaal sababta aan warka Shiikha u badiyay aan idiin sheego:

Qoraalkaan magaciisu yahay “Masoo gaadhay gaal iyo wadaad gaar u wada taagan” in aan qoro waxaa igu bixiyay ama sabab u ahaa Shiikh Axmed Cabdisamad Geesood. Shiikha saan idiin sheegay wuxuu ii ahaa qudwa ama ku-dayasho nin mudan. Waxaan isla soo gaadhnay waa dhaweyd oo xilligii maxkamadaha u dhow. Xamar baan isla joognay. Waxaan ahayn rag cadaysin ah ama fara bannaan, oo waxaa sharaftii nooga ciyaaray Al-Itixaad oo hubkii naga dhigay (عليهم من الله ما يستحقون).

Waxaan galnay in aan iska xamaalanno oo ilmahayaga u xiiranno. Waxaan isha ku hayn jiray wixii soo baxa oo siyaasad cusub ah xagga dacwada. Waxaan jeclaa in Ilaahay rag soo saaro naga dulqaada dulligaan lagu jiro waxna ka baddala. Waxaa dhici jiray shirar looga hadlayo mustaqbalka Soomaaliya iyo sidii lagu badbaadin lahaa Muslimiintaan la gumaadayo har iyo habeenba. Mar walba oo la shiro waxaa dhici jiray khilaaf iyo aragtiyo kala duwan. Waxaa la noqon jiray koox koox. Waxaan isha ku hayn jiray kooxda uu raaco Shiikh Axmed Cabdisamad.

Khilaafaadkii ugu dambeeyay ee dhexmaray mujaahidiinta iyo mukhaalifiinta jihaadka waxaan fiiriyay meesha Shiikh Axmed maray, waxaan ogaaday in uu maray muqaabilka mujaahidiinta ama uu kasoo horjeestay Jihaadkii. Waxaa i galay shaki, waxaan billaabay gaabis, waxaan galay in aan si taxaddar leh ula socdo mujaahidiinta. Waxaan jeclahay mujaahid iyo Manhajkiisa saxan. Waxaan ku sigtay in muqfuraddu iga tagto. Waxaan mujaahidiinta la socday anoo aan qanacsanayn illayn waxaa meesha ka maqan raggaan hawshaan uga dayan jiray hadday jihaad tahay ama diin xaq ah. Shiikha kaligii ma ahane waxaan kaloo waayay wadaaddo badan oo aan is lahaa furintay kaaga hormarayaan haddii jihaadkani xaq yahay ayagiina meeshaan ka arki waayay! Ogow sigtaye! Waana dhibta haysata dhalinyaro badan oo xaqqa jecel, in ay jihaadka uga haraan markay saaxada jihaadka ka waayaan shiikh hebel iyo shiikh hebel oo ah shuyuukh uu ku xiran yahay kuna kalsoon yahay diintooda.

Waxaa daawo ii noqotay dhibaatada ku dhacday Shiikh Axmed Cabdisamad. Wuxuu mar qur ah budh kasoo yiri ama kasoo baxay daaqaddii aan shiishka ku haynay ama iska ilaalinaynay ee cadawgu ka imaan jiray. Muuqaal kumuu ekaysane wuxuu sameeyay xayeysiis aan bannaanayn oo xaaraam ah caqlan wa sharcan. Sharcigu wuxuu xaaraam ka dhigayaa in gaalo aan is haynay la ammaano oo la yiraahdo, “U kaalaya gaalada saad mooddeen xaalku ma ahee.” Waxaana hadalladii shiikha ka mid ahaa, “Itoobiya ma ahan sidii la moodayey, imaada oo arka waxaa la idin siinayaa xorriyad buuxda, diintiinnana xor ayaad u tihiin.”

Waxaan caqligu yeelayn Zanaawi oo Buush dhalay ama Ina Buush ah ayaa xorriyad buuxda Islaam siinaya! Waa suurtagal in markay faraha ka gubteen ay dhahaan bes weeye Soomaaliya mar dambe la dagaalli mayno diintooda xor bay u yihiin!

Aad baan hadalkaas usoo dhawaynaynaa faraha hannaga qaadeen oo yey Soomaaliya noogu imaan! Waxaan kaloo saaxiibkaygii hore u sheegayaa maxaad ku baddashay aayadihii jihaadka ee aad nagu dul akhrin jirtay oo ahaa: Gaalada la sabirtama oo ha daalin hana murugoonina, adinkaa sarreeya, haddii dhaawac idin gaaray ayagaba waxaa gaaray dhaawac, waxaad rajaynaysaan wax aysan ayagu rajaynayn (Janno iyo dambidhaaf).

Ma waxaad ku baddali Qur’aan cusub oo dhahaya, “Muslimiinay waad daasheen dhaawacna waa idin soo gaaray hoosna waa tihiin oo waa la idinka adkaaday ee is dhiiba! Soomaaliyana dacwada kama wadi kartaan ee ka kaalaya oo imaada Itoobiya. Melesna wuxuu idin siin xorriyad buuxda. Waxaad iska akhrisataan Kitaabada Fatxul Majiidka iyo Kashfu Shubuhaadka. Inta Meles joogana la idin taaban maayo. Ha tagina Jubbada Dhexe, Jubbada Hoose, Bay, Bakool, Gado, Hiiraan, Banaadir, Shabeellada Dhexe, Shabeellada Hoose iyo Galgaduudba. Intaas oo gobol waxaa jooga niman laga kari la’yahay qoriga dhiga oo gaaladii ka nasan la’dahay. Ha tagin culumow gobolladaas, is ilaaliya shacabow, haku dagmina nimankaas. Caalamka waxaan u sheegaynaa in ay yihiin nimankaasu Irhaab ama argaggixiso isa soo bahaystay, annagu uma talinno ee waxaa u taliya culumo kale oo aan Soomaali ahayn, annagu waan u diidnay in aan dhaqaalo siinno, ma naqaan waxa dhaqaalaha siiya iyo meeshay ka keenaanba. Waxay ku xiran yihiin Al-Qaacida iyo meela kale. Ha nalaga soo gaaro, waxay wataan ajaanib,” iyo wixi la mida.

Waxaan hubaa marka la is barbar dhigo Shiikha iyo nimanka ku siyaasadda ah ee Itoobiya isu dhiibay iyo garabka kasoo horjeeda ee jihaadka ku jira in aan ku baraarugay oo aan ka helay kalsooni fara badan garabka jihaadka ku jira ee gaalada la jihaadaya. Waxaan hubaa in ay xaqqa uga dhaw yihiin marka laga hadlayo in gaalo la iska dhiciyo. Waxaan hubaa in qabyaaladi dilootay iyo gaalo jacayl nimankaan la baxay Ictisaam. Xataa waa kuwaas siday u socdeen marmarsiiyada u samaynaya kuwii kaniisadihii galaye lahaa, “Walaalaan nahay annaga iyo reer Nasaaro. Waxaan rabnaa taqaarubul adyaan, isu soo dhawaynta diimaha.”

Waa ducaaddii Ictisaamka waxa maalin walba la shiraya waliba masaajidka dhexdeeda gaal gaal dhalay oo ah kan hadda gacanta ku haya dabargoynta Muslimiinta Geeska Afrika. Ninka Nayroobi fadhiya ee loo yaqaan Maykal ayaa Ictisaam madaxdiisii maalinba meel kula shira oo heshiisyo lagu gaaraa lid ku ah Islaamka oo dhan, gaar ahaan Soomaaliya. Shaki kuma jiro in aan dadku meel ku dhammaan karin. Ictisaam xubno ayaa shirarka u taga inta kalana waa kuwii dirsaday oo waa ku qanacsanyihiin wixii shirkaas lagu soo gooyo.

Tusaale in Garoowe lagu gumaado dhalinyaradii jihaad-doonka ahayd afraad baa loo xilsaaray laakiiin go’aanku wuxuu ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad. In dowladdii Laasqoray lakala diro afraad baa loo xilsaaray go’aankuse wuxuu kasoo baxay golaha sare. In dhalinyarada gaalada ku jihaadaysa la yiraahdo waa takfiir oo dhaqalihii laga goosto dadkana laga horkeeno oo la yiraahdo waa fitno ee jihaad ma aha waa go’aan ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad qaar baa loo xilsaaray. In Tigree la isu dhiibo oo dhulkii Soomaali Galbeed la iibsado waa go’aan ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad qaarbaase loo xilsaaray.

In kaniisadda la galo oo la yiraahdo waxaan isu soo dhawaynaynaa diimaaha go’aan bay ahayd loo dhan yahay qaarbaase loo xilsaaray. In lala shiro Maykal si qarsoodi ah iyo si muuqataba waa go’aan kasoo baxay golaha sare qaarbaase loo diray. Oo maxaan ka tagoo haray oo ay samayn lahaayeen nimanka la dagaallamaya mujaahidiinta berigana ka noqday, gaaladiina garab istaagay walahoodiina siiyay. Waxaan sheegayaa hadday been tahay wax burinaya hala keeno. Wax aan caddayn qori maayo ama aanan caddayn u hayn.

Fiiro Gaar ah: Waxaa isoo gaaray farriimo fara badan oo leh maxaa culumada gaalada loogu ag sawiray ama loola masawiray? Waxaan leeyahay qofkaasi waa labo midkood:

  1. In uu yahay mid indha la’aan culumada u difaacaya oo aan ogayn waxay samaynayaan.
  2. In uu yahay mid aan waxba kala ogayn ama aan kala fahmin caabidka iyo macbuudka. Culumadu waxay nagu leeyihiin ixtiraam aad u wayn intay toosan yihiin.

Hadday qalloocdaan culumadu waxay ku khaldameen beri baan ka nahay, waxay ku saxanyihiinna waan ku addeecaynaa, macal ixtiraam – laa lil cubuudiyah! Iska jir walaalkayga Muslimka ahow aayaddii ahayd:

9:31

Waxay ka yeesheen axbaartoodii iyo ruhbaantoodii (culimadoodii iyo kuwoodii cibaadada badnaa) rabbiyo Allaah ka sokeeya.

Ma waxaad u malaysay akhii Muslimka ahow in ay Yahuud iyo Nasaaro gaar ku ahayd aayaddu? Maya, annagana waa na qabanaysaa haddaan dariiqooda marno ee digtoonow.

Maalin ayaa waxaa kulmay Amiirul Mu’miniin Cumar binu Khaddaab iyo Muxamad Ibnu Maslamah oo asna ahaa saxaabi weyn oo jaliil ah. Cumar (radiya-llaahu canhu) ayaa weydiiyey, “Muxammadow ka warran hawsha sidaan u wado seed u aragtaa?” Yacnii khilaafada iyo howlaheeda. Wuxuu yiri, “Maashaa Allaahu, waxaad qabatay shaqo aysan qaban cid adiga kaa horraysay. Waxaad aruurisay maal fara badan waxaadna ku bixisay waddooyinkii loo baahnaa.” Ibnu Maslamah hadalkii ayuu sii watay oo wuxuu yiri, “Waad toosan tahay laakiin Allaah baan ku dhaartaye haddaad xaqqa ka leexato seef baan kugu toosinaynaa!” Ninka saas lagu leeyahay waa Cumar binu Khaddaab Allaah haka raalli noqdo asaga iyo Maxamed ibnu Maslamah.

Cumar muxuu yiri? Saxaabadii ka ag dhoweydse maxay yiraahdeen? Cumar wuxuu yiri, “Allaahu akbar! Ilaahay ayaa mahad leh haddii la helay rag markaan khaldamo seef igu toosinaya.” Wuxuuna ogaa in uu bashar yahay oo uu khaldami karo, ciddii khayr fartana uu diyaar u yahay in uu ka qaato, kamana aysan muuqan islaweynaan iyo kibir midna.

Saxaabadii meesha fadhiday ama maqashay Muxamed ibnu Maslamah warkiisii ahaa wallaahi seef ayaan kugu toosinaynaa, qof saxaabadii kamid ah oo ka dhigay hadalkii Maxamed ibnu Maslamah (radiya-llaahu canhu) mid aan culumada lagu ixtiraamayn ama khaliifkii ku hadal celiyey lama sheegin. Saxaabigiina lagama dhigin takfiir iyo nin dadka seef ku handadaya ama u gilgila.

Waa kee ninka maanta leh Amiirul Mu’miniin Cumar binu Khaddaab ayaan ka khayr badannahay? Waxaa soo haray ninka oggol in seef lagu toosiyo, ha u diyaargaroobo seeftii Cumar binu Khaddaab lagu toosiyay. Raggii toosin lahaana waa joogaan manhajkii lagu toosin lahaana waa diyaar.

Ikhwaanii raalli iga ahaada haddaan ku dheeraaday mawduuc laga yaabo dadka qaarkiis in ay u arkayaan mowduuc yar anigase ila weyn. Maxaa yeelay dadka waxaa kulmiya caqiido, waxaa kala dira caqiido, waxaa meesha yaallaana waa al-Walaa wal-Baraa.

Waxaan sii wadi doonaa dhacdooyinkii meeshaan hadda joogno inshaa Allaahu tacaalaa.

Geesood ma garateen?
Gubniyada haddeer jira
Waa raggii gingimay Bari (Al-Shabaab)
Waa raggii Saliid galay
Xingaloolna sii maray
Geed-la-rifay intuu dagay
Warsangalina magangalay (Aadam Siciid)
Buurta dheer gunteedii
Dabra geesaheedii
Inuu go’ay la moodoo
Girligaanka isu dhigay
Inuu gaaro libin sare (Shahaado)
Gablan talo aduuney
Geesood ma moodayn
Inuu gaaray heerkaas
Oo Sanaawi u garbixin
Walaalihiisna uga go’ay
Haddaan goobnay waxa jira
Gadgadinnay mas’aladaan
Guranaaya odayada (Ictisaam)

Raadkii wuxuu galay
Gobollada Sucuudiga
Garwaynidu ma salaf baa?
Maku goob adduunyaa?
Ictisaam gar baa taal
Loo wada gudboon yahay
Soo fariista gogoshaan
Ka garbaxa walaalaha
Gobollada dalkiinnii
Gaarsiyay nabad run ah
Barxaddii Garoowiyo
Ligle geesaheedii
Gumaad baa ka dhacay Bari
Garmadowdii lagu jaray
Waxay galabsadeenoo
Oo guddoonku ugu dhacay
Oo guura loo yiri
Ma garwaaqsateen wali?
Gaadiidka fuuloo
Galabtaba carraaboo
Gooya wabi Shabeelaad
Taladii ku goyseen
Guddoonkii saree jiray
Gacamay wuxuu yiri
Gardarraad samayseen
La guddoonsay taladii
Wadaaddadu gorfeeyeen
Gabbalkii markuu dhacay
Baan guurnay idilkeen
Buuro wadal agteediyo
Bannaan aan fogayn iyo
Bixin geeseheedii
Raggii aan is barannoo
Naga maray bannaankaas
Barqadii markay tahay
Buundada naloo gali
Annagoon balaayaba
Bowdkaan ka filanayn
Boobayaasha culus iyo
Birigaanku nagu yeer
Basuuke ku baal jiro
Waa balaayo ciidana
Waa boholo dhaadheer
Baabuurtu mari karin
Baqa dirirnay saacado
Baalaha naloo taag
Barxaddii Nugaaleed
Bah Dhulbahante mooyee
Cidi nama bariidayn
Waxaas oo gaboodfala
Soo diiwaanka lama galin?
Soo godobi kama dhicin?
Gurboodkii markaas jiray
Aabbihiis la gawracay
Soo iskuulka lama gayn?
Soo ma qaadin gaashaan?
Soo ma garan wixii dhacay
Ictisaamku gaysteen?
Sow talo kumuu goyn
Gar madow hadduu yahay
Isticdaad inuu galo
Axmed Godane ugu tago
Marka geeseheedii?
Gardarradu ma fiicnee
Aargoosto waa nine
Ictisaam gar baa taal
Garwaaqsada waxaan dhacay
Inta goori goortahay
Oo talo gudboon tahay
Soo fariista gogoshaan
Ka garbaxa agoonkaan
Cishiriin ku gaamuray
Godobtaas raggii dhigay
Ma garbixin ayaan qura
Garowshana ma damacsana
Gar eexeed ninkii naqay
Goor dambuu shallaayaa
Ictisaam gar baa taal
Gabi baad ka lulataan
Garwaaqsada waxaan dhacay
Diiwaankana idiin galay
Gaaladu biray tagi
Bahuukana bas baa dili
Hadduu balo ka nabadgalo
Burca geeseheediyo
Bannaankii Nugaaleed
Boosaaso way tagi
Jiilkaan basuukaha
Buuraha la fuulaa
Buush ehelladiisiyo
Gaal baaraloo idil
Baacsaday wixii yimid
Ictisaam gar baa taal
Gabi baad ka lulataan
Gabalkii ma dhicin wali
Talana way gudboon tahay
Waa iga gunaanade
Meel la isku giijoo
La garaaco miiskoo
Nacfi la iska gooyiyo
Lagu faano gaalada
Waa gudubtay xaajadu
Gubniyaan is haynaa
Gaalada wakiil ka ah
Wadaad geesa waynoo
Gaalada dhex joogoo
Gunna qaata waligiis
Gobannimana doonayn
Gees maray jihaadkii
Gif wee baanu leenahay.

Wa illaa…

Gif wee – Give way [Ingiriis]: Ka leexo, bannee

Qeybta 27aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 27aad. Walaalayaal waxaan kala tagnay ayadoo aan billownay nolol cusub oo dhinac marka laga fiiriyo naftayadu ku xasishay oo aan dareennay cizzi iyo sharaf, dhinac kale marka laga eegana ay noloshu aad u adag tahay ama ay qallafsan tahay, waana magaca Jihaad meesha uu ka yimid. Waa dhib iyo mashaakil lagu waynayo naf iyo maalba.

Goobaha Jihaadka

Ikhwaanii xasuusta goobaha jihaadka ragga joogaa waxay buuxiyeen shuruud adag oo ninka ikhlaas la yimaadaa uu fitno aamin ka yahay. Wallaahi waxaan hubaa ninka inta goobaha jihaadka taga camalkiisa Ilaahay u khaalis yeela in uu fitanta dhacaysa ka badbaadayo, cizzi iyo sharafna ku noolaanayo.

Jihaadku ma aha meel nin walbaa tagi karo. Waxaa taga ninkii Ilaahay waafajiyo, waxaa taga geesiga, deeqsiga, mu’minka, faqiiha Islaamka fahmay, ninka og in jihaadku yahay cibaadada Ilaahay u jecel yahay oo Rasuulku (sallallaahu calayhi wasallam) ku tilmaamay kuruska baarkiisa, waxaa taga culumada waawayn.

Goobaha Jihaadka waxaan tagin oo ka caagan fulayga, munaafiqa, bakhaylka, kan aduunyada jecel, nafta jecel, fahamka xun, kursiga raadiya, maalka aruuriya, shaxiixa ah, dhoohanaha ah.

Sidaas daraaddeed walaalkayga Muslimka ahow iska fiiri calaamadahaas xun xun ee aan tilmaamay, haddaad isku aragtana ka fogow oo raadi cilaajkooda ama daawayntooda.

Ku dayo dadka wanaagsan oo naftoodii iyo maalkoodii ku bixiyay Jihaadka Alle dartiis ah. Waxaan hubaa in aad laba midkood noqon doontid inshaa Allaah: in Ilaahay shahaado ku siiyo oo aad janno gasho. Maxaa ka wanaagsan middaas? Iyo in aad guul gaarto oo qaniimo soo hesho gaalana edeb u yeesho.

Goobaha Jihaadka waxaa laga helaa caafimad taam ah xagga qalbiga iyo xagga jirkaba.

Walaalayaal inta aanan billaabin socdaalkayga ama dalxiiskaan aan u imid aan sawir ka bixiyo dhulka aan ku dagaallamaynay iyo dadka dhulkaas deggan dhaqankooda. Waxaan kaloo rabaa in aan iftiimiyo siyaasadda lagu hoggaaminayo Jihaadka iyo cidda looga amar qaato. Waxaan kaloo xusi doonaa haddii Allaah idmo lagdankii naga dhexeeyay annaga iyo jaawaasiista Soomaaliyeed iyo sidii loogu midaysnaa dilkooda.

Dhulkaan ka dagaallamaynay wuxuu ahaa dhul howd ah, haddaan roob di’in aad u biyo yar, wuxuu u badnaa dhul aan la dagganayn, waxaa ku yiillay magaalooyin tirsan oo aan badnayn, waa dhul ay dagaan dadka reer guuraaga ah, waa dhul aad u qurux badan marka roobku da’o.

Dhulku wuu siman yahay inta badan, meelaha qaarkood ayaa buuro yar yar leh. Dadka dagaanku marka laga eego xagga xoolaha nool waa dad maal qabeen.

Labo qabiilo ayaa  ugu waawayn dadka daga dhulkaas, waa qabiilka Ogaadeen iyo qabiilka Isaaq. Way jiraan qabaa’il kale oo dega dhulkaas lakiiin dad ahaan labadaas qabiil ayaa ugu tug-tug roon deegaanka. Labada qabiil waxaa dhextaal colaad soo jireen ah oo marna cirka isku shareerta marna uu heshiis dhaco oo xoogaa la kala nasto. Waxay haystaan labada qolaba hub casri ah.

Marka dagaal dhaco waxaa laga yaabaa saacad gudaheed in ay ku nafwaydo boqollaal shalay noolayd. Hubka waxaa lala soo baxaa marka dagaal dhaco inta kale wuxuu ku duugan yahay dhulka hoostiisa, maxaa yeelay Itoobiyaa la dhex daggan yahay oo aan oggolayn in hubka bannaanka lagu wato.

Hubka waxaa labadaas qabiilba siiya Itoobiya ayadaana ku og in dhulka hoostiisa lagu duugo hubka marka uusan labada qabiil dhexdooda dagaal ka jirin marka dagaal dhacana waa lalasoo bixi karaa. Haddii xasilloonidu dheeraato oo ay dadku heshiis noqdaan Itoobiya waxay abuurtaa xiisad cusub iyo dagaal kadis ah markaasaa nag la iska siiyaa, ayaduna markaasay nasataa.

Tigreegu dadkaan Soomaaliyeed dhexdiisay ku nool yihiin oo nagula dagaallamayaan. Waxay isula socdaan inta badan 9 nin oo sagaalkooda nin walbaa wuxuu wataa toosh, waana is dabasocdaan inta badan. Hal nin ayaa dili kara kulligood. Soomaalidaan hubku dhulka ugu xabaalan yahay lama hadli karaan sagaalkaas nin. Waxay dadka ku sameeyaan sagaalkaas nin wax kasta oo xumaan ah: kufsi, dhac, dil, boob, iyo xarig.

Siyaasadda Jihaadka Ogaadeenya

Jihaadka aan meesha ka wadnaa siyaasadda uu ku hawlgalaa waa qabiil. Qabiilka magaciisa waxaa la yiraahdaa Ogaadeen. Qabiilku wuxuu jihaadka ugu jiraa oo higsanayaa waa in la difaaco dhulka Ogaadeenya iyo khayraadka ku jira sida gaaska, batroolka, macdanta iyo xorriyadda dadka.

Waxaa laga difaacayaa hantidaas lasoo sheegay Itoobiya, Soomaaliya, Jabuuti iyo cid walba. Waxa arrintaas ka dhaadhicinaya qabiilka waa maamulkii Al-Itixaad ee markaas jiray. Jihaadka Soomaali Galbeed ka socdayna siyaasaddiisu sidaas ayey ahayd. Rumayso ama ha rumaysan.

Tusaale haddii aan ku siiyo: Ragga dagaallamayay ama jihaadka ku jiray waxay ka kala yimaadeen qabiilooyinka Soomaaliya oo dhan. Ninku markuu yimaado saaxada Jihaadka waxaa la dhihi jiray waxaad sheegataa Ogaadeen.

Markuu yaabo mujaahidku oo yiraahdo anigu Ogaadeen ma ihi ee see ku sheegtaa? Waxaa la dhihi jiray akhii waa runtaa laakiin waxaan xeerinaynaa maslaxada dacwada oo qabiilkaan Ogaadeen hadday ogaadaan in Soomaaliya meesha ku lug leedahay jihaadku wuu fashilmayaa oo waxaa kacaya qabiilka Ogaadeen.

Waxaa nalagu akhrin jiray war fara badan oo u muuqda in dacwada loogu adeegayo. Waxaa nagu adkaa in aan markiiba fahamno ujeeddada Al-Itixaad ka leeyahay sheego Ogaadeen! Markii hadal fiican naloogu darana waxaan u qaadannay in ay run tahay oo sidaas dacwada dani ugu jirto, illayn culumadu ayagaa maslaxada dacwada garanaayee!

Waxaa kaloo meesha jihaad ka waday ururkii Oo.En.El.Ef (ONLF) oo aan xiriir lahayn. Dhinaca jihaadka waxaan uga midaysannahay in la ilaaliyo khayraadka dhulka Ogaadeenya. Waan isu hiilinnaa xagga dagaalka. Shirarka waa la wada galaa, waxaa noo yimaada wufuud ka socota dawladda Itoobiya annagoo joogna dhulka hawdka ah.

Waxaan xasuustaa habeen ay noo yimaadeen wafdi uu hoggaaminayay nin aan u malaynayo magaciisu in uu ahaa Jenaraal Cabdiraxmaan Khaliif. Waqtigu wuxuu ahaa saq dhexe ama habeenbarkii. Meeshu waa hawd aan dagganayn. Nimanka waxaa waday rag aqoon wayn u lahaa ciidammada meesha joogay iyo hoggaankooda, waa Mujaahidiinta.

Waxaa la kulmay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam oo ahaa amiirkii Al-Itixaad wakiilka uga ahaa jihaadka Ogaadeenya ka socday markaas. Wax la isku yiri ma naqaan waxbaase la isku af gartay oo waxaa lagu kala tagay is af garad. Wixii fasaad lagu aasaaso faracoodu waa fasaad, hal booli ahina nirig xalaal ah ma dhasho!

Jawaasiista iyo Halgankii lala galay

Walaalayaal bulshada aan ka dhex dagaallamaynay waxaa lagu imtixaamay jaasuusnimo. Meel noo caymatay ma jirin, wadaadkii waa jaasuus, reer baadiyihii waa jaasuus, reer magaalkii waa jaasuus, ardaydii waa jawaasiis, aqoonyahankii waa jaasuus, odayaashii waa jawaasiis, dumarku waa jawaasiis.

Intaas waxaa noo dheerayd kuwa kale oo Muslimiin sheeganaya oo jawaasiis ah sida Oromo, Eretariya iyo kuwa kaleba. Masaajidka ayey  kugula tukanayaan, dhar Islaam bay qabaan, waa ashahaadanayaan, run iyo been waxa uu sheegayo ma garan kartid waana jaasuus.

Dhib badan kadib waxaa Ilaahay na waafajiyay in jawaasiistii meeshii lagu arkaba lagu dilo, xilli wal xaram. Waxaa la khaarajiyey jawaasiis aad u fara badan, waxaa la ugaarsaday fiigoodii markay kala carareen, waxaa loogu galay magaalooyinkii, waxaa lagu dilay suuqyada dhexdooda ayagoo maraya, waxaa la toogtay harcad ayagoo gaaladii la jooga.

In jawaasiista la ugaarsado oo lagu toogto meeshii lagu arkaba waxaa fatwooday oo amarkaasna bixiyey in la laayo culumadii Al-Itixaad! Waxaa amar lagu bixiyay in la dhammeeyo gaalka iyo gaalaraaca ama jawaasiista. Waxaa caan ka ahayd Al-Itixaad dhexdiisa in jaasuus meeshii lagu arko lagu dilo.

Aad baa looga nastay gaaladiina waxaa ku dhacday indho-la’aan iyo in ay waayeen cid kasoo warranta Muslimiinta dhexdooda, in yar oo nagu dhex jirtay oo aan la aqoon mooyee. Jawaasiista aan la aqoon waa kuwa aakhirkii dabargooyay Mujaahidiintii Ogaadeenya oo Meles ka iibsaday aakhirkii dhulkii iyo Mujaahidiintii intaba. Magacii mujaahid waxaa lagu baddalay Niyuu Boolis (New Police), Askarigii Cusbaa. Ma taasaa shaki ku jiraa?

Fiiro Gaar ah: Xilliyadaas jawaasiista lagu dhex dili jiray Ogaadeenya oo shareecadu bannaysay dhiiggiisa iyo midka maanta lagu dilayo Koonfurta Soomaaliya ee ay Shareecada Islaamku diidday dilkiisa oo Mujaahidkii dilana la yiraahdo waa jaasuus dilaa ah waana takfiir, farqiga u dhexeeya halasoo baaro. Niqaashkaasna waxaan u daayay akhristayaasha. Kitaabbada haloo noqdo. Ma dilkii horaa takfiirnimo ahayd oo naloo qarinayay mise kan dambaan Ictisaamku oggolayn haba saxnaadee?

Abuu Basiirah

Waxaa jiray Mujaahid ku caan baxay khaarajinta ama dilka jawaasiista. Mujaahidkaas waxaa lagu magacaabi jiray Abuu Basiira, waxa uu gacan weyn ku lahaa dilka murtaddiinta ama jaawaasiista. Abuu Basiira wuxuu kamid ahaa raggii ay soo saareen ama tababbareen Muhaajiriintii jihaad-doonka u yimid waddanka Soomaaliya. Magaciisa waxa la dhihi jiray Cabdullaahi. Intii uu Mujaahidiinta u yimid waxaa loogu yeeri jiray Cabdullaahi Orod.

Sababtu waxay ahayd maalin ayaa waxaa dhacay dagaal aad u adag oo gacanta la iskula tagay. Gaaladii waa jabtay, wayna carareen, Cabdullaahi ama Abuu Basiira wuxuu ahaa nin shiishyahan ah oo xabbaddii uu rido inta badan ma seerowdo.

Dagaalkii markii uu kululaaday Abuu Basiirana uu dilay wixii uu dili karayaa ayaa waxaa ka dhammaatay rasaastii, gaaladiina way carartay, intuu ka daba cararay gaaladii ayuu gaaray mid sii ordaya, gaalkii ayuu booshkiisii u xirnaa kalasoo baxay khasnad gaalkuna waa ordayaa intaas, intuu qorigiisii gashaday ayuu gaalkiina ku dilay kuwa kalana ku laayay.

Abuu Basiira waxaan xasuustaa in Mujaahidiintu ay ka duubeen cajal uu uga hadlayo dhacdooyin aad ufara badan oo qofka dhagaystaa u noqonaysa cibro dhanka kalena kuu muujinaysa in uu Abuu Basiira isku darsaday geesinnimo, dagaalyahannimo iyo shahaado raadin, dhacdooyin ay ka mid tahay midda aan kor ku sheegayna asaga ayaa si shakhsi ah iiga sheekeeyey.

Maalinkaas wixii ka dambeeyay waxaa loogu yeeri jiray Cabdullaahi Orod, oo macnaheedu waa kii orodka badnaa. Waxaa kaloo la dhihi jiray Abuu Basiira. Abuu Basiira waxtarkiisa halkaan kumasoo koobi karo laakiin aan ishaaro dhacdo kale oo asagu afkiisa iiga sheekeeyay walina aanan hilmaamin.

Nin u Dhigma Kun Nin

Maalin ayaa waxaa waddada loo galay ciidan Itoobiyaan ah oo aan yarayn. Waxay wateen gaadiid badan ciidankuna ma yarayn. Wadaaddada dhufayska galayna ma badnayn, ugu badnaan soddon nin iyo wax ka yar ayey ahaayeen. Waxaa lagu ballamay in ciidanka la gaado oo markii dhib la gaarsiiyo meesha laga insixaabo.

Abuu Basiira kaligiis uyuu dhufays galay, markii gaaladii soo gaartay meeshii lagu ballamay ayaa xabbad lagu billaabay. Cabbaar haddii lagu waday rasaastii oo dhib wayn la gaarsiiyay ayaa laga baxay meeshii oo waxaa la aaday meel la isla ogyahay oo lagu ballamay in la iskugu yimaado. Cabdullaahi dagaalkii ayuu sii waday asagoo u qaba in saaxiibbadiis dagaalka kula jiraan waase kaligiis oo ciidankiisii mar horay meesha banneeyeen.

Waqtigu waa gabbaldhac oo maqribkii baa la joogaa. Wuxuu toogashu ugu dhaqaaqay dadkii uu is lahaa way mudan yihiin in la laayo sida madaxda iyo darawaliinta gaadiidka. Wuxuu yiri gaaladii waxay ogaatay waxa la dirirayaa in uu yahay hal nin markaasay meel walba iga soo galeen, waxaan arkay ayuu yiri anoo meel walba la iga taagan yahay.

Waxay gaaladii damacday in ay i qabtaan anoo nool oo wax xabbad ah la iguma ridin. Waxaan isku dayay ayuu yiri in aan cago ku baxsado waase ii suuroobi wayday markii meel walba la iga istaagay. Wuxuu yiri waan iska istaagay sidii nin is dhiibay oo kale. Waxaan billaabay in aan go’aan qaato oo xoogaa tashi ah ayaan maskaxdayda la galay. Waa la igu soo dhaqaayay waxaana la igu yiri is dhiib.

Raggii hortayda taagnaa ayaan markiiba mid mid u toogtay oo kiiba waxaan ku dhiftay hal xabbad ah. Dhac! Dhac! Dhac! Orodna waan is dhigay, markaasaan ka dhex baxay anoo fayow. Meeshu waa hawd habeenkiina waa madoobaaday. Waxaan billaabay ayuu yiri in aan hadba meel kasoo galo oo qaar laayo. Habeenkii intiisii badnayd waxaan ku jiray ayuu yiri dagaal, inta badanna wax ayaan dilayay ayuu igu yiri.

Gaaladii markii naftii qabatay oo aan rag badan ka laayay ayay ka carareen meeshii gaadiidkiina waa ka tageen. Wuxuu yiri baabuurta ma kaxayn aqaan. Ciil badanaa. Baabuur walba intaan u imaado ayaan matoorka xabbad kala dhacaa.

Wuxuu iga qosliyay markuu yiri waxaan u imid kuwo baabuur ka hallaabay samaysanaya, markaasaan xabbad ku billaabay oo qaar laayay, wuxuu yiri mid buuran oo aan u malaynayo in uu makaanigii ahaa ayaa baabuurka igula wareega caddeeyey, markii dambana asago buluq buluq leh ayaan beerka kala gooyay. Allaahu Akbar.

Karaamo Rabbaani ah

Abuu Basiira warkiisa halkaan laguma soo koobi karo, aan uga baxo dhacdo aan laga tagi karin. Maalin buu harkii mar ahayd magaalada Dhagaxbuur dhexdeeda wuxuu arkay laba Tigree ah oo dhexmaraysa qoryana wata, asagu wuxuu watay bastoolad, wuxuu go’aan ku gaaray in uu labadaan nin dilo, wuu soo daba galay, markuu la siman yahay ayuu mid toogtay kii kalaa cararay asagiina xabbad buu ku dhiftay, ma hubo kan labaad in uu dhintay xabbadduse way ku dhacday saaxiibkiisna dhimay.

Gaal kale oo dharcad ahaa ayaa xabbad ku dhiftay Abuu Basiira oo waliba waxay kaga dhacday feeraha. Si kastaba ha ahaatee Abuu Basiira gaaladii baabi’i asagiina waxaa gaaray dhaawac culus oo xabbaddu feerahay ka dhex baxday. Asagoo dhiig baxaya ayuu u dhaqaaqay hortiisa. Waxaa kala yaacay shacabkii magaalada dagganaa oo waxaa la og yahay in gaaladii soo galayso magaalada qofkay aragtana tooganayso cidday rabtaba ha ahaatee.

Wax yar intuusan soconba wuu dhaqaaqi waayay, wuxuu ku leexday xaafad laga cararay, qol buu iska galay go’aanna wuxuu ku gaaray in uu dagaallamo intuu miyir qabo. Nin la waayi karo ma aha oo dhiiggiisii ayaa qubanaya, gaaladii waxay soo qaadeen dhiiggii daadanayay, waxay soo abbaareen qolkuu ku jiray, asagiina meeshuu ku jiraa. Wuxuu yiri waan arkaa in ay igu soo socdaan gaaladii, waxaanna yaqiinsanahay in aanan baxsanayn. Wuxuu yiri waxaan is iri intay kuu soo dhawaanayaan u kaadi, markay kaabiga kuu yimaadaanna intaad ka dili karto ka dil ayaguna haku dileen.

Walaalku wuxuu yiri waxaa miyir iigu dambaysay in aan is lahaa nimanku hakuu soo dhawaadaan si aadan xabbadda ula gafin. Ma suuxay, ma seexday, see buu noqday lama yaqaan. Gaaladii gurigii intay yimaadeen ayeysan arag Abuu Basiiroo ku dhexjira.

Waana qol yar oo hal irrid leh markay waayeenna waa isaga tageen ayagoon arag Abuu Basiira oo dhex yaala qolka. Allaahu Akbar. Afkiisuu iiga sheekeeyay waliba markaas dhaawicii gaaray ayuu la liitay oo wali ma biskoon.

Abuu Basiira dadkuu laayay ee jawaasiista ahaa waxaa kamid ahaa abtigii oo ahaa nin magac ku leh bulshada dhexdeeda, markuu Islaamkii dhibka ka dayn waayayna qoortuu u dheereeyay oo waxaa ka raaxaystay Islaamkii uu dhibi jiray. Afkiisaan ka maqlay in uu abtigii dilay.

Walaalayaal ninka qiimahaas lahaa oo sidaas Islaamka ugu soo shaqeeyay Tigree buu u xiran yahay sidii nasoo gaartay. U duceeya in Ilaahay kasoo daayo gacanta cadawga, hadduu dhintayna Ilaahay shahaado ku irsaaqo, aamiin, aamiin.

Shahiidkii Aan Jeclaa

Qormadaan aan uga faa’iidaysto nin kale oo arrintiisu i cajabisay. Waxaa noo yimid laba wiil oo kasoo jihaad-doontay magaalada Hargaysa ama Burco middood. Ma hubo tay ahayd. Labada wiil waa dhalinyaro, mid baa Qur’aanka xifdisanaa magaciisana waxaan filayaa in uu ahaa Cabdiraxmaan. Wuxuu ahaa nin Ilaahay xishood siiyay, wuxuu ahaa nin cibaado badan, wuxuu ahaa nin ay ka muuqatay ku dayasho wanaagsan.

Maalin ayaa waxaan dirnay unug ciidan ah oo gaalada waddada u gala, markay soo maraanna dhib gaarsiiya kadibna kasoo insixaaba. Meeshu waa Wardheer agteeda. Waxaa raacay ciidankii labadii wiil oo midna ahaa Cabduraxmaan midna ahaa Xuseen. Waxaa la galay waddadii. Tigreegii waa soo martay ayadoo baabuur saraan. Dabkaa la saaray. Markii wixii la dili karay la dilay ayaa meeshii laga baxay. Ballantu waxay ahayd in marka gaalada dhib la gaarsiiyo markiiba meesha laga baxo.

Waa laga soo insixaabay meeshii. Gaaladii intay baabuurtii ka dagatay intii fayoobayd ayay dhulka ku dagaallamayaan. Cabduraxmaan markii ciidankiisii meesha ka bexeen isma dhaqaajin oo wuxuu sii watay dagaalkii uu kula jiray Nasaarada, wuxuuna kor ugu qaylinayay, “War xaggee u socotaan soo janno ma rabtaan? War gaalada laaya oo ku jihaada.”

Xuseen wuxuu isku dayay in uu saaxiibkiis meesha ka kexeeyo waase u suurtoobi wayday oo Cabduraxmaan waa diiday waxaan dagaal ka ahayn iyo in uu Ilaahay naftiisa uga gato shahaado iyo janno. Ilaahay waxaan uga baryaynaa in uu Cabduraxmaan shahaadada ka aqbalo kuna irsaaqo janno, aamiin, aamiin.

Warkaas waxaa noo sheegay Xuseen oo ahaa ninkii damcay in uu Cabdiraxmaan meesha kasoo saaro asagiina ka diiday oo wuxuu yiri waxaa iigu dambaysay asagoo dagaallamaya.

Ikhwaanii waxaa nala dheeraaday warbixintii yarayd ee aan ku ishaarnay siyaasaddii Al-Itixaad ku maamulayeen jihaadkii Soomaali Galbeed horay uga jiray. Waxaa u caddaanaya qofkii warkayga dhuuxa in wali qabiil qabiil loo qaybsan yahay oo mandaqad kasta ciidanka joogaa ay ku joogaan magaca reerka meesha daggan, dadku haba kala duwanaadeen xagga qabiilka.

Tusaale ahaan Gado waxaa ka jiray imaarad Islaami ah, waxaa loo yaqaannay ciidammadii Mareexaanka. Magaalada Marka waxaa ka jiray imaarad Islaami ah, waxaa loo yaqaannay ciidamadii Hawiyaha. Ogaadeenya waxaa ka jiray imaarado waawayn intaan Maraykanku kusoo duulin, waxa loo yaqaanay Ogaadeen. Waqooyi Galbeed waxaa ka jiray imaarado, waxaa loo yaqaanay Isaaq. Boorama waxaa ka jiray imaarad, waxaa loo yaqaanay Gadobiirsay. Imaaraddii ugu waynayd oo Laasqoray lagu burburiyay waxaa loo yaqaanay Daarood.

Siyaasaddii Al-Itixaad sidaas ayey ku dhisnayd. Waxaa intaas ka daran culumada ugu waawayn ee Al-Itixaad isma arki karin oo waxaa ka dhexeeyay qabyaalad aad loogu kala dhintay markii dambena waa tan keentay in qola walbaa magac la baxdo oo qabiilkooda dhex galaan oo ay yiraahdaan dacwaan ka wadnaa meesha. Markaad tiraahdo war maxay tahay kala faquuqaan iyo qabiil dhexgalku? Waxaa lagu leeyahay waa dacwatu yaa qowmii oo waa arrin bannaan inta aayado iyo axaadiis laga siidaayo.

Ilaahow adaa yaqaane Macalin Haylaan ma runtiisaa?

Ikhwaanii wali waxaan joognaa goobihii dalxiiska warkuna wuu noo sii socon doonaa inshaa Allaahu tacaalaa. Waxaa iga dardaaran ah in dalxiiska la aado. Waxaad ka helaysaan dambidhaaf, daawo qalbi, dareen raganimo, dullayn gaalo, dabargoyn murtad, iyo dumar cafiifaad ah. Rag baa lagu imtixaamay dumarka in aysan ka fogaan karin. Ma waxaad u malayseen in aan meesha dumar joogin? Waxaa jooga kuwiina kuwo ka khayr badan.

Qeybta 28aad

Walaalayaal waxaan joognaa dhul aad u qurux badan dadka dagana ay yihiin Soomaali boqolkiiba-100. Waxaan la dagaallamaynaana waa gaalo aad u yar xagga tirada, tayana aan lahayn oo waa fulayaal. Markasta oo dagaal dhaco waa la cayrsadaa. Allaa ku mahadsan.

Gaaladaas magaceeda waxaa la yiraahdaa Tigree. Waa dad gaagaaban oo midabkoodu maariin yahay. Waxay ku hadlaan af ayaga u gaar ah, Amxaarigana way fahmaan. Waxay kaloo ku hadlaan afka Carabiga. Waa dad dhaqan ahaan u badnaa reer baadiye. Waxay dagaalka ku billaabeen jabhadayn ay kula jireen ninkii la dhihi jiray Mingistu, illaa ay markii dambe ka tuureen xukunkii.

Ayagoo aan hubkii dhigin oo aan nasan ayaa lagu yiri Soomaaliya waa burburtay ee qabsada dhulkeeda. Dhulkaas dadka dagana waad wada dhalateen oo waxaa la yiraahdaa qaarkood Daarood Ismaaciil, adinkuna waxaad tihiin Tigree Ismaaciil.

Soomaalidiina waxaa lagu yiri nimankaanu waa walaalihiin oo waxay idiinku yimaadeen in ay idin badbaadiyaan, waddankoodii waxay kasoo xorreeyeen ninkii hororka ahaa ee la dhihi jiray Mingistu. Adinkana waxay idiinku yimaadeen in ay waddankiina idiin ilaaliyaan khayraadka ku jira oo batrool leh, gaas leh, macdan leh. Waxay kaloo idinka ilaalinayaan Soomaalidaan waddankeedii soo gubtay oo rabta in ay boobaan dhaqaalaha waddankiina iyo khayraadka dhulkiinna dhex jiifa. Waxay kaloo idinka ilaalinayaan wadaaddada diinta ku gabbanaya ee Al-Itixaad oo raba in ay waddankiina u gacan galiyaan shisheeye.

Siyaasaddaas fooshaxun oo beenta ah Tigree waxay ku heshay gaashaandhig iyo cudud milatari. Wadaaddadii jihaadka wadayna waxay ku noqotay caqabad iyo imtixaan aan la gudbi karin.

Tigree dagaalka kaligood ayaa ku jira oo ma aaminaan cid kale oo furinta la gasha ayaguna ma badna oo waa dad laga tiro badan yahay. Amxaaro waa iska ilaaliyaan, Oromo waa iska ilaaliyaan, qowmiyad Itoobiya dagta oo ay aaminsan yihiin ma jirto. Waxay rumaysan yihiin dagaalka ay ku jiraan in uu jihaad yahay oo ay Alle ugu dhawaanayaan oo mabda’ ayey nagula dagaallamayaan.

Waxaad qiyaastaan ikhwaanii ninka aan aqoon u lahayn dhulka uu ka dagaallamayo cimilladiisa sida meelaha biyaha leh ama dagaalka ku wanaagsan, dadkii deegaanka dagganaana uu yahay kuwa dagaalka kula jira, ma haystaan meel gurmad u soo maro, ma haystaan meel ay dhaawaca gaystaan, ma haystaan cid waddooyinka tusta.

Ikhwanii xasuusta Tigree haddaysan dad Soomaali ah ku gabbanayn oo aysan ayaga iskasoo hor marinayn maalmo naguma qaadateen in aan dhulka Soomaaliya ka saarno. Rumayso ama diid. Dadka gaaladu iska soka mariso ama gaashaanka ka dhigato waa dadka bulshada Soomaaliyeed dhexdeeda ka muuqda sida aqoonyahanka, odayaasha iyo culumada. Waxay kaloo ku shaqaysataa ganacsatada dhaqaalahoodu uu dibadda ku xiran yahay.

Walaalayaal dagaalkaan gaalada kula jirnay waxaa nooga darnaa midkaan kula jirnay Soomaalida bahalowday oo ku gadanaysa adoo taagan. Soomaalidu ma sinnayn oo waxaa ka buuxay dad khayr badan oo markay na arkaan nasoo dhawayn jiray xoolana noo qali jiray oo si fiican noo marti qaadi jiray sharkoodana aan ka nabad gali jirnay. Jazaahumu-llaahu khayran.

Dadka Soomaaliyeed waa dad wanaagsan oo u baahan hoggaan ay ku daydaan. Markay waayeen wax khayrka u hoggaamiya ayaa gaalo ka faa’iidaysatay. Yaan la dayicin fursadda maantay la haysto oo dadku waa dad Muslimiin ah ee hoggaan fiican haloo sameeyo oo ay ku daydaan gaaladana haloo sharraxo in ay tahay cadow soo jireen ah illaa iyo Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) inta qiyaamuhu ka dhacayana aan dagaalku dhammaanayn.

Walaalayaal waxaan meesha isku barannay rag fara badan oo aan diinta ku walaalownay.

Raggaas qaarna waa shahiideen qaarna waa nool yihiin ogaantay. Waxaan aad u xusuustaa ninkii aan waddada dheer ee u dhaxaysa Hargaysa iyo Gunnagado soo wada marnay annagoo lug dheer wada galnay oo gaajo iyo cabsi muddo ku wada jirnay, waxaa la dhihi jiray Shiikh Siciid.

Walaalku wuxuu ka mid ahaa raggii waxtarka u ahaa howlaha jihaadka. Wuxuu ahaa nin oday ah oo anaga iyo dadka noo dhexeeyay. Wuxuu ahaa nin aad ugu jajaban khidmada mujaahidiinta. Waxaan leennahay taqabbalahu-llaahu.

Waxaanan hilmaami doonin Shiikh Cabdullaahi Basaas. Wuxuu ka mid ahaa raggii ansaarta ahaa ee noogu yimid Laascaanood kadibna Laasqoray dowladda Islaamka ah ka taagay. Markii dowladdii Laasqoray la kala dirayna wuxuu soo aaday asagoo la socda saaxiibbadiisii ansaarta ahaa meeshuu shahaadada ku qaatay oo ah Soomaali Galbeed. Taqabbalahu-llaahu.

Ragga aan nolosha ku ogaa oo aan waagaas dalxiiska ku wada jirnay waxaa kamid ahaa: Amiirkayagii caamka ahaa Shiikh Cabdisalaam, horaan uga soo hadlay wanaaggiisa. Shiikh Xaadhuun baa kamid ahaa. Xaadhuun wuxuu ahaa nin wadaad ah oo luuqadda Carabiga iyo tafsiirka intaba dadka bari jiray.

Waxaa kamid ahaa Xasan Barkhadle oo taarwalahayaga ahaa, wuxuu kaloo ahaa nin dhisan xagga aqoonta. Waxaa ka mid ahaa Xasan Wali oo markii dambe saaxada qaa’id ka noqday, waxaa kamid ahaa Axmed Nuur oo reer Jigjiga ahaa. Warqad kuma qori karo asmaada aan aqaannay. Intaasu nagu filan.

Ikhwaanii muddo markaan joogay saaxadii ayaan fasax qaatay. Waxaan aaday Nayroobi. Waxaan diyaarad ka raacay Berbera. Diyaraaddu Xamar ayey taraansit ku tahay. Dhinacayga waxaa fadhiyay laba nin oo Soomaali ah. Waan is waraysannay. Midkii isoo xigay ayaan waydiiyey magaciisa waxaana uu ii sheegay in magaciisa la yiraahdo Shiikh Maxamed Cabdi Umal, walaalka kalena waxa uu magaciisa iigu sheegay in la yiraahdo Saylici oo asna reer Nayroobi ahaa.

Saylici wuxuu kamid ahaa ragga mujaahidiinta maalkooda  ama khasnaddooda hayay.

Labada wadaad waxay ka yimaadeen meeshaan ka imid laakiin aniga iyo ayagu saaxada iskuma aannaan arag ee diyaaradda ayaan mar soo wada raacnay. Shiikh Umal waagaas ayaan diyaaradda isku dhex barannay intii ka dambaysayna saaxiib baanu ahayn.

Shiikhu wuxuu kamid ahaa ragga aan looga maarmin saaxada jihaadka oo mar walba ka warqabay xaaladdu meeshay marayso, hadduu Nayroobi joogana intaas waxaa kusoo dhici jiray akhbaarta mujaahidiinta haddii laga maarmi waayana wuxuu aadi jiray goobta jihaadka lafteeda.

Shiikhu markaas wuxuu iimaam ka ahaa masjidka Abuu Bakar ee Sigiska. Masjidku wuxuu ahaa ciriiri. Salaadaha jumcada waxaa lagu tukan jiray bannaankiisa. Shiikha reer baa wuxuu u dagganaa guryaha ciriiriga ah ee Islii dhexdeeda ku yaalla oo kirada laga bixiyo.

Masjidku inta aan loo dhiibin Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu soo maray marxalado kala duwan.  Waxaa kamid ahaa xaaladihii uu soo maray: Masaajidku wuxuu xirnaa asbuuc dhan, dhexdiisaa la isku dagaalay. Waxaa la ii sheegay salaad maqrib in wax tujiya la waayay oo ninkii is dhaha horay istaag oo dadka tuji in feer lagu booboo bannaanka lagu tuuro. Waxaa ka dhacday car tuko.

Arrintaasi markay dhacday ayaa la xiray masjidkii si dadka loo kala badbaadiyo. Waxaa la saaray guddi maslaxa raadis ah iyo sidii masjidka looga faa’iidaysan lahaa. Magaalada waxaa joogay callaamatu Sheekh Al-Mujaahid Al-Muxaddith Az-Zaahid Shariif Cabdinuur (xafidahu-llaahu). Waxaa kaloo joogay callaamatu shiikh Mufassir Muxamed Haadi (raximahu-llaahu).

Guddigii waxay go’aan ku gaareen in masaajidka loo dhiibo Shiikh Mujaahid luuqawi Muxamed Cabdi Umal. Waxaa la ii sheegay in uu taskiyeeyay oo talada loogu dhiibay masaajidka Umal uu lahaa Shiikh Shariif Cabdinuur. Waxaa masaajidka laga qaaday oo iimaam ka ahaa nin lagu magacaabo Axmed Nuur oo ganacsade ahaa. Waxay isku qabiil ahaayeen  Sheekh Maxamed Cabdi Umal.

Waxa is dilayay oo qabiil qabiilka u kala baxay oo car tuko ay ka gaartay, mashaakilkiina markii dambe gaaray in masaajidkii la xiro waxay ahaayeen culumadii iyo ardaydii Al-Itixaad. Akhristow xasuuso Al-Itixaad waxay soo burburiyeen oo qabiil qabiil u kala direen waxaa kamid ahaa dowladdii Laasqoray, waxay soo xireen mucaskaraad fara badan oo hubkoodii ay dheheen dhulka ku duugta.

Isu hadal ekaa ayaga iyo Tigreegii dadkii Soomaali Galbeed ku yiri hubkiinna dhulka ku duugta, waxaad lasoo baxdaan markaad is dilaysaan, rasaastu hadday idinka dhammaatana  noo kaalaya annagaa idin siinaynee!

Waxaa kamid ahaa mucaskaraadka hubkoodii lagu yiri dhulka ku duugta mucaskarkii Dhoobley. Kuwii Bari waa annagii soo marnay ayagoo qabiilooyinkoodii la dhex galay qaarna suuqa gashay. Masaajidka Sigiska waxaa ka dhex istaagay Shiikh Mujaahid saabir Xasan Turki. Wuxuu sii daayay sir fara badan, wuxuu caayay oo ceebeeyay madaxdii Al-Itixaad u talinaysay waagaas.

Wuxuu dhalinyaradii u sheegay in ay khaa’imiin yihiin odayaasha Itixaad, wuxuu noo sheegay waxay sir qarsan jireen oo dhan illayn wuxuu kamid ahaa odayaashii ama shuyuukhdii Al-Itixaad. Waxaan u malaynay in odaygu waashay oo wax lasoo cabsiiyay maxaa yeelay wuxuu ceebeeyay oo xumaan ku tilmaamay culumadii Rabbaaniyiinta ahayd, xalaalmiiradka ahayd, mujaahidiinta ahayd ee Al-Itixaad, say nala ahayd markaas.

Shiikh Xasan Turki (xafidahu-llaahu) ma waalnayn ee annagaa waalnayn, wax lama cabsiin annagaa wax nala cabsiiyay, wax ma aannaan ogayne asagaa wax ogaa. Ilaahay baa wax og, asagaana cid walba ka abaalmarinaya waxay galeen.

Shiikh Xasan Turki maalinkaasaa Al-Itixaad waxay ka rifeen baalaha, waxay ku xukumeen nin waalan, waxay noo sheegeen in laga fogaado oo aan waxba laga dhagaysan. Waxay nagu dheheen waa oday qabiiliiste ah ee ha u juuqina. Waxaa la yiri qumanyo intaadan qumanyo ku dhihin ayay qumanyo ku tiraahdaa!

Aan u soo noqonno masaajidkii iyo wadaadkii. Masaajidkii wuxuu noqday madarasada ay Al-Itixaad kasoo takharujaan ama laga diyaariyo jiil wanaagsan oo mujaahidiin ah, mufassiriin ah, muxaddithiin ah oo la dagaallama wax alla wixii ka horyimaada manhajkaan toosan oo loogu khidmaynayo dacwada Salafu Saalix.

Masaajidkii wuxuu noqday xarunta looga taliyo jihaadkii ka socday Geeska Afrika. Waxyaabaha aan lagu illaawi karin Shiikha iyo masaajidka waxaa ka mid ah qamcintii ama baabbi’intii Salafiya Jadiidiyah. Waxaad xasuusataan dooddii dhex martay Shiikh Umal iyo Shiikh Cukaasha iyo wixii ka raacay Cukaasha.

Shiikh Maxamed Cabdi Umal safarkii koowaad ee uu carro gaalo ku aaday wuxuu ahaa billowgii 1996 qiyaastii. Waxaan filayaa in uu tagay Maraykanka, Ruushkana taraansit ku ahaa. Markuu soo laabtay wuxuu noo qabtay muxaadaro degdeg ah. Cinwaanka muxaadaradu wuxuu ahaa: Ninkii halaagsamayaa ha halaagsamo asagoo ay u caddahay halaaggu, ninkii noolaanayaana ha noolaado asagoo ay u caddahay noloshu.

Wuxuu ka hadlay wuxuu soo arkay oo xumaan iyo gaalnimo ah, wuxuu boholo dhaadheer ku riday ragga waddammada gaalada u dhoofaya ama iska dhiibaya. Wuxuu akhriyay nusuustii Qur’aaniga ahayd iyo kuwii axaadiithta ahaa. Wuxuu dhalinyaradii dhoofraadiska ahayd ku riday rajo-beel.

Wuxuu meel dhaw ka tusay cadaabkii. Wuxuu ka hadlay dhal-dhalaalka adduun. Wuxuu dhalinyarada ku sabriyay in aysan waayeyn wax ay cunaan ee ay ku sabraan diintooda iyo akhlaaqdooda. Wuxuu kusoo gabagabeeyay, “Dhalinyarooy yaan shaydaan idiin qurxin wax foolxun, Rasuulkuna wuxuu yiri (sallallaahu calayhi wasallam), ‘Idinka iyo gaalo yaan dabkiinnu isu muuqan.’ War jooga!”

Akhristayaal Masaajidkii Sigiska oo ahaa halka qol wuxuu gaaray in uu qabsado laba xaafadood dhexdood, wuxuu yeeshay dhaqaale sare, wuxuu yeeshay kastamar fara badan, wuxuu ku xirmay caalamka, mid Muslim ah iyo mid gaalo intaba. Wuxuu dhalay masaajido fara badan, wuxuu baddalay qaab dacwadeedkiisii. Wuxuu noqday dhexdhexaad!

Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu noqday siyaasi, taajir siyaaxi ah. Waxaa looga yeeray oo lagala tashadaa arrimaha Baarlamaanka Keenya, wuxuu u baxay wadti asagoo matalaya dowladda Keenya, wuxuu xubin sare ka yahay dowladda Keenya.

Waxaa la tashaday oo fatwooyinka waydiista bangiyada adduunka, waxaa wakiil looga dhigay ama taskiyee la yiri shirkado waawayn oo ganacsato ah oo ay leeyihiin dad ay isku dhowyihiin dhalasho ahaan. Waxaa la dajiyay guri wayn oo waardiye hortaagan yahay kirana aan laga rabin ama waxaa lagu yiri adaa leh guriga. Qorraxdu kama dhacdo oo diyaarad buu intaas saaran yahay, mar Ameerika oo maalin ah, mar Yurub oo habeen ah, mar Afrika oo subax ah.

Hadda wuxuu joogaa Koonfur Afrika oo Ogaadeenkii Tigreegu waddankoodii kala wareegtay oo halkaas u cararay ayuu uga dabatagay oo wuxuu ka dhaadhicinayaa in ay xaaladdii is baddashay, Tigreena ay xorriyad buuxa siinayso diintooda iyo adduunyadooda oo ay wax walba u oggol yihiin. Wuxuu leeyahay iska illaawa wixii jihaad lagu sheegi jiray oo la idinku luggooyay dib u dhacana idinku riday dowladdana idinku diray. Waa Tigree dawladduu sheegayaa!

Talow ma wadaadkaa is baddalay oo tanaasulay mise Tigree baa is baddashay oo tanaasul la timid? Arrintaan xaqiiqadeeda waxaan ka rabnaa falanqaynta dadwaynaha ayagaan u daynaynaa in ay xog naga siiyaan. Baaraka-llaahu fiikum.

Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu billaabay in uu weeraro mujaahidiinta ay isugu darmatay cadowga  iyo gaajadu, wuxuu billaabay in uu u fatwoodo in gaalo la isu dhiibi karo, wuxuu illaaway shalay fatwadiisii, wuxuu caayay oo yasay ama quursaday mujaahidiintii godkuu kasoo baxay wali ku jira oo gaaladuu shalay la dagaallamayay wali dagaalka kula jira.

Shiikha waxaan leennahay waxaa jihaadka ku jira macallimiintaadii aad Sucuudiga wax kasoo baratay. Adiguna waxaad jihaadkaas ku sheegtay ragga wada in ay yihiin juhalo aan wax aqoon, takfiir aan axkaamta garanayn, ma-fakarayaal aan mustaqbalka wax ka ogayn oo aan kala aqoon mafsadada iyo masaalixda! Subxaanallaahi!

Adigu xaggee ka keentay aqoonta uusan lahayn macallinkaagu!? Haddaad tiraahdo aqoontu macallinka uma xirna oo qofku waa ka aqoon badan karaa macallinkiisa, kuuma roona oo waxaa ku hortaal maxaad ardaydaadii ku haysataa hadday sii wadaan jihaadkii aad ka cuslaatay. Haddaad tiraahdo macallinka waa in laga dambeeyaa kuuma roona oo waxaan ku leennayahy soo raac macallinkaaga oo imow saaxada jihaadka. Midba mid ka kharaar.

Ictisaam madaxtooyadoodu waa Masjidka Sigiska ku yaal ee Nayroobi. Wuxuu leeyahay masjidku laamo fara badan oo adduunwaynaha ku kala yaalla oo asaga ka farcamay sida Ameerika, Yurub iyo meelo kale oo fara badan. Laba waddan aan tusaale u soo qaadanno, waa Maraykanka iyo Ingiriiska.

Maraykanka waxaa ku yaalla qalcado fara badan oo Ictisaam sameeyay. Tuseele ahaan gobolka la yiraahdo Minasoota waxaa laga dhisay qalcad loogu magacdaray masjid, lacago badanna waa lagu aruursaday dhismaheedii. Qalcaddaas waxaa lagula shiray mujrimka adduunka ugu wayn ee fadhigiisu yahay Keenya, waa Maykal ninka lagu magacaabo ee Maraykanka u qaabilsan dabargoynta Islaamka.

Waddanka Ingiriiska waxaa laga furay qalcado waawayn oo ay ku baxday malaayiin gini ama doolar oo laga aruursaday dadkii masaakiinta ahaa ee Soomaaliyeed oo meesha qoxootinimada ku joogay.

Waxaa lagu dagay laba arrimood: dadkoo khayr jecel iyo ayadoo loogu warramay meeshu waa masaajid ee Ilaahay jannada guri ha idiinka dhisee dhisa masaajidka kadibna aan loo kala harin. Looguma khidmeeyo Soomaali maraakiztaas ee waxay qabtaan dano gaar ah. Rumayso ama diid.

Waxaa qalcadahaas lagu magacaabay maraakizta dhismahooda loosoo wakiishay Shiikh Maxamed Idiris. Maraakiztaas ama qalcadahaas waxaa loogu tala galay laba arrimood:

  1. In gaalada lagu raalligaliyo oo la tusiyo in ay adduunwaynaha la noolaan karaan, in  la isu soo dhaweeyo caalamka shakigu kala galay, in wax la wada qabsado, in cunfiga iyo waxa lagu magacaabay jihaad oo dhan ay ka fogyihiin.
  2. In jihaadka gaalada lagula jiro ay tashwiish ku furaan, in dhaqaalihii jihaadka lagu bixin lahaa halkaan loosoo duwo, in fatwooyin jihaadka iyo ehelkiisa lagu caayayo lagasoo jeediyo, in laga jaasuuso muslimiinta laga dareemo nuxur jihaadi ah qalbigooda, in shaqsiyaad gaar ahi ku raaxaystaan xoolaha bulshada ka dhexeeya iyo wixi la mida.

Waxay dhahaan culimadaani, “Soomaaliyeey iska jira xoolihiinna Naar haku gadanina. Ku bixiya ama ku sadaqaysta masaajidda iyo maraakizta khayriga ah xoolihiinna.” Waxay ku guulaysteen in ay dad badan shaki ka galiyeen jihaadkii. Laakiin jihaadkii wuu socdaa waana socon doonaa inta qiyaame ka dhacayo.

Shiikh Maxamed Idiris wuxuu ahaa nin mujaahid ah. Hadda kahor waa taan soo marnay asagoo dhufayska nagula jira. Wuxuu kaloo ahaa nin u taagan oo dhaqaale u raadiya har iyo habeenba agoomadii aabbayaashood jihaadka ku shahiideen inshaa Allaahu.

Boorsadii yarayd ee agoomaha ay dadka muxsiniinta ahi wax ugusoo ridi jireen intuu tuuray ayuu barnaamijkii oo dhan wuxuu ka dhigay qori iyo qiiqiiisa waa la isla tuuraa. Illayn hadduu mujaahidiintii kasoo horjeestay oo jihaadkii ka dhigay wax fitno ah, agoon xaggee joogtaa? Shiikhu wuxuu u eg yahay xaaladda uu hadda ku sugan yahay tii Qur’aanku ku sifeeyay ninkii la dhihi jiray Dul Qarnayn oo meel walba waa taagan yahay. Wuxuu qaatay boorso tii hore ka wayn.

Wuxuu qaatay laabtob kii hore ka xawaare dheereeya. Diyaaradi ma kacdo waa la socdaa, magaalo ma jirto waa joogaa. Waxaas oo dhaqaale ah yaa bixiya? Maxayse gaaladu uga shakin la’dahay ninkaan wadaadka ah ee aan istaagayn oo sanadka oo dhan diyaaraddu u buukingaraysan tahay? Dadka Muslimiinta ahaa waxay ku jiraan xaalad ay dhoofi waayaan oo kii jirranaa xataa loo diido in uu isbitaal aado, kii ganacsan lahaa loo diido ganacsigii, kii fasax u aadi lahaa meelaha kulul loo diido in uu aado, dhalinyaro iyo odayaalba albaabbadaa loo taagan yahay oo la leeyahay, “Xaggee u socotaa? Xagee ka timid?” Marka dambana waaba la xirxiraa.

Waxaan hubaa wafdiga Maraykanka ah ee uu hoggaaminayay Maykal oo sida qarsoodida ah shirarka ugu qabanaya qalcadda Minasoota ku taal in uusan moogayn ama ka maqnayn madaxtooyada Ictisaamka ee waliba dariska la ah Maykal. Waxaan uga jeedaa Sigiska.

Waxay Ictisaam ku dhex jiraan ayaan dadka tusiyay. Haddaan runta ka hadlo yaan la idhihin waad waalan tahay sidii Shiikh Xasan Turki aad ku tiraahdeen kal hore. Shiikh Xasan run buu sheegay anna run baan sheegayaa.

Dadka ku indhala’ ama u qaba in aysan gafiba karin culumada Ictisaam waxaan leeyahay waan soo marnay waxa idin haysta. Culumaduna waa bashar oo waa gafi karaan qofkii khaladkooda arkaana waa sixi karaa. Haddaad rumaysantihiin culumada Ictisaam khaladkooda waxaa sixi kara caalim mujtahid ah oo aad u da’ wayn muddana dacwada kusoo dhex jiray, daliil baa la idinka rabaa. Haddaad rumaysantihiin in qofkii Muslim ah oo khalad arkaa in uu sixi karo waxaan tilmaannay intaas oo khalad iyo kuwa kale oo aanan ka hadlin markii loo baahdase aan ka hadli doono inshaa Allaahu.

Walaalayaal raalli iga ahaada waxaa ila dheeraaday ama batay warka aan ka ogahay jihaadka Soomaaliya ka socda iyo marxaladduu soo maray iyo meesha lala damacsan yahay in lagu gowraco ayadoon bisinka loo qaban. Midna ogaada, dadkaa is baddalaya ee diintu isma baddalayso. Muslimiinta ayaa tanaasulay ee gaaladu ma tanaasulin!

Ikhwaanii waxaan ku noqon doonaa ishaa Allaahu tacaalaa Soomaaliya.

Ictisaam gar baa taal
Loo wada gudboon yahay
Soo fariista gogoshaan
Ka gar baxa walaalaha.

In shabaab la gooyoo
Gaalada la raacoo
Wala gaara siisaan
Ma gar baad u haysaan?

Gaf hadduu ka dhacay beri
Golihii saree jiray
Maa gadaal u noqotaan
Gaartaan maslaxa sare.

Maa gashaan dhufaysyada
Gaalada la dirirtaan
Gobannimo u dhimataan
Goobtaan Jannada sare.

Culumada gabowdoo
Garanaysa waaqaca
Godad bay ku dhuuntaan
Ma gudbaan xuduudaha.

Ma gam’aan habeenkii
Geesiyadu ma sexdaan
Xabash lama gucleeyaan
Gaalada ma raacaan.

Haddaad gaabiseenoo
Garabkooda diiddeen
Gujada maad ka daysaan
Gabalkiis nimuu dhacay
Gardarrada halkaan yimid
Maxaad ugu gargaarteen
Gaalada u raacdeen.

Meles lowyogaab iyo
Maykal ina masiixiya
Maxaad ula midowdeen
Midigta ugu dhiibteen?
Ma Shabaab nacayb baa
Idin geysay meeshaas?
Manhajkii Rasuulkiyo ﷺ
Minhaajkii u tuurteen.

Milicsada wixii dhacay
Maalmihii horee tagay
Roga malafyadiinnii
Musiibooyinkii jiray.
Meeye mufakkiriintii
Maslaxada ka talin jiray
Waxkastoo musiiba ah
Maarayn u heli jiray?

Qeybta 29aad

Walaalayaal waxaan kala tagnay annagoo dalka dibaddiisa ku maqan. Intaan maqnaa waxaa dhacay dagaallo waawayn oo lagu soo qaaday imaaradii gobolka Gedo. Dagaalkaasi wuxuu socday muddo aan yarayn mar walbana waxaa weerarka soo qaadayey gaalo is bahaysatay wayna jabayeen mar kasta.

Dib u Noqosho ama Gocasho

Inta aanan u galin Gedo iyo imaaraddii Islaamka ahayd aan wax yar dib noogu celiyo gobolka Mudug gaar ahaan Caabudwaaq. Waxaan xusayaa laba arrimood oo aan ka tagay markaan ka warramayey Caabudwaaq iyo dhibkii ay dacwadu kala kulantay.

Midda 1aad: Waxaan ammaan ballaaran usoo jeedinayaa qabiil ka mid ah qabiilooyinka daga Caabudwaaq. Reerkaasi wuxuu ahaa reer Ilaahay barakeeyay, Waxay ahaayeen Ansaar u gargaartay ducaaddii markii cid walbaa dishay oo dhacday.

Waxay dajiyeen guryohoodii, waxay wax ka siiyeen maalkoodii, waxay xabbadda isaga dhigeen ama waardiye u noqdeen ducaaddii dulmiga lagu laynayey, waxay hoy u noqdeen diintii Islaamka oo reer Caabudwaaq la collaytameen.

Waa reer Maxamuud Guuleed. Reerkaas barakaysan oo noqday ansaartii ducaaddii reer Caabudwaaq ay ka dhigeen waxay dilaan iyo waxay dhacaan ama dhaawacaan Ilaahay ha xifdiyo naftooda iyo maalkooda intaba, aamiin, aamiin.

Midda 2aad: Waxaan ka tagay halyeey meeshaas ku shahiiday. Wuxuu ka mid ahaa muhaajiriintii socodka kasoo billowday Dhoobley, wuxuu ahaa hoggaamiye ciidan, wuxuu ahaa tababbare ciidan, wuxuu ahaa daaci dadka dacwada ugu yeera. Reerkoodaa dagaan ahaan ugu badan Caabudwaaq (reer Dalal).

Wuxuu ugu yimid in uu dacwada gaarsiiyo, waxaa dilay ilma-adeerradii, waxay ku dileen magaalada Caabudwaaq bartankeeda. Qabiilkii uu ka dhashay oo magaalada haystay aad ayey ugu farxeen geeridiisa halyeygaas marka laga reebo nin la dhihi jiray Ina Bulxan iyo intii Ilaahay u naxariistay. Wuxuu ahaa halyaygaasu shahiid Abuu Dujaanah (taqabbalahu-llaah).

Ansaarigii Kaligii la Dagaallamay Reer Caabudwaaq

Markii ay Abuu Dujaana dileen reer Caabudwaaq, ayaa nin lagu magacaabo Ina Bulxan waxaa uu dagaal gobeed la galay reer Caabudwaaq iyo magaaladii oo dhan. Ina Bulxan wuxuu galay dagaal uu kali ku yahay ayna kasoo horjeedaan magaaladii Caabudwaaq oo dhan.

Wuxuu isticmaalay bambooyinka gacanta laga tuuro, wuxuu isticmaalay qoriga boobaha ah, wuxuu isticmaalay xeeladdii ahayd ku dhufo oo ka dhaqaaq. Wuxuu galay dagaalkii uu Abuu Basiira galay oo kale iyo taatiko ciidan oo asaga u gaar ahayd.

Wuxuu gaystay waxyeello badan, wuxuu argaggax ku riday Suufiyadii shayaadiinta ahayd ee mu’aamaraadkaan ka dambaysay, wuxuu kala cayriyey dhagarqabayaashii Islaamka dhibay ee laga tukan waayay.

Suufiyada waxaa ansaar u ahaa ama taakulayn jiray laba qabiil oo kala ah reer Siyaad Xuseen iyo qoys lagu magacaabo Celi. Waxaa madax u ahaa laba nin oo midna reer Siyaad Xuseen yahay midna reer Celi yahay ama Celi. Waxayna kala ahaayeen labadaas nin Ina Cabdi Jawaan oo ahaa reer Siyaad Xuseen iyo Ina Macalin Cabdi oo ahaa reer Celi ama Celi.

Ina Bulxan markuu rag waayay muddana dagaalkii ku jiray naftiisiina ay khatar gashay ayuu u hijrooday gobolka Gedo oo markaas jihaad ka socday.

Wuxuu ka qaybqaatay dagaallo badan oo lala galay kuffaartii iyo murtaddiintii. Aakhirkiina wuxuu ku shahiiday magaalada Ceelwaaq agteeda, waxayna isku maalin shahiideen al-Waalid al-Caabid az-Zaahid Shiikh Aadam Garwayne (taqabbalahumu-llaahu ajmaciin).

Gobolka Gedo iyo Imaaradii Islaamiga Ahayd

Sidee ayey ku billaabatay? Sidee ayaase looga faa’idaystay? Goorma ayey burburtay imaaradaasi? Yaase burburiyay? Soomaalidu gacan ma ku lahayd burburkii imaaradaas? Arrimahaas oo dhan iyo arrimo kaleba waxaan uga hadli doonaa qormadaan iyo kuwa kale ee soo socda inshaa Allaahu tacaalaa.

Akhristayaalow waxaad ii oggolaataan in aan xoogaa siyaasad ah gogoldhig ka dhigto inta aanan billaabin ka-sheekaynta imaaradii Islaamiga ahayd ee gobolka Gedo.  Aad ayaad ugu mahadsantihiin dhagaysigiina, baaraka-llaahu fiikum.

Ikhwaanii markii ay burburtay Dawladdii Maxamed Siyaad Barre sanadkii 1991dii,  waxaa dhacay musiibooyin fara badan. Waxaa kamid ahaa dhibaatooyinkii dhacay dil, dhac iyo barakicin. Dhanka kale waxaa meesha ka baxay oo saaxada bannaysay dawlad faasiqad ahayd oo diinta iyo dadkaba dhibaato weyn ku haysay laakiin lagu qabay xoogaa kala dambayn ah.

Waxaa kamid ahaa wanaagga lagu qabay dawladdaas xasillooni dadka dhexdiisa ah, ilaalinta xuduudaha, shaqooyin ay dadka qaarkiis ku haysteen, waxbarasho maaddi ah, magac dawladnimo iyo wixi la mida.

Walaalayaal waxaad ogaataan Soomaaliya iyo Itoobiya dawladihii ka talin jiray isku mar ayaa la riday, isku xilli ayaana kursigii xukunka laga qaaday madaxweynayaashii labadaas dal, Maxamed Siyaad Barre iyo Mingistu Xayla Mariyam. Qorshaha loo dumiyey dawladdii Soomaaliya waxaa lahaa reer galbeedka ama gaalada ee ma ahayn mid ay wateen jabhadihii qabiillada ee lakala oran jiray Yuu.Es.Sii (USC), Es.Es.Dhii.Ef (SSDF), Es.En.Em (SNM), Es.Pii.Em (SPM), Es.En.Ef (SNF), iyo wixi la mida.

Waxaad mooddaa in aan wali la fahmin balaayadu meeshay nooga timid iyo cidda wadatay. Waxaad mooddaa qabiilooyin fara badan oo Soomaali ah in ay la tahay in ay ayagu rideen dawladdii shuuciyada ahayd ee Maxamed Siyaad.

U fiirsada shacabka waxaa lagu dagaalgalinayay Ina Siyaad Barre ayaan kursiga ka tuuraynaa kadibna waddanka madaxwayne caadil ah ayaan u dhiibaynaa oo qof walba xaqqiisa siiya dadkana isu soo dhaweeya oo reer magaal ah.

Waxaa dadka ugu faham xun wadaaddada Ictisaam oo u qaba in ay dawlad tahay Buntlaan, waxaadna arkaysaa marar badan ayaga oo leh, “Waa dawlad madaxbannaan!” Oo talow yay ka xoroobeen?

Waxaa kuwaas kasii liita kuwa ku hoos naban maamulladaas ama la shaqeeya una fatwooda (Ictisaam). Waxaadna maqlaysaa marar badan ayaga oo leh, “Soomaalilaan waxay u baahan tahay aqoonsi.” Oo yaa inkirsan inay yihiin Soomaali?

Qoladaan koonfurtu (Ictisaam) waagii hore waxaa dagaalka lagu galiyay Daarood baa idin gumaysta ee iska dhiciya oo ka saara magaaladiina. Ma aysan oran oo maxay noo dhimeen oo waddanka looga saarayaa? Ma aysan oran miyaan kala maarannaa?

Daarood yaa baddalay oo Xamar lagu soo dhaweeyay? Mar waa Maraykan, mar waa Xabashi, marna waa balaayo madow. Qola kastaa markay timaaddo waxay ka liitaan Ina Siyaad Barre iyo Daaroodkii laga sifeeyay Xamar.

Wax lagu qoslo waxaa ah, bal fiiriya waa macquul in la yiraahdo dadkii Xamar dagganaa ee Soomaaliyeed waxaa dhibay kuwo meel kale ka yimid. Dadku waxay go’aan ku gaareen in ay xoog isaga saaraan baladaan ku habsatay. Ma xuma arrintu hadday saas tahay. Laakiin hadday taladu adinka idinka timid, maxaa loo boobay waddankii aad ka xorayseen dawladdii dhiigmiiratada ahayd? Maxaad Daarood markuu cararay uga daba cararteen? Maxaad uga qaxdeen waddankii aad ka xoraysateen Daarood? Maxaad qoxootiga u noqoteen sidii Daarood oo kale? Maxaa wali xabbaddu idiinku socotaa gaalana idiinku dhex jirtaa?

Jawaab u heli maysaan aan ka ahayn Allay lehe dagaalkaas waxaa watay gaalo iyo gaaloraacyo shacabkana waa la khayaameeyay. Gaalana waxay rabtay in ay waddanka qabsato, waana haysataa ee see isaga kicinnaa?

Markaad waddankii bannayseen ayaa la idiin soo dabamaray waana dantii gaaladu lahayd. Illaa haddana wax gartay arrintaas waxaa ka jira wiilasha yar yar ee gaalada qoriga la hortaagan Soomaaliduna leedahay khayr baad naga hortaagan tihiin oo waxaad waddankii ka erideen hay’adihii khayriga ahaa!

Ogaada gaalo dawlad idiinkuma maqna mana rabaan in aad dawlad noqotaan. Xataa ma rabaan middii shuuciyada ahayd oo kale inay idiin dhalato. Waxay rabaan inaad adduunwaynaha ku kala firirtaan oo kuwo fara badan oo adinka idin kamid ah ama carruurtiinnu ay dib ugu soo celiso Soomaaliya ayagoo gaalo ah, ciyaadan billaahi.

Waxay idin la sugayaan carruurta waddammada gaalada ku dhalatay inay qaangaaraan oo ay waddanka dib ugusoo noqdaan ayagoo baddalan. Waxay rabaan in ay dhammaadaan dadkii damiirka lahaa mid diineed iyo mid waddaniyad intaba.

Waxay rabaan inay gobol gobol waddanka u kala gooyaan oo xuduuddo u yeelaan qola walbana ku dhahaan, “Iska celiya kuwaan oo xuduudihiinna yay imaan, annagaa idin taakulaynaynee. Argaggixisadana laaya iyo kuwaan diinta ku gabbanaya (Shabaab), waa takfiir qoladaan gaalada la dagaallamaysaa oo arrintaas waxaa sheegay culumada musaalaxada iyo Hay’atul Culamaa’ul Kibaar!”

Walaalayaal isla waqtigaas ayaa Tigree gacanta loo galiyay waddanka Itoobiya. Waddankana lama burburin oo Mingistu ayaa lagu yiri raac diyaaraddaan oo waddankaas tag. Shay walbana meeshuu yaallay lagama qaadin, Meles ayaa taladii la wareegay gaaladuna waa ku kaalmaysay.

Melesna waxaa lagu yiri, “Qabso Itoobiya iyo Soomaaliya, labadiiba waa diyaar, dad kula shaqeeyaana waa kuu diyaar labada waddanba.” Soomaaliya iyo Itoobiya laga billaabo 1991 waxaa maamula Meles iyo mid murtad ah oo magac Soomaaliyeed wata. Waana dantii laga lahaa burburkii ama duullaankii lagu soo qaaday 1991 Soomaaliya.

Rumayso in lagu shaqaysanayay jabhadihii magacyada badan lahaa ee lagula diriray dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Rumayso in lagu shaqaysanayay dagaal-oogayaashii sagaalka ahaa. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca dawladeed ee Karasayga ah. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca Culumada Musaalaxada. Rumayso in lagu shaqaysanayo macaga Hay’atul Culamaa’ul Kibaar. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca Soomaali hebel-laan. Rumayso in ay been tahay Shabaabku waa takfiir iyo Khawaarij.

Aan kusoo laabto qormada iyo imaaraddii gobolka Gedo. Dhibka aan kasoo sheekaynay markii uu dhacay 1991dii, ayaa qola walbaa waxay u qaxday dagaankoodii ama meeshii reerkoodu u badnaa hadday yihiin culumo ama dadkii caadiga ahaa. Gobolka Gedo waxaa u qaxay ninkii dhibkaan sabab u ahaa oo ahaa Maxamed Siyaad Barre.

Waxaa kaloo qaxay dad fara badan oo Mareexaan ah. Mareexaan wuxuu tagay dhowr magaalo sida Garbahaarray, Baardheere, Buurdhuubo, Buuloxaawo, Luuq iyo wixi la mida. Ina Siyaad Barre wuxuu fariistay Garbahaarray. Halkaasu marna weerar rogaal celis ah kasoo qaadaa marna isku difaacaa.

Dadka qaxay waxaa ku jira culumadii dacwada ka waday waddanka gudihiisa gaar ahaan Xamar. Culumadaas intii dowladdu jirtay dacwadooda hoos ayey u wateen oo dadka waxay wax ku bari jireen guryo qarsoon.

Ninkii lagu ogaado in uu diin faafinayana waa la xiri jiray ayadoon laga hadalsiin. Waxaa la gayn jiray meel lagu magacaabo Godka. Waa dhulaka hoostiisa meel ah oo aan dib dambe lagu arkayn haddii lagu geeyo.

Waxaa tashaday ducaaddii Mareexaan, waxay go’aan ku gaareen in laga faa’iidaysto fursaddaan dahabiga ah mar hadday burburtay dowladdii shaydaanku ku shaqaysanayay diintana diiday in dadka la gaarsiiyo, culumadiina xabsiyada ka buuxisay.

Billawgii Dacwada Gedo

Ducaaddii way is qaybiyeen. Qof walbana waxaa loo diray meeshuu ku habboonaa. Waxaa kamid ahaa raggaas ducaadda ahaa Shiikh Yuusuf Sheekh Maxamuud, Shiikh Cumar Aw-Faarax, Shiikh Xasan Xuseen iyo culumo kale.

Raggaas waxay galeen loollan dheer oo ka dhexeeyay ayaga iyo mooryaantii Mareexaanka oo difaacayay ama ilaalinaya Maxamed Siyaad Barre oo wali ka rajo qabay in uu mar kale madaxwayne ka noqdo Soomaaliya.

Waxaa mooryaantaan ka darnaa oo meesha joogay Suufiyo inkaar qabta oo maradatu-shayaadiin ah. Suufiyada waxaa hoggaaminayay nin lagu magacaabo Ina Taltaliini. Taltaliini kaligii ma ahayn ee wuxuu wataa sixiroolayaal fara badan oo la shaqeeya. Waxaa kaloo meesha ku habsaday ama jooga qoyskii dawladdu ka burburtay oo u qaadan la’ in la jabiyay oo kursigii lagala wareegay.

Wadaaddadu waxay dadka ku wacdiyaan ama uga digayaan waxaa kamid ahaa in aysan galin dagaalka fitnada ah, inay joojiyaan dadka ay laynayaan ee shacabka ah, inay joojiyaan dadka ay xoolohooda boobayaan iyo wixi la mida. Waxay ku guulaysteen dad badan inay kasoo baxaan furintii dagaalka.

Arrintaasi waxay dhibtay saddex qolo:

  1. Madaxdii dawladdii dhacday oo uu kow ka yahay Maxamed Siyaad Barre.
  2. Suufiyo oo yaqiinsan haddii wadaaddadu ku guulaystaan in ay dadka gacanta ku dhigaan in ayaguna ay waayi doonaan mansabkoodii.
  3. Qabiilka la yiraahdo reer Faarax Ugaas oo uu ka dhashay Maxamed Siyaad Barre in Ilaahay u naxariistay mooyee.

Qoyskii waxay naf iyo maalba u diyaarsadeen inay soo ceshadaan sharaftii, dawladnimadii iyo karaamadoodii ay dadka dhexdiisa ku lahaayeen hadda ka hor.

Waxay dadka ugu necbaayeen qofkii yiraahda yaan laga qaybqaadan dagaalka ehliga ah, yaan la layn dadka masaakiinta ah, ma bannaana in loo hiiliyo mujrim, hala qaato shareecada Islaamka, halaga fogaado qabyaaladda iyo wixi la mida.

Waxaa joogay gobolka rag fara badan oo ay Maxamed Siyaad hadda ka hor is qabteen oo ku faraxsan in kursigiisii laga tuuray. Waxaa kamid ahaa raggaas:

Jeneraal Cumar Xaaji Masalle. Cumar wuxuu isku dubaritay wax alla wixii Ina Siyaad Barre ku kacsanaa cidday rabaanba ha ahaadeen. Wuxuu fursad u helay inay raacaan sufaho fara badan oo Mareexaan ah. Wuxuu xiriir la yeeshay Tigree. Wuxuu billaabay dhaqdhaqaaq siyaasadeed.

Intaasoo mashaakilaad ah oo jiray iyo kuwa kale oo fara badan  oo dadka dhexdiisa ah, Ilaahay wuxuu wadaaddadii makansiiyay magaalooyin saddex ah: Buuloxaawo, Luuq iyo Doolow. Waxay heleen shacab u oomanaa barashada iyo ku-dhaqanka diinta Islaamka, waxay heleen ansaar fara badan, waxay heleen oo dacwadii ajiibay odayaal dhaqameedkii in yar mooyee.

Waxay soo gaareen heer ay ku fakareen in ay dawlad dhisaan. Waxaa abuurmay jawi Islaami ah, waxaa aad u muuqday shacaa’irkii ka muuqday degmooyinkaas aan kor kusoo sheegnay sida xijaabkii gabdhaha, dugsi Qur’aankii, machadyo diini ah iyo wixi la mida.

Xarakadii Al-Itixaad waxay iclaamisay shir loo dhanyahay in la isugu yimaado maalin hebla iyo meel hebla. Waxaa shirka lagu martiqaaday wax alla wixii Mareexaan ahaa oo mas’uuliyad qaadi karay sida ugaaska, odayaaldhaqameedka, culimada, aqoonyahanka iyo hay’adihii madaxa bannaanaa.

Waxaa lasoo xaadiray goobtii shirka dhammaan dadkii la is lahaa waxtar bay u yihiin bulshada. Waxaa yimid ugaaskii beesha, waxaa yimid odayaaldhaqameedkii, waxaa yimid aqoonyahannadii, waxaa yimid dadkii la rabay in ay masiirka ummadda hoggaamiyaan.

Culumada meesha joogtay waxaa ka mid ahaa Shiikh Maxamed Xaaji Yuusuf, Shiikh Maxamuud Macalim Nuur, Shiikh Yuusuf Axmed, Shiikh Cabdiraxmaan Oogle, Shiikh Aadam Beebee iyo culumo kale.

Shirkii waa furmay, waa la falanqeeyay waana la isku afgartay. Waxaa kamid ahaa waxyaabihii la isku afgartay in la qaato ku dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa la wada gaaray heshiis ah in diinta Ilaahay la difaaco oo cadowgeedana meel loogasoo wada jeesto. Waxaa lasoo gaaray heshiiska qodobbadiisii in la saxiixo.

War Naxdin Leh oo ka Yimid Meel Aan Laga Filayn

Akhristayaalow markii la diyaariyay nuqulkii ama waraaqihii la saxiixayey ayaa sida caadadu tahay waxaa loo soo dhaweeyay cidda u mudan in ay saxiixdo ugu horrayn waraaqaha.

Wuxuu noqday Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Mareexaan halkaas ugaas buu leeyahay meel uu joogaba sida runta ah. Ugaas Cumar waa diiday in uu saxiixo ku-dhaqankii shareecada Islaamka!

Afka iyo gacanta ayaa la isa saaray ama dhabanka iyo gacanta yaab dartii. Waa la is fiirfiiriyay. Hadal hoosaa billowday, wax ku dhiirradaa la waayay la hadalka ugaaska. Rag kala calool adag kalana geesisan, nin baa hadlay wuxuu muqaddamo ka dhigtay ama iska hormariyay maahmaah. Wuxuu yiri, “Hadda ka hor ayaa nin waxaa uu doonay gabar uu dhalay nin ugaas ah, waxaa la damcay in ugaaskii la siiyo sooryo, waxaa la garan waayay ugaaskii wixii sooryo u noqon lahaa oo dadku siday la ahayd ama dhaqanku yahay ugaasku meel wayn ayuu dadka kaga yaallaa oo waxaa la rabaa wax wayn in la siiyo.”

Cabbaar haddii la aamusnaa ayaa nin hadlay. Wuxuu yiri, “Anaa aqaan ugaas waxa sooryo u ah. Waxaa sooryo u ah gabadh aabbeheed wixii sooryo u ahaan jiray.” Aan si kale u dhoho, wuxuu yiri, “Waxaa sooryo u ah wixii nin gabadh laga guursaday sooryo u ahaan jiray.”

Maahmaahdii markuu dhammaystay ayuu hadalkii sii watay oo wuxuu yiri, “Ugaas haddaad diidday ku-dhaqankii shareecada Islaamka waxaan ku leeyahay ugaas waa nin waxaadna tahay nin Mareexaan kamid ah shareecadiina waan qaadannay iyo ku-dhaqankeedii.”

Waxaana billowday in ay saxiixaan heshiishkii odayaashii Mareexaan marka laga reebo ugaaskii oo diiday in shareecada Islaamka la isku xukumo. Waa la ducaystay shirkiina waa xirmay. Waxaa lagu ballamay in si wada jir ah diinta Ilaahay loo difaaco.

Ugaasku muxuu shirka u yimid hadduusan doonayn ku-dhaqanka shareecada Islaamka? Muxuuse ku baddashay shareecadii uu diiday? Ugaasku hadduu diiday dowladdii Islaamka ahayd ee Mareexaan intiisii kale qalinka ku duugtay dowlad caynkee ah ayuu rabaa?

Nabadoonka ugaaska u maahmaahay waxaa la oran jiray Xaashi Diiriye Maxamuud Hudey.

Dawladdii Al-Itixaad dhidibbada u aastay Mareexaanna ku waafaqay ma hirgashay oo dadkii wax ma u qabatay oo ma laga faa’iidaystay? Caydiid oo baacsanaya haraadigii Daarood ama Mareexaan maka nabadgaleen wadaaddadii dowladda dhistay? Ugaaskii xaggee ku dambeeyay? Su’aalahaas iyo kuwo kalaba waxaan uga jawaabi doonnaa qormadeenna dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 30aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayada oo ay xaaladda dacwadu meel fiican marayso. Waxaa dhacay heshiiskii la gaaray oo ahaa in lagu dhaqmo shareecada Islaamka marka laga reebo ugaaskii beesha oo asagu diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka.

Dhulka Gedo ku fadhido aan sawir ka bixiyo, maxaa yeelay waxaa laga yaabaa dad badan oo akhristayaasha ka mid ahi inaysan garanayn khariidada deegaanka.

Sababta ugu weyn ee aan u tilmaamayana waxaa weeye Gedo waxay xuduud la leedahay laba waddan oo shacabka Soomaaliyeed u ah cadow soo jireen ah ama gumaystayaal saliibiyyiin ah. Waa Itoobiya iyo Keenya.

Waxaan kaloo arki doonnaa dagaallo faraha looga gubtay oo dhexmaraya mujaahidiinta iyo saliibiyyiinta. Marka waxaa fududaan doonta tilmaanta meesha dagaalku ka dhacayo iyo cidda daggan. Waxaad arki doontaan bakhtiga Tigreega oo buuxdhaafiyay goobaha qaarkood. Waxaad arki doontaan ciidama dhan oo mujaahidiin ah oo shahiiday dhammaantood. Waxaad arki doontaan karaamooyin Rabbaani ah oo dhacay.

Waxaad kaloo arki doontaan dagaallo dhexmari doonaa mujaahidiinta iyo Yuu.Es.Sii (USC) oo uu hoggaaminayo Jenaraal Caydiid. Waxaad arki doontaan waxqabadkii imaaradii Islaamiga ahayd iyo horumarkii ay gaartay, dhanka diinta iyo dhanka maaddiga intaba. Waxaan kaloo kusoo qaadan doonnaa cududdii milatari ee ay yeelatay imaaradu.

Waxaan naqshadda ka qaadanaynaa Buuloxaawo oo xuduud la leh Itoobiya iyo Keenya. Haddii aan ku billowno degmada Luuq waxay Buuloxaawo ka jirtaa dhanka bariga iyo dhanka ay Baydhabo jirto. Garbahaarray, Baardheere iyo Buurdhuubo way isku aaddan yihiin oo waxay Buuloxaawo ka xigaan dhanka koonfureed ama Kismaanyo xaggeeda.

Ceelwaaq waxay ka xigtaa dhanka qorrax u dhaca oo Keenya ayay xuduud la leedahay. Doolow waxay ka xigtaa dhanka waqooyi oo waxay xuduud la leedahay Tigreega oo labada waardiye waxaa u dhexeeya wabiga la yiraahdo wabi Daawo. Buuloxaawana waan taagannahay oo waxay xuduud la leedahay Itoobiya iyo Keenya oo waa isu muuqdaan saddexda waardiye ama ciidan.

Walaalayaal waxaa caado ah mar kasta oo dadka khayr la farayo inaan la waayeen dad khayrka kasoo horjeeda oo ayagu qaab kale u shaqaynaya ama Islaam-nacayb ha ka ahaato ama jaasuus ha ahaado oo dano shisheeye ha u adeego. Waxaa kaloo mar walba aan la waayeen mid magac Islaam sheeganaya oo manhajku ka khaldan yahay sida Suufiyada.

Ducaaddii waxaa soo foodsaaray caqabado waawayn oo markii dambe gaaray in qaarkood birta laga aslo ama la dilo. Magaalooyinku waa is dhaamaan, qaar ayaan salaadda lagu tukan karin oo markay ku arkaan aan ka shakinayn inay ku dilaan ayagoo rumaysan inay kugu janno-tagayaan. Culumadooda ayaana saas u fatwootay (waa Suufiyo).

Magaalooyinkaas waxaa ka mid ahaa Garbahaarray. Magaaladaas waxaa daggan ama saldhig ay u ahayd Suufiyada Mareexaan ugu waawayn sida Ina Taltaliini. Ninkaasi wuxuu haystay waraaq uu u saxiixay Ina Siyaad Barre oo la leeyahay, “Ninkaad u malayso in uu yahay bidci (Salafu Saalix) adoon ka hadlin xabsiga kuugu dhow ku xir kadibna annaga noosoo gudbi annagaa Labaatanjirow u dhaadhicinaynee!”

Waxaa kaloo magaalada daggan Maxamed Siyaad Barre oo ciidamo ku uruursada si uu mar kale Xamar u qabsado (waa siday la tahaye). Waxaa dagaan ahaan magaalada daggan reerka Ina Siyaad ka dhashay. Waxay tolkiis diyaar u yihiin inay ku celiyaan kursigiisii gardarrada looga qaaday sida ay ayaga la tahay. Waxay ku bixiyeen naf iyo maalba difaaciisii iyo ku-noqoshada Xamar intaba.

Waxaa magaaladaas loo diray Shiikh Xasan Xuseen (taqabbalahu-llaahu). Dadkii wuxuu ugu yeeray in ay Ilaahay isu dhiibaan oo ay dulmiga joojiyaan, shareecada Islaamkana ku dhaqmaan. Wuxuu dood dheer la galay Suufiyadii saaxiroolayaasha ahaa ee Ina Taltaliini madaxda u ahaa.

Waxaa dhexmaray dood dheer, wuxuu ku oogay xujo cad. Waxay waayeen waxay ku difaacaan sixirkoodii iyo riwaayaddii beenta ahayd. Waxay ku dhawaadeen fashil iyo in la ogaado beentay meesha ku hayeen.

Sida caadada u ah diinlaawayaasha iyo suxarada ama sixiroolayaasha waxay sameeyeen dhagar ama shirqool ay wadaadkii ku khaarajiyaan, dhagartiina waxay u dhacday sidaan:

Maalin ayey wadaadkii waxay ku dheheen waxaan rabnaa in aan caawa meel isugu nimaadno oo Ilaahay barinno oo habaartanno (mubaahalo), kaanagii xaqdarro wada in Ilaahay si dhaqso ah nooga qabto. Wadaadkii wuxuu yiri waa hagaag waan imaan.

Waxay diyaariyeen koodii ugu liitay xagga caqliga iyo xagga diintaba. Waxay dheheen, “Markuu shirku dhammaado oo wadaadku gurigiisii aado meel mugdi ah u gal oo baas ku kala jeex subixiina waxaan leennahay waxaa ku dhacay habaarkii xalay la is habaaray oo asagaa xaqdarrada waday. Wakaas durba Ilaahay naga qabtay.”

Waa la isu yimid oo la mubaahalooday, waana la kala tagay. Wax yar intuusan socon wadaadkii ayaa dhagarqabihii meesha loo galiyay baas ku kala jeexay. Halkii ayuu ku shahiiday Shiikh Xasan Xuseen (taqabbalahu-llaahu). Shayaadiintii dhagarta sameeyeyna  subaxii ayay dadkii waxay ku dheheen, “Annagaa habaarnay xalay oo waxaa ku dhacay habaarkayagii. (Maa shahidnaa mahlika ahlihii!) Kama warqabno wax ku dhacay.”

Dhiigga Shiikh Xasan Xuseen iyo rag kale oo ducaad ah waxaa mas’uul ka ah oo lagala xisaabtamayaa Ina Taltaliini iyo saaxiibbadiis, lamana cafin doono jariimaday galeen. Waxaa u furan in ay Ilaahay u toobadkeenaan. Laakiin dhiiggii shuhadadu kama hari doono. Mar uun baa maxkamad caddaalad ah lasoo saari doonaa idan Alle.

Buuloxaawo waxaa dacwada ka waday laba nin. Nin markiiba waxaa xabsiga dhigay Ina Taltaliini ninkii kalana waxaa difaacay tolkiis oo meesha dagganaa. Waxaa la xiray Sheekh Cumar Aw-Faarax. Waxaa loo cagajugleeyay Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Axmed Tiire. Waxaa magaalada daggan aabbihiis oo ahaa ninka ugu cilmi roon magaalada Suufiba ha ahaadee, waa Sheekh Yuusuf aabbihiis.

Shiikh Maxamuud Tiire wiilkiisii  ayuu garab-istaagay oo wuxuu yiri ninkii mas’alo ku haysta wiilkayga anaa la doodaya ninkii dood qabaa ha yimaado berri subax 4 saac barxadda magaalada dhexdeeda ah kutubtiisana hasoo qaato.

Waxaa magaalada ag dagganaa ciidan uu haysto nin kornayl ah oo la yiraahdo Kululi. Waxaa loo geeyay khabar ah in la xiray ina hebel iyo ina hebel. Waa dad isyaqaan oo magaaladay ku wada dhasheen. Ninkaan dadka xirxirayaana wuxuu ka yimid Garbahaarray iyo meelo kale. Kululi wuxuu yiri Ina Taltaliiniyow haddaad ninkaan diin ku haysato soo qaado kutubtaada waa  inoo berri subax 4 saac iyo barxadda magaalada dhexdeeda ah.

Shaydaankii markuu ogaaday in laga rabo wax uusan hayn ayuu u cararay dhankaas iyo Baardheere. Ina Taltaliini wuxuu haystaa oo kaliya waraaqdii Maxamed Siyaad Barre u qoray oo ahayd ninkaad ku tuhunto in uu yahay Salafu Saalix  xir. Diin kale oo uu yaqaan ma leh. Xujadiisu waa xarig iyo cagajuglayn. Waagii markuu baryay ayaa lasoo dhoobtay barxaddii bannaanayd ee isteeshinka u dhawayd. Waxaa yimid libaaxyadii dawacadu cunaysay oo wata Bukhaari iyo Muslim,  waa ducaaddii.

Kornayl Kululi wuxuu yiri, “Aaway ninkii raggaan haystay?” Waa la waayay illayn baadilku caga uu ku istaago ma lehee. Kululi wuxuu yiri, “Maanta laga billaabo waxaad tihiin culumo xor ah. Waxaad akhridaan kitaabkaad doontaan, waxaad ku akhridaan meeshaad doontaan, ninkii idin la hadlana ii soo sheega anaa ka shaqaynayee.” Allaahu Akbar.

Xaaladdu markay halkaas marayso oo ducaaddii qaarna la laayay qaarna la xirxiray ayaa waxaa dhacay kulan dhexmaray golihii sare ee dacwada ama odayaashii Al-Itixaad ee gobolka Gedo. Waxaa la galay xiwaar dheer, waxaa la falanqeeyay masiirka dacwada iyo siday ku socon karto, waxaa laga baaraandagay dhibka jira iyo sidii loo xallin lahaa.

Waxaa la go’aamiyay in aan laga maarmin ciidan hubaysan oo dacwadaan waardiye ka haya ama ilaaliya ducaadda iyo dacwada miraheeda. Waxaa la sameeyay haykal dawladeed oo kale. Waxaa Madaxwayne laga dhigay Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf. Waxaa Wasiirkii Arrimaha Gudaha laga dhigay Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waxaa Wasiirkii Gaashaandhigga laga dhigay Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire.

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf waa nin caynkee ah? Wadaadku wuxuu ahaa dadkii muddo hore waxbarashadiisa diiniga ah kusoo dhammaystay gobollada Sucuudiga. Wuxuu ahaa daaci wayn oo wuxuu kasoo shaqeeyay ama daaci kasoo ahaan jiray waddammo fara badan oo aan Soomaaliya ahayn, waa intii aysan Soomaaliya burburin ka hor.

Shiikhu wuxuu leeyay sifooyin fara badan waxaana kamid ah: Waa nin haybad badan, waa geesi, waa xaruuri oo waa nin kulul, waa deeqsi, waa mufassir, waa muxaddith. Wuxuu yaqaannaa sida dadka loo maamulo. Wuxuu jeclaa in uu naf iyo maalba jihaadka ku bixiyo. Wuxuu dadka ugu yeeri jiray in dulliga laga baxo oo gaalada la iska dulqaado iyo murtaddiinta, wuxuu rumaysnaa in aan cizzi jirin haddii jihaad la waayo.

Shiikh Maxmuud Macalin Nuur

Shiikh Maxmuud nin see ah ayuu ahaa? Shiikhu wuxuu lahaa wanaag fara badan. Waxaa kamid ahaa: Wuxuu  ahaa dadkii jaamacadaha ugasoo baxay waddanka Sucuudiga muddo hore, wuxuu ahaa nin geesi ah, deeqsi, baarri, mufassir, nabadoon run ah ayuu ahaa. Shiikhu wuxuu ahaa nin qofkii la fariistaa aakhiro uu xasuusanayo, wuxuu ahaa nin tawaaduc badan,  cibaado badan, wuxuu ahaa nin ku habboon in uu dadka hoggaamiye u noqdo. Ilaahay naxariistiisii haka waraabiyo, aamiin, aamiin.

Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire

Shiikh Yuusuf nin sidee ah ayuu ahaa? Wuxuu ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa dawladdii dhacday, wuxuu haystay tababbar sare oo wuxuu kamid ahaa ciidammadii kumaandooska. Wuxuu ahaa raggii ay sida gaarka ah u tababarteen taliskii dhacay ee Siyaad Barre, wuxuu ahaa shiikh mufassirul-Qur’aan oo wuxuu ka dhashay qoys ehlu-diin ah, wuxuu ahaa geesi, tababbare ciidan,  wuxuu  ahaa mujaahid diin jecel. Wuxuu  ahaa nin u qalma in uu dawlad Islaam ah u noqdo Wasiirka Gaashaandhigga oo wuxuu yaqaannay hawlaha ciidanka iyo dagaalgalintooda.

Raggaas ama culumadaas saddexda ah ee aan kor kusoo sheegnay nin walbaa wuxuu bilaabay hawl asaga u gaar ah iyo tii caamka ahayd oo lagu magacaabay. Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf waxay ahayd shaqadiisu in uu yahay nin meel fadhiya oo dadka qaabila, waxay rabaanna u fuliya intuu awoodo. Taas wuu samayn jiray wuxuuna ku darsaday inuu noqday daaci dadka wacdiya oo diinta ugu yeera, wuxuu  noqday nin khaadum ah oo shaqaduu wax ka qaban jiray.

Shiikh Maxamuud Macalin Nuur waxay ahayd shaqadiisu in uu dadwaynaha ku dhexjiro oo la shiro oo masaalixdooda kala taliyo oo dhibka dhexdooda ah xalliyo heshiis dhexdhigo kuwa xurguftu ka dhaxayso. Waxay ahayd shaqadiisu in madaaris la dhiso, masaajid la dhiso, dadkana wanaagga ugu yeero. Wuxuu ku darsaday in uu noqdo daaci oo intuu masaajidkii dhex fariistay ayuu dadkii kutubbo u billaabay oo ka haqabtiray diintii.

Shiikh Yuusuf shaqadiisu waxay ahayd in uu ciidan dhiso oo hub soo uruuriyo oo xuduudaha ilaaliyo iyo dacwada meelna fariisto oo ciidanka shaqada u kala diro. Wuxuu ku darsaday in uu askartii tababbaro, diinta baro, waardiyaha qabto, sahanka u baxo, furinta galo, maslaxada dadkana xalliyo oo wuxuu ku dhexjiri jiray bulshada. Mar kastana wuxuu ka qaybqaadan jiray hawlaha bulshada dhexdeeda ka jira.

Billawgii Mucaskarka

Waxaa la yagleelay ama la billaabay mucaskar ama ciidan. Waxaa la dajiyay ciidanka Baladxaawo dusheeda. Sidaad la socotaan dawladdii dhacday waxay lahayd ciidammada qalabka sida oo noocyo fara badan ka koobnaa. Waxaa ugu xoog waynaa milatariga. Milatarigu wuxuu lahaa qaybo kala duwan qaarba wax bay qaabilsanaayeen.

Akhristayaalow Maxamed Siyaad Barre wuxuu samaystay ciidamo aad u fara badan oo si gaar ah loo tababbaray. Ciidammadaasi waxay ilaalin jireen madaxtooyadii Ina Siyaad Barre iyo wixii xiriir la leh madaxtooyada. Ciidankaasi wuxuu ahaa dhammaantiis Mareexaan. Hadday cid kale ku jirtayna ma badnayn. Markii lasoo qaxay oo la yimid gobolka Gedo ciidankii waxay u wareegeen Al-Itixaad. Sababna waxaa u ahaa Allaah kadib culumadaan soo sheegnay oo gaarsiiyay dacwada kadibna waxay noqdeen ciidan diinta Ilaahay waardiyeeya.

Dadku ma haystaan dhaqaale oo waxay u badan yihiin dadkii soo qaxay, waxaa lagama maarmaan ah in la helo dhaqaale ciidankaan lagu maalgaliyo. Waxaa loo baahan yahay hub, saanad, raashin, daawo iyo dhaqaale loo isticmaalo wixii caqabad ah oo ka horyimaada ciidanka. Waxaa la naadiyay ciddii ku tabarrucaysa dhaqaale ama hub ama gaadiid. Waxaa kaloo loo baahnaa qofkii noqonaya ciidan.

Waxaa xeradii soo buuxdhaafiyay ciidammadii xoogga dalka Soomaaliyeed oo waliba tababbaran oo waxaa sahlanaatay inay markiiba hawlohoodii qabsadaan oo aysan tababbar u baahnayn. Waliba waxaa laga helay tababbarayaal sare sida Barre Ubaxle (Barre Daliil), Shiikh Yuusuf iyo rag kale oo fara badan.

Waxaa loo kala tartamay khayrkii, waa loo kala dheereeyay. Waxaan ka xusi doonnaa dhawr nin ragga markiiba keenay naftoodii iyo maalkoodii oo wada socda, waxaa kamid ahaa raggaas Cabdi Buraale Wayax. Wuxuu ku deeqay naftiisii iyo gaari Toyoota ah oo uu lahaa. Markiiba waxaa la saaray qori Bii-10 ah. waa qoryaha lagula diriro taangiyada ama tiknikada.

Ninka labaad wuxuu ahaa Cali Xaashi oo wuxuu keenay naftiisii iyo  gaari Toyoota ah iyo qori Baroon ah oo ku rakibnaa, walow markii dambe xoogaa lacag ah loo celiyay. Cali Xaashi wuxuu kamid ahaa labadii wiil oo buundada Goday Tigreegii ka cayriyay waagaan u haajirnay Bari. Waxaa kaloo lagu xasuustaa Boosaaso mujaahidkii ay kasoo furteen xabsiga asaga iyo Shariif Yare. Waa khibraddii iyo hubkii ay ku difaaci jireen Maxamed Siyaad Barre waxay Islaamka uga faa’iideeyeen, jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin.

Waxaa ciidanka maalgaliyay Shiikh Muxamed Qaasim (xafidahu-llaahu). Shiikh Muxamed waxaan soo marnay inuu ahaa nin maalqabeen ah oo maalkiisii u huray mujaahidiinta. Wuxuu noqday ninka kaliya oo Ilaahay mujaahidiinta ku dharqabtay ama ku badbaadiyay. Shiikh Maxamed Qaasim gurigiiisu wuxuu ahaa madarasad Islaam ah. Waxaa mucallim ka ahaa madarasadaas callaamatu Sheekh Shariif Cabdinuur.

Waxaan leennahay ma illaawi doonno abaalkaad noo gashay annagoo u baahan cid na kaalmaysa ayaad dhulka naga qaadday. Ilaahay baa gudi kara abaalkaaga. Waxaan Ilaahay kaaga baryaynaa inuu Jannatul-Firdowsa kuugu baddalo hantidaad Ilaahay daymisay annagana nagu kaalmaysay iyo hoyga aad Islaamka u noqotay, aamiin, aamiin.

Waxaa soo buuxsamay mucaskarkii, waxaa la helay wax aan la malaysanayn oo khayr ah, waxaa la helay cudud milatari oo ducaaddu isku hallayn karaan. Waxaa jiray ciidamo ay leeyihiin Es.En.Ef (SNF) oo ah Mareexaan oo gobolka nala joogay. Meelaha ay xoogga ku lahaayeen waxaa kamid ah Buurdhuubo iyo Garbahaarray.

Ciidammada Es.En.Ef (SNF) waxaa dulfadhiyay ciidammadii Yuu.Es.Sii (USC) oo uu hoggaaminayo Jenaraal Caydiid. Waxay rabaan inay Ina Siyaad soo qabtaan asagoo nool ama waddanka ka saaraan. Asaguna wuxuu rabaa inuu dib u qabsado Xamar oo cagta mariyo Yuu.Es.Sii iyo ciidankeeda. Maalin walba dagaal baa dhaca oo qolaa la cayrsadaa.

Qabsashadii Caydiid Gobolka Gedo

Waxaa weerar soo qaaday Caydiid, wuxuu qabsaday Buurdhuubo, Garbahaarray iyo tuulooyin ka sokeeya. Mooryaantii Ina Siyaad Barrana cagtaa la mariyay asagiina dirqi buu ku baxsaday oo Keenyuu u galay. Akhbaartaasu waxay soo gaartay wadaaddadii Al-Itixaad oo xaaladdoodu isugu toosnayd oo intay dadkii is fahmeen ayagu meesha dawlad ka ah.

Wadaaddadii waxay galeen shir degdeg ah. Waxaa la falanqeeyay musiibada kusoo socota iyo intay le’egtahay. Waxaa la isku raacay in aan Caydiid cidna dhaafayn oo aysan suurtagal ahayn in aan hal magaalo wada joogno annaga iyo Caydiid. Taladii baa lagu baartay, waxaa loo kala baxay laba koox.

Rag waxay dheheen aan ka hortagno oo iska celinno ninkaan waalan oo aan cidna ka xishoonayn. Ragna waxay dheheen aan magaalada gees uga baxno oo yaanaan xabbad ku ridin Caydiid iyo wuxuu wato. Isuma kaaya dhaamaan Yuu.Es.Sii (USC) iyo Es.En.Ef (SNF). Waxaa la qaatay ra’yigii uu soo jeediyay Macalin Maxamuud oo ahaa yaan xabbad lagu ridin magaaladana aan gees uga baxno.

Dib uga Gurashadii Baladxaawo

Waxaa magaaladii looga baxay dhankaas iyo Doolow. Waxaa la dagay meel lagu magacaabo Gaawiito oo 9 kiilomitir u jirta Baladxaawo. Waa meel istaraatiiji ah. Waa dhul biyo leh, hawd ah ama dhir leh wabigana dhinaca ku haysa. Waxaa la diyaarsaday wax alla wixii dagaal lagu gali lahaa, waxaa loo diyaar garoobay hadduu soo xadgudbo Caydiid in la iska dhiciyo oo lagu jihaado. Hadduusan soo aadinna aan loo dhawaaqin.

Sariyyadii Shiikh Yuusuf

Halkaas markay arrintu marayso ayaa waxaa ciidan diyaarsaday halyeygii Shiikh Yuusuf. Wuxuu kaxaystay rag xul ah. Wuxuu yiri anaa Caydiid iyo wuxuu ku sugan yahay ka warkeenaya. Wuxuu afka saaray waddadii Garbahaarray aadi jirtay oo Caydiidna kusoo socday. Ma naqaan wuxuu rabo shiikhu laakiin wuxuu u eg yahay nin inta Caydiid iyo ciidammadiisa ka hortaga xabbad ku billaabi doona oo illaa ay ku noqdaan meeshay ka yimaadeen dagaal ku wadi doona, (immaa shahaada wa imma-nasri).

Shiikh Yuusuf iyo ciidammadiisii way dhaqaaqeen, waxayna cagta saareen jihadii ay Caydiid iyo ciidammadiisiina ku sugnaayeen. Yuu.Es.Sii (USC) way soo socdaan, waxaa la isaga horyimid meel Shabeelduulaay la yiraaho qiyaastii. Shiikhu markii uu usoo dhawaaday ciidankii Yuu.Es.Sii ayuu waddada gees uga baxay oo wuxuu galay dhufays. Wuxuu sugayay intay kasoo dhawaanayaan ciidammada Caydiid. Ciidankiisiina wuxuu u diyaariyay hab dagaal.

Ikhwaanii arrintu ma sahlana, Shiikh Yuusuf wuxuu wataa koox yar oo ciidan ah, waxaa kusoo fool leh ciidankii Yuu.Es.Sii ugu faraha badnaa oo soo qabsaday tan iyo Xamar. Soo duceeya in Ilaahay Muslimiinta nasriga siiyo wixii diinta Ilaahay la dagaallamayana Ilaahay dulleeyo. Ikhwaanii dhagtu ha idiin taagnaato ducadana badiya.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 31aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo ay jirto arrin cabsi leh oo laga yaabo in ay foodda is daraan ciidankii Yuu.Es.Sii (USC) iyo kooxdii sariyyada ahayd ee uu Sheekh Yuusuf watay. Shiikhu Alla ha barakeeyee waxaan moodaynay in uu rabo dagaal inuu kala hortago ciidankii Yuu.Es.Sii. Mase dhicin ee wuxuu u jeeday in uu soo tirakoobo soona ogaado tayadooda.

Tirakoobka Ciidanka Yuu.Es.Sii iyo Tayadiisa

Wuxuu u socday Shiikhu in uu tirakoobo ciidanka meesha maraya awooddiisu intay dhan tahay iyo qaabdhismeedka ciidan oo ay ku socdaan ama ku dagaallamayaan. Wuxuu kaloo rabay inuu ogaado akhlaaqda ciidanka iyo qaabkay u dhaqmayaan. Aad ayuu uga ilbuuxsaday dantuu lahaana wuxuu ka gaaray ayagoon is arag dagaalna uusan dhexmarin, kadibna meeshii ayuu kasoo laabtay wuxuuna yimid asagoo nabadqaba.

Wadaadku waa saraakiishii ciidammadii qalabka siday ee Soomaaliya. Waliba wuxuu qabaa waxbarasho si gaar ah loo siiyay oo waataan soo marnay inuu yahay kumaandooskii loogu tala galay inay dhimashada ka ilaaliyaan Ina Siyaad Barre siday ayaga la ahayd ama ay jeclaayeen. Wuxuu ahaa nin loogu talagalay inuu ciidammada dagaalgaliyo oo waliba guul ka keeno dagaalka, askartu saasay qabaan.

Soo-laabashadii Shiikh Yuusuf iyo Warbixintiii uu Keenay

Shiikh Yuusuf wuxuu kusoo laabtay meeshii ciidanku dagay oo ahayd Gaawiito. Wuxuu keenay warbixin uu ka wado Yuu.Es.Sii iyo ciidankay wataan. Wuxuu arkay inay yihiin ciidan aan habaysnayn: xagga akhlaaqda, xagga tababbarka iyo xagga habdhaqanka ciidanka iyo kaladambaynta intaba.

Wuxuu yiri, “Lan turaacuu! Lan turaacuu!” oo macnaheedu yahay argaggax ma jiro ama dhib ma jiro. Waa hadal hadda kahor uu yiri Nebi Muxammad (sallallaahu calayhi wasallam) asagoo sidaan oo kale usoo hubinaya cabsi la dareemay ayadoo Madiina la joogo. Shiikh Yuusuf wuxuu ku dajiyay saaxiibbadiis in meesha waxa marayaa ay isaga filan yihiin iskana difaaci karaan inshaa Allaahu hadday kusoo gardarroodaan.

Qabsashadii Buuloxaawo

Ciidammadii Ina Caydiid cagtay soo mariyeen ciidankii Es.En.Ef. Waxay soo istaageen xuduuddii Keenya. Waxay qabsadeen Buuloxaawo. Waxay u gudbeen Keenya oo xuduud la leh Buuloxaawo. Waxay dhexgaleen Mandheera oo waxay cayrsanayeen firxadkii Es.En.Ef oo u galay Keenya. Maalinkaas oo dhan Baladxaawo iyo Mandheera waa gabagabaysnaayeen.

Imaatinkii Culumada

Waxaa safar degdeg ah ku yimid culumo ay kamid yihiin Shiikh Cabdulqaadir Cukaasha iyo culumo kale. Waxay u gudbeen meeshii wadaaddadu dagganaayeen. Way wada hadleen ayaga iyo wadaaddadii. Waxay ku heshiiyeen in Caydiid wafdi loo diro oo lala xaajoodo nabadna laga raadiyo. Waxaa soo baxay culumo ay kamid yihiin Shiikh Cabdulqaadir Cukaasha, Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf, Shiikh Maxamuud Macalin Nuur, Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud iyo rag kale.

Heshiiskii al-Itixaad iyo Jeneraal Caydiid

Waxaa kulmay culumadii iyo Jeneraal Caydiid. Waxaa hadalka billaabay culumada, waxay dheheen, “Annagu waxaan nahay urur diineed magaciisa la yiraahdo Al-Itixaad Al-Islaami. Kuma jirno dagaal. Waxaan rabnaa inaan kala nabadgalno oo aannaan isku soo xadgudbin. Waxaan rabnaa inaan dadka diinta ugu yeerno oo kaliya. Na nabadgali waan ku nabadgalinaynaaye.”

Jeneraal Caydiid maalinkaas wuxuu kusoo labbistay khamiis cad iyo cimaamad guduudan oo barabara leh. Wuxuu u ekaa nin wadaad ah ama Al-Itixaad ah. Hadalkii buu qaatay, wuxuu ka billaabay, “Waad u jeeddaan sidaan u labbisanahay. Waxaan ahay ikhwaan, maantana waxaan noqday Al-Itixaad. Waxaan ballanqaadayaa inaan idin nabadgaliyo. Waxaan kaloo idiin sheegi inaysan jirin cid far idin saari karta.”

Hirgalintii Heshiiskii al-Itixaad iyo Caydiid

Waxaa fulay heshiiski dhexmaray labada kooxood, waxaa billawday hawlihii dacwada, waxaa sumcad yeeshay wadaaddadii, waxay hirgaliyeen qorshayaal badan oo qabyo ka ahaa, waxaa soo laabtay dad badan oo markii hore qaxay. Waxaa dib loo billaabay meheradihii qof waliba haystay kii dhagarqaba ah mooyee.

Khayaamadii ama Dhagartii Es.En.Ef

Ikhwaanii heshiiskaan dhexmaray Yuu.Es.Sii iyo Al-Itixaad wuxuu dhabarjab ku ahaa Mareexaan khaasatan reer Faarax Ugaas. Waxaan qormadii hore kusoo marnay Imaarada Islaamiga ah inay saddex qolo dhib ku hayso. Haddaan si kale u dhigo: in shareecada Islaamka lagu dhaqmo waxaa lid ku ahayd saddex qolo.

  1. Haraadigii ama madaxdii Mareexaan ee ka tirsanaa taliskii dhacay.
  2. Reer Faarax Ugaas oo dawladdaas u haystay in ayaga laga burburiyay.
  3. Suufiyo oo waligoodba ku hoos noolaa dawladaha aan Islaamka ku dhaqmin ee shareeco-diidka ah ama Islaam-la-dirirka ah.

Reer Faarax Ugaas waxaa hoggaaminayay oo ay taladii u dhiibteen laba Cumar. Jeneraal Cumar Xaaji Masalle iyo Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Haddaad xasuusataan shirkii ay yeesheen Mareexaan iyo Al-Itixaad oo lagu dhaqangalinayay shareecada Islaamka waxaa diiday ku-dhaqankii shareecada Islaamka Ugaas Cumar Ugaas Xirsi oo ah ugaaska kaliya ee Mareexaan leeyahay ama ay isku waafaqsanyihiin.

Mareexaan intiisii waxgaradka ahayd ee la martiqaaday oo loosoo bandhigay ku-dhaqanka shareecada Islaamka way saxiixeen. Ugaasku wuxuu ahaa ugaaskii beesha shirkana waa loogu yeeray, wuu aqbalay, wuuna ka warqabay in meesha lagu qaadanayo ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Wuxuuna u yimid in uu saxiixo heshiiska ku dhaqanka shareecada Islaamka, beeshana uu shirguddoomiye u noqdo.

Ugaasku wuxuu is baddalay saacadihii ugu dambeeyay oo lasoo gaaray xiritaankii shirka iyo in la saxiixo ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa dadkii oo dhan ka yaabiyay oo naxdin iyo caloolxumo ku riday markii loo dhiibay qalinkii iyo waraaqihii oo la yiri Ugaas halkaan saxiix waa ku-dhaqankii shareecada Islaamka, inuu yiraahdo diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Wax laga sugayay ma ahayn lagamase yeelin.

Waxaa gadaal ka taagnaa oo ku yiri ha saxiixin ku-dhaqanka shareecada Islaamka shayaadiin uu ugu waynaa Cumar Xaaji Masalle. Waxaa lagu yiri haddaad saxiixdo ku-dhaqanka shareecada Islaamka maantaa kuugu dambaysa ugaasnimo dambe, waana loo cagajugleeyay. Ugaasku ku-dhaqanka shareecada Islaamka wuxuu ka doortay inuusan waayin ugaasnimadiisa. Waxaan gaari doonnaa waxyaabo uu saxiixay oo shaydaan u qurxiyay kuwaasuuna ka doortay diintiisii iyo shacabkuu madaxda u ahaa oo Islaamka ahaa.

Fiiro Gaar ah: Soomaalidu waxay leedahay dhaqan soo jireen ah. Qolo walba oo Soomaali ah dhaqankooda waxaa laga fiiriyaa ugaaskooda. Haddii ugaasku yahay nin sifooyin fiican leh oo dhan walba bulshada waxtar u ah qabiilkaasu magac dheer ayay dadka dhexdiisa ku yeeshaan. Hadduu nin xun yahay oo sifooyin xun leh bulshadana aan waxtar u ahayn qabiilkaas waxaa loo yaqaan qabiil xun oo waxaa loo bixiyaa magacyo xun xun sida Ilkayar iyo wixii la mida, waayo ugaaskoodaa meel xun fadhiya mar walba.

Fiiro Gaar ah: Markaan ka warramaynay gobollada Waqooyi Bari iyo Waqooyi Galbeed, waxaan soo marnay qabiilooyin aan wanaag ku sheegnay iyo kuwo aan xumaan ku sheegnay. Qabiilladu meel kuma dhammaan karaan oo lama dhihi karo kulligeed baa xun. Qabiillada waxaa ammaan usoo jiida hal nin sidoo kale waxaa xumaan usoo jiida hal nin.

Dadka qabiilooyinka wanaagga u horseeda ama xumaanta u horseedaa waa dadka ay hoggaanka ka dhigtaan sida ugaasyada, boqorrada, garaayada iyo wixi la mida. Xasuusta waxaan soo marnay ugaaskii Bah-Ararsame Ugaas Cabdiqani iyo siduu beeshiisa ugu horseeday dhaqanwanaagga. Nin walbaa oo hoggaamiye ah taariikhdaa ka warrami wuxuu bulshada u qabtay iyo wuxuu u dhimay, geeriduna ma foga. Waxaa la ii sheegay in uu dhintay Garaad Cabdiqani, Alla ha u naxariisto. Waxaan filayaa inuu ka tagay taariikh fiican oo dadkiisu ku daydaan. Waxaa ila habboon inta la nool yahay in xumaantii la sameeyay wanaag lagu baddalo. Shallayna wax tari maayo xisaabtanna waa soo dhaw yahay mid adduun iyo mid aakhiraba.

Cafwan. Aan usoo laabanno khayaamaday sameeyeen Es.En.Ef. Waxay dagaal gaadmo ah ku dileen ciidan ka tirsan Yuu.Es.Sii. Waxay usoo carareen dhankii wadaaddadu dagganaayeen oo la dhihi jiray Gaawiito. Hawdkii ayey iska dhex galeen wadaaddaduna ma oga waxa dhacay. Yuu.Es.Sii waxay aragtay raggii ragga ka laayay inay u baxsadeen dhankaas iyo Al-Itixaad xaggiisa. Arrintuna waxay ahayd arrin lagasoo shaqeeyay oo waxaa la rabay in madaxa la isu galiyo Al-Itixaad iyo Yuu.Es.Sii.

Weerarkii ay Ciidammadii Caydiid Kusoo Qaadeen Al-Itixaad

Caydiid ciidammadiisii waxba ma hubsan ee weerar ayay wadaaddadii kusoo qaadeen. Wadaaddadii waxay ogaadeen in weerar lagusoo yahay, way u diyaargaroobeen. Haddaad xasuusataan waxaan soo marnay inay wadaaddadu sahan u direen Yuu.Es.Sii intaysan soo galin Baladxaawo, ciidankaasna uu watay Shiikh Yuusuf. Waa tuu warbixinta ka keenay oo yiri hadal macnihiisu ahaa waa ciidan aan tayo lahayn oo hadday nagusoo xadgudbaan waan isaga filannahay.

Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa ilka doofaar ii sahansan. Waa niman mar hore la ogaaday waxtarkooda iyo qaabka loola diriri karo. Fooddaa la is galiyay. Wax yar intaan la is haysanba waxaa jabay oo laga awood roonaaday Yuu.Es.Sii. Ilaahay wadaaddadii wuxuu siiyay guul cadowgiina waa jabay oo waxay ku laabteen meeshay kasoo weerartageen. Wadaaddada waxaa ka shahiiday inshaa Allaahu laba nin.

Ka Saariddii Yuu.Es.Sii Baladxaawo

Dagaalkii wuxuu isu baddalay ama ku wareegay Yuu.Es.Sii iyo Es.En.Ef. Waxaa dhexmaray dagaal caniif ah. Waxaa laga awood roonaaday oo magaaladii laga saaray Yuu.Es.Sii. Waxaa laga dilay taliyihii ciidammada Yuu.Es.Sii oo xaggooda qiima wayn ugu fadhiyay. Wuxuu ahaa ninkii ka qaylisiiyay Es.En.Ef. Wuxuu ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa ciidammadii Xoogga Dalka Soomaaliyeed, magaciisana waxaa la dhihi jiray Shabeel. Magacaaba cajiib ah.

Ku Noqoshadii Wadaaddada ee Baladxaawo

Magaaladii markii laga saaray Yuu.Es.Sii ayey wadaaddadii soo dageen Baladxaawo. Waxay billaabeen dacwadoodii iyo khidmaddii ay dadka u khidmaynayeen. Es.En.Ef iyo wadaaddada heshiis kama dhexeeyo magaaladana waa lawada joogaa. Waa dad is yaqaan oo wada dhashay nin walbana waxaa looga baqayaa reerkooda haddii wax la yeeli lahaa Wadaaddada.

Waxaa kaloo Es.En.Ef looga badbaaday awood la’aan haysatay markaas oo aysan ciidan ku filan haysan gaalo ay xiriir la lahaayeenna ma jirin markaas. Dagaalladii Yuu.Es.Sii-na aad bay ugu hoobteen naf iyo maalba. Marka nooma tureen ee tabar baa meesha dhigtay. Ilaahay baa ku mahadsan sharkoodiina naga kaafiyay.

Ciidammadii Yuu.Es.Sii waxay isku aruursadeen meelo kamid ah gobolka. Waxay u qaylodhaansadeen ciidammadoodii Xamar joogay. Waxaa soo baxay ciidan xoog wayn oo loogu magac daray Aar Shabeel. Waxay rabaan inay u aaraan taliyahoodii qaaliga ahaa ee ay Es.En.Ef ka dishay, waa Shabeel. Wax alla waxay arkaanna ama wadaad ha ahaado ama Es.En.Ef ha ahaado waxay rabaan inay birta ka aslaan.

Qabsashadii Yuu.Es.Sii ee Luuq

Ciidammadii Yuu.Es.Sii waxay qabsadeen Luuq. Waxay usoo gudbeen ama usoo dhaqaaqeen dhankii Baladxaawo. Es.En.Ef tabar ma hayso oo waxay ku naafteen dagaalladii dhexmarayay ayaga iyo Yuu.Es.Sii. Caydiidna soo dhaaf Luuq oo wuxuu rabaa inuu qabsado Baladxaawo mar kale. Talo waa caddaatay, waa la isku dhexmeeraystay, ninba meel buu ku dhiftay.

Al-Itixaad oo Shir Degdeg ah Galay

Waxaa maalmahaas yimid oo goobjoog ah halyaygii Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf. Shir baa la galay degdeg ah. Waxaa la falanqeeyay musiibadaan kusoo socotaa intay le’eg tahay iyo sidii looga hortagi lahaa. Shiikhu dagaal iyo hawl-askari wax kama yaqaan laakiin wuxuu yaqaannaa qaabka dadka loo tawjiihiyo ama maamulka. Shiikha dhinacyihiisa waxaa fadhiya saraakiishii ciidankii Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Asaga waxaa laga rabaa inuu amar bixiyo oo waa annagii soo marnay in loo doortay madaxwayne. Waxaa jooga Wasiirkii Gaashaandhigga iyo xubno sarsare oo dagaal-aqoon ah ama khibrad ciidan leh. Markii la qiimeeyay khatarta kusoo socota ayaa la go’aansaday in la iclaamiyo jihaad ka dhan ah Yuu.Es.Sii iyo cid walboo doonaysa inay burburiso imaaradaan Islaamiga ah.

Dadkii ayaa la kulmiyay, waa la wacdiyay, waxaa loo sheegay khatarta ku soo fool leh. Waxaa la xasuusiyay inay bannaantahay in la difaaco diintaada, sharaftaada iyo imaaradaan Islaamka ah oo u adeegaysa danta caamka ah intaba. Waxaa diyaargaroobay dhammaan dhalinyaradii, odayaashii, haweenkii iyo ciddii waxtar u ahayd bulshada.

Waxaa sidii caadada u ahayd ciidan xul ah diyaarsaday Wasiirkii Gaashaandhigga Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire. Wuxuu yiri iigu faatexeeya aniga ayaa warkooda keenayee. Wuu dhaqaaqay Shiikh Yuusuf iyo ciidankiisii, waxay afka saareen meesha qorraxdu kasoo baxdo oo Luuq ku aaddanayd. Wallee arrintu sidii hore ma aha ee soo duceeya qalabkiinnana ha dhigina waa intaasoo soo dhaqaaqa la idin yiraahdee.

Akhristayaalow waxaan idin xasuusinayaa dagaalkii ka dhici jiri Laasqoray ama Dabra, waxaa isaga soo horjeeday laba ciidan oo midna ku dagaallamayo magaca Ilaahay inuu kor noqdo midna ku dagaallamayo magaca Cabdullaahi Yuusuf inuu kor noqdo. Labada ciidanba waxaa hoggaaminayay saraakiishii ciidammadii Soomaaliya oo qaarna qaatay ku-dhaqanka shareecada Islaamka qaarna qaatay ku-dhaqanka mabaadii’da dimuqraadiyada ah oo gaaladu ku dhaqanto.

Labadaan ciidan oo maantay is horfadhiyana qolo waxay difaacaysaa in magaca Ilaahay kor noqdo qolana waxay difaacaysaa in magaca Jeneraal Caydiid kor noqdo. Labadaba waxaa hoggaaminaya saraakiishii ciidammadii qalabka siday ee Soomaaliya.

Dabra waa la ogaa wixii ka raacay Cabdullaahi Yuusuf iyo ansaartiisii baadilka ugu kaalmaynaysay. Maantana waxaan sugaynaa waxay la kulmaan Caydiid iyo ansaartiisu ama kuwa baadilka ugu kaalmaynaya ee naf iyo maalba ku bixinaya inuu kor noqdo Caydiid.

Taleefonka ha isa saarina, dhagta ku haya. Infiruu haddii la idin dhahana soo xirxirta oo soo dhaqaaqa. Nin lagu seexdow ha seexan, xil baad siddee ha seexan, soo jeedoo sidayda u feejignow. Allaahumma munzilal kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum. Aamiin, aamiin.

Qeybta 32aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay iyadoo ciidankii qaar maqan yahay oo ay aadeen dhankaas iyo Luuq, qaarna ay heeggan ku jiraan oo ay sugayaan khabarka ka imaan doona ciidankaan baxay iyo waxay kala kulmaan Yuu.Es.Sii oo Luuq soo dhaaftay.

Waxaa soo dhacay taar. Waxaa nalagu amray in aan dhaqaaqno oo aadno dhankaas iyo Luuq oo dagaal ka socdo. Waxaa dhaqaaqay ciidan la diyaariyey muddana sugayay amarkaan hadda la faray. Waxay wataan hub aan badnayn casrina aan ahayn oo ah hubkii Soomaaliya ay dagaalka kula gashay Itoobiya 77kii. Waliba waa hub fudud ama qoryo yar yar, sida Biikaam (PKM) iyo Aake-47.

Waxay wataan gaadiid aan gaashaannayn oo ah gaariyaasha caadiga ah oo dadwaynuhu isticmaalo. Gawaarida qaarkeed ayaa qoryo la saaray oo korkoodaa laga dagaallamayaa, qofka dagaallamayaa wuxuu taagan yahay meel bannaan ah oo gaariga korkiisa ah oo si aad ah u dayacan ama si dhaqso qofka loo dili karo. Ma wataan madaafiic meel dheer wax ka disha, ma wataan diyaarado, ma wataan rasaas ku filan, ma haystaan gurmad ka dambeeya oo dad ah ama ciidan banii-Aadam ah oo usoo hiiliya.

Waxay wataan intaas oo dhan wax ka casrisan oo lagula dagaallamo cid kasta oo Ilaahay diintiisa kusoo xadgudubta. Waxay sugayaan gurmad ka waxtar badan kan banii-Aadamka. Waxay ku dagaallamayaan taqwada Allaah. Waxay isku hallaynayaan oo ay kalsooni ka haystaan cidda ay u gargaarayaan ama u nusraynayaan oo ah Allaah.

Dhaqaaqii Ciidankii Gurmadka Ahaa

Ciidankii wuu dhaqaaqay. Dhulku waa dhul aan waddooyinkiisu fiicnayn. Waa dhul lagu dagaallamay oo miinaa meel walba ku jirta oo waxaa laga baqayaa in haddaad waddada ka baydho miino kula kacdo. Isuma dhawa Luuq iyo Baladxaawo oo qiyaastii waxay isu jiraan wax ka badan 100 kiilomitir. Si kastaba ha ahaatee waxaa lagu qasban yahay in si dhaqso ah loo gaaro goobta dagaalku ka socdo walaalahana loo gargaaro.

Iskudhicii Labada Ciidan: Sariyyadii Shiikh Yuusuf iyo Yuu.Es.Sii

Inta aynaan goobta dagaalka gaarin aan hordhac u qaadanno waxa ay la kulmeen Sheekh Yuusuf iyo sariyyadiisii. Shiikha iyo ciidankii uu watay oo aan badnayn waxay foodda is dareen Yuu.Es.Sii oo Luuq cagta soo marisay ama soo qabsatay. Waxay wataan ciidan ay ugu talagaleen in uu soo baabbi’iyo nimankii dilay taliyahoodii Mistar Shabeel.

Waa taan soo sheegnay in ciidanka Yuu.Es.Sii ee soo duullaan tagay magaciisa loo bixiyey Aar Shabeel. Waa ciidan aan yarayn, waa hubaysan yihiin, waxay ku amranyihiin in ay Baladxaawo iyo inta ku hareeraysan oo tuulooyin ah cagta soo mariyaan, ama wadaaddo ha dagganaadeen ama Es.En.Ef ha dagganaatee.

Waxaa dhacay dagaal aad u kharaar oo aan waxba la iskula harin. Waxaa la maqlay hugunka aatilariga iyo rasaasta yar yar ee ku hoosjirta. Waxaa cirka isku shareeray sawaxanka rasaasta iyo dhiilada colaadeed. Ciidammadii Yuu.Es.Sii way mari waayeen ciidammadii Al-Itixaad ee yaraa. Waxaa la isku haystaa oo dagaalku ka socdaa waa meel lagu magacaabo Shaatilow. Shaatilow waxay u dhaxaysaa Luuq iyo Geedwayne.

Gurmadkii Baladxaawo oo Soo Gaaray Goobtii Dagaalka

Ayadoo dagaalkii socdo walina meeshii la isku haysto ayaa waxaa soo gaaray goobtii ciidammadii kasoo gurmaday Baladxaawo. Waxay dagaal kulul la galeen ciidammadii Yuu.Es.Sii oo aan ku talagalin in la hor istaago, oo waxay rabeen in ay caawaba ka casheeyaan Baladxaawo iyo Mandheera oo daris la ah.

Dardartii Cusbayd oo ay la Yimaadeen Gurmadkii Baladxaawo

Waxaa dardar cusub la yimid ciidammadii gurmadka ahaa ee Al-Itixaad. Waxaa markiiba lala kacay ciidankii Jeneraal Caydiid. Waxaa la isla galay Luuq gudaheeda. Lagama harin ee waa looga dabagalay, waxaa laga saaray magaaladii Luuq. Waxaa la gaarsiiyay meel lagu magacaabo Kureedka oo Luuq ka xigta dhanka koonfur bari ama dhanka Baydhabo.

Waqtigaas dagaalku qaboobayo waa casarkii ama salaadda Casar waqtigeedii. Markii cadowgii la fogeeyay oo la hordhigay ciidan difaac ah oo ilaaliya hadday soo laabtaan ayaa waxaa la galay in la tirakoobo khasaaraha dhacay iyo shuhadadu intay gaarayso. Waxaa kaloo la gudagalay in la qabto shir degdeg ah oo ay go’aamo kasoo bixi doonaan.

Shuhadadii Dagaalka ku Shahiiday Inshaa Allaah

Shuhadada waxaa kamid ahaa Sheekh Yuusuf Shiikh Maxamuud. Waa halyeygiii aan horay taariikhdiisa uga soo hadalnay. Waa ninkii qayla kasta oo yeerta dhihi jiray anaa kasoo warramaya ee adinku iska nasta. Waa Wasiirkii Gaashaandhigga ee Al-Itixaad. Waxaa loo yimid asagoo sujuudsan oo naftii ka baxday. Raggii arkayay markii xabbaddu ku dhacday waxay dheheen, “Markii xabbaddu ku dhacday ayuu salaad xirtay, markuu sujuuddii gaarayna waa naf baxay.” Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu shahaado ku irsaaqo, aamiin aamiin.

Waxaa kaloo shahiiday halyey Cabdi Buraale Wayax. Buraale wuxuu ahaa ninkii koowaad oo keenay naftiisa iyo maalkiisa maalinkii la aasaasayay ciidanka Al-Itixaad. Waa ninkii keenay gaarigii Toyootada ahaa oo qoriga Bii-10 la saari jiray. Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu shahaado ku irsaaqo, aamiin, aamiin.

Waxaa kamid ahaa ragga shahiiday oo maalinkaas dagaallamay dagaal gobeed Sheekh Cabdirasaaq Cabdisalaam oo ku shahiiday buundada afkeeda. Buundadu waxay ku taallaa meel bannaan ah oo wixii soo ag mara bidhaan arag lagu toogan karo. Waxaan filayaa in meeshaas wacdaro ka dheceen laakiin ma aanaan helin cid noo sifaysa sida ay wax u dheceen Ilaahay ayeyse agtiisa taallaa oo markhaati ka ahaa wixii dhacay.

Ikhwaanii haddaan damacno inaan ka sheekayno ama qorno magacyadooda raggii maalinkaas shahiiday ama dhaawacmay warqadaha ayaa naga buuxsamaya. Waxay ku qoran yihiin suxuufta Alle oo aan buuxsamayn, asagaana abaalmarin doona waxaana u rajaynaynaa in Ilaahay ku irsaaqo shahaado ay ku illaawaan dhibkay adduunyada la kulmeen iyo dhaawicii gaaray intaba.

Aruurintii Qaniimada iyo Tirakoobkii

Waxaa la gudagalay in la aruuriyo oo la tirakoobo qaniimadii laga helay Luuq. Qaniimadu waxay u qaybsanayd laba nooc, mid waxay ahayd hubkii iyo maalkii lagala wareegay Yuu.Es.Sii. Midna wuxuu ahaa hubkii iyo hantidii Luuq dhexdeeda ama hereeraheeda taallay oo mooryaantii Maxamed Siyaad Barre gacanta ugu jirtay, illayn meesha waxaa haystay mooryaan qabiil ku dagaallamaysay hubkii oo dhanna ayagaa haystay oo Yuu.Es.Sii ka qabsatay.

Luuq waxaa ku yaallay xarun wayn oo ay leeyihiin ciidamadii Xoogga Dalka Soomaaliya. Magaceeda waxaa la dhihi jiray Hillaac. Xaruntaas hubkii yaallay iyo kii laga qabsay Yuu.Es.Sii marka la isku daray waxay noqdeen 185 madfac oo isugu jiray madaafiicda goobta iyo kuwa lidka diyaaradaha. Waxaa laga helay meeshaas 7 taangi. Waxaa laga helay hub iyo saanad aan la tirakoobi karin.

Go’aankii Kasoo Baxay Golaha Sare ee Al-Itixaad ee Gedo

Waxaa go’aan lagu gaaray in magaalada Luuq galabta laga billaabo lagu xukumi doono shareecada Islaamka oo aan qofna lagu dulmin karin xumaanna lagu samayn karin. Nin cod dheer ayaa la yiri addin. Dadkii markay iskusoo bexeen ayaa la wacdiyay. Kalimaadkii markay dhammaadeen ayaa lagu dul akhriyay go’aankii ahaa in shareecada Islaamka lagu dhaqi doono magaalada, dadkuna ay usoo xukuntagi doonaan qaadiga magaalada loo samayn doono shareecadana lagu kala saari doono inshaa Allaahu tacaalaa.

Karaamooyinkii Laga Sheegay Dagaalkii Luuq ka Dhacay

Waxaa lagasoo wariyey mooryaantii u dagaallamaysay inuu kor noqdo Jeneraal Caydiid inay yiraahdeen, “Waxaa na laayay wax aynaan garanayn. Wixii nala diriray oo na laayay jin buu ahaa ee annaga insi nama layn.” Waxaa jirta sheeko been ah oo ay Mareexaanku dadka ku yiraahdaan oo ah waxaa nala shaqeeya jinni la yiraahdo Timacadde.

Hadday run tahay in jinni la shaqeeyo Mareexaan xaggee buu aaday jinkaasu maalinkii Maxamed Siyaad Barre iyo mooryaantiisii lagu shubay Keenya ayagoo cagacad oo lagala haray waxay soo bililiqaysteen oo dadwaynaha ka dhexeeyay, wixii yaraa oo ay horay usoo qaateenna addoontu kala hartay? Jinka maalinkaas u hiilin waayay ma caaqiba dambay ka sugayaan?

Maya, been buu u sheegay sidii kii beenaalaha ahaa ee maalinkii Badar Quraysh ku yiri gala dagaalka anaa idin kaalmaynayee, markuu malaa’igtii arkayna ku yiri waxaan arkaa wax aydnaan arkayn oo anigu Ilaahay ayaan ka baqayaa. Dabadeedna inta cararay badda isku shubay. Timacaddana adinkaan fahmine markuu dagaalkii idin galiyay ayuu cararay oo badda isku tuuray adinkuna meeshii baad ku go’deen. Maxaa been fashilantay!

Annagu waxaan rumaysannahay malaa’igtii u hiilisay Nebiga (sallallaahu calayhi wasallam) iyo saxaabada (Allaah haka raalli noqdee) inay wali baaqi yihiin oo qolo kasta oo Ilaahay kitaabkiisa koryeelaysa ay u hiilinayso. Wixii Yuu.Es.Sii laayeyna waxaan rumaysannahay inay ahayd malaa’ig Ilaahay ku xoojiyay mujaahidiintii daciifka ahayd. Cidda jabisayna uu ahaa Allaah oo kaliya.

Waxaad ogaataan haddii Muslimiinta dagaallamaysa laga helo labo sifo in Ilaahay u gargaarayo, malaa’igtuna dagaalka soo galayso bi’idnillaah. Waliba qofkii arrintaas ka shakisan Islaamnimadiisa dib ha ugu noqdo oo ha fiiriyo wuxuu ku sugan yahay:

  1. Waa Ikhlaas oo waa inaad Ilaahay camalka aad hayso u baraxtirtaa, kaligii siisaa.
  2. Waa mutaabaco oo waa inaad ku dayataa Rasuulkii Ilaahay (sallallaahu calayhi wasallam) oo camal kasta oo aad qabanayso aad u bandhigtaa, ma waafaqsan yahay kii Rasuulku qaban jiray?

Tanbiih

Haddii ay sax tahay camal kasta oo la qabanayo ama cibaado ha ahaado ama mucaamalaad ha ahaadee inuu saxiix yahay haddii laga helo laba shardi ee Ikhlaas iyo Mutaabaco, shardiga saddexaad xaggee ka keeneen Ictisaam? Waa shardiga oranaya lama jihaadi karo, dacwana lama wadi karo, dawladna lama dhisi karo ayadoon culumada Ictisaam raalli ka noqon, haddaan ayaga lagu dayan camalkaasu waa khidaajun, khidaajun, khidaajun!

Hala ii naseexeeyo haddaan khaldanahay oo aannan fahmin labada shardi oo laga rabo qofka Muslimka ah inuu la yimaado, haddii labadaas laga waayana uusan hagaagayn camalkiisii: waa Ikhlaas iyo Mutaabaco.

Haddaan saxanahayna haloo naseexeeyo walaalaha Ictisaam la baxay oo shardiga dheeraadka ah wata Ilaahayna ha uga tawbadkeenaan intay mujaahidiinta luggooyeen, xiqdiga ay hadda u hayaanna ha iska daayaan oo safka hasoo galaan kaalintoodii way bannaan tahaye (culumanimo).

Cibaado Ilaahay baa leh, weyneyn iyo koryeelid Ilaahay baa leh, Ikhlaasna isagaa leh, Mutaabacana Nebi Muxamed baa leh. Culumooy waxaad leedihiin ixtiraam iyo xushmad intaad toosan tihiin, cilmiga in la idinka qaato intaad ku dhaqmaysaan adinku. Cilmi ninkiisii tuuray ciidan ma anfaco.

2:44

“Ma dadkaad wanaagga faraysaan, naftiinnana waad hilmaansan tihiin? Waliba kitaabkii baad akhrinaysaan, miyaadnaan caqli lahayn?”

Aslix nafsaka udcu li qayrika. Naftaada hagaaji kadibna dadka kale ugu yeer khayrka. Waxaan ka hadlayaa waa axkaamta jihaadka.

Waxaa Ilaahay ceebeeyay qof aan wanaaggii raacayn oo raba inuu dadka kale ugu yeero. Waxaa dhaqanka Carbeed lagu ceebeeyay qof xumaan ku dhex jira oo dadka wanaag faraya. Waxaa Soomaalidu ku maahmaahdaa isma arke Islaam dhaan (xumee). Macnaheedu waa qof xumaan ku dhex jira oo Islaamkii foolxumaynaya haddana dadka wax fiican u sheegaya oo u qaba in asagu fiican yahay (xumaantiisiina aan arkayn).

Marxaladdii Cusbayd iyo Waxa loo Baahnaa

Ikhwaanii waxaa la galay marxalad cusub. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo ciidan adag oo loollan la gala dadkaan waashay oo Ilaahay diintiisii kasii jeestay. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo siyaasad qabow oo dadka kala dajisa. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo dad aqoon u leh diintaan oo dadka kala xukmiya ama kala xukuma. Waxaa loo baahan yahay dhaqaale lagu kabo bulshadaan dagaalladu baabbi’iyeen.

Saan horayba usoo sheegnay waxaa madaxwayne loo doortay nin xakiim ah oo in badan wax soo maamulayay. Waa nin diintana garanaya maamulkana yaqaanna. Waa Sheekh Muxamed Xaaji Yuusuf. Waxaa la shaqaynayay oo labo wasiir u ahaa Shiikh Maxamuud Macalim Nuur iyo Shiikh Yuusuf Sheekh Maxamuud.

Waxaa Ilaahay oofsaday Shiikh Yuusuf oo aan la helayn cid booskiisii buuxisa, ragse waa dhooban yihiin khibrad ciidan leh. Waxaa wali baaqi ah ama nool Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waxaan kasoo sheekaynay shiikha iyo dabci wanaaggiisa. Waa Wasiirkii Arrimaha Gudaha ama la dhaqanka bulshada.

Waxaa jooga rag fara badan oo soo maamuli jiray dawladdii dhacday. Waxaa buuxa rag jaamacado ugasoo baxay qaabkii nolol loo abuuri lahaa ama wax-soo-saar loo samayn lahaa. Waxaa la helay dhakhaatiir xirfad sare leh. Waxaa la helay macallimiin dadka wax barta, waxaa la helay dad hanti haysta oo ku maalgaliyay mashruucii ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa la helay ciidan tababbaran oo waardiye ka haya Islaamka.

Waxaa yimid gurmad meel walba ka yimid oo ku hubaysan hubka noocyadiisa kala duwan. Raggaas gurmadka ku yimid waxay soo kordhiyeen maal, muruq, maskax iyo cudud milatari. Waxaa iskasoo dabadhacay gurmadyada ka imaanaya dibad iyo daakhilba. Waxaa markiiba la helay taageero dhan walba ah oo lagu soo dhawaynayo imaaradaan Islaamiga ah ee looga dhawaaqay gobolka Gedo.

Waxaa salka dhulka ku dhuftay oo aan qori dambe kusoo fiiqin wadaaddada xaggooda Yuu.Es.Sii iyo intii talo la wadaagtay. Waxaa aamin laga noqday sharkii koonfur lagasoo afuufayay iyo duullaamadii is dabajoogga ahaa ee dacwadu la saldhigan wayday. Waxaa la helay xasillooni iyo is dhexmar dadkii is dhexgalaan oo wax kala gataan.

Musiibo Dagaanka nala Wadaagtay ama nala Dagganayd

Ma dhammaan makrigii la doonayay in lagu dabarjaro iftiinka Islaamka. Waxaa wadaaddada la daris ah abeeso qaarka dambe naftu uga jirto oo madaxa dhaqdhaqaajinaysa, hadday miciyaha kula gaartana aan kaa fuqayn illaa ay ku disho. Waa ururkii Es.En.Ef la baxay.

Annaga iyo Es.En.Ef heshiis nama dhexyaal. Waxaan wada dagannahay gobolka. Annaguna kuma degdegi karno dagaalkooda oo waxaan diiddanayn in furin kale aan isku furno maadaama aan dagaal kale ku jirnay oo annaga iyo Yuu.Es.Sii dagaal naga dhexeeyay. Ayaguna awood ay nagu soo weeraraan malahan, waa Es.En.Ef.

Arrintaasi waxay nagu haysay culays wayn oo ah xagga nabadgalyada iyo xagga dhaqaalaha, maxaa yeelay mujrim kastaa wuxuu adeegsadaa dadka sufahada ah oo beenta loo sheego ama dhaqaale la siiyo. Dadkaas la khalday ayaan mar walba wixii lagu shubay oo been ah run ugu baddalnaa, wixii la siiyay oo dhaqaale ahna waxaan siinnaa dhaqaale ka badan kay siiyeen mujrimiintu.

Ikhwaanii waxaan ku jirnaa arrin marna farxad iyo waxaan nasoo marin ah, marna dhib fara badan ka ratibmayo. Xasuusta murtidii ahayd waxaan lagu dhibtoon dheeftooda lama cuno, iyo nin aan dhididini ma helo dheef. Waxaan aniguna ku darayaa: Kitaab aan loo dhiman laguma dhaqmo. Dadkii baa dhammaaday, dadkii baa barakacay, dadkii baa gaajoojaday!

Ninka cudurdaarka ka dhigaya dadkii baa dhammaaday ha akhriyo suuratu-Tawba. Ilaahay baa dadka ku amraya inay gaalada dhammeeyaan ayaguna dhammaadaan. Cudurdaarka kale ee ah dadkii baa barakacay waxaan leeyahay qofkaasi ha akhriyo siiradii Nebi Muxamed iyo saxaabadiisii meeshay u barakaceen iyo dhibkii qabsaday.

Wadaad Meel Raac laga Waayay oo is Caddeeyay

Shiikh Cabdiraxmaan Abyadow dib u muraajecee suuratul Fadiixa. Waxaad kaloo muraajacaysaa faa’iidada ka dhalata jihaadka iyo inuusan marnaba qofka jihaadka galaa ku khasaarayn. Waxaa muxaadaraadka wadaadka ka muuqanaysay quus uu ka muujijey jihaadka aan dawlad lagu dhalinayn dadkiina ku dhammaadeen. Ma dadkaad Ilaahigii abuurtay uga naxariis badan tahay? Ilaahay baa wuxuu leeyahay naftiinna iga iibsada. Sow dhinta ma aha?

Mise xikmad kalaad haysaa oo lagu jihaadi karo dadkuna aysan dhimanayn dhibna dareemayn oo si sahlan gaalo u jabayso? Ma adoo labaatan jir ah oo Cajami ah oo aan waligaa jihaad galin ayaa ka yaqaanna masiirka jihaadka culimo intaad jirtayba taagnayd saaxada jihaadka oo gaalo oo dhan dhinac iska marisay? Mise ruugcaddaaga aan waligii jihaadka ka bixin oo caalimka ah ee kaa da’ wayn haddana Qurayshiga ah ama nin Carbeed, ma kaasaad tuhmaysaa oo adaa is bariyeelaya? Bahuukaa wuxuu leeyahay lama dagaallami karo bisha Ramadaan. Wuxuu leeyahay fiqiga jihaadka Shabaabku ma fahmin. Wuxuu leeyahay waxaad waddaan jihaad ma aha ee waa fitno! Ma runtiisaa? Bal Abyadoow aan su’aal ku weydiiyee waligaa cagta ma dhigtay meel ay isku hayaan gaalo iyo Muslimiin? Tobanka wilaayo ee Islaamiga ah ee ku yaalla koonfurta Soomaaliya miyaan uga tanaasulnaa halka kiiloomitir ee ay gaaladu ku jirto? Kuuma muuqato miyaa ku-dhaqanka shareecada Islaamka ee ka socda koonfurta Soomaaliya waa adiga leh hala joojiyo jihaadkee? Naftaada dib u muraajacee oo kalimaadkii aad ku hadashay ka tawbadkeen inta ay goori goor tahay.

Yaan laguu qarin danta laga leeyahay dadkii baa barakacay. Waxay ka wadaan inaan dadku ayaga ka fogaan oo aadin meelaha ay joogaan Mujaahidiintu oo nabadgalyada leh sida: Ceelasha Biyaha, Gubadley, Dayniile, Ceel Cirfiid iyo wixi la mida. Dadku xayawaan ma ahan bal xayawaankii baa qaxay oo waxay raaceen dadkii qaxay oo waxay aadeen meel nabadgalyo leh oo naftoodu aamin ku tahay. Midda kale dadku waa hijroodeen, waxay ka hijroodeen dhibka gaaladu ku hayso iyo gaalaraacyadu ama murtaddiintu.

Ninka ku andacoonaya dadkii baa gaajooday waxaan leennahay ha akhriyo suuratu Aala Cimraan ama Baqara. Waxaad fahmaysaan in dadka Muslimiinta ah ama mu’miniinta lagu imtixaamayo colaad, dhimasho, gaajo iyo cabsi. Waxaa la ammaanay kuwa ku sabra intaas oo dhan.

Gaaladu way xanuunsanayaan sidaad u xanuunsanaysaan, dhaawac baa gaaray suu idiin gaaray adinkaba, waxaad dheer tihiin wanaagga Ilaahay aad ka rajaynaysaan oo ayagu aysan rajaynayn (Janno). War sabra oo iska dhiciya gaalada. Micnuhu waa saas.

Mise Ilaahay baad mala xun ka malaysateen oo waxaad is leedihiin arrinta Ilaahay sheegay ma dhici doonto. Subxaanallaahi cammaa yaquuluuna culuwwan kabiiraa!

Akhriya suuratul Axzaab malaha xun oo ay ka qabeen Ilaahay rag fara badan oo saxaabada ku dhexjiray oo munaafiqiin ahaa. Akhriya suuratu Nuur malaha xun oo ay u qabeen in Ilaahay ka eexanayo Muslimiinta. Waxaa fudud in Ictisaam dhahaan ma aadan fahmin Qur’aanka!

Waxaan ka hadlayaa waa fiqiga jihaadka iyo ragga diiddan oo ku meeraysanaya waxaan cudurdaar u noqonayn. Waxaan la hadlayaa ragga qaba in maslaxo loo gaaloobi karo haddii dad fara badan lagu badbaadinayo sida Soomaali Galbeed oo kale. Jihaadku waa meesha lagu kala haro Ilaahayna rag fara badan ku ceebeeyay. Akhri suuratu Tawba.

Waxa la isku haysto waxaa weeye axkaamta jihaadka. Waan jihaadaynaa oo Ilaahay baa nagu addoonsaday. Hadalkiinnu waa, “Gaaladaan aad u qabtaan cadowga saad mooddeen ma aha ee waxay u yimaadeen gargaar bani-Aadamnimo. Waxay u yimaadeen inay Irhaabka la dagaallamaan, waxay u yimaadeen inay ilaaliyaan xubnaha Al-Qaacida ka tirsan inaysan si sahlan Soomaaliya kusoo galin,” iyo wixi la mida.

La iskuma haysto axkaamta aadaabu zafaaf, aadaabu dacaam, axkaamul buyuuc, axkaamu dahaara iyo wixi la mida. Hala muraajeceeyo axkaamta jihaadka.

Qeybta 33aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeenii 33aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo Luuq looga dhawaaqay imaarad Islaami ah oo ku dhaqmaysa shareecada Islaamka.

Billawgii ku-Dhaqanka Shareecada Islaamka iyo Miradhalkeedii

Waxaa la billaabay dhaqdhaqaaq xoog leh. Waxaa markiiba horumar laga gaaray waxyaabihii bulshada daruuriga u ahaa sida nabadgalyada, caafimaadka, waxbarashada. Waxaa kamid ahaa waxyaabaha lagu guulaystay in dadka loo garqaado oo la kala xukmiyo qof walbana la siiyo wuxuu xaq u yeesho (qaadiyaal ama maxkamado).

Waxaa la dhisay 6 masaajid, waxaa la dhisay laba isbitaal, waxaa la dhisay dugsiyo Qur’aan fara badan, waxaa la dhisay machad wayn oo loo bixiyay Icdaadu Ducaad oo macnihiisu yahay meeshii ducaadda wax lagu barayay ama lagu diyaarinayay. Waxaa lagasoo aadi jiray machadkaas gobollada Soomaaliya inta badan iyo Keenya iyo Itoobiya intaba. Waxaas oo mashaariic ah kulligood waxay ahaayeen lacag la’aan. Maashaa Allaahu Ilaahay haka ajarsiiyo dadkii hawlahaas waqtiga ku bixiyay.

Qaadistii Zakawaadka

Waxaa la billaabay in la qaado zakawaadkii oo marka la jamciyo loo qaybinjiray dadkii xaqqa u lahaa ee Ilaahay yiri hala siiyo. Arrintaasu waxay noqotay dhaqaale lagu daboolay baahi wayn oo ay dadku qabeen. Waxaa baraarugay dadkii zakada laga qaadayay oo ogaaday in ay jirtay xaq lagu leeyahay oo aysan bixin jirin. Xoolohoodii baa u barakoobay oo waxay dareemeen xasillooni iyo naxariis xagga Alle ka timid.

Nabadgalyadii iyo Sida Looga Faa’iidaystay

Waxaa lala dagaallamay wax kasta oo dadka dhibaato ku hayay sida mooryaantii dadka dili jirtay, kuwii dadka dhici jiray, kuwii dawladaha aan dariska nahay (Keenya iyo Itoobiya) ka qaraaban jiray oo dadka shacabka ah oo daggan soo boobi jiray kadibna Soomaaliya kulasoo dhuuman jiray. Waxaa lala dagaallamay kuwii qabiilka wax u dili jiray ama aargoosi waxay ku magacaabeen.

Hantidii Lasoo Dhacay oo Dadkii Lahaa loo Celiyay

Waxyaabaha la taaban karo oo ay imaaradu qabatay waxaa ka mid ah arrimahaan soo socda. Ari lasoo dhacay oo dhan 16000 oo neef waxaa loo celiyay dadkii lahaa. Waxaa la celiyay dhawr kun oo geel ah, waxaa la celiyay dhawr kun oo lo’ ah. Waxaa la celiyay 16 baabuur. Waxaa kamid ahaa baabuurta lasoo dhacay oo loo celiyay dadkii lahaa baabuurkii sida khaaska ah loogu soo dhawayn jiray Mooy, madaxweynihii Keenya.

Waxaa la celiyay wax aan halkaan lagu soo koobi karin. Waxaa la gaaray wanaag aan laga sheekayn karin. Waxyaabaha markhaatiga u ah waxqabadkii imaarada waxaa kamid ah, inuu wadaaddada u yimid barasaabkii gobolka En.Ef.Dhii (NFD) ee Keenya gumaysato.

Wuxuu yiri aad ayaan idiin amaanayaa, waxaad noola shaqayseen si wanaagsan oo aysan noola shaqayn dawladdii dhacday ee Maxamed Siyaad Barre. Markhaatiga dad kuu furo waxaa ugu wayn kan cadowgaagu kuu furo. Kii Allaahna waa meel. Asagaa markhaati ku filan.

Baabuurtaas la dhacay qaar baa hay’ado gaalo ah lahaayeen oo meelo fogfog lagasoo qabtay sida Kismaanyo, Baardheere iyo meelo kale. Waxaas oo xoolo la dhacay waxaa badankooda lagasoo dhacay Itoobiya iyo Keenya. Waxaa loosoo celiyay gaalkii ugu waynaa ee Mooy ahaa baabuurkiisii uu ku raaxaysan jiray. Waxaa laga hor istaagay oo laga celiyay mooryaantii maalin walba dhici jirtay hantida Keenya iyo Itoobiya.

Waxaa la waayay qof qof kale ku xadgudba dilna warkiisaba iska daa. Inta la xasuusto waxaa lagu dilay hal nin dhulkii ay imaradaasu ka talinaysay lixda sano. Waxyaabaha la qabtay waxaa kamid ah in la isu furay isu socodkii Bay, Bakool, Gedo iyo Jubbooyinka. Waxaa la tagay illaa Xamar oo qofkii ka baxa Baladxaawo ama Luuq wuxuu tagi jiray Xamar asagoon dhib la kulmin. Waxaa la tagay Hiiraan dhib la’aan.

Waxqabadkii imaarada waxaa kamid ahaa inay samaysay ciidan la geeyay saldhigyadii boolisku lahaan jiray sida saldhiggii Buuloxaawo, saldhiggii Doolow iyo meelo kale. Ciidankaasu waxay qaban jireen hawlihii boolisku dadka u qaban jireen ee xagga nabadgalyada ahaa. Waxay kaloo booliskii Soomaaliya dheeraayeen inay dadka diinta baraan ayagoo askar ah haddana waxay ahaayeen macallimiin dadka wax bara.

Daandaansigii Es.En.Ef

Markii futuuxaadkaasi dhacay oo magaalada Luuq dhexdeeda doollarka lagu kala sarrifanayo oo aadan ka baqayn cid aan Alle ahayn oo ay dadkii noqdeen wax beerahooda fasha iyo wax ganacsada, ayaa waxay arrintaasi dhibtay gaaladii asalka ahayd iyo kuwii ka daba gaaloobay oo ku raacay nacaybka ay Islaamka u qabeen iyo la-dagaalankiisa.

Waxaa nagu billawday daandaansi, mid shisheeye ka imaanaya (Maraykan) iyo mid murtaddiintii Es.En.Ef iyo Itoobiya ka imaanaya. Waxaan ka tilmaami laba dhacdo oo mid ay sameeyeen Maraykanku midna ay sameeyeen Es.En.Ef.

Magaalooyinkii aan xasilinay oo aan naf iyo maalba ku bixinnay sidaan nabadgalyo ugusoo celin lahayn Mareexaan inta afka is gashaday ayuu yiri nimanka waa inaan xukunka la qaybsannaa kollay iskama kicin karnee oo tabartaa meesha na dhigtay. Waxaa nalagu soo fasaxay wax alla wixii sufaho ahaa ama iimaanlaawe oo dadka hor boodayay.

Buuq bay kiciyeen, dadbay abaabuleen, waxay isku dayeen inay dadka ka dhaadhiciyaan nimanku waa Hawiye ee aan iska kicinno. Waxay geed dheer iyo geed gaabanba u fuuleen siday dadka nooga horkeeni lahaayeen. Waxaa jooga madaxwaynihii imaarada oo xakiim ah ama nin yaqaan sida dadka loo maamulo oo loo qanciyo haddii dhib dhaco. Hadday maslaxada diidaanna wuxuu ahaa nin go’aan leh oo waxay astaahilaan ku qamciya illaa ay ka miyirsadaan.

Waxaa kaloo joogay Wasiirkii Arrimaha Gudaha oo marka madaxwaynuhu xanaaqo illayn wuxuu ahaa nin kulul oo geesi ah, ayaa waxaa dajin jiray Shiikh Maxamuud Macalin Nuur oo baarri ahaa, raximahu-llaahu. Shirar badan kadib waxaa la yiri maxaad rabtaan? Waxay dheheen waxaan rabnaa inaan awoodqaybsi yeelanno oo aad xukunka wax naga siisaan haddii kale fig maleh oo waa noo dagaal.

Waxay sheegteen ayaa la siiyay si looga nabadgalo sharkooda. Waxaa kaloo laga hortagayay oo la ogaa in gaalo gadaal kasoo riixaysay oo gaaladu waxay rabtay intaan diidno xukunqaybsiga dabadeedna aan isku dhacno oo ayaguna ay halkaas ka faa’iidaystaan. Markaasna gaaladu dagaalka soo gasho si loo damiyo nuurkaan Islaamka.

Buuloxaawo iyo Doolow oo Lagu Wareejiyay Es.En.Ef

Waxaa la siiyay labadii magaalo ee xuduudbeenaadku ku yaallay. Midna waxay xuduudbeenaad la leedahay Itoobiya oo waa Doolow, midna waxay xuduudbeenaad la leedahay Keenya oo waa Buuloxaawo. Waxyaabaha ay ku doorteen labadaas magaalo waxaad mooddaa inay ugu wayn tahay laba arrimood:

  1. Waa meel dhaqaale kasoo galayo oo labada waddan wax isku waydaarsadaan.
  2. Tan labaad waxay uga dhawaanayaan gaalada oo waxay rabaan inay calaaqaad la samaystaan sirtayadana u gudbiyaan oo halkaas waxay uga dhawaanayaan isgaashaanbuursi. Itixaadse kuma baraarugin arrintaas.

Baladxaawo waxay u dhiibteen nin lagu magacaabo Xaaji Yuusuf. Ninkaas waxaan arki doonaa khayaamooyinkii uu Islaamka ka galay iyo meeshuu ku dambeeyay.

Doolow waxay u dhiibteen nin lagu magacaabo Xasan Deer. Xasan Deer waa ninka Tigree iyo Cumar Xaaji is baray oo markii dambana ay Tigreegii xirtay uu basaaska u ahaa. Labadaas magaalo waxaa maamulkeeda haystay ama guddoomiyaha dagmada ahaa nimankaas aan kor kusoo sheegnay. Laakiin saldhigyada booliska waxaa joogay ciidan wadaaddo ah oo dadka u khidmaynayay.

Daandaansigii Maraykanka

Maraykanku wuxuu xilligaas qorshaynayay siduu waddanka Soomaaliya u qabsan lahaa. Wuxuu kusoo hormaray Muqdisho walina dagaal kama dhicin Muqdisho. Ayadoo maalin lagu jiro hawlihii nololmaalmeedka ahaa, ayaa waxaa la arkay laba gaari oo Jiib ah oo taagan saldhiggii Buuloxaawo oo ciidanku dagganaa. Labada gaari waa tikniko.

Labada gaari ciidan baa wata. Waxaa lagu yiri maxaad ahaydeen? Waxay sheegteen inay Maraykan yihiin. Waxaa la yiri ka baxa magaalada. Waa iska dhaqaaqeen oo waxay aadeen xaggaas iyo (Daaru Nadwa) Garbahaarrey oo ay ka yimaadeen markii horaba. Nin baa dabagalay bal waxay samaynayaan iyo meeshay aadaan inuu hubiyo.

Shahiidkii Kaligii Duulay

Nin lagu magacaabo Nicmo iyo Barwaaqo ayaa gaaladii dabagalay. Xoogaa markuu dabasocday ayay intay istaageen hal gantaal ku dhifteen meeshii buuna ku shahiiday ayagiina waa iska dhaqaaqeen oo socodkoodii bay sii wateen.

Ma jirin ciidan xoog leh oo wadaaddada ka tirsan oo Baladxaawo joogay. Midda labaad ma ahayn wax lagu talagalay oo loo diyaargaroobay. Waxay ahaayeen tuugo soo dhuumatay markii lagu baraarugayna iska cararay.

Halyeygaas ayaa damcay inuu xaalkooda ogaado asagiina waxay ku dhifteen madfac iska dhan oo fulay soo tuuray. Ilaahay waxaan uga rajaynaynaa inuu shahaado ku irsaaqo. Shahiidkaas waxaa la dhihi jiray Nicmo iyo Barwaaqo. Asagaa dhihi jiray eraygaan marka ay kulmaan qof kale oo walaalkiis ah, markaasaa loo bixiyay Nicmo iyo Barwaaqo. Ilaahay Jannatul Firdowsa ha ugu nicmeeyo, aamiin, aamiin.

Martigalintii Garbahaarray (Daaru Nadwa) Cadawga ay Martigalisay

Labadii gaari ee Maraykanka ahayd say usii socdeen waxay galeen Daaru Nadwa ama bohoshii abeesadu jiiftay. Waa Garbahaarrey. Magaalada waxaa marti u ah ciidan Maraykan iyo Faransiis isugu jira oo Muqdisho ka yimid. Waxaa u yeeray ciidankaas walaalahood reer Garbahaarrey. Markay martigaliyeen oo ay nasteen ayay cabasho u gudbiyeen. Waana midda keentay inay sahan ku yimaadaan Buuloxaawo oo soo hubiyaan waxa la sheegayo iyo Islaamka ku habsaday awooddooda intay le’egtahay.

Reer Garbahaarrey waxay ka cabanayaan cadawgooda koowaad oo ah Al-Itixaad. Waxay cabashada u gudbiyeen walaalahood Maraykan iyo Faransiis. Waxay u baahan yihiin gargaar degdeg ah ama ciidamo ka dulqaada wadaaddadaan ku habsaday dhulkoodii, saldanadoodiina doonaya inay la wareegaan ee ugaasnimada laga qaato reerkii lahaa.

Is-gaashaanbuursigii Saliibiyiinta iyo Murtaddiinta

Ciidammada Maraykanka, Faransiiska, Itoobiyaanka, Keenyaanka, kuwa Es.En.Ef-ta, kulligood waa isku hal cadaw oo waxay heshiis ku yihiin in la baabbi’iyo imaaradaan Islaamka ah oo meesha laga dhisay. Waxay kala qaataan xogta, waxay kala qaataan hubka iyo saanadda, waxay kala qaataan ama isku darsadaan ciidammada. Waa is taakuleeyaan.

Fiiro Gaar ah: Ilaahay xaqqa kama xishoodo. Waxaan rabaa akhristayaalow inaan soo gudbiyo akhbaar taan ogahay oo khusaysa taariikhdaan aan qorayo iyo dacwadii Soomaaliya ka hanaqaadday sidii loo baabbi’iyay iyo ciddii ka dambaysay baabbi’inteeda ama waxyaabihii cilladda looga dhigayay oo shacabka aan waxba ogayn lagu kicinayay.

Kama xishoon doono inaan sheego khalad aan ogahay, wadaad ha galo, ama waranle ha galo. Qabiillo ha gasho ama fardi ha galo. Nin dadka agtiisa ku wayn ha galo ama mid dulli aad u taqaannaan ha galo. Wallee afkaan furan. Taariikhdaani reero badan bay soo martay. Qolo walbaa markay marayso ha adkaysato oo ha sugto natiijada.

Meesha aan hadda marayno ayaa ugu xasaasisan, maxaa yeelay dawlad Islaam ah oo 6 sano shacabka u khidmaynaysay ayey saacado ku burburiyeen ayagoo gaalo kaalmaysanaya. Mareexaan waxaad beeratay ayaa bislaaday oo la goynayaa. Miiska ayaad saarantihiin ee ha fogaanina. Tii Allana waa idiin dhimantahay. Ninna yuusan sugin mira uusan beeran inuu goosto. Haddaad timir beerataan timir baa idiin soo go’i, haddaad tiintiin beerateenna asagaa idiin soo go’i. Dhagaha fura oo garbaxa.

Jawaabcelin Kuwa Tashwiishka Wada

Waxaa warkaan iga keenay waxaan dareemayaa nuxnux fara badan oo qormooyinkaan dambe la dhex waday ama intaan Gedo soo gaarnay. Waa doqon ninka xumaantii hore ee qabiilooyinka kale lagasoo sheegay ku raaxaysanayay, marka reerkoodii lasoo gaarayna murmaya oo leh arrintaan hala hubiyo iyo wixi la mida. Waxaan warka uga baxayaa haddaan cid u gafo hala i qabto si asluub leh anna waan qabsoomi, haddii la ii caddeeyo waxa dhacay. Wixii dambi aan galo Ilaahay baan cafis waydiisan. Horaan usoo cudurdaartay ikhwaanii.

Aan usoo laabto Garbahaarrey. Magaaladaas waa magaalada laga burburiyay ama loogu tashan jiray Islaamka in lagu dhibo. Gobolka Gedo wuxuu ka kooban yahay lix degmo oo waawayn iyo tuulooyin fara badan. Waxaa kamid ah Luuq, Doolow, Buuloxaawo, Ceelwaaq, Baardheere, Garbahaarrey, Buurdhuubo, Ceelcadde iyo kuwa kale.

Yay Degaan u Tahay Daaru Nadwa?

Inta magaalo ama tuulo la sheegay waxaa gaaray dacwada marka laga reebo Garbahaarrey. Garbahaarrey waxaa daggan qabiilka la yiraahdo reer Faarax Ugaas ama reer Diini. Waxay saldhig u ahayd Maxamed Siyaad Barre, waxay saldhig u ahayd Suufiyo, waxay saldhig u ahayd ugaaska beesha. Kulligood waxay noqdeen isku cadaw oo waxaa cadaw u ahaa imaaradii la taagay ee la yiri shareecada Islaamka hala isku xukumo.

Tuhunkii ama Shubhadii Beenta Ahayd ee Lagu Tuhmay Wadaaddada

Reer Diini wuxuu keenay shubho oranaysa waxaa loo socdaa ugaasnimadiinna inay qaataan reer Axmed iyo Cali Dheere. Cali Dheere waxaa ah Shiikh Maxamed Xaaji Yuusuf. Reer Axmed waxaa ah Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waa labada nin oo imaarada madaxda ka ah ama labada wadaad oo ugu sarreeyay dacwada gobolka. Waxaa dacwada ansaar u noqday reer Axmed iyo Cali Dheere. Reer Diini waxay sufahadooda ku dagaalgalinayeen difaacda ugaasnimadiinna yaan hoostiinna lagala bixin.

Arrintaasi kuwo badan oo wadaaddo ah ayay shaki galisay juhaladiina warkeed iska daa. Sababta labaad ee Garbahaarrey u noqotay Daaru Nadwa waxay ahayd ayadoo Maxamed Siyaad Barre saldhig u ahayd. Asaga iyo ku-dhaqanka shareecadana xiriir kama dhexeeyo oo waaguu dawladda ahaaba waa kii diiday ama inkiray aayadahii Suuratu Nisaa oo dhaxalka ka hadlayay. Waaguu awoodda lahaa waa kii wadaaddada barqadii leexada saaray ama laayay.

Sababta saddexaad waxay ahayd Suufiyada gobolka ugu waawayn ayay saldhig u ahayd. Suufi iyo diin saxiix ahna heshiis ma ahan. Intay ikhwaan u hoggaansami lahaayeen waxay ka doorbideen ama ka jecel yihiin inay gaalada isu dhiibaan oo dhinacooda ka dagaallamaan ayagana shaqaale u noqdaan ama jaasuus.

Waxaa guddoomiye ka ahaa ninka lagu magacaabo Indhabuur Jaamac Deer. Qoyska daggan magaaladaas in Ilaahay u naxariistay mooyee waxay isku raacsanaayeen la dagaalanka ku dhaqanka shareecada Islaamka iyo inay difaacaan inaan ugaasnimada laga qaadin Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Cidiba uma jeedin waxa ayaga la wayn. Allaa wayn ninkii aamina awood leh ummad waliba aayaheeda iney garato ayadaa leh. Ajal maratay ma oolin karo.

Buulcawskii Khayaamada iyo Dhagarta

Waa meeshii lagu dilay Shiikhii magaalada xalaasha iyo xaaraanta u kala caddaynayay, dadka Qur’aanka barayay, u muxaadaraynayay, walaalkood ahaa oo aan waxba galabsan. Wax kale looma dilin inuu Ilaahay caabuday mooyee. Waxaan kaloo arki doonnaa ayadoo ay ku dilayaan ducaad kale oo aan waxba galabsan. Waxaan gaari doonnaa ayagoo dhagar badan maleegaya oo naf iyo maalba ku bixinaya la-dagaalanka Islaamka.

Maxaa Keenay in Imaaradu Wadato Magacii Al-Itixaad?

Ikhwaanii yaan la hilmaamin Al-Itixaad inay kala direen dhammaan ciidammadii ka joogay gudaha Soomaaliya oo lagu yiri nin walbaa haku noqdo qabiilkiisii hubkana qabiilkiisa haku wareejiyo ama dhulka haku xabaasho. Imaaradaan meesha laga dhisay waxaa lafdhabar u ah raggii la kala diray oo meel kasta isaga yimid markay maqleen imaarada gobolka Gedo ka istaagtay. Waa rag isku hadaf iyo isku caqiido ah meel kasta haka yimaadeen, dibadda iyo gudaha. Waa inta jihaad-doonka ah, oday ama shabaab.

Ragga imaanaya ama horayba u joogay gobolka waxay ka kooban yihiin qabiilooyinka Soomaalidu ka koobantahay. Waxtarkoodu waa raggii hubka laga dhigay. Waxyaabaha aan rabo inaan la illaawin waxaa ka mid ah: Al-Itixaad ciidammadoodii waa kala direen, waxay amar ku bixiyeen inaan hub la haysan karin, waxay dhaqaalihii ka goosteen mucaskaraadkii oo dhan, fardi iyo jamaacaba, hubkiina waa ka dhigeen.

Imaarada Al-Itixaad ma dhisin raallina kama ahayn in la dhiso. Haddana magaca ayagaa wata oo waxaa loo yaqaannaa Imaaradii Islaamiga ahayd ee Al-Itixaad! Waxaa kale oo loo yaqaannaa Imaaradii Mareexaanka! Kaligoodna ma ahayn qabiiladu ama Mareexaan ee waxaa dhoobnaa Muslimiin adduunka oo dhan isaga timid oo jihaad-doon ah.

Falanqayn iyo Jawaabo

Waxaa keenay in magaca Al-Itixaad la wato dhawr arrimood:

  1. Waxaa jiray haykal dawladnimo oo dacwadu lahayd oo lagu kala dambeeyay oo waxaa la ahaa madax iyo ma’muuriin. Waxaa la ixtiraami jiray oo amarka laga qaadan jiray sheekh kasta oo ka tirsan madaxda Al-Itixaad. Waxaa la yeeli jiray waxay sameeya na dhahaan.
  2. Odayaashii Al-Itixaad oo aad uga taxaddarayay inay gacantooda ka baxaan dhallinyaradu oo waxay ka ilaalin jireen inay gacanta u galaan culumada aan Soomaalida ahayn ee mujaahidiinta ku dhex jiray oo caalamka isaga kala yimid. Waxay ku dadaali jireen meel kasta oo mucaskar laga furo inay markiiba yimaadaan oo dhahaan maamulka noo dhiiba adinkuna jihaadka wada magacayagana qaata. Lama diidi jirin arrinkaas!
  3. Ducaadda oo aan ku baraarugin wixii luggooyo iyo baabba’ loo gaystay.
  4. Ducaadda oo aan lahayn cid kale oo ay culumo ka dhigtaan oo aan ka ahayn odayaasha Al-Itixaad.
  5. Dhaqaalo la’aan haysatay ducaadda oo waxay ku khasbanaayeen inay ku sabraan dhibka. Odayaashu dhaqaalaha waxay kusoo aruursan jireen xirfad ah dhalinyaraa jihaad ku jirta oo baabba’day ee Muslimiiney noo kaalmeeya, markaasaa farqaha loosoo buuxshaa. Aaway lacagtii Islaamku jihaadka ku baxshay? Waydiiya raggii soo qaadi jiray.

In la Wato Magac Qabiil Maxaa Kallifay?

Waxaan soo marnay dawladdii Laasqoray laga taagay oo Islaamka ahayd in lagu burburiyay waxaad tihiin qabiil, haddii aydaan kala taginna waxaan idiin aqoonsanaynaa Daarood dawlad-raadis ah iyo wax la mida. Waxaan soo marnay jihaadkii Itoobiya lagula jiray ciidammadii mujaahidiinta ahaa in la yiri sheegta qabiilka Ogaadeen la yiraahdo. Haddiidna saas yeelin jihaadku wuu fashilmayaa. Aakhirkiina qabiil baa lagu fashiliyay UWSLF.

Waxaan taagannahay imaaradii ugu waynayd oo ugu cimri dheerayd Soomaaliya dhexdeeda oo Islaami ahayd in loo yaqaan Imaaradii Mareexaan. Waxaan gaari doonnaa ayadoo lagu kala dirayo waxaad tihiin Mareexaan is aruursaday haddii aydaan kala taginna waxaan idiin aqoonsan doonnaa Mareexaan dawlad-doon ah. Waxaa mucaskaraadka ama imaaradaha ku magacaaba qabiilka waa Itixaad, waxa ku kala dira qabiil baad tihiinna waa Itixaad!

Waxaan sii mari doonnaa luggooyo fara badan oo wali ay odayaashii Al-Itixaad jihaadka ku hayaan. Waxaan gaari doonnaa ayagoo is caddeeyay ama Ilaahay kashifay khayaamadoodii. Waxaan gaari doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa waxa dhaliyay magaca la yiraahdo Shabaabul Mujaahidiin iyo cidday ku tiirsan yihiin, waxay doonayaan, waxay hadda ku dhex jiraan ama jihaadkay wadaan iyo cidday kula jiraan. Yay u khidmeeyaan oo ay dhibkii ka dulqaadeen? Waxaas oo su’aalo ah waan gaari doonnaa inshaa Allaahu.

Aan kusoo laabanno imaaradii iyo khidmaddeedii. Ikhwaanii imaarada waxaa looga soo hijrooday dibad iyo daakhilba. Waxaa isugu yimid Muslimiin ka kala timid adduunka daafihiisa. Waxaa yimid muhaajiriin xirfadlayaal ah. Waxaa yimid ducaaddii Soomaaliyeed oo dibadaha u cararay. Waxaan arki doonnaa rag wadaaddo ah oo ka yimid waddammada Yurub iyo meelo kale. Waxay gaartay imaaradii  gobolka Gedo in iftiinkii ka baxayay uu khalkhal galiyay Waashintoon.

Waxaa adkaysan waayay Nasaaradii dariska la ahaa gobolka Gedo. Waxaa meel ay ku neefsadaan waayay murtaddiintii Mareexaan. Waxay kaadidu ku dhagtay Keenya iyo Itoobiya oo u qabay in Soomaaliya baabba’day. Waxay yaqiinsadeen haddaan lagasoo gaarin inay qabsan doonto imaaradu Geeska Afrika oo dhan.

Muslimiiney iska daaya hurdada iyo hilmaanka. Waashintoon ayaa ka seexan la’ aadaanka ka yeeraya masaajidka ku dhex yaalla Buuloxaawo.Waa run ee rumayso! Maxaad adinku uga seexan la’dihiin jaraska ama gambaleelka ka yeeraya kaniisadda ku dhextaalla Waashintoon? Sababtu waxaa weeye ayagu waa soo jeedaan adinkuna waad huruddaan qof hurdaana wax ma maqlo waxna ma qabsan karo. War toos dadyohow hurdaa!

Akhristayaasha ku mashquulsan inay ayagu is aflagaaddeeyaan ama is caayaan waxaan kula talin lahaa inay keenaan talooyin iyo sidii haziimadaan looga bixi lahaa. Waxaa maanta adduunka ku amar ku taaglaynayaa waa wiilal yaryar oo aan garanayn waxa loo abuuray iyo waxay ku dambayn doonaan. Ma kuwaasaa idinka caqli badan oo idin gumaysanaya oo gabdhihiinnii ku xadgudbaya adinkoo nool? Iska dhinta naf ma lihidin.

Gaalo isma dhaanto waase kala qurux badan tahay. Bahuuke ayaad ku martiqaaddeen dumarkiinnii cafiifaadka ahaa asagoo waliba ku faanaya inay Hay’atul Culamaa’ul Kibaar ee Soomaaliya ay ku garabtaagan yihiiin xadgudubka uu ku hayo dumarka duqowda iyo dalka. Ikhwaanii yaan la hilmaamin dulliga na saaran iyo meeshuu nooga yimid inay tahay diinta oon siday tahay loogu dhaqmin.

Hala tawbad keeno xaqqana haloo soo noqdo. Yaan la hilmaamin waxa looga bixi karo dulliga. Halaga baxo qaflatu saalixiinta. Yaan cidna lagu xadgudbin cidna loo joojin. Yaan la is dhiibin oo Ilaahay male xun laga malaysan. Yaan laga bixin dhufayska inta gaaladu ku jirto.

Shiikh Cabdiraxmaan Abyad oo waligii ku kacsanaa Al-Itixaad iyo siyaasaddoodii foosha xumayd wuxuu iclaansaday inuu yahay Ictisaam. Wuxuu ku hadlay waxay ka xishoodeen ayagii shalay uu dhaliilsanaa hadalxumadooda iyo jihaadxumadoodii. Wuxuu afka ku ballaariyay inaan nasri soo muuqan oo lagu luggo’ay jihaadka lagula jiro Kiristaanka soo xadgudbay.

Waxaa shaki ka galay in la gaari doono libin waarta. Wuxuu hilmaayay tafsiirka Suuratul Kawthar oo ah suuradda Qur’aanka ugu gaaban. Waxaa ku habsaday ina walaalkay aan jeclaa musiibadii ku habsatay Ictisaam. Waxaan ogahay culays badan oo haysta waxaase loo qaatay inuu iska aammuso oo uusan difaacin khalad ninkii galay noolyahay oo wali kusii socda khaladkii. Walaalkay wali rajuu leeyahay ha is dabaqabto.

Ragna waxaa ugu fiican ninkii gafa oo kasoo laabta illayn insaan baa la yahay oo waa la gafi. Buur baa fuulatay markaasay jiir dhashay. Kaaf iyo kala dheeri iyo kaan u dhigtayba ma ahan! Goor aan la hadlin ayuu hadlay. Wax aan lagu hadlin ayuu ku hadlay, rag aan mudnayn in la caayo ayuu caayay. Allaahuma sallim, sallim.

Dadow waad aragtaan meesha xaal marayo. Qofna yuusan is dhihin waxaad tahay mid laga raalli noqday oo dambigaagii waa la dhaafay. Qofna yuusan u malayn in gaalo badbaadinayso. Qofna yuusan is dhihin hebel baa loo jeedaa. Qofna yuusan u malayn in uu leeyahay aqoon ku filan oo uu Jannada ku galayo. Dadka waxaa ugu liita kan naftiisii la waynaatay ama islawaynanka, dadkii kaloo dhanna yasaya asagoon waxba dhaamin.

Akhristayaalow waxaa nagu soo fool leh dagaal xun oo la doonayo in lagu dabargooyo imaaradaan dhibka faraha badan lagasoo maray. Inkastoo loo baaqoo loo sheego barwaaqo, dad baa meelu bugtaa Es.En.Ef. Waa seexan la’dahay Es.En.Ef si kastoo wanaag loogu baaqay oo gobolkii oo dhan barwaaqo laga dhigay. Waxay soo wadaan dhagartii ugu waynayd iyo hagardaamo. Shareecadii diide, nabaddii diide, barwaaqadii diide! Maxay rabaan? Aleysa minkum rajulun rashiid?

Waa inoo qormada dambe inshaa Alaahu tacaalaa.

Qeybta 34aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 34aad. Waxaan kala tagnay ayadoo imaaradii Islaamiga ahayd ay horumar dhan kasta ah gaadhay, dhanka dhaqaalaha, siyaasadda iyo ciidanka intaba. Sidii caadada u ahayd ururkii Al-Itixaad waxay la wareegeen sheegashadii maamulkii imaarada gobolka Gedo. Waxay meel walba ama caalamka ku baahiyeen inay ayagu guushaas keeneen.

Odayaashii Itixaadku waxay magacii imaarada kusoo uruursadeen dhaqaale fara badan. Waxaa laga daawaday adduunka daafihiisa waxqabadkii imaaradii Islaamiga ahayd. Waxay kusoo darsadeen xoogow dhaqaale ah oo waqtigiisii aan la keenin ama kasoo dibdhacay, laakiin wax lagu qabtay oo mashaariicdii socotay ama qabyada ahayd lagu daray.

Waxaa sheekada imaaradu gaartay suuqyada reer Yurub iyo Ameerika in looga sheekaysto. Waxaa ku naalooday ama horumar ku gaaray shacabkii dagganaa saddexda waddan ee kala ah Soomaaliya, Keenya iyo Itoobiya. Waxay goysay ama jartay maxabbadii loo qabay gaalada macatab-u-dirirka ah. Waxay xiriirisay oo soo dhawaysay Muslimiintii kala fogaatay ee tawxiid-ku-dirirka ahaa.

Waxay ammaangalisay ciddii soo martida, gaal ha ahaado ama Muslime. Xaqqii uu ku lahaa ayay siiyeen, dantuu lahaa bay u fuliyeen, meeshuu rabay ayay gaarsiiyeen asagoo ammaan ah oo aan waxba loo dhimin. Waxaa loogasoo hijrooday Soomaaliya inteedii kale ama meelo kamid ah Soomaaliya. Waxaa Muslim iyo gaalaba qireen inay u qalanto in la siiyo magac dawladnimo ama maamul jira oo caddaalad ah. Waxaasoo wanaag ah waxay dhib ku hayeen dad fara badan oo uu kow ka yahay ugaaskii Mareexaan, Ugaas Cumar Ugaas Xirsi.

Waxaa meel kasta isaga yimid jawaasiis. Waxay ka mid noqdeen jawaasiistii hawlwadeennadii imaarada sida ciidammada ama maamulka dhexdiisa. Jaasuuska lama yaqaan oo wuxuu isu ekaysiiyaa qof mu’min ah markaasaa madax laga dhigaa, waana munaafiq ama uur-ka-gaal. Jawaasiistii waxay ka baaraandageen qaabka ay wax u socdaan iyo awoodda imaaradu intay le’egtahay ama cidday ku tiirsanyihiin dhaqaale iyo siyaasadba.

Shirkii Es.En.Ef iyo Walaalohood Itoobiya

Waxaa shir lagu qabtay magaalada Buuloxaawo. Shirku wuxuu billawday bishii Maajo 1996dii. Wuxuu socday illaa Julaay 1996. Waxaa meesha ka muuqanaysa ahmiyadda shirku leeyahay iyo sida waqtigiisa loo dheereeyay. Waa qiyaastii saddex bilood shir socday. Waxaa shirka lagu lafagurayaa arrin la rabo inaysan fashilmin. Waxaa la rabaa in lagu dabargooyo cadow la is dhexdaggan yahay oo aan aamin laga ahayn inay weerar kusoo qaadaan inta shirku socdo, Al-Itixaadse waa moogayaal.

Waxaa aad looga taxaddarayaa in shirku fashilmo ayadoo aan la gaarin gunaanadka shirka. Xasuusta Es.En.Ef markay dooranaysay in la siiyo labada degmo Doolow iyo Buuloxaawo. Waxaa ka mid ahaa takhdiidkooda, kaan maantay kor taagannahay oo ah in lagu maleegayo ama la qodayo godkii lagu tuuri lahaa imaaradaan Islaamiga ah ee gobolka ka talisa. Sababtay u doorteen magaalooyinkaasna tan ay maanta hayaan ayaa ugu weyn (khayaamadaan).

Waxaa magaalada guddoomiye ay uga dhigteen khaa’inkii ugu waynaa oo soo maray Buuloxaawo, wuxuu ahaa nin ka ganacsada koontara-baanka iyo waxyaabaha xaaraamta ah sida tubaakada iyo wixi la mida. Wuxuu ahaa jaasuus gaalada u jooga meesha. Wuxuu ahaa nin mar la qabtay laakiin dad khaa’imiin ah ayaa siidaayay. Waa la heli inshaa Allaahu. Wuxuu ahaa ninka sirta Islaamka bixin jiray ikhwaankana dhammeeyay. Waa ninka gaalo u gacangaliyay gabdhihii cafiifaadka ahaa. Dadkuu gaalada ku dhammeeyay ama gabdhaha la kufsanayo wuxuu u yahay aabbe, adeer, abti, ina adeer iyo wixi la mida. Damiir xumaa ma dameer baa? Diin yaraa Alla ha dulleeyee. Waa dammane Tigree ku duulayso. Ninkaas magaciisa waxaa la yiraahdaa Xaaji Yusuf.

Shirguddoomiyaha Sharwadayaashu waa Kuma?

Waxaa shirguddoomiye ka ah shirkaan ninkii diiday inuu saxiixo ku-dhaqanka shareecada Islaamka intaasna sugayay ciidankii uu kula dagaallami lahaa kuwaan sheegaya shareecaan wax ku xukumaynaa. Wuxuu intaas aruurinayay ciidankii ka takhallusi lahaa Islaamkaan is aruursaday oo raba inuu tuugga gacanta gooyo, zaaniga muxsinka ah dhagax ku dilo, zaaniyadda aan guursan 100 jeedal lagu dhifto, qofkii qof dila la dilo. kii ka horyimaada ku-dhaqanka shareecadana lagu jihaado. Waa bannaan tahay.

Waa ninka ay la waynaatay inuu sii haysto jagadiisa ugaasnimo intuu u hoggaansami lahaa ku-dhaqanka shareecada Islaamka, cidba kama qaaddeen jagadiisa ama ugaasnimadiisa. Shaydaan baa duufsaday. Ninku waa ninka beesha Mareexaan ugaaska ay  ka dhigteen. Magaciisana waxaa la yiraahdaa Ugaas Cumar Ugaas Xirsi.

Ugaaska waxaan hadalkiisa u badiyey intaydaan asaga dartiis u xanaaqin aan idiin sheego. Waxaan rajaynayaa inaad Ilaahay dartiis u xanaaqi doontaan markaad aragtaan dagaalkuu Ilaahay iyo mu’miniintii la galay! Ninka waxaa ku maqan oo gacantiisa ama saxiixiisa lagu gumaaday Muslimiin gaaraysa malaayiin oo laga dhigay mid dhintay, mid dhaawacmay iyo mid la xiray.

Waxaa ku maqan imaarad dhan oo Islaami ah oo uu ku baddashay shilimo yar. Waxaan gaari doonnaa wadaadka oo qalinka ku duugay in gaalo qabsato imaaradaan lagu nastay. Waxaan soo marnay asagoo diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaan gaari doonnaa asagoo saxiixay ku-dhaqanka dastuurka gaalnimada, Kiristaanka iyo dimuqraadiyadda. Waa isku mid kulligood.

Falanqayn: Yaa Noqon Kara Ugaas?

Dhaqanka bulshadu ku doorato ninka ugaaska u noqonaya waxaa ka mid ah diin, deeqsi, geesi, codkar ama garyaqaan, xilmi ama dulqaad, caddaalad ama eexla’aan iyo qanaaco uusan dadka xoolohooda hunguriyayn ama uusan cidna wax waydiisan.

In loo baahan yahay in ugaaska beeshu deeqsi noqdo aan fiirinno qisadaan. Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) ayaa waxaa u yimid qabiillo soo Islaamtay. Wuu soo dhaweeyay oo waraystay. Wuxuu su’aalay yaa ugaas idiin ah, waxay yiraahdeen hebel. Wuxuu yiri ka warrama xaalkiisa? Waxay yiraahdeen waa nin fiican laakiin xoogaa waa gacan adagyahay. Nebigu wuxuu yiri oo ma balaayo gacan adayg ka wayn ayaa jirta? Yacnii nin ugaas ah oo bakhayl ah looma baahna. Wuuna baddalay oo nin kaluu ka dhigay ugaas.

Qisa kale oo ku saabsan codkarnimada iyo cadliga. Qabiilo ka mid ah qabiilada Soomaaliyeed ayaa ugaas nin u dooratay. Isla waqtigii oo wali gogoshii la fadhiyo ayaa laba qof gar isu qabsatay. Waa loo keenay oo waxaa la yiri dadkaan kala saar oo u garnaq. Wuu dhagaystay gartii, markay dooddii dhammeeyeen oo go’aan laga sugayay in midkood garta helo ayuu yiri, “Adiguna gar baad leedahay, adiguna gar baad leedahay.” Waxaa laga qaaday ugaasnimadii isla galabkiiba marka la ogaaday inuusan cidna wax tarayn gar iyo caddaaladna waxba ka garanayn. Waxaa loo baxshay Ugaas Galab oo galabkaas oo kaliya ayuu ugaas ahaa.

Dhanka dulqaadka iyo geesinnimada aan aragno qisa kale oo Soomaalida ka dhex dhacday: Qabiilo kamid ah Soomaalida ayaa nin ugaas usoo sharraxatay. Rag qabiilkii kamid ah ayaa diiday in ninkaan ugaas laga dhigo waxayna u arkayeen inuusan u qalmin ugaasnimada, waxaase taladii marooqsaday raggii ninka watay. Waxaa la gudagalay in ugaaskii la caleemosaaro, Nimankii diiddanaa in ninkaan loo dhiibo xil uusan kasoo bixi karin waxay sameeyeen arrin ay kusoo bandhigaan waxtarkiisii xilkana uu ku waayo dood la’aan. Markii shirkii loo fariistay ayay wiil yar lasoo hadleen oo waxay ku dheheen markii shirku furmo intaad dhangad “ul yar” soo qaadatid ninka ugaaska laga dhigayo labo ku jiid ama ku dhifo.

Wiilkii ul ayuu hoosta soo gashaday shirkiina waa iska ag fariistay. Markii arrintii isku dubadhacday ayuu ninkii loo rabay ugaasnimada inta soo ag istaagay laba ulood ku jiiday. Ugaaskii markuu xanuunsaday ayuu ku booday wiilkii yaraa ama saqiirkii la yiri adeerkaa ushaan ku dhifo. Wiilkii markuu arkay balaayadaan kusoo boodday ayuu afka qaylo furtay oo cararay.

Ugaaskii kama harin ee wuu cayrsaday. Geedkii shirku ka socday ayuu kula wareegaystay. Ayagoo sidii jiir iyo bisad iska daba ordaya ayaa qoladii mucaaradka ahayd oo dhagartaan soo maleegatay waxay dheheen inta farta ku fiiqeen asagoo neeftuuraya Habar Jeclaay Muuse waa kaas. Muuse sidii buu ku waayay ugaasnimadii. Dulqaad yaraa maxaa dabadhigay saqiirka yarka ah oo usha loo soo dhiibay ee aan waxba ka ogayn khiddadaan? Fulayga ayaa caruurta baacsada, geesigu isuma quuro.

Aan ku noqonno Buuloxaawo. Shirka waxaa laga dhex dooranayaa ninkii aakhiradiisa ku gadan lahaa adduunyadiisa, ninkii hoggaamin lahaa ciidammada huwanta ah ee walaalaha ah: Maraykan, Keenya, Itoobiya, Es.En.Ef iyo hay’adaha Kiristaanka ah. Ninkii Mareexaan waa gumoobay oo Islaam baa ku habsaday ee ka kicin lahaa ayaa lagu sharfayaa shirkaan oo talooyin lagu siinayaa, ninkii gaalada u gacangalin lahaa gobolka iyo shacabka daggan oo Muslimka ah. Ninku waa Jeneraal Cumar Xaaji Masalle.

Waa Kuma Jeneraal Cumar Xaaji Masalle?

Ninkaanu wuxuu soo maray jagooyin dhawr ah oo uu ka qabtay dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Wuxuu noqday Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, wuxuu noqday Wasiirka Caafimaadka, intaan ka xasuusto. Ina Siyaad Barre ayaa markuu dabeecad-xumadiisii u adkaysan waayay xabsi ku tuuray garaadihiina ka xayuubiyay oo shacab ka dhigay.

Dadku ma yaqaannaan oo waxaa la moodi jiray halyey is nacay oo ummad hoggaamin kara. Markuu jenaraalnimada soo labbisto ayaa doqoni ku kadsoontaa. Waxaa arrintaas ku luggo’ay Es.En.Ef iyo gaalo damacday inay Karasaay ka dhigato. Ayagiina markay dabeecad-xumadiisii u adkaysan waayeen waxtarna noqon waayay ayay jaraha kala bexeen oo iska eryeen. Waxaan gaari doonnaa asagoo gaalnimo faraha kula jira oo Islaamka gumaadaya, askar Tigree ahna ay ku shaqaysanayso oo aad mooddo inuu sixranyahay. Ma sixranee Ilaahay buu la dagaalay markaasuu dulloobay.

Hal qiso aan idiin hormariyo oo kamid ah jariimadii uu galay intay Tigree ku shaqaysanaysay Islaamkana uu gumaadayey. Markii gobolka huwantii uu Maraykanku hoggaaminayay ay qabsatay wadaaddadiina ay ka insixaabeen Luuq iyo Buuloxaawo ayaan gurmad ahaan waxaan ugasoo baxnay Muqdisho.

Waxaan soo gaarnay wadaaddadii. Waxaan la qaybsannay dhibkay ku jireen iyo murugadii ka dhalatay imaaradii la burburiyay. Waxaan is waraysannay nin walaalihii kamid ah oo hadda ka hor ahaan jiray Es.En.Ef muddana lasoo joogay oo wadaaddada dagaal kula jiri jiray, Muddo hadduu dagaalkii ku jiray ayaa Ilaahay qalbigiisii wuxuu ku riday hanuun, markaas ayuu kasoo dhaqaajiyay asaga iyo asxaabtisii.

Sabab ayay lahayd hanuunka walaalka. Walaalku wuxuu yiri, “Aniga iyo gaal Tigree ah ayaa meel waardiye ka wadahaynay, Gaalkii Tigreega ahaa wuxuu aaday meelaha lagu xaajoodo asagoo gacanta ku wata waraaqo. Wuu igusoo noqday. Waxaan ka shakiyay wuxuu musqusha ku isticmaalay. Waaxaan u dabamaray meeshii uu fariistay, ilayn dhulku waa bannaan oo malahan musqulo dhisanee, waxaan meeshii ka helay Kitaabka Qur’aanka ah oo gaalkii saxarada isaga tiray. Waxaan fiiriyay Qur’aanka ku qornaa waraaqaha. Waxay ahayd Suuratu Nisaa. Waan soo cararay anoo wata Kitaabkii oo wasakhaysan. Waxaa Tigreega dhexjiifa Cumar Xaaji Masalle. Waxaan u keenay Kitaabkii oo wasakhaysan oo waxaan ku iri Cumarow fiiri gaaladii waxay samaysay.

Wuu arkay inay Suuratu Nisaa tahay waxa saxarada la isaga tiray, aad buu iigu qayliyay oo wuxuu yiri, “War ciidanka ha iga didin, waxaan doonayaa ka weyn waraaqahaan aad ka hadlaysid.” Waxaan ku iri, “Ma Suuratu Nisaa ujeeddo ka wayn ayaad leedahay?” Walaalkii wuxuu igu yiri, “Intaan ku noqday ciidanka dhexdiisii ayaan ku iri, ‘War naga keena meesha musiibaa taallee,’ oo waxaan  u sheegay waxa dhacay.” Waxaa ajiibay koox qaraabadiisii ah, waxay kasoo dhaqaajiyeen si dhuumasho ah dhulkii Kitaabka lagu wasakheeyay. Jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin. Waxay soo gaareen imaaradii Islaamka.

Ninku dabeecad sidee ah ayuu leeyay xaggeese ku dambeeyay? Aad baan u aqaan Ina Masalle oo waan soo wada shaqaynay. Waa nin aad u dabeecad xun, waa bakhayl, waa nin islaweynaan badan oo nagaaro fuul ah, waa suufi qabuuro-caabud ah. Wuxuu ku dambeeyay sida la ii sheegay asagoo faramadow oo aan dad iyo duunyaba waxba ka haysan, marka laga reebo wiil uu dhalay oo uu la noolyahay.

Cumar Xaaji Masalle intuusan Islaamka baabbi’in ama gaalada raacin wuxuu ahaa nin Es.En.Ef ugu sarreeyay oo loo aaminay inuu Islaamka ka dulqaado Mareexaan oo gaalada gacanta u galiyo. Wuxuu ahaa nin dad iyo duunyaba buuxay. Wuxuu lahaa afar reer ama xaas. Wuxuu lahaa xoolo aan xisaabnayn. Wuxuu ahaa nin caafimaad qaba.

Maanta  caafimaad ma hayo oo labada kalyoodba waa fadhiyaan. Hal xaas ah oo u khidmaysana ma haysto oo afartii gabdhoodba waa ka carareen, kuma xirna middoodna. Hantina warkeedaba daa oo waa cayr faramadow. Wuxuu ku noolyahay ama seexdaa qol kamid ah guri gabar uu soddog u yahay lagu qabo. Ninku wali kama toobadkeenin jariimadii uu galay iyo shareeco Islaam nacaybkii. Ragow kibirka iyo diin-la-dagaalka waa lagu kufaa kaas hala ogaado.

Fiiro Gaar ah: Cumar Xaaji waxaan uga sheekaynayaa in lagu cibraqaato. Waxaan oran lahaa waxa Cumar Xaaji ku dhacay kama foga rag badan oo wali ku dhexjira wuxuu eeday Cumar oo ah inuu Ilaahay iyo awliyadiisii la dagaallamay. Ninkaan xabbadda mujaahidiintu dilin xaqqaa ka daba imaan xisaabna waa dambaysaa. Hala tawbadkeeno inta talo gudboon tahay. Reer Xamarku waxay ku maahmaahaan dhul iyo xaaqin xaaqinaa dhammaada. Ninkii damca inuu Islaamka dhammeeyo ama nuurkiisa damiyo asagaa dhammaan ama nuurku ka dami.

Aan usoo laabanno shirkii ka socday Buulaxaawo iyo Es.En.Ef. Shirku waa shir weyn oo loo dhan yahay, waxaa jooga nabaddoonnadii ciddu lahayd oo dhan. Waxaa looga hadlayaa masiirkii qabiillada iyo sidii looga xoroobi lahaa Al-Itixaad iyo shareecadaan ay dadka ku dirqinayaan ama ku khasbayaan. Waxaa afhayeen shirka ka ah Maxamed Carab Falaxfalax oo kamid ahaa wariyayaashii Soomaaliya.

Waxaa dhaqaalaha bixinayey nin lagu magacaabo Side Good Ellin oo dhalashadiisu tahay Jarmalka oo ahaa xilligaas uqaybsanaha Midowga Yurub arrimaha Soomaaliya. Dhaqaalaha xilligaas lagu bixiyay wuxuu dhammaa qiyaastii wax laba milyan oo doollar gaaraya. Waxaa lacagta loosoo marinayay hay’adda lagu magacaabo Torokeeyar (Trocare) oo ahayd hay’ad Kiristaan ah oo laga lahaa waddanka Ayrlaan. Waxaa fadhigeedu ahaa  Keenya, magaalada Mandheera.

Waxaa xog-hayn ka ahaa shirka Axmed Cabdi Wilif. Waxaa la galay falanqayn dheer. Waxaa la falanqeeyey arrimahaan:

  1. Waxaa gobolka Gedo ka dhalatay dawlad Islaami ah oo qarka u saaran inay la wareegto Soomaaliya oo dhan.
  2. Hadday Soomaaliya qabsato dawladdaan Islaamka ah waxay u gudbidoontaa waddammada dariska ah iyo Geeska Afrika oo dhan.
  3. Waxaa khatar gali doona ama ku jira haddaba caalamka oo dhan, yacnii waxay u gudbi doonaan Ameerika iyo Yurub.

“Sidaas darteed waxaan si naxariis leh uga codsanaynaa dawladda Itoobiya ee aan walaalaha nahay dariskana nahay iyo Beesha Caalamka inay naga dulqaadaan khatartaan nagu habsatay adinkana idinku soo fool leh. Haddii aydaan khatartaan wax uga qaban sida ugu dhakhsaha badan waxaa la gaari doonaa goor aan wax laga qaban karin.”

Waxaa shirka maamulayey oo madaxwayne ka ah Ugaas Cumar. Qabiilkiisu go’aankuu qaato ugaaska ayey ku gawracanyihiin. Waxa uu neceb yahay ayey necebyihiin. Wuxuu cadow u arko ayey cadow u arkaan. Waa tolkiis. Intii Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa warqadda ku saxiixan raggaan hoos ku qoran:

  1. Guddoomiyaha shirka: Ugaas Cumar Ugaas Xirsi
  2. Guddoomiyaha Es.En.Ef: Jeneraal Cumar Xaaji Masalle
  3. Guddoomiyaha degmada Buuloxaawo: Xaaji Yuusuf
  4. Guddoomiyaha degmada Dooloow: Xasan Deer
  5. Guddoomiyaha degmada Garbahaarrey (Daaru Nadwa): Indhabuur Jaamac Deer
  6. Guddoomiyaha degmada Beersheere: Xasan Ugaas
  7. Nabadoon Axmed Cibaad
  8. Nabadoon Carte Gurume
  9. Nabadoon Xaadle
  10. Nabadoon Horwayshe

Waxaad maanta laga billaabo ogaataan inay mas’uul ka ahaayeen raggaasi dhibaatadii dhacday 1996 illaa 2010 iyo gumaadkii loo gaystay ama lagu hayo hadda koonfurta Soomaaliya, nimankaas aan magacyadooda kor kusoo taxay. Waxay bannaysteen ama xalaalaysteen malaayiin Muslimiin muwaxxidiin ah dhiiggoodii.

Waxay gacantooda ku laayeen ama ku burburiyeen dawlad Islaam ah oo dadka u khidmaynaysay 5 illaa 6 sano. Waxay barakiciyeen malaayiin. Waxaa naafoobay malaayiin dad ah. Waxaan madaxda Muslimiinta ah ka codsanayaa in nimankaas maxkamad lasoo taago oo aan loo cafin jariimadii ay galeen.

Waxaan u sheegaynaa Muslimiinta dhiigga qabow iyo kuwa dhiigga kululba in raggaas la marsiiyo shareecadu waxay ku xukunto oo loo miisaamo dambigay galeen inta uu le’egyahay. Nin waliba xaqqiisaa xaashi loogu qorayaa, wuxuu xoogsadaa baa faraqa loogu xirayaa!

Nabaddoonnadii Kasoo Horjeestay Dhagartii Iimaanlaawayashu ay Galeen

Addoommada Ilaahay hadday meel isugu yimaadaan lagama waayo mid garta oo ogaada meesha uu xaqu jiro. Waxaa kaloo aan la waayeyn geesi soo baxa maalinka arrintu xuntahay. Waxaad aragtaan ummadda dadkii wanaagga ku hoggaamin lahaa oo wanaaggii la dagaallamaya xumaan iyo gaalnimana ugu yeeraya, Islaamkii iyo shareecadii ku-dhaqankeediina la dagaallamaya. Bulshadu ma xuma ee waxaa xun kuwa ay mas’uuliyadda u dhiibteen.

Waa annagii soo marnay marka bulshadu qof dooranayso inay waajib tahay diini ah in qofkaasu leeyahay sifooyin wanaagsan. Bulshadii iimaanlaawe doorataa ma waxay ka sugi inuu dajiyo daar qabow?

Waxaa kooxdan ku shiraysa Buulaxaawo ku dhexjiray rag nabadoonno ah oo markii ayaga loo dooranayay nabaddoonnimada lasoo xulay oo lagu raacay sifooyin wanaagsan iyo indheergarad inuu yahay. Markii gaalo la isu dhiibay oo lagu celceliyay waxaan nahay dad walaalo ah, isku caqiido ah, isku cadow ah ayaa waxaa adkaysan waayay laba nabaddoon oo meesha fadhiday oo tolkood matalayay.

Markii shirkii gabogabo marayo oo lasoo gaaray in wax la kala saxiixdo ayaa laba nabaddoon oo meesha fadhiday waxay ugaaskii ku yiraahdeen, “Arrimahaan ugaas ha saxiixin waraaqdaan lagu xalaalaysanayo inay Xabashi soo gasho ama qabsato gobolka Gedo. Haddaad diiddo oo aad waraaqda saxiixdo sidaasna gaalo ku qabsato gobolka, ogow maantay ayaa kuugu dambaysa ugaasnimo dambe oo lagu yiraahdo iyo sharaf aad dadka dhexdiisa ku yeelato!” Run badanaa! Sidii bay noqotay.

Nin meeli u caddahay meeli ka madow. Wuxuu yiri waan saxiixayaa waana ku gacansayray. Wuxuu qaatay qalinkii dhiiggu ka da’ayey oo lamid ah qalinkii uu qaatay ninkii Ilaahay Qur’aanka uga qisooday ee ahaa Bilcaam Baacuur ee Suuratu Acraaf ka hadashay.

Ninkaasi wuxuu ahaa nin wadaad ah sida ugaaska oo kale, wuxuu ahaa nin karaamo leh sida ugaaska oo kale. Ninkii Bilcaam Baacuur ahaa tolkiis ayaa waxaa ku habsaday Nebi Muuse (calayhi-salaam) oo yiri Islaam baan idinku xukumayaa sidii Muxamed Xaaji Yuusuf  yiri oo kale. Ninkii waxay tolkiis ku yiraahdeen habaar Muuse iyo ciidankuu wato si aysan noo qabsan oo noogu xukumin shareecada Islaamka, sidii Ugaas Cumar tolkiis ku dheheen oo kale saxiix waraaqdaan aan iska dulqaadno Islaamkaan nagu habsadaye.

Bilcaam wuu habaaray Nabi Muuse (calayhi-salaam) iyo ciidankiisii, habaarkiise lagama aqbalin laakiin khayaamo kaluu sameeyay oo uu ciidankii ku jabiyay sidii Ugaas Cumarba u saxiixay waraaqdii Muslimiintiina loo jabiyay. Bilcaam waa dulloobay oo karaamadii baa ka tagtay sida Ina Ugaas Xirsina u dulloobay oo karaamadiina uga tagtay. Ugaaska ma aaanan maqlin meel uu uga tawbad keenay jariimadaas uu Islaamka u gaystay.

Labada nin oo ugaaska la talisay oo uu taladoodii ku gacansayray waxay kala ahaayeen Nabaddoon Cabdiraxmaan Gurxan ee qabiilka Wagardhac iyo Nabaddoon Xasan Iftiin ee qabiilka Uurmidug.

Labada nin u duceeya in Ilaahay xaqqa ku sugo hadday noolyihiin oo fitnada dhacaysa uu ka nabadgaliyo. Hadday dhinteen ayagoo wali xaqqii ku taagan Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu Jannatul Firdowsa ku irsaaqo, aamiin, aamiin. Nin waliba wuxuu foofsadaa usoo hoyda. Nebigu (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu yiri, “Banii-Aadamku waa gafbadane, waxaa ugu khayr-roon kii kasoo noqda gafkiisa.”

Ikhwaanii waxaa dhammaaday takhdiidkii looga takhallusi lahaa imaaradaan muddada soo shaqaynaysay. waxaa dhammaaday oo la diyaariyay ciidammadii ka qaybqaadan lahaa gumaadkaan la damacsan yahay. Waxaan arki doonnaa ayadoo dhiiggu qulqulayo, lagu xadgudbayo cafiifaadkii ama muxajjabaadkii dhawrsoonaa. Waxaan gaari doonnaa gaalada oo la kulantay iska caabbin xooggan oo aysan ku talagalin.

Maalmuhu waa wareegayaan. Yaan la murugoon. Waa sunno Rabbaani ah in Muslimiinta la imtixaamo oo la kala meehaaho ama la kala saaro kooda xun iyo kooda khabiithka ah ama munaafaqa ah. Waxaa la kala saari geesiga iyo fulayga. Waxaa Ilaahay dooran shuhado ama qaar baa shahaado heli aan meel kale laga helayn. Waxaan gaari doonnaa wiilal yar yar oo gaaladii sidii balkii u jafaya markii dambana ku shahiiday goobtii.

Ina Abyad ma wuxuu leeyahay kaasi waa khasaaray oo waa hoogay. Xaashaa! Waxaan leennahay hanii’an lahum fii Jannatil Firdowsal aclaa inshaa Allaahu tacaalaa. Ogaadeenku waxay ku maahmaahaan geel nimaan la hayn baa ku yiraahda Futa Cirro.

Ina Abyad waligii jihaad ma galin haddana uma muuqdo mid u socda, muxuu ka yaqaan jihaad? Ka warran haddaad nin magiciisa ku qabsato ama hantidiisa. Soo uma ekid nin waalan. Haa. Saasaad ka dhigantahay wadaadow.

Ina Abyadow isdhiibi mayno, gaalana annagaa is naqaannee adigu cayrtaada iska qaado, waxaan kugula talin lahaa inta aad shaqada ka dhiganaysid culimo waaweyn oo diintooda loo xiray inaad iska aammustid, raggii mujaahidiinta dhabarka ka jabiyey oo Islaamka meeshaan dhigay inta aad difaacaysid aakhiradaada ilaasho.

Uma aadan xanaaqin Ilaahay daraaddiise waxaad u xanaaqday in runta laga sheegay waxa ay tahay jamaacada aad ka tirsantahay oo qarka usaaran inay fashilanto kadib markii jaasuus weyn laga dhex qabtay, wallee qaa’imadu inaysan intaas ku ekaanayn.

Jihaad nimaan aqoon baa ku yiraahda, “Guul lagama gaarin Jazaa’ir, guul lagama gaarin Afqaanistaan, guul lagama gaarin Falasdiin, guul lagama gaarin Soomaaliya. Xikmad kuma jirto haddaan dawlad Karazaay ah laguu dhisayn. Xikmad kuma jirto haddaan sheekh hebel ku jirin jihaadka. Xikmad kuma jirto haddaan caalamku ku aqoonsanayn. Xikmad ma aha in dadka gacmaha la gooyo waqtigaan qorrax kulaylka ah oo ay dhiigbaxayaan.”

Oo maxaa xikmad ah? Ma in gaalo la isu dhiibo, Shariif Karazaayna kuu taliyo, oo  Bahuuko kula dhaco Bii.Em, Bashiir Salaadna ku baaqo Bahuukaa saxan, bah Ictisaamna ku raacdo, ma taasaa xikmad ah? Laysal khabaru kal mucaayana. Xaqqa waxaa udhaw ninkaan la hadlayow inaad dhex tagto mujaahidiinta oo aad soo aragto waxay hayaan. Markaas ama cay ama amaan.

Haddaad diiddo ama gaalo kuu diiddo inaad soo aragto meesha waxa ka jira iska aamus oo iska daa dadkaan la dulmiyay. Waxaa khatar ah inaad tiraahdo waxaan maqlay, waxaan u malaynayaa, waxaa isoo gaaray iyo wixi la mida. Axkaam baad ku dhisaysaa male iyo tuhun wixii caddaana waad ka leexanaysaa! Wixii hebel miyirdaboolay baa kugu habsay. Waa la doogiye yaan la dacaroon.

Akhristayaal heeggan ku jira. Isdhiibi mayno inta nin naga nool yahay. Immaa shahaado wa immaa nasri. Ciribta dambe Islaamkaa iska leh, colaad iyo hoogna wuxuu u dambeeyaa gaalada iyo kuwa raacay.

Qeybta 35aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayada oo heshiis dhacay. Heshiisku wuxuu dhexmaray dhinacyo dhawr ah oo kala ah Itoobiya, Keenya, Es.En.Ef iyo hay’ado jawaasiis ah oo magaca samafalka ku joogay waddanka. Waxaa dhaqaalaha bixinayey hay’adaha samafalka. Waxaa xogta bixinayey hay’adaha samafalka, waxaa kaartada dagaalka dajinayey hay’adaha samafalka. Waxaan ku talinayaa in laga digtoonaado kuwa isku sheegaya hay’adaha samafalka.

Waxaa dhammaaday wajigii koowaad oo ahaa in la helo xog buuxda, in la helo xoog milatari iyo in la helo xulufo is kaashata. Waxaa kaloo la helay dhaqaale. Waxaa xulufadaas kasoo qaybgalay ama korka ka maamulaya Maraykanka. Maraykanku wuxuu ballanqaaday inuu hawshaan kaalin muuqata ka qaadanayo, mid milatari iyo mid dhaqaale intaba.

Meesha waxaa ka jiray dawlad Islaam ah. Runtii sidaas ayaa la dhihi karay, maxaa yeelay waxaa ka qayliyey gaaladii iyo gaalaraacyadii, waxay arkeen dadkii gobolkaas dagganaa oo yeeshay bidhaan dawladnimo sida maamul, ciidamo, nabadgalyo, waxbarasho, caafimaad iyo kaladambaynba.

Waxay arkeen gaaladu iyo gaalaraacyadu gabdhihii oo xijaaban, raggii oo sunnadu ka muuqato, masaajiddii oo buuxsamay iyo dadkii oo nabadgalyo iyo dhaqaale helay. Waxaa is waydiin leh hadday dadku heleen nabadgalyo, dhaqaale, waxbarasho, caafimaad iyo cudud milatari oo ilaalisa tuugta xuduudaha kasoo gudbaysa, maxaa ka maqan dadka?

Dadka Islaamka ah waxba kama maqna. Waxay heleen dawlad Islaam ah oo aan waligeed soo marin Geeska Afrika ama Soomaaliya. Waxay heleen Kitaab Qur’aan ah oo aan waligii la dhihin muxuu ka hadlayaa, waxay heleen maxkamad marjiceedu yahay Al-Kitaab wa-Sunnah ama ku-dhaqanka shareecada Islaamka.

Muslimiinta ku dhaqan gobolkaas waxaa soo martay dawlad Islaami ah oo la dagaalantay xumaantii dadka lagu dhexbeerayay boqollaal sano, sida shirkiga, shareeco ka-fogaanshaha, gaalo-jacaylka, qabyaaladda, tuugada, dilka xaqdarrada ah, is boobka, zinada iyo fawaaxishta, jahliga xagga diinta, bakhaylnimada aan xoolaha laga bixinayn xaqqii Ilaahay ku lahaa ee uu amray in la siiyo dadka masaakiinta ah iyo wixi la mida.

Waxaa caado ah qof kasta oo dadka xaq ugu yeera inay ka hor imaanayaan dadka qaarkiis, sida boqorrada, madaxda, maalqabeenka, munaafiqiinta, kuwaasi waa afraadda. Waxaa kaloo xaqqa ka horyimaada qabiilooyinka waaweyn ama isu maleeya inay dadka wax dheeryihiin. Waxaa xaqqa raaca dadka laga tirada badanyahay oo xuquuqdooda ay cunaan kuwa tirada badan. Waa lagu xadgudbaa, waa la addoonsadaa, waa la yasaa.

Soomaaliya waxay leedahay deegaanno kala fog fog. Waxay leedahay qabiilooyin fara badan sida Hawiye, Daarood iyo Dir. Qola walbaa waxay u qaybsantaa ama ka kooban tahay shucuub fara badan. Qola walbaa waxay gumaysataa qabiilooyinka yaryar oo ayaga ka mid ah. Waxay u bixiyaan magacyo, waxay cunaan xoolohooda, kama guursadaan umana guuriyaan, madax-dhaqameedka looma oggola, haddii maamul la samaystana jago lama siiyo. Warkoodu wuxuu u egyahay hadalkii ay Ahlul Kitaabku ku dhihi jireen Carabta ee ahaa, “Kuwaan juhalada ah haddaan xoolohooda cunno xaq uma laha inay na warsadaan ama waddo ay nagu warsadaan ma haystaan!”

U fiirsada markaan Bari joognay wixii diinta la dagaallamay waxay ahaayeen ayagoon u kala harin wadaad iyo waranlaba qolada sheegata inay yihiin lafta geela badha ama kuruska baarkiisa. Markaan Waqooyi Galbeed eegno iyo Soomaali Galbeed labadaba waxaad arki kuwa islaweynanku ku dhacay ama lafta geela badha sheegta oo Islaamku ka saldhigan la’yahay oo dadkii ka dhiga miday dilaan, miday xiraan iyo mid ay diintiisii ka fidneeyaan.

Waxaan maantay taagannahay gobollada la isku yiraahdo Jubbooyinka iyo Gedo oo dawlad Islaam ah oo lix sano jirsatay afka ciidda loo daray, muwaxxidiintii ayay dhammeeyeen oo walina ciil qabaan. Waxaa dagaalkaas wada oo walina ciil qabaa waa qabiilooyinka sheegta lafta geela badha ama kuruska baarkiisa.

Gedo waxaa daga qabiilooyin fara badan oo Soomaali ka kooban. Dad baa markay maqlaan Gedo u maleeya magaalo Mareexaan kaliya uu dago sidaasna arrintu waa ka baddalan tahay. Waxaa gobalka Gedo daga qabaa’isha Raxanwayn, Dir, Garre, Murale, Ogaadeen, Ajuuraan, Jareerwayne, Mareexaan iyo kuwo badan oo  Ilaahay uun u xisaabsan oo aan la garanayn.

Waxaan rabaa inaad ila socotaan oo sheekada dhuuxdaan. Gedo markii dacwadu ka hirgashay ayaa dad badani soo jeediyeen in shareecada Islaamka lagu dhaqmo, waa tii shirka la qabtay oo loo yeeray bulshadii deegaanka xoogga ku lahayd oo la yiri ka warrama haddaan Kitaabka Alle isku xukunno oo ku kala baxno?

Bulshadii waxay tiri samicnaa wa adacnaa. Waxaa diiday oo yiri samicnaa wa casaynaa raggii isu arkayay inay yihiin lafta geela badha. Waxaa shareecadii soo dhaweeyay oo ansaar u noqday qabiilooyinkii aan ka santaagin xaqqa ama kibirku uusan ku jirin. Waxaa xaqqii barbar istaagay dadkii ama qabiilooyinkii yaryaraa oo miyirka qabay oo uusan ku dhicin cudurka islawaynanka. Islawaynanku wuxuu kaa hor istaagaa qaadashada xaqqa. Wuxuu kugu diraa dadka oo qofkii ku agmaraba waxaa kaaga soo uraya saliid macsaro.

Ikhwaanii waxaan ku dhiirran la’ahay inaan qoro burburka loo gaystay imaaradaas Islaamiga ahayd oo lixda sano dadka u khidmaynaysay. Waxaan isku toosin la’ahay dulmigii loo gaystay, waxaan wax ka arki la’ahay indhihii aan ku arkayey wanaaggii la qabtay, waxaan wax ku qori la’ahay gacantii aan ku qoray horumarkii imaarada. Waxaa iskukay qaban la’ siday ugu fakareen inay gaalo ugu yeeraan waxaan oo horumar ah oo gobolkoodii gaaray iyo waxay doonayaan oo gaalnimo iyo burbur ah! War miyuusan mid wax gartaa idinku jirin? Alla ha dulleeyee maxaa xaqa ka iilay?

Akhristayaalow waxaan ku qasbanahay inaan waxaan awoodo soo gudbiyo. Waxaan samayn doonaa inshaa Allaahu inaan soo gaagaabiyo dhacdooyinka oo aan sheego kuwoodii ugu waawaynaa. Waxaan tilmaami doonaa haddii Rabbi idmo billawgii burburka imaarada ama duullaankii koowaad waqtigii uu billawday illaa laga gaaro xilligii ay wadaaddadu gobolka ka baxeen. Waxaan tilmaami doonaa inshaa Allaahu duullaanka iyo meeshuu ka dhacay. Micna wayn uma yeeli doono kee baa horreeyay iyo kee baa dambeeyey mar haddii nalagusoo duulay oo nala burburiyey. Haddaad aragtaan anoo wax isku dhex qasaya ii cudurdaara wixii khaldanna soo saxa.

Duullaankii Isbahaysatadu Kusoo Qaadeen Imaaradii Islaamiga Ahayd

Taariikhdu waa 8dii bishii 8aad, 1996dii. Saacaddu waa kowdii habeennimo. Meeshu waa Doolow. Dagaalkaasi wuxuu socday sanaddadii 96dii iyo 97dii.

Akhristayaalow ayadoo la joogo saqdhexoo habeennimo ayaa gaaladii saf ballaaran kusoo qaadday dagaal culus. Doolow waxaa mara wabiga Jubba. Buundada ayaa gaaladuna dhinac ka daggantahay wadaaddaduna dhinac ka dagganyihiin. Gaaladii weerar ayey soo qaadeen. Waxay kor u tureen madfac loogu talagalay in habeenkii wax lagu arko ama bulalayr hadba saad u taqaan oo carrada oo dhan iftiin ka dhigaya, buundadiina waa soo fuuleen.

Wiil aan da’ weynayn oo mujaahid ah ayaa buundada agteeda ama masaajid dhiniciisa ah difaac uga jiray. Wuxuu haystaa qoryaha silsiladda leh ama boobaha ah. Tigreegii oo sidii arigii isu dabasocda ayuu bisinka u qabtay. Waxay noqdeen wuxuu laayey iyo wax wabigii isku daadiyey oo ku bakhtiyay asagiina meeshii buu ku shahiiday. Allaahu Akbar. Ilaahow mujaahidkaas shahaado ku irsaaq, aamiin, aamiin. Culummadannada Alla ha tuso qaabka wax u dhacayaan. Waxyaabaha qarsoonna Ilaahay baa og. Haddaan kaasi jihaad ahayn anigu garanmaayo mujaahid iyo kan lagu jihaadayo iyo goortuu xalaal noqon doono jihaadku, shahiidkana loo rajayn doono shahaado.

Gaaladu wax sidaas ku dhammaanaya ma ahayn oo farihii bay ka bateen. Waxaa magaaladii lagusoo garaacay madaafiicda waaweyn sida Bii.EM-ka. Magaalada ciidanka joogay oo wadaaddada ah ma badnayn oo waxay ahaayeen koox isteeshinka joogtay oo sidii booliskii oo kale u shaqaynaysay (Xisbada). Ma ahayn ciidan loogu talagalay inay dagaal galaan. Xoogaagii ciidanka ahaa markii dhan walba looga yimid ayaa qaarna wuxuu aaday Luuq qaarna wuxuu aaday Buuloxaawo.

Xog yari, isgaarsiin la’aan iyo nabadsugid la’aan. Doolow iyo Buuloxaawo ma kala foga. Wadaaddadu ama mujaahidiintu waagaas ma lahayn khibradda ay hadda leeyihiin. Ma lahayn ciidan wardoon ah siday hadda u leeyihiin. Aqoon uma ay lahayn kan diinta sheeganaya oo gaalada la shaqaynaya siday hadda u garteen. Mana aysan fahamsanayn murtad Ilaahay diintiisii iyo Muslimiintii la dagaallamay.

Lama ogayn dagaalka intaas le’eg ee gaaladu intaas abaabulaysay. Lagama shakin kuwo fara badan oo wadaaddo ahaa oo duullaanka wax ka abaabulayay waxna ka ogaa. Waan gaari doonnaa haddii Allaah idmo ninkii ciidanka madaxda u ahaa oo jaasuus ah. Lama ogayn lagamana shakin ninka gaalka la socdaa inuu gaalka ku xukun yahay. Qofka Soomaaliga ah waxaan u haysannay inuusan gaaloobi karin wuxuu rababa ha sameeyee.

Ku-dhaqanka shareecada ha diido, gaalo hasoo kaalmaysto oo dadka Islaamka ah haku laayo, jaasuus ha ahaado. Waxaa nalooga dhigay inuu yahay madoorsoome, ismabaddale, diin-kama-bexe iyo inuu yahay mu’min xanaaqay oo walaalkiis kursi ku haysta qalbigana iimaan uga buuxo. Sidaas waxaa qaba kuwaan la dhaho Ictisaamka.

Waxay yiraahdeen qofka Muslimka ah hadduusan dambiga xalaalaysan gaaloobi maayo! Hadda waxay sii marayaan inay dhahaan qofka Muslimka ah hadduu xalaalaysto dambiga gaaloobi maayo illaa uu ka tashriiciyo ama sharciyeeyo sheygaas! Sidee u sharciyeynayaa? Bal ayaga weydiiya! Sidaas Ina Abyad ayaa yiri qofkii doonayana caddaynteeda waan u hayaa meeshuu ku yiri.

Waa kee dambiga aan lagu gaaloobayn haddaan la xalaalaysan? Waa kee dambiga aan cudurdaar aqbalayn oo markiiba lagu gaaloobayo hadduu qofku sameeyo, haka sameeyo qalbiga, carrabka iyo xubnaha intaba? Maxay ukala qaadi waayeen Ictisaam haddii dambigu qaybsamo, oo qaarna aan la isugu cudurdaarayn qaarna la isugu cudurdaarayo? Ma ayagaan aqoon waxay arrintu tahay? Mise way ogaayeenoo waxay soo galayaan kuwii Ilaahay u goodiyey oo lagu yiri:

2:174

“Kuwa qarinaya waxaan soo dajinnay oo hanuun iyo caddayn ah kadib markaan dadka ugu caddaynay Kitaabka dhexdiisa. Kuwaas Ilaahay ayaa lacnada, waxaa kaloo naclad dusha uga tuura kuwa wax naclada (malaa’igta iyo mu’miniinta).”

Waxaad kaloo eegtaa aayadda isla Baqara ku taal oo ay isku macna dhawyihiin aayadda aan soo marnay, waa aayadda 174aad ee Baqara. Qur’aanku kama hadlo oo kaliya dadkii tagay. Wuxuu ka hadlaa kuwii tagay, kuwa jooga iyo kuwa imaandoona intaba. Baraagug.

Khabarkii Duullaanka oo Soo Gaaray Buuloxaawo Saqdhexe

Markii gaaladii qabsatay Doolow walaalihii yaraa ee joogayna ay insixaab sameeyeen oo qaarna aadeen xaggaas iyo Luuq qaarna aadeen Buuloxaawo ayaa waxaa gaari yar lasoo cararay nin dhalinyaradii kamid ahaa. Wuxuu kusoo dhex dhacay Buuloxaawo oo warmooge ah oo iska hurudda. Waa la kacay, waxaa la naadiyey in magaalada duullaan kusoo fool leeyahay. Waxaa dadkii lagu baraarujiyay in gaalada lagu jihaado.

Cadawga iyo Meelihii uu Kasoo Galay Buuloxaawo

Cadawgii ayaa soo dhawaaday, magaaladii ayey kusoo dhaqaaqeen kadibna waxay kasoo galeen magaalada laba meelood. Dhinac waa laga filanayey oo waxay ahayd dhankii Doolow. Dhinaca kale la isma lahayn cadaw baa ka imaanaya oo waxay ahayd dhinacii Keenya.

Laakiin Muslimiintaa ogayne gaaladu waa ku wada jireen dagaalka ka dhanka ah imaaradaan. Waa taan soo marnay shirkii lagu go’aamminayey duullaankaan inay wada joogeen Keenya, Itoobiya, Maraykan, Es.En.Ef iyo hay’adihii jaasuuska ahaa ee samafalka isku magacaabi jiray.

Waxaa intaas barbar socday madaafiic aan loo meeldayeyn oo lala dhacayay Buuloxaawo iyo wixii ku noolaa oo noole ahaa. Gaaladii kasoo gashay dhanka Doolow waxay la kulantay iskacaabbin xoog leh. Waxaa lagu dhiftay dharbaaxo ay tallaabo qaadi waayeen. Waxaa hagardaamo iyo khayaamo sameeyay Keenya oo aad ogaydeen wixii abaal loo galay. Uma muuqdaan waxa wanaag loo sameeyay ee waxaa u muuqday Islaamka soo bidhaamay.

Waxaa Mandheera soo dhexmaray ciidan Tigree ah. Waxay magaalada kasoo galeen dhanka qorrax-udhaca. Waxay dhufays ka dhigteen buur yar oo magaalada galbeedka ka xigta. Qaarna waxay dhufays ka qoteen kastamka u dhexeeyay labada magaalo oo aad isugu dhaw. Xoogaagii ciidanka ahaa iyo dadwaynihii magaalada waxaa la galiyay laba aabur.

Waxaa kaloo intaas lagu waday magaalada iyo aaggeedii madaafiic waawayn. Wadaaddadii markii qiil qiil la galiyay oo la joogo qiyaastii 5 saac oo maalinnimo, wax gurmad ahna aysan u imaan, gaaladana ay soo gaareen gurmadyo cusub ayay magaaladii ka insixaabeen ama xeeladaysi ayay uga baxeen.

Shuhadadii Buuloxaawo iyo Geesiyaashii Ilaahay ka Iibsaday Naftoodii

Waxaa jira rag aan la aqoon waxtarkooda marka nabadda la yahay. Waxaa jira dad aan muuqan inta la xasilloon yahay. Rag baa jira kaligiis ciidan badan matali kara. Waxaan soo qaadanaynaa halyey maalinkaas muujiyey dagaal gobeed.

Markii magaaladii wadaaddadu ka insixaabeen gaaladiina soo gashay ayaa fulay oo dhan dhulku qarinwaayey. Waxaa qayliyey haweenkii iyo carruurtii aan waxba galabsan. Rag badan baa qoryohoodii tuuray si aan gaaladu ugu malayn inayn mujaahidiinta kamid ahaayeen.

Nin mujaahidiinta meesha ka dagaallamaysay kamid ahaa ayaa gaaladii dhinac walba kasoo gashay. Waxaa arkay dad Soomaaliyeed ninkaan gaaladii meel walba kasoo gashay. Waxaa lagu yiri, “War meel walbaa lagaa jiraa oo meel aad u baxsan karto ma jirto ee qoriga tuur oo dadka shacabka ah iska dhex gal!” Wuxuu yiri, “War sidee iila hadlaysaan? Ma maantoo kalaa qori la tuuraa. Sow maanta ma ahan maalinkaan sugayay, sow gaaladu ma ahan kuwaan sababtooda Janno ku gali lahaa. Hadday i dilaan waa Janno bi’idnillaahi, haddaan dilana waa guul iyo nasri.”

Wuxuu haystaa qori uu ku dagaallami yaqaan oo gacantiisu taqaan. Wuxuu haystaa yaqiin xagga Rabbi inay bannaantahay in diintaada difaaceeda loo dhinto. Intuu bannaanka soo istaagay oo si fiican qorigii gacmaha uga buuxsaday ayuu Wayaanadii oo sidii lo’dii isu dabasocota bisinka u qabtay. Kuwii ugu horreeyay oo uu ku jiray sarkaalkii ciidanka watay iyo unug dhan ah ayuu dhulka la simay.

Wuxuu ku raaxaystay geerida gaalo fara badan oo indhihiisu arkayeen ayagoo dhulka daadsan. Wuxuu si geesinnimo leh u laayey Kiristaan badan oo macatabka u dirirayey. Muddo aan badnayn hadduu dagaalkii waday ayey dhan walba kasoo galeen meeshaasuuna ku shahiiday inshaa Allaahu tacaalaa.

Shahiidkaani wuxuu la dhashay halyeygii hortiis shahiiday bi’idnillaahi Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Axmed Tiire. Waa qoys barakaysan oo ehlu-diin ah, geesinnimana ku darsaday. Waxay dadka ka dhex muuqdaan marka ragga qaar la arki waayo oo la kala dhuunto. Ninka wacdarahaas dhigay waxaa la oran jiraya Maxamed Sheekh Maxamuud Axmed Tiire, taqabbalahu-llaahu, aamiin, aamiin.

Waxaa xusid mudan in la sheego walaal kale oo dagaallamay kaligii muddo 4 saacadood ah. Wuxuu la dagaallamay ciidan fara badan oo gaaladii kamid ah ama guuto ahaa. Walaalku wuxuu dhufays ka galay mucaskarkii magaalada agteeda ku yaallay. Markii ciidammadii Muslimiintu meeshii ka insixaabeen ayuu dhufayskiisii adkaystay oo wuxuu yiri anigu meeshaan ayaan Janno ku sugayaa ama guul. Waa kaligii, meel walbaa laga soo galay. Wuxuu haystaa goriga lagu magacaabo Biikaam. Rasaas fiicanna wuu haystay. Gaaladii waxay isku dayeen inay dilaan ninkaan ama nolol ku qabtaan. Wuxuu ula dagaallamay sidii ciidan guuto dhan ah ay u dagaallami lahaayeen. Wuxuu laayay gaalo fara badan. Qiyaastii dagaalkaasu wuxuu socday 4 saac.

Aakhirkii markii rasaastii ka dhammaatay ayuu meeshii ku shahiiday bi’idnillaahi. Gaaladii markay meeshii ka bexeen ayaa waxaa loogu yimid asagoo dhufayskii dhexdiisa yaalla oo agtiisa ay dhooban tahay ama aad karoor mooddo fuuqii xabbadaha uu gaalada kula dirirayey. Waxay buuxiyeen godkuu ku jiray. Ninkaas waxaa magaciisa la dhihi jiray Miyir. Waxaan ka xumahay in aanan hayn magaca shahiidkaas oo saddexan. Ilaahay ha u aqbalo shahaadadiisa, aamiin, aamiin.

Haddaan dagaalkaasi jihaad ahayn, haddaan mujaahidkaas meeshaas lagu dilay loo rajaynayn shahaado, anigu garan maayo cidda shahaado loo rajayn doono iyo cidda mujaahid lagu magacaabi doono. Gaalada saliibiyyiinta ah ee inta soo duushay cagta marisay dad iyo duunyaba wixii sanadaha dhan la aruurinayay, haddaysan bannaanayn in kuwaas laga difaaco acraadda Muslimiinta goormuu jihaadku waajib noqon? Ictisaam hala weydiiyo.

Luuq iyo Qaabkii Dagaalku Uga Dhacay

Ikhwaanii dagaalku wuxuu ahaa saf ballaaran oo ay gaaladu kusoo qaadday gobolka oo dhan. Waxaan hadda wax ka tilmaannay Doolow iyo Buuloxaawo qaabkii dagaalku uga dhacay. Waxaan galaynaa Luuq oo ahayd madaxtooyadii imaarada Islaamiga ahayd iyo qaabka loosoo weeraray, waxaan wax ka tilmaami doonnaa haddii uu Allaah idmo dhacdooyinkii xanuunka badnaa ee gaalada iyo gaalaraacyadu cagta ku mariyeen wixii adduun ahaa iyo diintii iyo shareecadii gobolka looga dhaqmayey.

Walaalayaalow ii cudurdaara haddaan wax kala hormariyo ama isku qaso maxaa yeelay taariikhdaan aan kasoo billaabay min Dhoobley illaa meesha aan hadda marayo, markii horana Alle ima waafajin inaan meel wax ku qoro oo diiwaangaliyo, kadibna ma helin cid iga caawisa oo haysa wax qoran, marka laga reebo dad yar oo aan magacooda soo gudbin doono inshaa Allaahu dhammaadka qoraalka.

Waxaan wax ka qorayaa waa wixii aan ku kaydiyey qalbigayga muddana aan ku taamijiray inaan mar uun jaanis u helo. Ilaahay mahadi haka gaartee waxaa Alle i waafajiyay inaan billaabo qoraalkaan hadda oo ay kasoo wareegtay labaatan sano iyo wax ku dhaw.

Qoraalladii hore way ka fududaayeen qoraalkaan maxaa yeelay waxay ahayd dhacdooyin mar dhacayey oo la xifdin karay. Waxaan hadda soo gaarnay meel u baahan taxaddar farabadan. Waxay ahayd dawlad shaqaynaysay lix sano. Waxay dagganayd meelo kala fogfog. Waxay qabatay mashaariic kala gaddisan, waxay gashay dagaallo fara badan oo kala fogfogaa. Maalin waa laga guulaysan jiray gaalada iyo gaalaraacyada maalinna ayagaa guulaysan jiray.

Imaaradii gobolka Gedo soo martay oo la burburiyay iyo raadraaceedii qof kaliya qalbigiisa wax ku jira lagama qori karo. Waxay u baahan tahay boqollaal qof oo isu yeerisa wixii dhacay. Waxay u baahan tahay diiwaan horay loo qoray oo dib loo milicsado. Waxay u baahan tahay waqti iyo kharash intaba in lagu bixiyo. Labaatan sanaan sugayey wax iga caawiya ama igu dhiirrigaliya qormadaan in la diiwaangaliyo. Markaan quustay ama waayay wax igu caawiya ayaan fakaray kaligay.

Waxaan qaatay go’aan ah inaan billaabo anoon qof dambe u juuqin ama la hadlin, maxaa yeelay naftu waa amaano nala siiyey goor la oofsan doonana lama oga. Markaan qoraalka billaabayey waxaan soo raaciyey cinwaan aan ku dalbanayo ciddii wax igu dhaanta ama i xasuusinaysa waxaan ka tagay inay igala soo xiriirto iimaylkan. Waxaa i ajiibay oo aad ii kaalmeeyey Alle-ma-cadaabe aan soo gudbin doono magaciisa inshaa Allaahu.

Waxaa in badan i saxay oo wax aan khaldayna saxay wax aan ka tagayna igu baraarujiyey rag u hamuun qabay dhacdadaan cid wax ka qorta. Ilaahay waxaan dhammaantood uga baryayaa inuu hadday noolyihiinna fitnada dhacaysa ka badbaadiyo hadday dhinteenna Jannatul Firdowsa ku abaalmariyo, aamiin, aamiin.

Waxaan ogahay dad badan oo goobjoog ahaa inay taariikhdaan ku xiranyihiin, laakiin aysan jaanis u helin inay wax ka qoraan. Waxaa laga yaabaa markay arkaan anigoo gabi dhaclaynaya inay xanaaq cirka maraan oo cirdigayga iyo sharaftayda ku dhacaan anoon waxba ka ogayn taariikhday hayaan iyo siday uga xunyihiin waxaan walaaqayo oo aanan ehelka u ahayn. Walaalayaal adinkoon i dagaalin haddaad aragtaan wax khaldan ogaada aqoontaydii baa intaas noqotay ee dan kale ma lihi.

Tan kale isoo saxa oo sheega waxaan ka tagay iyo waxaad ku baddali lahaydeen. Ammaa qofka inta khalad sheega haddana aan ku darayn wixii saxda ahaa, kaasi waa mid raba inaan waxba la qorin, cidna wax laga sheegin. Markaan qormadaan billaabayey waan cudurdaartay, waxaa kamid ahaa inaan wadi doono qormadaan ciday rabto haka farxiso ciday rabtana haka nixisee. Waxaan sheegay wixii dambi aan galo inaan Ilaahay uga tawbadkeeni doono, haddaan dad ku xadgudbana waxaa nabaddoon ii ah oo i qaban kara qof kasta oo mu’miniinta kamid ah, anna waan qabsoomi haddii khalad la igu caddeeyo.

Dagaalladaan imaarada lagusoo qaaday waxaan ka tilmaami doonaa kuwoodii ugu waawaynaa iyo meelaha ay ka dheceen. Waxaa laga yaabaa inaan kala hormariyo oo dagaal mar hore dhacay hadda ka sheekeeyo midkii soo horreeyayna aan gadaal mariyo, maxaa yeelay qisadaa hadba meel ku wanaagsan in looga sheekeeyo, dhacdooyinkaani Qur’aan ma ahan ee waa sheeko dhacday oo khaladna xambaari karta saxna noqon karta. Waxyi ma ahan. Allow run ma sheegay adaa i ogee.

Ikhwaanii aan ku noqonno Luuq oo gaalo meel kasta kasoo gashay. Dagaalkaan Doolow ka billawday wuxuu ahaa saf ballaaran oo gobolka oo dhan lagusoo qaaday. Wuxuu ahaa dagaal ay ka qaybqaadanayeen ciidammada dhulka, cirka iyo jawaasiis aad u fara badan oo qaarkood ay kamid yihiin hoggaamiyayaasha ciidanka Al-Itixaad. Waxaa dagaalka ka qaybqaadanaya taangiyo ama gawaarida gaashaaman. Waa ciidan isasoo bahaystay oo isugu jira gaalo meelo fog ka timid sida Maraykan iyo xulufadiisii, waxaa kamid ah kuwa dariska nala ah sida Keenya iyo Itoobiya. Waxaa intaas dheer murtaddiintii Soomaaliyeed oo kula bohowday gaalada inay Muslimiinta dabargooyaan. Waxaa hoggaaminaya murtaddiinta Jeneraal Cumar Xaaji Masalle.

Wuxuu wataa wixii iimaanlaawe Mareexaan ku jiray iyo dhuuni-qaatayaashii bulshada horjoogayaasha u ahaa. Wuxuu wataa Suufiyo oo manhajkoodu yahay manhajka Shiicada, asalkooduna uu kasoo jeedo ama ay isku dhaqan yihiin Suufiyada Yuhuudda. Sow ma aragtaan say gaalada u jecelyihiin?

Gaalada isugu jirta madawga iyo caddaanka waxaa hoggaaminaya gaal lagu magacaabo Jeneraal Tuke oo Itoobiyaan ama Tigree ah. Gaaladu waxay ku ballameen in dagaalku ka billawdo Doolow. Labada magaalo ee kalana la duldago waa Buuloxaawo iyo Luuq. Qorshohoodu wuxuu ahaa markay qabsadaan Doolow iyo aaggiisa inay labada magaalo oo kalana weerar ku ekeeyaan ayagoo wadajir ah.

Sidii bay yeeleen oo waa annagii soo marnay dagaalkoo ka billawday Doolow wadaaddadiina qaarna xaggaas iyo Buuloxaawo u insixaabay qaarna xaggaas iyo Luuq. Markuu dhacay dagaalkii Doolow ayaa magaaladii Luuq waxay maqashay hugunka aatalariga iyo madaafiicda goobta oo gaaladu la dhacayso kooxdii yarayd ee Doolow waardiyaha ka ahayd ama xisbadii yarayd oo isteeshinka Doolow joogtay. Gaalo fulaysanaa raggaas yarka ah oo isteeshinka joogay waxay u qabaan in malaayiin ciidan ah ay joogaan. Waa saas oo Ilaahay baa argaggax ku riday.

Magaalada Luuq waxaa joogay ciidamo badan laakiin aan dagaal u diyaarsanayn. Waqtigaas Muslimiintu ama imaaradu ma lahayn isgaarsiin iyo wardoon xogta soo uruuriya. Siyaasad ay uga warqabaan waxyaabaha dibadda ka dhacaya ma ay gaarin. Waxay ku baraarugeen jugta madaafiicdii lagu garaacayey magaalada bartankeeda. Waxaa intaas usii dheer ninkii ciidammada dagaalgalin lahaa ama amiirka u ahaa asagii ayaa gaalada u shaqaynaya oo xogtoodii bixinaya ama xogtii ciidanka Muslimiinta.

Ninkii ciidammada Luuq xukumayay markuu maqlay ama dadku u sheegeen in dagaal kululi uu ka socdo Doolow ayuu inta baabuur qaatay wuxuu aaday dhankaas iyo meeshii la islahaa cadaw baa ka imaanaya. Magaalada waxaa duldaggan oo aan war laga hayn ciidankii uu watay Jeneraal Tuke.

Waxay ila tahay in jaasuusku ka warqabay duullaanka laakiin uu sugayay in dagaalku billawdo si aan looga shakin. Sarkaalkii Al-Itixaadka ahaa (Cabdirazaaq Garwayne) wuxuu u tagay Tuke oo aan ka fogayn magaalada. Waxay ku wada hadleen ma naqaan laakiin la wadahadal oo waxay ahaayeen rag shaqada isla hayey ama iska warqabay oo jaasuusku asagaaba hoggaaminaya duullaanka dhan.

Sarkaalkii Al-Itixaadku ay ciidammada Luuq u dhiibteen ee Islaamka u dhogor-ekaa wuxuu ahaa jaasuus la shaqaynayey gaalada iyo cadawga. Wuxuu soo agaasimay gaaladii, wuxuu soo bixiyey xogtii ugu dambaysay, wuxuu kusoo laabtay magaaladii asagoo soo gutay waajibaadkii gaaladu ka sugaysay jaasuuska. Luuqna maalintaas ayaa ugu dambeysay oo meel jaan iyo cirib uu dhigay lama yaqaan. Mar waxaa la yiri gaaladii buu horay u raacay, mar waxaa la yiri wuxuu aaday Kismaanyo oo ehelladiisu dagganayd ama rag ay shaqo ka dhaxaysay sida Moorgan oo kale ayuu u tagay.

Jabalu-Shuhadaa

Ciidan baa wuxuu saaranyahay buur aan magaalada ka fogayn oo magaceeda loo bixiyay Jabalu-Shuhadaa. Ragga buurta saaran waa muhaajiriin dhammaantood ama waa rag kasoo jeeda Jaziiratul Carab. Waa rag tobaneeyo ah oo meeshaas Islaamka ka waardiyeeya. Raggu iskama ilaalinayn cadawgaan ku dhex jiray oo haddana madaxda looga dhigay oo ay u qabaan walaalkood. Jaasuuskii markiiba wuxuu geeyay khabarkii raggaan muhaajiriinta ah oo buurta ku jira. Wuxuu sheegay inay yihiin rag waxtar ah oo jihaad u yimid Soomaaliya khatarna ku ah dagaalka oo aan la gali karin Luuq ayaga oo nool.

Toggii Xaani-Wayne

Waxaa kaloo magaalada meel ka baxsan oo ka xigtay dhanka cadawga joogay ciidan siddeetameeyo ah oo la rabay in loo diro xaggaas iyo gudaha Itoobiya. Waxay difaac kaga jireen tog lagu magacaabo Xaani-Wayne. Waxay ahaayeen ciidan tababbaran oo la diyaariyay. Labadaas ciidanba jaasuuskii xogtoodii ayuu bixiyey.

Khayrbeelihii jaasuuska ahaa xaggana ahaa hoggaamiyaha ciidammada Al-Itixaad wuxuu kusoo laabtay magaaladii. Wuxuu ogaa wuxuu dhagar sameeyay iyo khayaamo oo wuu cararay markii dagaalkii billawday. Ninkaas waxaa la dhihi jiray Cabdirazaaq Garwayne, calayhi minallaahi maa yastaxiq. Waa reer Biciidyahan.

Waxba yaanan ka warwareegin dhagarta ikhwaankii loo maleegay. Waxaa ayagoo warmooge ah madaafiic lagu garaacay muhaajiriintii oo tukaday salaaddii Subax, illayn gaalo waa ogtahay oo foodda ma galin karto toban nin oo Carbeed meel ay isugu timide. Waxaa ayagana la gaaday oo dagaal lagu billaabay kooxdii difaaca kaga jirtay toggii Xaani-Wayne

Dagaalkii oo Billawday

Waa nala gaaday laakiin waxaan nahay bulsho dagaal. Jaasuus baa madax noo ahaa oo xogtayadii oo dhan bixiyey. Axmed Keysuhu meel walba waa joogaa, Ictisaamna inta Keyse ee u qarsoon lama oga illaa iyo hadda, laakiin Ilaahay baan talo saarannay. Qofna yuusan dib isu dhigin, dagaalku wuxuu ku waajib yahay qof kasta oo nafu ku jirto. Qaata qalabkiina, qof walbaa wuxuu qaban karo ha qabto. Ballanteennu waa jiidda hore. Yaan qofna loogu imaan gurigiisa asagoo ku dhex jira, illayn lagu deyn maayo oo gaalo ma kala taqaan Muslim dhiig qabow iyo mid dhiig kulul.

Gaaladu ayagaa idinka fulaysan, ayagaa idinka naf jecel. Ilaahayna wax uma agyaallaan. Hasoo illaawina faashadihiina iyo wixii dhiigjoojin ah. Immaa shahaado wa immaa nasri.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu. Allaahuma munzilal Kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum, aamiin, aamiin.

Qeybta 36aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 36aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo dagaal culus uu socdo. Dagaalku wuxuu ka socdaa dhulka oo waxaa imaaradii Islaamiga ahayd soo weeraray ciidamo tirsigooda aan la qiyaasi karin. Dagaalku wuxuu ka socdaa cirka oo gaaladu waxay adeegsanayaan diyaaradaha dagaalka. Waa caadadooda markii dhulka looga adkaado waxay soo kiciyaan balaayo korkaaga ka qaylinaysa oo aadan wax aad ku fiiqdo u helayn kaana dul tagayn.

Dagaalku wuxuu ka billawday ama ay gaaladu ku billawday Jabalu-Shuhadaa oo ahaa buur ay saarnaayeen rag meel dheer kasoo raadiyay inay la kulmaan waxay maalinkaas la kulmeen. Waa muhaajiriin sagaal nin ah. Muhaajiriintaasi nasabkoodu wuxuu galaa Nabigeennii Muxammad Ibni Cabdullaahi (sallallaahu calayhi wasallam). Waa ikhyaar aan gaalo u ciilqabin oo horay ugasoo faraxashay maydka kufaar fara badan. Waxay gaadayeen jaanis ay Allaah kula kulmaan naftoodana ay uga iibsadaan. Meeshii waxay noqotay duleedka degmada Luuq. Waxaa loo bixiyay Jabalu-Shuhadaa. Sagaalkoodiiba waa ku shahiideen, taqabbalahumullaahu ajmaciin, aamiin, aamiin.

Murtadkii ciidanka madaxda ka ahaa (Cabdirazaaq Garwayne) ayaa sheegay in meesha rag waxtar ah ay ku jiraan. Gaalada oo lagu yaqaan fulaynimo iyo nabar aan laga kicin ayaa waxay ku garaaceen buurtii madaafiicdii loogu talagalay in lagu garaaco dhismayaasha ad-adag. Waxay isla gubeen buurtii iyo nawaaxigeedii. Waxaa ku habsaday gantaallo u dadajiyey dhalinyaradaas inay la kulmaan xuurul-cayntii sugi la’ayd kulankooda Inshaa Allaahu tacaalaa.

Meesha labaad ee dagaalku ka dhacay waxay ahayd toggii Xaani-Wayne oo ay ku jireen 80 nin oo u diyaarsanaa inay aadaan gudaha Itoobiya. Waxaa xogta bixinayey oo meel kasta oo ciidan waxtar ah ay joogaan sheegayaa waa Cabdirazaaq Garwayne oo ciidamada Al-Itixaad ee Luuq joogay amiir u ahaa.

Waxaynu soo marnay asagoo xalay inta baabuur qaatay la kulmay gaaladii oo haddana magaalada kusoo laabtay isla waqtigiiba. Haddana meel uu jaan iyo cirib dhigay waa la waayay. Ma gaaladii ayuu raacay? Ma ogin, waxaa kaloo la sheegay markuu hubsaday halaagga uu u gaystay iyo inay baabba’day imaaradii Islaamku inuu aaday Kismaanyo.

Gaaladii toggii Xaani-Wayne waxay kala kulantay jab iyo halaag. Waxaa dhammaaday racii hore, waxaa hadba yimaada kuwo cusub bisinkay u qabtaan walaaluhu jazaahumullaahu khayral jazaa. Waa gaalo isasoo bahaysatay oo wax dhammaanaya ma ahan. Hadba meel bay soo jabsadaan. Raggaanu waa rag awalna aan badnayn wax gurmad ah oo soo gaarayna majirto. Sababtu waxay tahay markii dagaalkii dhulka looga guulaystay gaaladii ayay diyaarado soo kiciyeen.

Wax alla wixii gurmad ku imaan lahaa ayay dusha ka garaaceen. Wax dhaqaaqaa ayaa la waayay oo gaadiid ah. Diyaaradihii markay duullaanka soo qaadeen ayaa ciidankii cirka ee Al-Itixaad waxay u rakibteen madaafiicda lidka diyaaradaha. Markii saddex saalbo lagu riday ayaa qoryihii shaqayn waayeen oo wada kadibeen.

Hubkaanu wuxuu meesha yiillay muddo badan oo aan cidina dayactirin Al-Itixaadna isma oran waad u baahan doontaan oo waxaa idin soo weerari doona diyaarado diinta Islaamka lagula dagaallamayo. Ama waxaaba laga yaabaa in ulakac looga aamusay, maxaa yeelay ciidammada dhan ragga hoggaankooda hayay waxay la shaqaynayeen gaalada oo jaasuus u ahaayeen sida Cabdirazaaq oo kale iyo kuwo badan oo aan la garanayn.

Fiiro Gaar ah: Ninka ay Shabaabku sheegeen inay u dileen inuu ahaa jaasuus u shaqaynayey Sii.Ay.Ee (CIA) ee la yiraahdo Axmed Kayse Ictisaamkana shuuradeeda sare kamid ahaa iyo Cabdirazaaq Garwayne oo waagaas ayaga laftooda xubin sare ka ahaa, ciidammadii mujaahidiinta ahaa ee gaalada jihaadka kula jiray ayey uga dhigeen madax, markii dambana waxa uu sabab u noqday halaaggii imaaradii Islaamiga ahayd. Ma u malaynaysaan inay yaryihiin?

Jawaasiista ku dhex jirta tayaarkaan magaca wanaagsan wata ee ay ka buuxaan dad wanaagsan oo aan war ka hayn abeesooyinkaan ay barkan yihiin. Waxaan hubaa Axmed Kayse inuu yahay arday goor dhaw shaqada soo galay. Waxaa wadaaddo u eg ama culumo waawayn ah macallimiintii Axmed Kayse. Raggu waa iska warqabaan. Jaasuuska iyo kan la jaasuusayo. Waxaa ku dhex dhumay kuwo qaba cudurro dhawr ah: qaflatu saalixiin, qabiil iyo qunyarsocod.

Sheeko Gaaban

Nin oday ah oo wadaad ah ayaa soo martiyay reer Xamar dagganaa. Dadkii waa seexdeen oo waxay noqotay saqdhexe ama habeenbarkii. Wadaadkii martida ahaa barxaddii guriga lagasoo gali jiray ayuu wardi la fariistay. Guriga waxaa daggan dad famil ah oo is dhalay qaarna isla dhasheen. Dadka guriga daggan waxaa kamid ah mid ardaal ah oo markii dadku seexdaan gabdho u yeerta oo guriga ku shukaansada. Ardaalku wuxuu shaqadiisa qabsadaa markii dadku seexdaan. Ninkii dhalinyarada ahaa wuxuu arkay ninkaan aan u qaabaysnayn hurdada oo iska fadhiya. Go’aan buu gaaray oo wuxuu is yiri waa oday aan waxba garanayn ee iska qabso hawshaadii. Duqii oo wardigiisii haysta ayuu soo hormarsiiyay qoftii dumarka ahayd oo xiriirka qarsooni ka dhexeeyay ayada iyo ardaalka.

Waagii baa baryay. Goor barqadii ah ayaa qoyskii iyo wadaadkii martida ahaa waxay soo wada fariisteen barxaddii guriga. Ardaalkii xalay xadgudubka sameeyay ayaa odaygii isyiri armuu ku qarxiyaa oo wixii uu xalay arkay sheegaa odaygu. Ninkii dhalinyarada ahaa odaygii buu la kaftamay ama sheeko la yeeshay bal inuu wax fahmay iyo in kale. Dadkii ehelka ahaana hareerahay ka fadhiyaan oo waa la maqlayaa waxay ku wadahadlayaan.

Wuxuu yiri adeer ii warran xalay miyaan is aragnay? Odaygii wuxuu yiri adeer awliyadu habeenkii ayay is aragtaa, hadallo kalana waa is dhaafsadeen. Wiilkii iyo odaygii waxay ku dulsheekaysteen ayadoo aysan fahmin dadkii hortooda fadhiyay.

Waxay ku wada hadleen luuqad odaygu keenay oo wiilkii ku ogaaday in odaygu ka warqabo wuxuu xalay sameeyay oo ahaa wax aan habboonayn dadkuna aysan fahmin sarbeebtay ku wadahadleen.

Waxaan sheekadaan u keenay laba arrimood:

  1. Inaad ogaataan Shabaab iyo Ictisaam way iska warqabaan oo waa awliyadii habeenkii is arki jirtay, shacabkuna waa familkii lagu dulsheekaystay oo waxba ma oga.
  2. Inaan xoogaa u nasanno dagaalka oo ku rogaalcelinno furintii dhiiggu qulqulayay.
  3. Waxaa kaloo korkeenna taagan diyaarado dhaqdhaqaaqa eeganaya oo qofkay arkaan tooganaya, kuwaasina intay naga tagayaan ayaan idin maaweelinayay.

Ikhwaanii gaaladu jawaasiista waxay u dirsataa wadammada Muslimiinta, gaar ahaan waxay ku dhexdarsataa mujaahidiinta iyo kuwa diinta sida dhabta ah ugu dhaqmaya.  Al-Itixaad waa raggii gaalo iyo Suufiyo meel saaray, waa tayaarkii miraha la guranayo sabab u ahaa. Waa culumadii ama ducaaddii Manhajka Salafu Saalix ee Soomaaliya. Waxaan leennahay jazaahumullaahu khayran.

Waxay Ictisaam musiibadu ku dhacday kadib markii ay gaaladu ku dhexdarsatay jawaasiis. Waxay burbureen markay manhajkii baddaleen. Waxay saaxada ka bexeen markay gaalo isu dhiibeen oo ka quusteen inay helaan dawlad Islaami ah oo shareecada Islaamka wax ku xukunta. Waxay go’aansadeen inay gaalada ku hoosnoolaadaan oo qawaaniinta gaalada dadka ugu garqaadaan. Waxay fogeeyeen jihaad iyo ninkii ka hadla. Waxay qar-iska-tuur ku magacaabeen ninkii yiraahda khilaafo Islaami ah aan raadinno.

Shabaab waan gaari doonaa inshaa Allaahu goortay soo bidhaameen iyo waxa kallifay in ay maya yiraahdaan ama diidnay culumow waxaad waddaan! Waxaan leennahay Ilaahay xaqqa haku sugo Shabaabka. Ha ogaadeen inaysan meel ka jirin kuwii burburiyay ama fitneeyay macallimiintoodii hore (Itixaad) iyo waxay kusoo dhimanayeen muddo dhan (mirihii jihaadka).

Akhristayaal diyaaradihii tage ee soo baxa. Aan idiin warramo wixii dhacay intaan gabbashada ku jirnay.

Diyaaradihii markii la waayey wax lagu rido oo ay dadkii baabbi’iyeen ayaa rag xirfad khaas ah lahaa waxay qaateen qalabkoodii ay ku dagaalgali jireen markay rag is qabtaan. Waxaa la ii sheegay maalinkaas asaga ah in diyaaradihii rag kula dagaallameen qaanso iyo gamuun. Markii diyaaraddu saalbo madaafiic ah ku riddo magaalada ayaa ayadana waxaa lagu ridaa saalbo liibab ah ama gamuun. Waxaa ka dhacday Ilaahow intaan ayaan awoodaa. Ikhwaanii dagaalka dhulka iyo cirka nalooga soo qaaday waxaa dheer madaafiic meel dheer lagasoo ridayo oo aan cidiba fallaar la gaarin. Tuke iyo gaaladuu hoggaaminayay ayaga oo adeegsanaya waxaas oo hub casri ah tallaabo waa qaadi waayeen. Waxaa lagu baabbi’iyay toggii Xaani-Wayne oo qoladii cusub oo timaaddaba dhagtaa dhiigga loo daraa.

Magaalada hareereheeda waxaa ka socda dagaal oo mar walba waxay isku dayaan inay soo jabsadaan ama soo jiiraan mujaahidiinta waase u suuroobi wayday. Allaah ayaa ku mahadsan thumma mujaahidiintii naftooda hurayey.

Dagaalku wuxuu billawday salaaddii Subax, waxay saacaddu maraysaa sagaal saac oo galabnimo ama casarkii. Gaaladii waxay adeegsadeen wax kasta oo ay awoodeen inay adeegsadaan waxna waa qaadi waayeen. Diyaaradaha na garaacayaa waa kuwii Maraykanka ee Xamar ka dagaallamayay.

Ciidammadii huwanta ahaa oo Xamar ku habsaday kadib markii reer Muqdisho jilbaha dhulka u dhigeen jab weynna lasoo gaarsiiyey ayey dagaalkii usoo wareejiyeen gobolka Gedo.

Ikhwaanii Luuq haddaad taqaannaan waa meel aad u kulul, waxaa kulaylkii Rabbaaniga ahaa sii shiday ama sii kululeeyay madaafiicdii iyo hubkii la is waydaarsanayay. Waxaa soo dhacday akhbaar sheegaysa in gaalo cusub oo Doolow ka timid ay nagu soo fool leedahay oo soo dhaaftay Geedwayne. Waa meel aan ka fogayn Luuq.

Waxaa si degdeg ah loo diray kooxdii qaraxyada, waxayna gudagaleen hawshoodii ahayd inay dhulka hoostiisa galiyaan alaabahoodii gaarka ahaa, baabbi’iyaanna gaadiidka cadawga gaaladaan isasoo bahaysatay, waxaase Allaah qaddaray hawshoodii intii ay ku jireen inay kuffaartii kusoo kadisay, halkaas ayeyna ku shahiideen intoodii badnayd.

Ragga goobtaas ku shahiiday waxaa kamid ahaa Xasan Shiikh Cabdulle. Gaaladii si sahlan ayay usoo gashay magaaladii Luuq oo ay soo gali waayeen toban saac oo xiriir ah ayagoo wata hub nooc kasta ah oo uu leeyahay. Waa nala dhabarjabiyay annagoon ka digtoonaan. Qaddarallaahu wa maa shaa’a facal.

Magaaladii markay qabsadeen ayay la hadleen Tuke iyo gaaladuu watay oo saakay meeshii lagu hor istaagay wali taagan wixii ka haray. Ciidankii ama naftood-hurayaashii Xaani-Wayne gaalada ku hortaagnaa, waxaa lagasoo galay dhankii magaalada. Horayna waxaa ka fadhiya Tuke. Waxaa la galiyay qaaba qawsayn. Waxaa ka haray 13 nin.

Ma xasuusataan intay ahaayeen raggaas? Waxaa gaalo mari wayday maalin dhan waxay ahaayeen 80 nin. Laakiin Ictisaam ma aysan ahayn ee waxaa ku jiray nuxur Shabaab ama waxay ahaayeen Shabaab, xagga da’da iyo caqiidaada intaba. Sababta loo mari waayay waxay ahayd, waxay u dagaallamayeen in diinta Alle kor noqoto. Tukana wuxuu u dagaallamayay in Zanaawi kor noqdo.  Fi’atun tuqaatilu fii sabiilillaahi wa fi’atun tuqaatilu fii sabiili daaquud. Laa yastawuuna cindallaahi walaa cinda indheergarad!

Badanaa mid la leeyahay waa indheergarad markaad la sheekaysatana aan astaahilin in lagu magacaabo inyargarad! Badanaa wadaad aad is leedahay maxaa caqiido iyo xikmad ku jirta markuu hadlana aad leedahay yaa naga aamusiya. Badanaa nin ku wanaagsan inuu khadiib iska ahaado oo uusan dhexgalin hawlaha ay raggu isku hayaan.

Waxaa aad u yar inta ka runsheegta diinta ay ugu yeerayaan bulshada inteeda kale. Nalaguma addoonsan inaan ogaanno waxa qalbiga ku jira. Qof walba waxaan kula dhaqmaynaa wixii carrabkiisa aan ka maqalno ama uu ka sameeyo jawaarixda sida lugaha, gacmaha iyo carrabka.

Karaamooyinkii ka Dhacday Xaani-Wayne ama Wabiga Dhexdiisa

Markay saacaddu gaartay toban saac oo galabnimo oo mujaahidiintii ay kasoo hartay 13 nin ayay u xeeladaysteen dhanka wabiga oo waxay ka dhexbaxeen gaaladii oo meel walba kasoo gashay. Mid gaaladii kamid ah ayaa ka hari waayey ayagiina waxay kusii socdaan oo ka horreeya wabigii. Gaalku wuxuu wataa qoriga boobaha ah ee Biikaam-ka loo yaqaanno. Wabigii ayey qaarka dambe la galeen oo waxay is dheheen ninkaan iyo ragga soo dabasocdaa hadday idin soo gaaraan halkaan kula dagaallama ilaa aad ka shahiiddaan ama iska celisaan. Immaa nasri wa immaa shahaado.

Gaalkii wuxuu soo kor istaagay mujaahidiintii oo qaarka dambe wabiga kula jira laakiin bannaanka uu usoo baxsan yahay qaarkoodii hore. Korkooduu istaagay, wax buu fiirfiiriyey, wuu caytamay. Markuu waxba waayay ayuu yaqiinsaday inay biyaha ku dhex jiraan siday asaga la tahay. Biyihii buu rasaas ku bilbilay oo baas kala daalay.

Ayagu hoostiisay fadhiyaan oo lugihiisa ayey arkaan asaguna ma arko. Waxaa ku dhacay wixii Quraysh ku dhacay habeenkii ay damceen inay dilaan Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam). Fiiri Suuratu Yaasin. Saddan wamin khalfihim saddan fa aqshaynaahum. Alle waa nun sheege, qofkii u runsheegana wuu u hiilin.

Bililiqadii iyo Baabbi’intii ay Gaaladu u Gaysatay Luuq

Xabbaddii waa qabowday, gabbalkii waa gaabtay, gaalo waxay isugu timid gudaha magaalada Luuq si ay u ogaato ama u xaqiijiso in magaalada ay qabsadeen. Waxay gubeen meelihii loo calaamadeeyay illayn jaasuus baa horkacaya nimankee. Waxaa kamid ahaa meelahay gubeen maktabaddii magaalada oo ay ka buuxday kutub, waxay gubeen maxkamaddii gobolka ee dadka u kala garqaadi jirtay.

Waxay cagta mariyeen wax alla waxay is dheheen Islaamkuu waxtar u yahay. Markay magaaladii burburiyeen oo dabqabadsiiyeen ayey baarasho ugu dhaqaaqeen. Waxay qaateen hantidii dadwaynaha wixii anfacay ama waxtar lahaa. Waxay bililiqaysteen dhaqaalihii imaarada oo dhan.

Waxay usoo jeesteen inay dadkii kala soocaan ama farta loogu fiiqo qofkii la arkay asagoo maalin tukanaya. Jawaasiis baa wadday gaalada. Waxaa kamid ahaa jawaasiistaas gaalada hoggaaminaysay nin lagu magacaabo Jamaal oo Garre ahaa. Gorgor baa kamid ahaa oo Mareexaan reer Xasan ahaa. Waxaa kamid ahaa nin magaalada dagganaan jiray oo wadaaddada kamid ahaan jiray oo aan magaciisa la sheegin.

Gaaladii waxay gacmaha iyo lugaha ka xireen wixii sunno ka muuqatay ama jaasuusku ku yiri kanna ku dara. Jawaasiistu waa culumadii magaalada qaar kamid ah oo aan laga warqabin maalinkaas ka hor. Ma waxaa la aamini karaa mar dambe raggaas? Waxayna dhihi jireen maslaxada dacwada ayey sidaani dani ugu jirtaa! Markaasaan dhahnaa haye akhii ama shiikhunaa! Waxaan gaari doonnaa ayadoo lagu oran doono odayaashii Al-Itixaad maya tani maslaxo uma aragno. Been waa lagu cabbaa laakiin laguma rakaato.

Maxaabiistii ay Nolosha ku Qabteen Gaaladu

Waxay isla heleen ama aruursadeen soddomeeyo nin oo ah dadkii sunnadu ka muuqatay. Magaaladii bay ka bexeen. Raggii maxaabiista ahaa markay magaalada ka fogeeyeen ayay laayeen. Waxaa ka fakaday nin lagu magacaabo Ibraahiim Shire. Waxaa kaloo aan dhiman nin dhaawacmay oo maydkii dhex galay kadibna yimid asagoo nool.

Shuhadadii iyo Faaqidaaddii Wixii ka Dhacay Luuq

Ikhwaanii waxaa dagaalku socday qiyaastiii laba iyo toban saac. Meesha waxaa dagganaa shucuub fara badan oo qaarna askar ahaa qaarna maamulkii magaalada iyo shacabkii la maamulayay ahaa. Magaalada waxaa daggan dad aan dagaalka galin danna ka lahayn. Shucuubta meesha deggan waxaa kamid ahaa dad aan taageersanayn maamulka wadaaddada ama imaarada Islaamiga ahayd.

Waxaas  oo dad ah gaalo cagtay marisay oo dan kama ay galin kan Muslimka neceb iyo kan jecel Islaamka. Kii dagaallamay iyo kii dhuuntay oo aan galin dagaalka kulligood isku si ayay u laysay. Waxay toogteen qof kasta oo aan ayaga la socon oo ay arkaan. Marka dhimashadu waxay gaartay cadad aan yarayn. Waxaa go’ay oo shahaado loo rajaynayaa inshaa Allaahu raggii muwaajahada sameeyey ama ka hortagay gaalada oo u dhimanayay in kalimada Alle kor noqoto. Marka la isku daray shuhadadii waxay noqotay 114. Allaahu Akbar walillaahil xamd. Ilaahow u aqbal shahaadadooda, aamiin, aamiin.

Shuhadadaas waxaa ku jiray muhaajiriin tiradoodu gaaraysay 13. Inta kale waxay ahaayeen Soomaali. Waxaan shuhadada ka magacaabi labo ama saddex nin illayn ragga intaas dhan magacooda lama tixi karee. Waxaa kamid ahaa Cali Mujaahid oo kamid ahaa raggii wacdaraha kasoo dhigay Laasqoray (Dabra). Cali Mujaahid kaligii ma ahayn ee wuxuu watay ehelkiisii oo dhan. Wuxuu kamid ahaa raggii kasoo haajiray Dhoobley ee Bari tagay.

Waxaa dagaal kasta kula jiray oo la socon jiray laba wiil oo uu dhalay, wuxuu watay gaari Bagaase ah oo asagu lahaa oo uu Islaamka ugu khidmayn jiray. Waxay dhalinyaradu ii sheegeen inay labadii wiil iyo odaygu ku wada shahiideen Luuq. Wuxuu ahaa nin Mareexaan reer Dalal ah. Waxaan u lahaa aqoon fiican asaga iyo carruurtiisaba, waxaan ku aqaanay wanaag fara badan. Ilaahay waxaan uga rajaynayaa inuu Jannatul Firdowsa ku abaalmariyo asaga iyo ehelkiisa oo dhan, aamiin, aamiin.

Waxaa kamid ahaa shuhadada qaari’ul-Qur’aan Maxamuud Shiikh Faarax, Yuusuf Caydiid, Macalin Muxamed iyo taliyihii saldhigga magaalada Cabdirashiid Cumar Cilmi, taqabbalahumu-llaahu ajmaciin, aamiin, aamiin. Akhtristayaalow waxaa dhacay ama imaaradii ku dhacay burburkii ugu waynaa, waxaa timid geeri tii ugu badnayd, waxaa dhacay boob iyo dhac kii ugu badnaa oo gaaladu u gaysato Muslimiintii.

Maxaa ka Bakhtiyey Gaalada?

Ikhwaanii gaaladu markay magaalada qabsatay waxaa markiiba soo dagtay lix diyaaradood oo waawayn. Waxaa lagu raray bakhtigii iyo dhaawicii gaaray ciidankooda. Qof caddayn karaa ma jiro tirsiga ka bakhtiyay gaalada maalinkaas. Laakiin marka wax la qiyaasayo ama ragga khibradda millatari leh waxay qiyaasaan: Ninka difaaca ku jira markay ka dhimato boqol, kan weerarka ah waxaa lagu qiyaasaa labalaab ama laba boqol. Gaalada dhimashadoodu kama yarayn dhawr boqol marka la eego qaabkii loola diriray iyo inta Muslimiinta ka shahiidday. Wallaahu Aclam.

Fatwadii Salafiya Jadiidiyah

Aan dib noo celiyo wax yar. Salafiya Jadiidiyah waxay soo baxday Laasqoray kadib. Wadaaddada ugu waawayn Jadiidiya ee Al-Itixaad ka goostay waxaa kamid ahaa Shiikh Cukaasha. Shiikhu haddaad xasuusataan waa ninkii Nayroobi kasoo cararay markii Caydiid qabsaday Buuloxaawo. Wuxuu heshiis dhex dhigay Al-Itixaad iyo Caydiid.

Asaguna wuxuu kamid ahaa odayaasha Al-Itixaad oo asagaa arrintaas loo xilsaaray. Wuxuu kamid ahaa raggii u arkayay ciidammada Al-Itixaad inay mujaahidiin yihiin. Wuxuu ka mid ahaa raggii aad ugu qanacsanaa in la rido Maxamed Siyaad Barre, maxaa yeelay wuxuu ahaa nin aan kitaabka Alle wax ku xukumayn. Wuxuu qabay in lagu jihaadi karo oo ay bannaan tahay in meesha laga tuuro. Markii wadaaddadii iyo Caydiid isku dheceen oo Caydiid laga adkaaday, markii gobolkii laga dhisay dawlad Islaam ah, markii dadkii qaxayay oo Soomaaliyeed ay nasteen, markii la gaaray horumar muuqda, markii gaalo soo duushay oo burburisay imaaradii, markay arkeen in laga maarmay hay’adihii khayriga ahaa ee la dhihi jiray noo kaalmeeya mujaahidiin baan haynaaye, Shiikhu waagaas ayuu waxaas oo wanaag ah kasoo horjeestay oo boqol dhanka kale wareegay asaga iyo saaxiibbadiis oo ay fatwo soo saareen. Wuxuu yiri, “Caydiid lalama diriri karo. Ciddii dagaalkaas ka qaybqaadataana waa daalimiin. Jihaadna ma aha ee waa fitno.”

Wixii ka raacay waa la ogaa. Waxaa ku kacay dhammaan odayaashii Al-Itixaad. Waxaa raddiyay oo waliba caayay Shiikh Cumar Faaruuq. Waxay isu baxeen oo muddo la iska dabajiitamayay Shiikh Umal. Waxaa laga dhigay tuke cambaar leh. Maxaa yeelay maalinkaas wuxuu wax ka sheegay maslaxaddii Al-Itixaad. Wuxuu dhaleeceeyay dawladdoodii iyo masaalixdoodii. Waxay dadka u tusiyeen nin qabiil ka buuxo inuu yahay Shiikh Cukaashe. Waxay difaaceen oo jihaad ku sheegi jireen jihaadkii ducaaddu Soomaaliya gudaheeda ka wadday iyo kii Itoobiya laga waday labadaba.

Ilaahay baan idinku dhaarshee, magaaladu waa magaaladii Buuloxaawo oo Cukaashe yiri jihaad ma ahan ee waa fitno. Wadaaddada hadda joogaa waa kuwii Cukaasha ku yiri, “Fitnaad ku dhex jirtaan ee jihaad ma waddaan.” Waxaa difaacayay jihaadka iyo raggii waday waagaas oo Cukaasha ku lahaa, “Adaa fattaan ah ee waa jihaad xaq ah, waxaadna tahay qabiilayste,” odayaashii Al-Itixaad oo hadda ayagii leeyihiin, “Jihaad ma ahan ee waa fitno.” Caydiid, Cabdullaahi Yuusuf, Cumar Xaaji iyo wixi la mida, waxaad lahaydeen waa lagu jihaadi karaa oo waa murtaddiin, waana tii kulligood dagaalka lala galay. Maxaa is baddalay?

“Shariif Karazaay, Faroole Afwaliinjo, Siilaanyo, Ina Ilay Itoobiya, waa mu’miniin Ictisaam ah, amiirul mu’miniin ah, oo waa dawlad caddaalad ah. Wixii kuwaas la dagaallamaana waa Khawaarij, jihaadna ma ahan oo waa fitno!” Shiikh Cukaashow nimankaasi waa kaa gardarran yihiin haddaysan wali kuu imaan oo ku oran, “Raalli naga ahow. Adiga iyo annaguba waan fitnaysannahaye.” Salafiya Jadiidiya ayaa hadda afka iyo gacanta isa saartay markay arkeen meesha Ictisaam marayo iyo siday hal mar ay gaaladii u dhexgaleen Muslimiintiina uga carareen. Wallee Axmed Kayse kaligii ma ahan ee rag baa shaqada kusoo dhaweeyey oo macallimiin u ahaa!

Tirakoobkii Shuhadadii Buuloxaawo

Gaaladii markay waxay dili kartay dishay waxay qafaalan kartayna qafaalatay ayay magaaladii ka baxday oo waxay ku noqotay meel daran iyo meeshay ka timid. Waxaa maalinkaas shahiiday dad aad u fara badan. Waxaan ka xumahay in aanan soo gudbin karin magacyadoodii iyo tirakoob dhab ah maadaama waqtigu fogaa. Waxaan ka tilmaami doonaa ashkhaas aan magacyadoodii helnay.

Waxaa kamid ahaa shuhadada inshaa Allaahu: Cabdiraxmaan Ogle. Shiikh Axmed Ismaaciil, Gaasow, Cabdullaahi Muxamed Tarey, Shiikh Cabdilqaadir Gardheere, Macallin Maxamed, Ina Axmed Sheexo iyo Ina Faarax Taano.  Ma ahan wax waraaq lagu qori karo ragga gaaladu laysay. Waxaa xusid mudan inay gabdhuhu jihaadka galeen. Waxay qabteen hawl ay qaban waayeen rag badan oo magaalada joogay.

Waxay sameeyeen intay marada dhexda ku tuubteen ayay dhaawicii gureen oo waliba hadday gaaladu  aragto ayaga iyo dhaawacaba waa la laynayaa. Waxaas oo cabsi jirtay dan kamay galin ee waxay aruuriyeen walaallo wax u miciina la’aa oo uu gaaray dhaawac halis ah. Raggii dhaawaca ahaa waxaa kamid ah Aadam Catoosh oo calooshu kasoo dhacday. Intay qaateen ayay meel ku qariyeen. Waxaa ragga kamid ahaa nin lagu magacaabo Gaasow oo inta ishu kasoo dhacday ay asagana guri ku qariyeen.

Waxaan qormadaan uga baxayaa qiso ku dhacday nin magaalada marti u ahaa. Ninku wuxuu watay gaari yar. Dagaalkii markuu dhacay ayuu magaaladii gees uga baxay si aan gaaladu ugu malayn inuu wadaaddada kamid yahay. Dagaalkii markii uu qaboobay ayey gaaladii waxay aragtay ninkaan duurka fadhiyay. Way qabteen. Markay waraysteenna wuxuu u sheegay in uusan ahayn wadaad. Wuxuu warsaday sigaar iyo khamri si uu ugu qanciyo wuxuu yahay. Way siiyeen. Markuu khamradii iyo sigaarkii ka dhargay ayay baas ku kala jeexeen. Sababtay u dileen waxaa lagu sheegay inay u haysteen ninkii ciidanka hoggaaminayay inuu yahay. Maxaa yeelay ninka ciidanka hoggaaminayaa mar walba ciidanka kuma dhexjiro. Saasay u qaateen.

Waxaa noo yimid gurmad meelo fara badan ka yimid sida Kismaanyo, Xamar iyo Hargaysa. Waxaa laga yimid gobollada dalka intii badnayd. Kismaanyo waxaa ka yimid ciidan uu hoggaaminayo Shiikh Awkax oo aan yarayn. Xamar waxaa ka yimid ciidan watay siddeed gaari oo ciidan aad u tababbaran ah. Waxaa maalinba maalinka ka dambaysa iska soo dabadhacayay gurmadka dibad iyo daakhilba ka imaanayay.

Waxaa gurmad ka yimid dibadda sida Denmaak, Swiidhen, Maraykan iyo meelo kale oo adduunwaynaha kamid ah. Denmaak waxaa ka yimid oo aan xasuustaa Shiikh Maxamuud Shiikh Xasan, Cabdullaahi Shiikh Maxamuud, Axmed Ibraahiim, Faarax Yuusuf, Shariif Siyaad iyo rag kale oo intaas ka badnaa. Swiidhen waxaa nooga yimid rag aan ka xasuusto Shiikh Fu’aad Maxamed Khalaf, Maxamuud Yuusuf (Maxamuud Dheere), Cabdixakiim Maxamuud Guuleed iyo rag kale oo fara badan. Jazaahumullaahu khayran ajmaciin.

Maraykanka waxaa ka yimid rag uu kamid ahaa halyeygii caanka ka noqday dunida daafaheeda oo la oran jiray Raage. Raage wuxuu ahaa nin haddaad la sheekaysato aad wax badan oo khayaamada iyo akhlaaqxumada gaalada wax ka ogaanayso. Wuxuu ahaa nin gabyaa ah, wuxuu guubaabin jiray mujaahidiinta, wuxuu cambaarayn jiray gaalada iyo kuwa la socda. Wuxuu amaani jiray Ilaahay iyo Rasuulkiisa (sallallaahu calayhi wasallam). Raage Alla ha barakeeyo hadduu nool yahay hadduu dhintayna shahaado Alla haku irsaaqo, aamiin.

Fiiro Gaar ah: Raggaas waagaas jihaadka kasoo doontay Yurub iyo Ameerika waxaa la ii sheegay in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee intoodii badnayn inay ku sugan yihiin xaalado laga ducaysto. Ragga qaarkiis waxaa la ii sheegay inaan lagusoo qaadi karin jihaad. Waxay arkaan ama maqlaan waxay ugu neceb yihiin xuruuftaas saddexda ah (JHD). Tusaale: Cabdixakiim Axmed Guuleed waa ashahaado-la-dirir oo wuxuu wasiir u yahay Faroole Afballi inkastoo hadda la cayriyey markii lagu meelgaaray. Maxamuud Yuusuf (Maxamuud Dheere) masoo dhawaan oo wuxuu ku fitnoobay dawladdii Cabdi Qaasim. Wuxuu xog-haye u noqday Ina Galaydh sidii la ii sheegay. Cabdullaahi Shiikh Maxamuud waa qoladii reer Casmara ee Yurub wareegaysay oo lahayd “Shabaab xoolihiinna ha siinina, waxa Soomaaliya ka socdaana jihaad ma ahan ee waa fitno.” Waa sida isoo gaadhay. Intuu ka beeninayo xaalkiisu waa saas. Hadduu beeniyo oo aan markhaati loo helinna macno masoo kordhin beenintiisu.

Shiikh Maxamuud Shiikh Xasan wax uu maqlo waxa uu ugu neceb yahay qofkii jihaad ka sheekaynaya. Wuxuu aad ula dhacsanyahay qoladii gaalada isu dhiibtay, mujaahidiintiina u galiyay dharkii Tigreega oo yiri “Iska daaya magaca mujaahid. Maantay laga billaabo magaciinu waa Niyuu Boolis (New Police). Iska difaaca Khawaarijta Soomaaliya ku habsatay iyo waxa lagu magacaabo ururrada diineed iyo Oo.En.El.Ef (ONLF) iyo wixi la mida. Daacad u noqda dawladda Itoobiya oo xaqqa ku taagan diintiinniina xor bay idiinka dhigtay. Jihaad: maya, Imaarad Islaami ah: maya, Xukun shariica Islaami: maya. Kullu shiftaanow. Dimuqraadiyadda Itoobiyada fidaraalka ah: fiican, okey. Ganacsiga yar yar: fiican, okey. Nabadsugiddana la shaqeeya (jaasuus noqda). Waxaa laga dhigi dadka lasoo dhaweeyo ama muqarrabiin. Is dabciya oo qaboojiya dhiiggiinna kacsan. Waa la idin luggooyay oo waxaad ku jirteen hadda ka hor jihaad ma ahayn. Jihaadku waa macna badan yahay. Cilmi yari ayaa idin haysa. Jihaad jihaad jihaad ayaad ku haysaan. Yaa idin yiri gaaladoo la laayo ayaa janno lagu galaa? War carruurtiina oo aad u xamaalataan waa jihaad. Dariska oo aad xaq dhawrtaan waa jihaad. Ururrada bulshada oo aad diinta gaarsiisaan waa jihaad. Tacaddudu-zawjaat waa jihaad. Culumada oo aad ka dambaysaan waa jihaad. War yaan diintiinna la idinka fitnayn dawladdiinnana la idinku dirin (Itoobiya).”

Saas waxaa noqday siyaasaddii Ictisaam. Ictisaam gar baa taal loo wada gudboon yahay, garwaaqsada waxaan dhacay!

Gaaladii oo ku Laabatay Doolow

Gaaladii markay ku laabatay Doolow waxaa horay u raacay murtaddiintii kusoo hoggaamiysay magaalada. Nin kasta oo gaalo u shaqeeya waxaa caadadiis ah inuusan meel istaagi karin ama dagaal gali karin asagoo aan gaalo wadan. Waa sida eyga oo kale. Eygu kama dheeraado qofka ku ugaarsanaya. Es.En.Ef waxay raaceen walaalahood Tigree oo ku ugaarsanayay sidii eygii oo kale Muslimiintana ku laynayay.

Waxaa la siiyey hub casri ah. Waxaa la yiri maanta wixii ka dambeeya la idin aamini maayo haddaad Al-Itixaad soo dhammayn waydaan. Waxay tababbaranayeen muddo badan. Waxay soo qaateen casharro badan oo Islaamka lid ku ah. Waxay soo barteen dhaqanxumo badan oo gaaladu taqaan. Waxay ka fogaadeen wax alla wixii Islaamku wanaag lahaa. Waxay ku dheceen riddo ama Islaam-ka-bax.

Mala Gaaloobi Karaa Culuma Allaay?

Qofka Islaamka ah wuxuu Islaamnimada uga bixi karaa si fudud. Ilaahay baan ka magangalnay arrintaas. Waxaa loogu cudurdaari karaa saddex arrimood.

  1. Inuu ku koray ama daggan yahay meel baaddiye ah oo uusan waligii arag dhaqan Muslim.
  2. Inuu ku dhashay oo ku koray gaalo bartankeed.
  3. Mas’aladuu ku dhacay inay tahay mas’alo qarsoomi karta oo uusan qof kastaa fahmi karin. Saas waxaa qaba Salafu Saalix iyo jumhuurul culamaa.

Murji’o niman la yiraahdo waxay qabaan in aan la gaaloobi karin haddaad shahaadataynka ku dhawaaqdo. Dambi kasta oo aad gashana waxaa loo bandhigayaa culumada oo waxaa la leeyahay maxaad uga jeedday arrintaan aad samaysay? Hadduu yiraahdo khayr baan ula jeeday haddee qofku asagaa dantiisa kaa yaqaan ee ha qasbin waana Muslim mana gaaloobin. Qofkii ku dhaha gaal baad tahayna asagaa gaal noqonaya.

Waxay kaloo qabaan Murji’o haddii uu qofku ku dhaco gaalnimo cad oo dadka oo dhan ay wada arkayaan, waxay dheheen “Waxaan kala qaadaynaa gaalnimada uu ku dhacay qofku iyo gaalnimada. Qofka waxaan leennahay dibadda u bax, markuu tago bannaanka qofkii waxaan lasoo haraynaa gaalnimadii. Waxaan xukumaynaa gaalnimadii oo kaligeed ah. Qofkii sidii buu ku badbaadayaa. Ma ahan dadka juhalada ah ama takfiirka ah siday qabaan oo ah qofka iyo gaalnimada uu ku dhacay isku wada dar, qofkiina sidaas ku gaalaysiiya, mas’aladaas waxaa qaba Khawaarijta iyo Takfiirka.” Ma mooddaa xukunkaan inay qaadeen dad khamri cabsan? Ma Ilaahay baa la sirayaa mise aqoon baa sidaa noqotay?

Ictisaam warkaas Murji’adu qadto ayaa la wanaagsanaaday. Waxaa la foolxumaatay inay gaalaysiiyaan qof ay ogaayeen asagoo Muslim ah saacado kahor. Waxaa la foolxumaaday inay gaalaysiiyaan ama u diidaan inuu gaalnimo ku dhacay nin reer hebel ka dhashay ama caalim wayn ahaa. Waxay u cudurdaareen dad aan Ilaahay u cudurdaarin (murtaddiin). Waxay caayeen dad Ilaahay amaanay (mujaahidiinta).

Cilmidarri ma hayso culumadayadii laakiin waxaa dhagatirtay oo indhatirtay qabyaalad ama casabiyad. Waxay iska indhatirayaan in Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) uu xadiith saxiix ah ku leeyahay, “Qofku wuxuu waabariisanayaa asagoo Muslim ah, wuxuu galabaysanayaa asagoo gaal ah. Qofku wuxuu galabaysanayaa asagoo Muslim ah, wuxuu waabariisanayaa asagoo gaal ah.” Ciyaadan billaah.

Waxay is moogaysiinayaan sida fasiixa ah oo Ilaahay uga hadlay kuwa diinta ka baxaya ayagoo adduunyo-raadis ah, kuwa diinta ku gadanaya shilimo yar, kuwa diinta iyo ehelkeeda ku jeesjeesaya, kuwa diinta la dagaalaya ayagoo gaalo soo kaalmaysanaya. Waxay difaacayaan oo leeyihiin ma gaaloobin mid gaalnimadiisa aan qarsanayn. Waxay suura-xumaynayaan jihaadkii Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) uu ku sheegay kuruska baarkiisa. Waxay ku jeesjeesayaan ama dhaadhaajinayaan magaca shahiid ama shuhadaa. Allaahu Akbar. Waxay tasqiirinayaan ama yaraysanayaan jihaadka iyo mujaahidiinta.

Weerar baa nagusoo maqan ay mar labaad ama saddexaad soo maleegayaan murtaddiintii iyo gaaladii iskula bahowday la-dagaalanka Islaamka. Is diyaariya hubkana ha dhigina dhagtuna ha idiin taagnaato. Allaahumma munzilal kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum, aamiin, aamiin.

Qeybta 37aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo naloosoo sheegay in duullaan nagusoo maqan yahay oo nimankii gaalada u shaqaynayey ee Es.En.Ef ay isu diyaarinayaan inay duullaan kusoo qaadaan mar kale imaaradii gaaladu dhibka faraha badan u gaysatay ama ay burburisay dhammaan ilihii dhaqaalaha. Waxay kaloo gaaladu dab qabadsiiyeen maktabaddii kutubtu taallay, maxkamaddii iyo dukumentigeediiba.

Gaaladu waa gaartay danteedii oo waxay rabeen inaan Islaamku xoogaysan ama kobcin. Gaaladu waxay rabeen inay yareeyaan xoogga milatari ee soo muuqda Islaamkana u adeegaya, lagana yaabo inuu saamayn ku yeesho Geeska Afrika. Markay dantoodii gaareen ayey dhufayskoodii ku noqdeen ayagoo guul gaaray siday ayaga la ahayd.

Gaalada duullaankeeda waan garannay oo waa annagii soo sheegnay guulahay gaareen iyo ujeeddadooda. Soomaalidii Tigreega la socotay maxay guul gaareen? Maxay ahayd ujeeddada ay Tigreega usoo raaceen oo Muslimiinta wax uga gumaadeen, haddana gaaladii markay guryaheedii ku noqotay u raaceen? Ma gaalada iyo Soomaalidaa isku dan ah oo gaalka waxa dhiba ayaa Soomaalidana dhiba? Ma caqiidaa ka dhaxaysa illayn gaaladu waxay rumaysan yihiin hadday qof Muslim ah dilaan inay Ilaahay raalligaliyeen siday ayaga la tahay? Aaway ayaga guusha ay raadinayaan Es.En.Ef? Maxaase ayaga guul u ah? Goormay guul gaari doonaan? Su’aalahaas akhristayaasha ayaan u daayay. Anigu haddaan wax oran lahaa waxaan ka baqayaa in la igu qabsado. Aan fiirinno Tuuji Amxaaro oo mar labaad lasoo abaabulay oo waliba kitaab Qur’aan ah lagu dhaarinayo in aysan gaalada khiyaamayn!

Waxaa lasoo gaaray xilligii weerarka ay soo qaadi lahaayeen murtaddiintii gaaladu ku shaqaysanaysay ayagoo aan is ogayn shaqada ay gaalada u hayaan. Gaalo waxay diyaarisay ciidamo dhawr kun ah oo magacooda la yiraahdo Tuuji Amxaaro, ayaguse waxay ula bexeen ciidankii Birta. Ciidankaas wuxuu ka kooban yahay ama ugu badan yahay labo qabiil oo Mareexaan ah.

Qolo horay ayey dagaalka ugu jirtay oo waa qoladii difaacanaysay ugaaska beesha. Qolona waa qolo ka timid ama laga keenay Itoobiya dhexdeeda oo waa qolo markii horaba aan dhaqan Soomaaliyeed lahayn (reer Xasan). Kaligood ma ahan laakiin ayagaa ugu badan waxa meesha maraya ama lagu adeeganayo. Waxaa loo qaybiyay hub casri ah, madaafiic, qoryo yaryar, saanad, khamri iyo tubaako.

Waxaa goobjoogayaal ah meesha hubka loogu qaybinayo Alla ma-liibaanooyinka lagu liibaanay, culumadoodii ama culumo ka tirsan Ahlu Shirki wal Qubuur. Culumada waa lagu martiqaaday munaasabaddaan ama waxayba kamid ahaayeen ciidammada la magacbaxay Tuuji Amxaaro. Waxaa kaloo loogu yeeray inay askarta wacdiyaan oo Ilaahay xasuusiyaan oo ku dul akhriyaan nusuusta kusoo aroortay amaanada iyo dadka xoolihiisa illayn waxaa loo dhiibayaa hub laga baqayo inay gataane. Waxay u sheegeen ciidankii in aan gaalada dhibkeedu bannaanayn xoolahooda ama hantidoodana aan la lunsan karin lana xadi karin.

Sheeko Gaaban

Nin baa waxaa shubho ka gashay ama shaki arrin uu sameeyay. Wuxuu u yimid shiikh, wuxuu waydiiyey mas’aladii uu shakigu ka galay. Mas’aladu waxay ahayd: Wuxuu yiri, “Shiikhow waxaan sameeyay faaxisho, anoo hawshii ku dhexjira ayaan xasuustay inay xaaraam tahay ficilkaan aan samaynayo, waxaan go’aansaday in aan meeshaas ku joojiyo. Waxaa shubho iga gashay mas’alo aan hadda kahor maqlay oo meesha soo gashay. Mas’aladu waxay tahay: Waxaan maqlay inaysan bannaanayn waxa la yiraahdo cazligu ama in biyaha bannaanka lagu daadiyo. Shiikhunal-faadil mas’aladaas iga shaafi meel fog ayaan kaaga imide.” Ninkaas walaalkiin ah ee xaqdoonka ah ha lagasoo shaafiyo mas’alada shubhadu ka gashay. Akhristayaasha ayaa laga rabaa fatwadaas.

Akhristayaalow haddii fiqigu kugu qalloocdo wuxuu kugu xambaari karaa ficil aad u foolxun. Waxaad la yaabbanaydeen ninka inta gabadha islaameed ku habsaday qiilka u raadinaya. Waxaan gaari doonnaa inshaa Allaahu culumo waawayn oo sheeganaysa magaca Ahlu Sunna wal Jamaaca oo samaynaya wax lala yaabo oo kasii liita tan uu sameeyay ninka fatwa-raadiska ah ee zinada qiilka u raadinaya. Aan sugno way inoo imaan doonaan waxay samaynayaan iyo magacyadoodii intuba.

Aan ku noqonno kaniisaddii ciidanka lagu wacdinayey ama hubka loogu qaybinayey iyo culumadii ku mashquulsanayd arrintaas. Markii kalimaadkii dhammaadeen ayaa la furay maqaasiinkii hubku yaallay. Ciidankii baa saf lasoo galiyay. Waxaa maqaasiinka iriddiisa taagan oo hubka loo soo dhiibayaa culumadii u xirsixiraysay gaalada Islaamkana asmada ku ganaysay.

Askari kasta oo qori loo dhiibayo waxaa lagu dhaarinayaa kitaabka Qur’aanka ah oo gacanta loo saarayo. Waxaa lagu dhaarinayaa kalimaadkaan soo socda: Ma kaa wallaahi baa, makaa billaahi baa, makaa tallaahi baa:

  1. Inaadan qorigaan gadanayn?
  2. Inaad qorigaan Al-Itixaad ku laynaysid?
  3. Inaadan gaalada khiyaamayn? (Si daacad ah ugu shaqaynaysid!)

Culimo-ku-sheeggii dhaarinayey maleeshiyaadka magacyadooda iyo qabiilkoodii waa kuwan:

  1. Shiikh Daahir Cali Ciye, reer Ugaas Sharma’arke
  2. Shiikh Axmed, reer Axmed
  3. Shiikh Daa’uud Cali Dheere, waa goobjooge, asagu wuxuu qaabilsanaa qunuudka oo wuxuu u qunuudi jiray in gaaladuna guulaysato Muslimiintana Alle dulleeyo.

Waxaa soo dhaqaaqay oo Amxaaradii soo galbiyay ciidankii muddada la diyaarinayay. Waxay kusoo wajahan yihiin Buuloxaawo. Waxaa wadaaddadii soo gaaray khabarka ah in gaaladii meel dhaw soo marayso. Waxaa la galay shir degdeg ah. Waxaa la gorfeeyay sida xaal noqon karo iyo waxa laga yeelayo shayaadiintaan isasoo bahaysatay. Rag waxay dheheen war ciidammadaani waa huwan isasoo bahaystay oo muddo diyaargaroobayay, anaguna ma hayno ciidan aan ka horgayn karno, ee aan xeeladaysanno oo dhirta iska dhex galno oo aan ku dagaalanno ku dhufo oo ka dhaqaaq (udruq wahrub).

Ragna waxay yiraahdeen wallee intaan dhirta Buuloxaawo oo qodaxda miiran dhex gali lahaa waxaan ka doorbidayaa inaan dhex galo dhirta Jannatul Firdowsa dhexdeeda ku taalla inshaa Allaahu tacaalaa. Aan dirirno, immaa shahaado wa immaa nasri. Intii warkii la hayay ayay gaaladii soo gashay. Dagaalkii ayaa billawday. Gaaladii waxay la kulantay iskacaabbin xoog leh. Waxaa lagu dhiftay dharbaaxo aysan filayn.

Muddo haddii dagaalkii socday waxaa la hareereeyay ciidammadii Muslimiinta. Qiyaadadii waxay gaareen go’aan ah in laga insixaabo magalada ciidankana ay xeel dagaal u baxaan. Rag baa jiray aysan qorshuhu ugu jirin inay sii noolaadaan. Waxay halkudhig ka dhigteen wallee Jannaa dagatay. Ma anoo Buuloxaawo jooga ayay isoo raadsatay Janno cagaheeda ku socotaa? Waxaa hubaal ah ninkii ka runsheega oo ku dhinta macrakada inuu Janno galayo inshaa Allaahu. Saasay rumaysnaayeen raggii dagaallamayey oo meeshii ku shahiiday.

Muslimiintii markay insixaabeen waxaa dagaalkii isugu soo haray sagaal nin oo Muslimiintii ah iyo axbaashtii isasoo bahaysatay oo aad u fara badan. Waxaa dhex maray dagaal caniif ah. Muddo markii uu socday dagaal aad u kulul ayuu Allaah qaddaray inay dhammaantood ku shahiidaan dagaalkaas, gaalana way kala gaabiyeen. Jazaahumullaahu khayran. Ilaahow u aqbal waxay malaysteen oo ahayd inay dhex galaan dhirta Jannatul Firdowsa, aamiin, aamiin. Waxaa shuhadada kamid ahaa Ina Xaaji Cabdi iyo sidoo kale Mawliid (Lafta Gareen).

Tuuji Amxaaro magaaladi waa qabsadeen. Dadkii shacabka ahaa oo dadkoodii meesha lagu laayay waxay damceen inay maydadkoodii xabaashaan ama shuhadadoodii inshaa Allaahu. Waxaa diiday in la xabaalo dadkii la laayay murtaddiintii. Waxay dheheen lama xabaali karo dadkaan illaa ay yimaadaan nimankaan u shaqaynaynay ee ahaa Tigree. Waa nalagula xisaabtamayaa intaan dilnay, marka suga inta Tuke imaanayo.

Waxaa shahiidkeedii qaadatay oo aan warkii gaalada dhag jalaq usiin xaaskii uu ka shahiiday Ina Xaaji Cabdi. Waxay tiri “Kan dhawran maayo inuu meesha yaallo anna aan noolaado. Ama waad nawada dilaysaan ama waan asturi jirkiisa ilayn ruuxdiisii Jannaday ku jirtaaye (inshaa Allaahu).”

Gabadhaas mujaahidadda ah oo maalinkaas wacdarahaas dhigaysay waxay qabiil wadaagaan shaydaanka indhaha isdabamarsan ee ay gaaladu hadda u dhiibatay Filla Soomaaliya (murtad Ina Farmaajo), waa reer Dalal. Waxaan leennahay Ilaahay gabadhaas iyo shahiidkeedii inshaa Allaahu Jannatul Firdawsa haku wada kulmiyo, aamiin, aamiin. Gabar walbana sidaasaa laga rabaa inay Ilaahay u raalligaliso geesinnimana u muujiso.

Shuhadadii kale markay yaalleen toban casho wax ka badan ayaa waxaa yimid Tuke oo uu la socdo walaalkiis Cumar Xaaji Masalle. Waxaa loo soo shiriyay dadkii magaalada. Tuke wuxuu yiri aaway maxaabiistii iyo maydadkii Al-Itixaad? Tuke walaalkiis (Cumar Xaaji Masalle) ayaa qaatay hadalkii oo yiri walaalle waa kuwaan maydkoodii meelahaan daadsan wixii kalana waa naga carareen. Raalli naga ahow!

Riboodkaas wuxuu ka qaatay Tuke ciidankii Tuuji Amxaaro. Waxaa soo haray dadwaynihii Buuloxaawo iyo siday usoo dhaweeyeen Jeneraal Tuke. Warkaan si fiican u dhagaysta. Waliba dhagaha ha furtaan kuwa laga kari la’yahay reer hebel baa la aflagaaddeeyay ama xumaan baa lagu sheegay reer tolkay. Reer tolkiis waa kuwaan khudbadaan jeedin doona. Wadaadka laga kari la’yahay reer hebel, waa kuwaas reer hebel iyo tolkaa. Adoo huba raac annaga hanoo gabban wadaad!

Waxaa khudbadii soo-dhawaynta qaatay nin kamid ah odayaashii magaalada. Wuxuu xushay kalimaad farax galin karta gaalkaan macatab-ku-dirirka ah. Markuu meelaha soo marmaray oo wuxuu amaani karay amaanay ayuu hadalkaan kusoo gunaanaday khudbadii loo xilsaaray. Wuxuu yiri hadallo afkiisa markay kasoo bexeen uu Ilaahay ku gaaloobay. Hadalladii waxay u ahaayeen: “Annaga iyo Amxaaro waxaan nahay walaalo intaan adduunka joogno, haddaan aakhiro tagnayna waxaan noqonnay walaalo, markaan adduunka joognay waxaan ku walaalownay inaan Al-Itixaad birta ka wada asalnay (laynay, dhammaynay) annagoo wada jirna. Aakhirana waan walaalownay oo markii Al-Itixaad na dhammeeyeen ama dadkii nalaga dilay waxaa lagu wada xabaalay hal god. Saasaan adduun iyo aakhiraba walaallo ku nahay ee soo dhawow walaalle Jeneraal Tuke.”

Shiikh Cabdiraxmaan Abyad hala waydiiyo su’aalahaan:

  1. Sagaalkii nin oo yiri carari mayno oo siday u dagaallamayeen meeshii ku wada shahiiday ayagoo siijeeda Janno maloo rajaynayaa oo mala dhihi karaa waa mujaahihiin bi’idnillaahi?
  2. Jaalle Xuseen Surxun oo ah ninka Jeneraal Tuke kusoo dhaweeyay sagaalkii nin ee shahiiday (inshaa Allaahu) maydkoodiina ka akhriyey khudbadda aad maqlayseen ma gaaloobay? Mise waa nin Mareexaan ah oo reer Faarax Ugaas ah oo reer Garbahaarrey (Daaru Nadwa) kasii ah mana gaaloobi karo? Ma waxaad leedahay qofku hadduusan gaalnimada xalaalsan ma gaaloobayo? Jawaab ayaan kaa sugaynaa adiga iyo inta tiri lama gaaloobi karo jihaadna ma jiro oo waqtigiisii lama gaarin. Waxaad fatwada soo raacisaa goorta jihaadku billaabanayo oo uu xalaal noqonayo. Soo raaci ayadana goorta qofku gaaloobi karo iyo wuxuu ku gaaloobi karo intaba.

Rag ma sinna oo waxaa la kala baxaa marka mawqif adag la gaaro. Markii Xuseen Surxun oo waxaad maqlayseen ku hadlay ayaa waxaa adkaysan waayay nin meesha fadhiyay. Wuxuu la hadlay gaalkii dadku u dullaysnaayeen. Wuxuu yiri, “Ninyohow waxaan rabnaa in aan maydadkayaga xabaalanno ee maxaad ka qabtaa?” Wuxuu yiri istaag. Wuu istaagay. Wuxuu yiri, “Haddaan xabaalayno maxaan u laynaynay?” Wuxuu yiri odaygii, “Rag waa is dilaa nimankana dagaal baa idin dhexmaray waxa mesha yaallaana waa mayd, maydkuna wuxuu dhibayaa dadka nool caafimaadkooda, wuxuu dhibayaa dadkii la dhashay marka waa in la duugaa maydka.” Tuke wuxuu yiri, “Haddaanan xushmaynayn Alla ma-liibaanooyinkaan aan ku liibaanay, inta Doolow aado oo laba baabuur oo Uuraal ah soo kaxaysto eeyana kasoo buuxiyo ayaan cuna oran lahaa adna naxdin baa ku haysa.”

Gaalkii wuxuu yiri, “Aaway Ina Masalle?” Kor buu ubooday oo yiri, “Haa waa ikan walaalle.” Wuxuu yiri, “Adaan kuu xilsaaray ee u tali.” Waana ka tagay. Ma dulli ka wayn baad aragteen iyo Alle-ka-fogaansho ummadi samayso? Waxaas wax ka xun baa hadda dhacaya cidina kama hadasho.

Bal waxaa lagu raranyahay oo la ceebaynayaa ninkaas maydkiisii bannaanka yaallo dhawr iyo tobanka bari oo xabaalan waayay asagiina haddii la arko lagu darayo oo la leeyahay maxaan u laynaynay haddaan xabaalayno iyo warkaan jeesjeeska ah oo uu Tuke leeyahay eeyaan cunsiin lahaa adna xabaal baad ileedahay. Odaygu maalinkaas malaggiisaan galin laakiin wuu sigtay. Waxaa badbaadiyay Ilaahaygii uu dartiis u xanaaqay gaaladiina caradoodii ku celiyay.

Waxaan xog ku helnay in gaalkaas kibray ee dadka sidaas u dullaysanayay bakhtigiisii mujaahidiintu dhigeen dagaalkii Iidaale ama Baydhabo agteeda ka dhici jiray.

Waxaa asagana bakhtiyay sida nasoo gaartay oo maydkiisii la dhigay xuduudda Eratariya Kornayl Tafase oo asaguna dhibay Muslimiinta meel ay joogaanba, gaar ahaan kuwii Buuloxaawo. Wuxuu haystay ciidankii dagganaa Doolow.

Aan kusoo laabanno Buuloxaawo iyo dulmigii yiillay. Ciidamadii Tuuji Amxaaro waxaa loo diyaariyay furin kale inay aadaan. Waxaa lagu amray inay la wareegaan degmooyinka inta hartay sida Ceelwaaq iyo tuulooyinka u dhow. Way dhaqaaqeen Alla ma-liibaanooyinkii lagu liibaanay gaalana waa ka hartay. Markay marayaan meel kala barta Buuloxaawo iyo Ceelwaaq ayaa Ilaahay wuxuu amray cirka. Waxaa da’ay roob aad u biyadhigay. Maxaad ka taqaan Ilaahay ciidankiisa?

Way dhaqaaqi waayeen. Baabuurtii baa dhiiqo ka wada gashay. Waxaa ka go’ay saadkii. Tubaako maleh, Khamri maleh. Meeshu waa cidla oo dad ay boobaan ma daggana. Qaylay afka ku dhifteen. Ilaahay uma ay qayshan oo waxaa ka dhexeeya dagaal. Muslimiintii uma ay qayshan oo waxaa ka dhexeeya cadawtinnimo. Waxay u qayshadeen walaalahood fil caqiida wafil camal Tigree.

Gaaladu ma rabto nimankaan la yiraahdo Tuuji Amxaaro. Ma kala jecla in la dhammeeyo iyo inay wax dhammeeyaan waa isugu mid. Boqolka ka dhimata Al-Itixaad iyo boqolka ka dhimata Tuuji Amxaaro way isku daraan. Waxay isku noqdaan 200 oo cadow ah oo dhimatay. Es.En.Ef ayadaa gaalada jecel oo u qabta inay walaalahood yihiin gaalase waa ogtahay waxa ay ku sugan yihiin Soomaalida diinteedii la dagaallamaysa.

Gaalkii wuxuu yiri, “Anigu idiinma hayo ciidan aan idiin soo diro ee iska suga inta dhulku qallalayo. Hawshiina waa in loo qabtaa sida ugu dhaqsaha badan (soo dhammeeya Itixaad).”

Mujaahidiintu kama foga meeshay shayaadiintu ka dhaqaaqi la’yihiin. Taarwalayaashii wadaaddada oo ah niman Ilaahay barakeeyay ayaa maqlay qayladhaantooda, oo waxay dhagaysteen taararkoodii ay kula hadlayeen walalahood Tigree.

Haddaad xasuusataan waagaan Laasqoray joognay taarwalayaashu waxay qabteen waan idiinka warramay, jazaahumullaahu khayran. Mujaahid taarwale Cabdullaahi Cabdi Kuluc oo aad ugu xeeldheer isticmaalka taararka ayaa wuxuu soo gudbiyay in nimankii ay dayacan yihiin, gaalana aysan usoo socon ayagiina dhiiqo ku dhex jiraan.

Wadaaddadu saad moodaysaan waa ka koreen ama ka fiican yihiin oo waxay noqdeen dagaalyahamiin. Waxaa si degdeg ah loo diyaariyay ciidan nimankaas birta kasoo asla. Ciidankii waa dhaqaaqay. Qoladii oo iska daba wareegaysa ayaa meel walba lagasoo galay. Birtaa laga aslay. Waxaa laga gubay ilaa iyo saddex gaari. Dad waa laga laayay. Wadaaddadii waa isaga dhaqaaqeen markay dhagaha ku dhifteen balaayadii aan dantooda aqoon oo diintoodii tubaakada siistay.

Mar labaad ayaa Cabdullaahi Taarwale dhagaystay ayagoo cabanaya oo Tuke iyo Ina Masalle la hadlaya. Waxay leehiyiin, “Waan dhammaannay, waxaa nalaga gubay saddex gaari, dhimasho warkeed iska daa, dhaawucu waa konton. Hanaloo soo diro diyaarado iyo taangiyo.” Tuke wuxuu yiri, “Waxaad sheegaysaan war ma ahan. Dagaallama oo soo qabqabta Al-Itixaad. Diyaaradana idiin soo diri maayo, taangina warkiis iska daaya.”

Maxay isu maleeyeen markay leeyihiin diyaarado iyo taangi noosoo dir? Waxay yiraahdeen mar hadday saas tahay arrintu waxaan soo diraynaa dhaawicii ee la socda. Waxaa arrintii maqlay halyey Cabdullaahi. Waxaa loo diray koox mujaahidiin ah oo dhaawacaas is raacisa. Waxaa la helay ayagoo saaran gaari Enataree ah (N3). Dhagtaa dhiigga loo daray gaarigiina halkii baa lagu gubay. Allaa ku mahadsan awal iyo aakhirba. Waxaa meeshaas ku shahiiday (inshaa Allaahu) hal nin oo la dhihi jiray Xuseen Sankuus.

Dagaalkii ka Dhacay Dhamase

Mooryaantii waxaas oo dhib ah la kulmay kuma noqon karaan gaalkii soo diray ayagoon gaarin meeshii uu yiri taga ee ahayd Ceelwaaq. Wixii ka haray nimankii rarnaa oo aan garanayn cidday u raran yihiin iyo goortay dhigayaan rarka, waxay aadeen dhankii Ceelwaaq. Cabdullaahi Mujaahid wuxuu agfadhiyaa taarka oo hurdo malado. Taarkii buu warwareejiyay farakuwensigiisii si uu u helo war dheeraad ah. Waxaa faj’a ku noqotay inuu ogaaday Tuuji Amxaaro oo usoo jira wax shan kiilomitir ka yar.

Qayluu afka ku dhiftay ama takbiir. Waa la diyaargaroobay. Wadaaddadu waxay dhufays kaga jiraan ama daggan yihiin laba meelood. Meel sagaashan ah iyo meel lixdan ah. Wadartu waa 150.

Waxay diyaariyeen ciidan miino u dhiga waddada ay kusoo socdaan. Waxaa la galiyay miinadii dhulka. Ciidan baa agfariistay oo waxay rabaan markii miinadu la kacdo inay waxa ka haray birta ka aslaan. Ragga intii kalana dhufaysyo ayey kala galeen.

Waxaa isla markiiba soo gaaray mooryaantii oo baabuurtii ku raran. Miinadii baa la kacday. Meel walba xabbaddii baa kaga billaabatay. Waxaa dhacay dagaal caniif ah. Wax yar intaan la is haysanba dabaday jeediyeen. Bakhtigoodaa laga tallaabsaday. Waxaa dirqi ku fakaday mooryaankii watay ciidanka oo la dhihi jiray Cabdi Cigaal (Wagardhac).

Tirakoobkii Shuhadada

Waxaa la gudagalay in la faaqido dhimashada iyo dhaawaca intuu le’egyahay. Waxaa meeshaas Ilaahay ku oofsaday ama ku shahiiday inshaa Allaahu 12 mujaahid. Waxaan ka xusi karaa oo kamid ahaa Hire Xaaji Cabdi iyo Ansaari Cabdiqafaar. Cabdiqafaar wuxuu kamid ahaa raggii kasoo gurmaday Kismaanyo (Leelkase).

Wixii maalinkaas ka dambeeyay mooryaantii waa quusteen. Waxay wadaaddadu billaabeen inay ayagu raadsadaan mooryaanta oo la weeraro meel kasta oo lagu ogaado inay joogaan. Wadaaddadu waxay ku jiraan dhulka hawdka ah oo magaalooyinkii say uga bexeen kumasoo laaban. Waxay go’aansadeen in dagaalkoodu ahaado ku dhufo oo ka dhaqaaq (udruq wahrub). Markii cadowgii daciifay oo Ilaahay dulleeyay ayaa wadaaddadu waxay billaabeen inay dhoolatus ku sameeyaan Daaru Nadwaa.

Waxaa la diyaariyay ciidan uu wato halyey Barre Jooje. Waxaa weheliyay rag aan asaga ka dhicin. Waxay aadeen dhankaas iyo Garbahaarray (Daaru Nadwaa). Waxay sii mareen tuulo ka sokaysa Garbahaarray oo lagu magacaabo Tuulo Barwaaqo. Tuulada waxaa yaalla hanti fara badan oo gaaladu ugu talagashay Alla ma-liibaanooyinka lagu liibaanay. Intay kala cayriyeen xoogaagii mooryaanta ahaa oo joogay ayay raashinkii u qaybiyeen dadkii shacabka ahaa. Dadkiina waa waaniyeen oo wacdiyeen.

Waxay u gudbeen dhankii Daaru Nadwaa. Way is qaybiyeen oo waxay iska dhigeen laba madax. Magaalada Garbahaarray waxay ku taallaa laba buurood dhexdood. Qolaba buur bay fuushay. Koox waliba waxay wadataa taar. Halkaasay kawada socdaan. Habeenkii markay qorraxdu dhacdo ayay magaalada usoo dhaadhacaan oo qaadwalayaasha soo jeeda garaacaan oo ku dhahaan seexda shayaadiinyahay. Markii waagu soo dhawyahay ayay isaga baxaan oo buurtoodii ku noqdaan.

Garbahaarray waxaa lagu xasuustaa inay ahayd meeshii Islaamka loogu tashan jiray. Waxaa lagu xasuustaa inay qabaan dhiigga ducaad qaali ahayd. Waxaa kamid ahaa culumada lagu laayay meeshaas Shiikh Xasan Xuseen oo aan soo marnay wuxuu Islaamka u qabtay, Waxaa kamid ahaa Shiikh Nabaddoon Kornayl Aadam Beebee. Taqabbalahumu-llaahu ajmaciin, aamiin, aamiin.

Wadaaddadu Garbahaarray dhulkay la simi karaan laakiin ma rabaan inay waxyeelleeyaan dad badan oo maato ah oo daggan meesha waxna aan ka ogayn waxyaabaha ay samaynayaan Tuuji Amxaaro oo uu ugu wayn yahay Cumar Xaaji Masalle. Magaaladii Daaru Nadwa qaylay afka furatay oo waxay u yeeratay walalahood Tuuji Amxaaro oo duurka ku jira oo reer miyiga dhib wayn ku haya, boob, dhac, kufsi iyo dil.

Garbahaarray waa meeshii go’aanku kasoo baxay in gaalo loo gacangaliyo gobolka Gedo, waa meeshii qalinka ku duugtay in la gumaado Muslimiinta muwaxxidiinta ahayd. Waa meeshii diidday in shareecada Islaamka lagu dhaqmo. Waa meesha martigalisay dhagarqabe oo dhan. Waa meesha iskala wayn inay Ilaahay isu dullayso haddana oggolaatay in gaalo la isku dulleeyo intii Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa daggan Daaru Nadwa oo ay hoy u tahay Xuseen Surxun. Waa khadiibkii Tuuji Amxaaro. Waad maqlayseen wuxuu ku hadlay markuu Tuke kusoo dhaweeyay khudbaddii Buuloxaawo.

Mooryaantii fadhigoodu ahaa Ceelwaaq markii ay usoo dhaqaaqi waayeen Garbahaarray ayaa meeshoodii loogu tagay. Goor barqo ah yaa la weeraray ayagoon digniin qabin. Birtaa laga aslay. Waxay wateen oo dhan waa laga reebtay. Waxaa laga dhigay wax la dilay iyo wax fiigtaalay ama duurka galay.

Beenaalihii ciidanka madaxda u ahaa ama watay wuxuu ku fakaday dirqi. Asagoo aan nafu ku jirin oo suu u cararayay dhaga barjoobay ayuu Daaru Nadwa kasoo cid galay. Ilayn ayadaa ah hoyga maakiriinta ama cadawga Ilaahay. Ninkaas waxaa la dhihi jiray Khaliif Maax. Waxaa mooryaantii laga helay qaniimo aan caadi ahayn sida hub iyo raashinba.

Su’aal ku wajahan Ina Abyad: Xoolahaas laga helay ciidanka Jeneraal Tuke u shaqaynayey oo gaaladana kor yeelayay Muslimiintiina hoos ka dhigayay oo bannaystay dhiiggoodii oo ku qanacsan inay walaalo yihiin ayaga iyo gaaladu saf ballaaranna dagaalka kusoo wada galaya ayagoo isla socda, markay dhintaanna isku godka lagu xabaalayo ilayn Surxun baa sheegay arrintaas lagumana inkirin, Shiikhow xoolahaas ma xalaal baa oo waa qaniimo, mase waa xoolo Muslimiin laga dhacay? Hubka gaalaa soo siisay, raashinka gaalaa soo siisay, amarka gaalaa soo siiyay. Jawaab ayaan kaa sugayaa. Soona raaci goorta qaniimo xalaal ah la heli doono iyo cidda laga heli doono.

Shuhadadii Ceelwaaq

Waxaa meeshaas ku shahiiday halyeygii aan hadda kahor soo marnay taariikhdiisa. Ninkaasi wuxuu raadin jiray inuu Ilaahay la kulmo asagoo jihaad xaq ah ku jira. Qofkii baarri Ilaahay u ah Ilaahay wuxuu ka aqbalayaa wuxuu ka malaysto Alle agtiisa. Ninka meesha ku shahiiday waa Sheekh Aadam Garwayne, inshaa Allaahu. Waxaan kasoo sheekaynay inuu xoolihiisii iyo naftiisiiba Ilaahay u hibeeyay.

Kama warqabno xaqiiqada qofku meeshuu ku dambayn doono, taas Allaa og. Laakiin Muslimiintu qofna khayr bay uga maragkacaan, qofna shar bay uga maragkacaan. Shiikh Aadam Garwayne qof yaqaannay oo aan khayr uga maragkicin lama hayo.

Su’aal: Shiikh Cabdiraxmaan Abyad wuu yaqaanay Shiikh Aadam Garwayne, waydiiya muxuu ka aaminsanaa. Hadduu yiraahdo khayr baan ku aqaannay oo uu mala-wanaagsan u hayo meeshuu ku shahiiday waxaa ka dhacay jihaad xaq ah. Jawaab ayaan kaa sugayaa. Soona raaci fatwadaada goorta la gaari doono in la garto dagaalka lagu jiraa inuu jihaad yahay.

Aan gadaal u noqonno wax aan badnayn: Markaan maraynay horumarkii imaaradu gaartay waxaan sheegnay waxqabadkii xagga dhaqaalaha, siyaasadda, waxbarashada, caafimaadka iyo dhanka caskariga. Waxaan ka tagay arrin muhiim ahayd in la sheego. Waxaa kamid ahaa waxqabadkii imaarada in la oofin jiray xuduudda oo laga fuliyay magaalooyinka qaarkood. Magaalada Luuq waxaa lagu billaabay xadka in la oofiyo tacsiir. Waxaa 40 karbaash lagu dhiftay nin anshax-xumo lagu qabtay. Waxaa gacanta la gooyay nin kale oo tuugo lagusoo eedeeyay markay ku caddaatay dambigii loo haystay. Waxaa Buuloxaawo gacanta la gooyay nin kale oo tuugo lagusoo eedeeyay markay ku caddaatay eeddii loo haystay.

Waxaa ku sigtay in dhagax lagu dilo nin iskiis u yimid oo yiri waan zinaystay guurna waan soo maray ee xadka hala iga oofiyo. Muddaa la hayay oo la baarayay xaaladdiisa. Ninku wuxuu ka yimid dhanka Marka xaggeeda oo wuxuu ahaa nin reer Xamar ah. Si walba haddii loo baaray oo loo waayay wax qiil ah ayaa qaadigii go’aan ku riday in xadka laga oofiyo. Asagoo leexada saaran ayaa waxaa soo hadashay hooyadii, waxay tiri, “Wiilkayga waa waalan yahay ee yaan la iga dilin.” Wuxuu yiri, “Hooyaday waxay ogtahay inaan waalnayn oo waxay rabtaa in aan la i dilin. Muslimiinay xadka iga oofiya.” Arrintii dib baa looga istaagay. Waxaa doodi dhextaallaa ninkaan oo leh ma waali iyo hooyadiis oo leh waa waalan yahay. Ninku uma eka nin waalan, waxaa shakiga keenay hooyadi oo lasoo taagan wiilkaygu wuu waalan yahay.

Waxaa loo ciddiray Sheekh Shariif Cabdinuur. Wuxuu yiri, “Qummaati ubaara haddaad shakiga wax idinka saara waydaanna iska sii daaya.” Sidii baa la yeelay oo markii loo garnaqi waayay asaga iyo hooyadiis ayaa la iska sii daayay. Cid kalana wax kuma caddayn.

Aan ku noqonno Ceelwaaq iyo imaarad Islaami ah oo laga taagay. Waxaa la kala eryay oo xuduudda la dhaafsiiyay murtaddiintii gaalada u shaqaynaysay. Waxay ka quusteen dagaal dambe oo ay isku soo dayaan ama abaabul ciidan. Waxaa Ceelwaaq iyo agagaarkiisii laga dhigay nabadgalyo. Waxaa wadaaddadu dhisteen magaalo cusub oo loo bixiyay Daarusalaam. Waxay u dhawdahay Ceelwaaq. Waxaa meel kasta isaga yimid reer-guuraagii Soomaaliyeed markay heleen nabad iyo xasillooni.

Ceelwaaq baa waxay noqotay ayaduna meel shidan oo dadkii baa ganacsigii u furmay. Dadka waxaa boobi jiray haddana dili jiray mooryaantii laga itaalka roonaaday. Waxaa safarradu ka yimaadaan Xamar, Kismaanyo iyo Baydhabo. Waxaa badeecadda loo gudbiyaa Keenya, waxna waa laga keenaa. Wax yar kadib ayaa meeshii waxay noqotay suuq wax lagu kala baddasho oo caalami ah.

Wadaaddadu hubkoodana way haystaan oo waa ciidan, ganacsigoodana dhinac bay ka galeen oo waa baayacmushtar. Tanaaba tii hore ka wanaagsan. Yaynaan kala harin oo aan wada soconno! Waxaad xasuusataan magaca naloo yaqaan iyo culumada aan ka amar qaadanno inay yihiin Al-Itixaad. Waxaan idiin dibdhigay arrin mar hore dhacday. Maxay tahay arrintaasi?

Ciidankaan ama imaaradaan hadda shaqaynaysa Al-Itixaad waa kala direen oo waxay dheheen dhiga qoryaha tolkiinnana dhex gala. Waxay dhacday arrintaasi markii gobolka Gedo gaaladu soo weerartay oo la qabsaday dhammaan gobolka. Waatay wadaaddadu magaalooyinkii ka insixaabeen. Waxna duurkay galeen oo waxay ku dagaallamayeen gooriile. Waxna Xamar baa la aaday oo la islahaa waxaad ka heli doontaan gurmad xoog leh markaasaad soo rogaal celin doontaan oo soo ceshanaysaan sharaftiinnii.

Waxaan tagi doonnaa socdaalkaan nagusoo socda magaalada Xamar ama Bakaaraha. Waxaa dhici doona wax aan u wanaagsanayn inay maqasho dhagtiinnu. Waan ku qasbanahay inaan sheego maadaama aan ballanqaaday cagaftaan aan wataa gurigay kusoo aaddo inaan marsiin doono. Ha quusanina. Lagama quusto naxariista Ilaahay. Muslimiintu guusha marna way helaan marna waa laga helaa. Xikmad baa ku jirta in marna la jabo marna la guulaysto. Waa tababbar caskari ah, waa tababbar caqadi ah, waa tababbar tamxiisi ah ama kala saarid kan xun iyo kan fiican, munaafiqa iyo mu’minka, fulayga iyo geesiga, qawiga iyo daciifka. Allaahumma sallim, sallim.

Waxaa soo dhawaatay kala-hufkii iyo kala-haadintii. Waxaa soo dhawaatay xog la aruurinayay oo waqtigeedii gaadhay. Waxaa la gaari doonaa rag boorka isku qarinayay oo adduunyo ka doortay aakhiraday u jihaadayeen.

Tusaale ninka lagu magacaabo ama la baxay Abuu Fadli ee xaday risaaladii Shiikh Fawzaan ee carra Maraykan kasoo caytamaya, wuxuu kamid ahaa raggii waagaas laga fadhin la’aa oo qoryaha silsiladda leh jeeni qaarsanaa. Muslimiinta oo waagaas aad u tabardaran ayaa waxay u dirsadeen inuu aqoon kororsi u tago waddanka Yaman asaga iyo rag kale. Waxaa lagu bixiyay waxbarashadiisa dadaal badan. Wuxuu ahaa nin aftahan ah oo dadka xaqqa ku dul akhriya. Wuxuu ahaa nin loo arkayay inuu mustaqbalka jihaadka wax u tari doono. Cabdullaahi Food ama Fadli wuxuu ahaa raggii wax ka dhisay imaraaddii gobolka Gedo.

Wuxuu u gacangalay Ictisaam oo waxay ku dheheen markay arkeen inuu yahay ilfalaar noo kaalay annagaa ku maamuusaynee. Waxay ka dhigteen ku-xigeen meel ay jihaadka ka caayaan cunaqabataynna ka saaran mujaahidiinta. Shalay ragguu kasoo tagay oo waxbarashada usoo dirsaday oo hantidoodii kusoo dhoofiyay ayuu cay iyo cunaqabatayn hawada usoo mariyay.

Shiikh Muxamed Cabdulle Xasan wuxuu yiri, “Haddaad aragto nin war kuu keenay war buu kaa sii sidaa.” Waa jaasuus. Abul Fadli mujaahidiintuu xogtoodii u geeyey cadawgoodii. Cadawguna ha ogaado in ayagana warkooda uu meel kale gayn doono. Illayn waxaa noo sheegay Ina Cabdulle Xasane.

Kaaga darane, wuxuu hadda ku eedaysan yahay tuugnimo tii ugu xumayd. Wuxuu xaday culumada fataawadoodii inta afminshaarnimadiisii ku filnaan wayday. Markaasuu inta magacii wadaadka ka tiray wuxuu ku qortay Shiikh Abul Fadli. Xishood daranaa oo xatooyo ku foolxumaa.

Ikhwaanii yaanan hadalka kusii dheeraan. Waxaa soo socda tamxiis. Haloo diyaar garoobo. Nin walbaana ha is miisaamo oo hasii diyaarsado qoladuu ku biiri doono illayn waa la kala bixi doonaaye.

Allaahumma Munzilal kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum. Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 38aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 38aad. Waxaan kala tagnay annagoo safar u xirxirannay. Waxaan joognaa magaaladii Xamar ahayd oo meel walba la isaga yimid. Waxaa jooga raggii madaxda ka ahaa imaaradii la burburiyay. Waxaa jooga gurmad fara badan oo dibad iyo daakhilba ka yimid oo doonaya inay ku jihaadaan kuffaarta macatab-ku-dirirka ah ee isusoo bahaysatay dabargoynta Muslimiinta.

Waxaa jooga Xamar oo kusoo jabay shacabkii gobolka Gedo. Waa carruur, waa haween, waa dad waayeel ah oo aan xamili karin dagaallada ka dhacaya ama gumaadka ka jira gobolka ee gaaladu ku hayso. Waxaa soo buuxdhaafiyay magaalada wax alle wixii fulay ahaa, munaafiqiin ahaa, murjifiin ahaa. Waxaa markiiba soo cararay kuwo aan waxba hubsan oo u maleeyay in adduunkiiba la rogay oo aan cidina noolaan doonin.

Waxaa safarro dheer ku yimid madaxdii Al-Itixaad oo fadhigeedu ahaa dibadaha sida Dubay, Jabuuti, Nayroobi iyo gobollada dalka. Waxaa magaalada ka socda olole ah in si degdeg ah rogaalcelin loo sameeyo oo gaalada lagu jihaado. Waxaa arrintaas waday dhalinyarada, haweenka iyo dadka waxgaradka ah. Waxaa dadka soo jabay la tacaadufayay oo aad usoo dhaweeyey rag khayr badan oo ducaad ah oo reer Xamar ah.

Al-Itixaad magaalada Xamar wuxuu ku leeyahay xarumo waawayn. Waxaa la dagganyahay guryo dhismayaal qurxan leh oo bartamaha magaalada ku yaalla. Waardiyayaal iridda taagan oo markaad damacdo inaad meesha waxa ka jira soo hubiso kuleh yaad rabtaa? Cuntaa taal nooc kasta ah. Sharaab ayaa yaal kala cayn ah. Fawaakih baa taalla kala dhadhan ah. Maktabado ayaa ku dhex yaalla kutub lagu xardhay. Mukeyf yaa shidan.

Guryahaas markaad soo dhex gasho waxaad dareemaysaa nasiino, ilqabawsi, waxaad dareemaysaa cabsila’aan iyo dagganaansho. Waxaad dareemaysaa inaad ku dhex nooshahay bulsho qani ah. Markaad suuqa u baxdo waxaad dareemaysaa colaad, qax, dhaawac, gaajo, abaabul dagaal iyo dagganaansho la’aan ama cabsi.

Ururkaan Al-Itixaad wuxuu leeyahay hoggaan. Hoggaanka qaarna waxay ka shaqeeyaan oo fadhigoodu yahay dibadda qaarna waxay joogaan waddanka gudihiisa. Waxaad ogtihiin intaan dhibaato iyo dagaallo soo galnay, intii nala jabiyay ama nala khayaameeyay oo ay na khayaameeyeen madaxda ururka. Waxaad ogtihiin waxa nin door nalaga dilay sida xuffaaddii, hoggaamiyayaashii ciidanka, dagaalyahannadii iyo geesiyaashii.

Waxaas geeri dhacaysa wali lagama dhiigayn wadaad cabaayad wayn oo kamid ah madaxda Al-Itixaad. Dadkaas meel kasta lagu gumaado waa ducaaddii waxtarka u ahayd camal kasta oo Islaamka loo qaban lahaa ayagaana madax u ah oo saaxada wadaad kale masoo gali karo. Guuldarra kasta oo dhacdana waxay ku eedeeyaan ducaadda ayaguna waa iska bari yeelaan. Wanaag kasta oo la gaarana ayagaa sheegta oo waxay dhahaan annagaa sabab u ah in wanaaggaan la gaaro!

Tusaale: Markii dhalinyaradu is abaabulaan oo wanaag soo hoyaan ama dagaal haku keenaan ama nabad haku keenaan waxaa yimaada madaxda ururka Al-Itixaad oo talada la wareegta dhalinyaraduna kuma qabsadaan ee waa kusoo dhaweeyaan ilayn ducaad xukun-doon ma ahan ee waa xaqdoon. Gobollada Bari wixii ka dhacay fiiriya, Soomaali Galbeed wixii ka dhacay fiiriya, gobolka Gedo wixii ka dhacay fiiriya. Inta xaaladdu wanaagsan tahay waxaan nahay dad isla shaqaynaya oo muwaxxidiin ah.

Inta nabadda lagu jiro wadaaddada ayaa hawshaan afhayeen u ah. Ayagaa sheegta, ayagaa ku faana, ayagaa nagu amaana inaan nahay ducaad ku dhaqmaysa waddadii Salafu Saalix. Inta nabadda la yahay dhalinyaradu waa rag aqoon leh, ha ahaato aqoon diineed amaba mid kalaba. Dagaallada aan galayno intaan annagu guusha helayno waxaan nahay mujaahidiin. Culamadu waxay nagu gacansiin jireen qaabka aan dadka dacwada u gaarsiinayno wayna nagu amaani jireen.

Marka dacwadu isku duba dhacdo, nabadgalyo la helo, mooryaan iyo gaalo meel la saaro, safarradu meel walba gaaraan, dadku yiraahdo Ilaahay baa ikhwaanka noo keenay, gaalo cabaado, Maraykan qayliyo oo yiraahdo Soomaaliya waxa ka soo socdaa adduunkay khalkhal galinayaan, maalinkaasaa waxaa nagu billawda weerar dibadda ah oo gaalada ka imaanaya iyo weerar ka imaanaya canaasir nagu dhex jirtay oo midab wadaad leh.

Gaalka waan ku talagalnay oo qalab baan u diyaarsannay, waan sugaynay ama waan ogayn inuu cadaw yahay, laakiin Shiikh Fulaan, Akhii Fulaan oo taladaba noo hayay seen isaga ilaalinnaa? Inta badan waxaa na jabinayay kuwa nagu dhex jiray.

Sheeko Gaaban

Bari baa nin Raxanwayn ah wuxuu shukaansaday gabar. Waa la heshiiyay, waxaa go’aan lagu gaaray in caawa la guureeyo inta dadku hurdaan oo dhaqanka Soomaalidu wuxuu ahaa in gabadha iyo wiilka is jeclaadaa ay inta ka dhuuntaan ehelkooda meel fog u doontaan wadaad isku meheriya. Gabadhii waxay tiri hebelow nin kale noo raadi oo na raaca maxaa yeelay carradu waa cabsi badan tahaye.

Wuxuu yiri, “Gabaryahay aqoon baa iigu kaa dhiman. Anigu waxaan ahay nin geesi ah, waxaan soo diyaarsaday wax alla wixii iga dhimanaa oo aan dagaal ku gali lahaa, marka cidna uma baahni ee na dhaqaaji.” Waa la dhaqaaqay, carradu waa hawd, waa habeen mugdi ah, muddo haddii la socday ayaa ninka hoostiisa waxaa ka booday shinbir magaceeda la yiraahdo barbaar-ka-nixis.

Ninkii cagta ayuu wax ka dayey markii ay shinbirtii ka nixisay, muddo hadduu dhirta sii dhex jeexayay ayuu meel ku gabbaday si uu u hubiyo baladaan ku habsatay. Gabadhii ma hayo, waa faramadow yahay, cabsidii ayaa meel kasta ka timid, xoogaa hadduu neef tirtay ayuu maqlay gabadhii u dhawaaqaysa, wuxuu ogaaday in aan balo wayni dhicin mar hadday gabadhii fayowdahay. Gabadhii ayuu u yimid asagoo meel walba qodaxi kaga jaban tahay.

Waxay tiri, “Maxaad beenta iigu sheegtay oo ii tiri geesi baan ahay? Maxaadse taladaydii u diidday haddaadan isku filnayn?” Gar baa ku caddaatay hadduusan garbixinna gabadhu gurigoodii ayay ku noqonaysaa. Ninku nin xun ma ahayn ee shinbir baa gaadday oo meel uusan malaynayn ugasoo boodday. Wuxuu yiri, “Waa runtaa oo anaa ku iri cadaw oo dhan waan isaga filanahay oo waxaan soo diyaarsaday qalabkaygii aan weerar iyo difaacba ku gali jiray. Musiibadu waxay ka dhacday anigu kuma talagalin mana soo qaadan barbaar-ka-nixis qalabkeedii.” Indhuhuu ka galay gabadhii oo wuxuu yiri, “Ma waxaad igu taqaannay nin shinbir ka carara?” Cawrala way garowsatay wixii dhacay markay aragtay ninkaan siduu u hadlayo. Waxay ogaatay inuu ahaa nin fiican oo geesi ah laakiin cidina aysan shinbir ka guul helayn ama la dagaali karin.

Meesha sheekadaani naga khusayso waxaa weeye: Gaalada waan ku talagalnay, waxaan soo diyaarsannay qalabkii aan uga hortagi lahayn. Waxaan laga badbaadayn oo aan la iska ilaalin karin amiirkaagii ama shiikhaagii oo cadaw kuu ah. Tuugo kula taal tabtaada ma waydo. Wanaag kasta oo ducaaddi keento intaan gaaladu soo gaarin waxaa bohol ku rida kuwo Islaamka lagu dhex darsaday.

Markay na jabiyaan oo dadku barakaco oo meeshii lagu jiray laga insixaabo oo ay timaaddo dhimasho iyo dhaawac waxay noo bixiyaan magacyo sida Khawaarij, sufaho, shisheeye iyo fitno. Dib u milicsada wixii dhacay oo dagaallo ahaa. Kulligood Al-Itixaad baa hoggaanka u hayay. Mar kasta oo nalaga guulaystana waa iska bari yeelaan oo waxay dhahaan annagu ma aannaan joogin. Markii rogaalcelin la sameeyo oo guul la gaaro waa joogaan oo ayagaa guusha keenay!

Akhristayaalow aan kusoo laabanno Xamar. Xamar waxaa jooga amiirkii Al-Itixaad. Wuxuu ka yimid oo fadhigiisu yahay Dubay. Dubay waa Dubay. Ninkaan hadda amiirka ka ah ururka waa ninka qabtay waxay qaban waayeen raggii ka horreeyay. Asaga oo ururka hoggaankiisa u sarreeyay, Shiikhaani dadkoo hurduu soo jeeday. Waxaan warbixin ku hayaa inuu kamid ahaa wadaaddo diiddanaa ama wax ka sheegi jiray jihaadkii Afqaanistaan.

Wuxuu baraarugay wadaadkaani mar hore oo wuxuu ka digi jiray inaan qori la qaadan ama la jihaadin. Wuxuu xilkii kala wareegay raggii hawshaan muddo kusoo jiray dhalinyaradiina hubkii ka dhigi waayay. Aqoon badan uma lihi oo waa nin aan inta badan Dubay soo dhaafin waxaanse kulannay asagoo duullaan ku yimid Xamar iyo inuu kala diro tayaarkaan hubaysan oo lagala quustay inay hubka dhigaan.

Wadaadkii Al-Itixaad madaxda u ahaa shir buu iclaamiyay. Waxaa yimid rag aad u farabadan. Waxay raggu u badanyihiin raggii Gedo kasoo jabay oo raba inay helaan gargaar degdeg ah. Waxay ku farxeen shirkaan amiirku ducaaddii isugu yeeray oo waxay u maleeyeen in guutooyin la diyaarinayo si gaaladii loo dabargooyo. Shirkii wuu furmay, wuxuu ku billawday kalimaad waano ah iyo is xasuusin xagga Alle ah.

Anigu waan fadhiyaa shirka. Waxaa meesha fadhiya ducaaddii gobolka Xamar, waxaa jooga ducaaddii kasoo jabtay Gedo, waxaa jooga ducaad badan oo meelo kala duwan ka timid. Amiirkii wuxuu fadhiyaa ragga dhexdiisa, wuxuu yiri qofkii ra’yi hayaa waa hadli karaa. Qoladii xiiqsanayd ee Gedo lagasoo cayrsaday waxay soo bandhigeen takhdiid gobolkii dib loogu qabsan karo. Waxay ka hadleen qaabka loo wajihi karo musiibadaan timid. Waxay ka cawdeen hiil-la’aanta haysata oo ay Xamar ka tabanayaan.

Waxaa hadalkii qaatay raggii reer Xamarka ahaa. Waxay kasoo hadleen taariikh iyo dhacdooyinkii ururku soo maray. Waxay ka jawaabeen codsigii reer Gedo. Waxaa hadalkii qaatay nin kamid ah ducaadda Xamar oo la yiraahdo Abuu Shayba. Ninkaasu wuxuu soo gabagabeeyay rajadii ay qabeen mujaahidiintii Gedo laga qabsaday. Wuxuu ku hadlay wax aanan wali arag daaci ku hadlaya. Aad ayuu ugu jeesjeesay waxa sheeganaya inay jihaad ku jiraan. Wuu caytamay oo waxaa kamid ahaa warkiisa, “Ha idinka saarto annaga reer hebel ah waan jihaadaynaa. Waa tii hubka dhiga la idinka waayay maxaa idinka raacay?” iyo wax la mida. Hadal dheer oo xanaf leh kadib shirkii wuu xirmay, waxaana la yiri ama amiirkii uu yiri, “Waan maqlay dooddiina, shirkuna wuu xiran yahay. Iska suga waxaa soo bixi doona go’aamo,” waana lakala dareeray. Amiirka Al-Itixaad oo shirgaddoonkaas fadhiyaa wuxuu ahaa Shiikh Muxamuud Ciise.

Maalmo kadib ayaa waxaa suuqa lagu siidaayay go’aammadii shirka kasoo baxay. Go’aammadu suuqa waxay kusoo galeen qaab dacaayad oo kale ah. Ma wada xasuusto go’aannadu siday ahaayeen laakiin nuxurka warku wuxuu ahaa, “Maanta laga billaabo waxaa lakala diray ururkii Al-Itixaad. Lama arki doono qof dambe oo hub sita oo leh waan jihaadayaa.” Hadal sidaas oo kale ah oo aan waliba loo sheegin cidduu khuseeyay ayaa suuqa la galiyay asagoo dacaayad u eg ama ah.

Shiikh Muxamuud Ciise wuu ku guulaystay inuu hubka ka dhigo raggii la kari la’aa. Wuxuu dabargooyay mucaskaraad dambe ama meel lagu tababbarto. Walladii tawallaa amra Al-Itixaad awal iyo aakhirba waa kaas. Ninka u baahan in lala xisaabtamo waa kaas. Wax ka hadlaya maqli maysid. Wax magaciisa sheegaya maqli maysid waana ninkii amuurahaan dhacay oo dhan raabidka u ahaa. Iska daaya Shible, Abyad, Ina Umal maxaad ka rabtaan asagaaba muddo soo kifaaxay ee soo jihaadaye.

Ikhwaanii waxaan idiin ballanqaaday inaan soo gudbiyo waxa keenay in culumada warkeeda la diiday iyo culumada warkeeda la diiday kuwa ay yihiin ama waxa laga diiday waxa ay yihiin. Waxaan kaloo soo sheegay inaan ka warramo Shabaab magaca la yiraahdo goortuu baxay iyo sababta keentay.

Waxaan iska soo raacnay Dhoobley 1991. Waxaan maraynaa 1997. Waxaan joognaa Xamar dhexdeeda ama meeshii tacsidu taallay oo lagu gawracay tayaarkii hubaysnaa. Waxaan idiin sheegay ninka mindida lagu gawracay ducaadda gacanta ku hayay magiciisii. Waxaan qaadannay amarkii ugu dambeeyay oo ahaa kala taga oo hubka dhiga. Waxaan soo qaadan jirnay amar kasta oo nala siiyo. Waxaan ku sabri jirnay dhib kasta oo naloo gaysto. Waxaan ahayn ducaad culumadooda u khidmaysa oo qaddarisa.

Su’aal ku wajahan qof kasta oo maqaalkaan la socday ama fahmay wuxuu xambaarsan yahay. Su’aashu waxay tahay waxaad soo aragteen inta dhibaato loo gaystay ducaaddii ama mujaahidiintii. Waxaa la diiday inay saldhigato himillada ah in la raadiyo dawlad Islaam ah oo la dagaallanta jahliga iyo shirkiga. Waxaa la diiday in la iska difaaco Saliibiyyiinta meel walba ku gumaadaya dadkii Muslimka ahaa. Ma isku tashannaa wixii hadda ka dambeeya oo Ilaahay ma talasaarannaa?

Ikhwaanii wixii hadda ka dambeeya waxaan yeelan doonnaa kulamo qarsoodi ah. Waxaan yeelan doonnaa xeryo lagu tababbarto oo aysan hawlwadeen ka ahayn odayaasha Al-Itixaad. Waxaan diyaarin doonnaa afraad waxtar ah oo dadka dhexdiisa ku faafisa fikirkaan ah in dawlad Islaam ah hirgalinteeda la raadiyo. Waxaa sahan loo galay ama baadigoob ciddii maalgalin lahayd dhaqdhaqaaqa dhalinyarada baadigoobaysa dawlad Islaami ah. Waxaan raadinnay dad naftooda iyo maalkooda u hura fikirkaan.

Waxba yaanan hadalka sii dheerayn ee aan gudagalo siduu ku billawday dhaqdhaqaaqaan khilaafa-raadiska ah. Khilaafadu maxay tahay ay raadinayeen Shabaabku? Waxay raadinayeen ducaaddu ama tayaarka jihaad-raadiska ah dawlad Islaam ah oo ku dhaqanta shareecada islaamka, dawlad u hiilisa kan dulman kii wax dulminayayna qaban karta.

Tusaale Gaaban Hooya

Tayaarkii hubaysnaa oo Al-Itixaad (Ictisaam) kala direen ama khayaameeyeen hadda waxay ka taliyaan dhul baaxaddiisu aad u wayntahay. Waxaa la dhihi karaa koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya ayagaa ka taliya. Waxay xoog ku leeyihiin gobollada Bari iyo Waqooyi. Waxay maamulaan shacab malaayiin ah. Waxay ilaaliyaan xuduud dheer oo cadaw ku teedsan yahay. Dagaal bay ku jiraan aan qaboobin oo habayn iyo maalinba socda.

Meeshaan usoo socday waa tan. Dadka iyo dalka ay maamulaan waxay gaarsiiyeen nabad waartay. Waxay fureen xuduuddo cadaw ku sameeyay Muslimiinta dhexdeeda. Waxay heshiisiiyeen dad walaallo ah oo gaalo isku dirtay. Waxay abuureen jawi xalaal ah oo aadan arkayn dhaqanxumo iyo fisqi. Waxay u kala garqaadeen si caddaalad ah dadkii is haystay. Waxay kala bixiyeen oo ka hadalsiiyeen kitaab aan lakala bixin boqollaal sano.

Waxaa la dhihi karaa dawladday raadinayeen waa tan ka talisa gobollada Banaadir, Shabeellada Dhexe, Shabeelada Hoose, Hiiraan, Mudug (in yar mooyee), Bay. Bakool, Gedo, Jubbada Dhexe iyo Jubbada Hoose. Waxay maamulaan intaas oo gobol iyo waxa ummad ku nool. Waxay soo nooleeyeen dhaqan laga tagay oo aan waayahaan laga maqal adduunka.

Waxaad maqlaysaa: Wilaayaadka Islaamiga ah, Waaliga Wilaayada Gobol hebel. Wakaas waxa ducaaddu ama Shabaab baadigoobayeen, odayaasha Ictisaam ama Al-Itixaadna ay diiddanaayeen. Waan gaari doonnaa inshaa Allaahu barwaaqada la helay intaanna hordhac usii haysta.

Odayaasha Ictisaam ama Al-Itixaad waa dad wanaagsan intooda badan. Waxaa ku dhex jira dad yar oo aan laga nabadgalin sharkoodii tallaabana ay ka qaadi wayday intii xambaarsanayd himilladii ahayd in la helo dawlad dhaqan Islaam leh. Ragga yar oo dacwada kula dhex jira sharkaan wasakhaysan waxaa isugu darmatay laba arrimood:

  1. Cudur qalbiga ku dhaca oo aan daawo lahayn: Qalbiga ama maskaxdu waa meesha qofka banii-Aadamka ah dhaqaajisa xubnihiisa kale. Haddii qalbigu qaayibo in aadan waxba qabsan karin xubnaha intooda kale waa ka rumaysanayaan oo qofku waxba ma qabsan karo luguhuna tallaabo ma qaadi karaan.
  2. Cudurka labaad oo afraadda lagu imtixaamay wuxuu yahay cabsi ay ka qabaan gaalada. Cabsida waxaa weheliya inay gaaladaba la shaqeeyaan oo ay isku aragti ka yihiin ku-dhaqanka shareecada Islaamka iyo in xilligaan dadka gacmaha iyo lugaha laga gooyo ama dhagax lagu dilo.

Waxay kaloo gaalada iska waafaqeen inuu xaaraam yahay waxa jihaad la yiraahdo bulshada caalamkuna ay meel ugasoo wada jeestaan waxay ugu yeereen Irhaab, asalraac, imaaro Islaam raadin iyo wixi la mida. Waxay iska waafaqeen inay yiraahdaan diimaha hala walaaleeyo oo dadka hala isusoo dhaweeyo (taqaarubul adyaan).

Ikhwaanii waxaan ka faraxalannay oo god dheer lagu riday ururkii Al-Itixaad qaybtiisii hubaysnayd. Waxaa daafaha adduunka u kala yaacay boqollaal kun oo mujaahidiintii la khudlaanay ama la khiyaameeyay ah. Odayaashii Al-Itixaad markay dhalinyaradii indhaha ka rideen oo hubkii ka dhigeen ayay hoteelladii Dubay, Jabuuti iyo Nayroobi ku laabteen.

Waxaa odayaasha kamid ahaa rag aan ku qanacsanayn waxa Itixaad sameeyay. Waxay kaloo kasoo horjeedeen fikirka ah yaan la jihaadin oo dawlad Islaam ahna la raadin. Waxay diiddanaayeen afraaddaasi in gaalo la isu dhiibo. Kumay qanacsanayn go’aankii lagu kala diray ciidammadii Al-Itixaad ama ducaaddii hubaysnayd.

Waxaa kamid ahaa culumadaas Shiikh Xasan Daahir Aways, Shiikh Xasan Turki iyo Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf. Markay ka dhacday Canfaray firirik ama war kala yaaca, ayay saddexdii oday ama shiikh oo aan magacooda kor kusoo sheegay ninba go’aan gaar ah gaaray. Ilaahay ma waafajin inay inta isu yimaadaan hal go’aan wada qaataan. Nin ambaday halkuu aaday baa ula ekoonaatay oo la saxnaatay.

Shiikh Xasan Daahir Aways

Shiikh Xasan Daahir Aways wuxuu go’aansaday inuu bulshada dhexgalo wuxuu qaban karana qabto. Wuxuu yaqiinsaday nin fara bannaan inuusan diintaan waxba kusoo kordhin karin, daaci dadka xumaanta ka reeba wanaaggana fara inuusan noqon karin nin aan hubaysnayn. Wuxuu soo gashtay shaar wayn oo ay dusha uga xardhantahay qabiil reer hebel ama Habargidir. Shaarku korkuu ka foolxun yahay laakiin hoostuu ka nicmaysan yahay oo waxaa hoosta kaga xardhan kalimatu Laa ilaaha illa-llaahu ama Tawxiid.

Wuxuu isku dubaritay mooryaan hubaysan oo dadka dhibi jirtay. Wuxuu uwada galiyay nin walba shaar le’eg kii wadaadku qabay oo kale ah. Wuxuu u bixiyay magac wanaagsan oo uu soo xushay oo ka turjumaya himilladuu xambaarsanaa ama dawlad Islaam ah. Wuxuu billaabay dhaqancelin wanaagsan oo dadka ka kaxaynaysa xumaanta wanaagna gaynaysa. Wuxuu dajiyey meelo gaar ah, wuxuu u furay tababbarro ciidan. Wuxuu siiyay casharro qalbiga iyo jismiga inta waxtar u leh.

Wuxuu noqday duqa magaalada Muqdisho hawleheeda xalliya. Wuxuu noqday ninka kaliya ee dadku farta ku fiiqaan shaqaduu hayo oo la yiraahdo Allaylehe ciidanka Shiikh Xasan Daahir oo kale waa loo baahnaa. Waa ciidammadii aad maqasheen ee la magacbaxay Maxaakimul Islaamiya. Magacaad ka garan ujeeddada Shiikha Alla ha xifdiyee. Wuxuu soo maray marxalado aad u dhib badan oo aan waraaqo looga sheekayn karin. Aakhirkii waad ogaydeen inay dhaleen dawlad Islaami ah oo lix bilood ka talinaysay koonfurta Soomaaliya. Waan gaari doonnaa inshaa Allaah siday ku burburtay iyo wixii burburiyay intaba.

Shiikh Xasan Xirsi (Xasan Turki)

Shiikh Xasan Turki wuxuu qaatay naqshad aan ka fogayn tii uu qaatay Shiikh Xasan Daahir Aweys. Wuxuu dhexgalay shiikhu tolkiis. Wuxuu helay rag diyaarsan oo u badan ducaaddii ama mujaahidiintii lagusoo khiyaameeyay Itoobiya iyo Soomaaliya intaba oo hubkii laga dhigay. Wuxuu helay dhul istaraatiiji ah. Wuxuu helay bad xeeb dheer leh oo laga kalluumaysto. Waxaa badda dhinaca ku haya dhul hawd ah oo aan ciddii gasha looga dabagali karin. Wuxuu furay mucaskarro waawayn oo lagu tababbarto.

Wuxuu xasiliyay oo nabad kusoo dabaalay bulshadii meesha dagganayd oo dagaallo ka dhexayn jireen. Wuxuu u garqaaday ama kala xukumay dadkii is haystay. Wuxuu samaystay ciidaan xoog leh oo hanan kara wuxuu ku taamayay oo ahayd inuu shareecada Islaamka oogo. Waa laga wada dharagsan yahay imaaradii ama dawladdii Shiikh Xasan Turki uu ka sameeyay dhul baaxad wayn leh. Waxqabadkeedii waxaa og dadkii ku nastay laakiin la waydiin maayo Ictisaam iyo mid qabiil madax maray toona.

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf

Shiikhu wuxuu ahaa ninka labada shiikhba kaga caansanaa imaarad-raadinta ama jihaad jacaylka. Waxaan soo marnay asagoo dawlad Islaam ah dhisay. Dawladdaasi waxay shaqaynaysay lix sano. Waxay gaartay horumar dhaqaale, mid siyaasadeed, ciidan, waxbarasho iyo maamul wanaag. Waan kasoo sheekaynay qaabkay ku billaabatay iyo meeshay ku dambaysay intaba. Shiikhii markii imaaradii laga burburiyay ayuu burburay asagiina oo waxaa mugdi ka galay inuu mar kale isku dayo dhisme dawlad Islaam ah.

Saan horayba usoo xusnay shiikhu wuxuu ahaa raggii Carabaha wax kusoo bartay muddo fog. Wuxuu ahaan jiray daaci dhulalka Muslimiintu ku yaryihiin loo diro. Waxaa kharashgarayn jiray oo uu shaqaale u ahaa isla raggii wax soo baray oo Carbeed. Markii talo ku baahday oo imaaradii laga burburiyay ayuu u qayshaday reer Carbeed. Waxaa ajiibay dawladda Qadar sidaan maqlay. Halkaasuu niman Carbeed oo aad uladan ku tujiyaa salaadaha.

Waxaan maqlay shiikhu inuu soo raacay nimankii Xamar yimid oo culumada Soomaaliyeed ahaa. Waa culumadii la magac baxday Al-Wifaaq. Waa raggii fatwooday in Bahuuke afar bilood Muslimiinta Bii.Em-ka ku layn karo. Waxay u cuskadeen mas’alada ah daruuradu waxay bannaysaa wax lagaa xaaraantinimeeyay. Waxay ku adkeeyeen mas’alada kale oo ah maslaxada iyo mafsadada. Waxay ku khatimeen nusuustoodii mas’alada ah hadday laba dhib ku sinmaan waxaa la qaataa hadba kan dhibka yar.

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf waa ninka ugu taariikh fiicnaa ducaaddii Soomaaliya burburkii kadib oo wax dawlad Islaami ah oo muddo shaqaynaysay dhisay asagaa jira. Maantayna waa ninka ugu taariikh liita shakhsi ahaan raggii asaga la manhajka ahaa oo mujaahidiinta ay isla ahaayeen. Fiiri labadii shiikh oo kale Ilaahay waa sugay waxayna maantay ku raaxaysanayaan dawlad Islaam ah.

Asagana carruurta Carbeed ayaa leh, “Yaa abii ta’akharnaa. Cinnaa mawcid. Aynal cabd wal mudawwac illii sallaa binaa ams?” Waxaan hubaa inaadan xor u ahayn inaad meeshaad rabto aadi karto. Waxaan rumaysnahay haddaad run sheegi jirtay waagii hore inaad jaanis leedahay oo mar walba qofka khalad baa ka dhici kara wuu kasoo laaban karaa markuu arko khaladka uu ku jiro.

Shiikh Muxamedow gobolkii waxaa ka dhisan dawladdaadii aad dhidibbada u taagtay dawlad ka xoog badan. Dadku waxay u baahanyihiin culumo wax barta iyo kuwo tujiya intaba.

Anigu aan iska warramo mawqifkaan qaatay markii nala kala diray. Waxaan go’aansaday inaan aado Soomaali Galbeed oo markaas jihaad ka socday. Waan is diyaariyay. Waxaan xuuraan u galay ama wardoonay sidaan ku gaari lahaa gudaha Itoobiya. Waxaan dhexgalay magaalada Xamar. Waxaan raadiyay ducaaddii gobolkaas u khidmaynaysay. Waxaan helay rag uu kamid yahay Shiikh Muxamed Xasan Taraar, Shiikh Muxamed Wali iyo rag kale oo ay shaqada wada hayeen.

Waxay ii sheegeen inay meesha dad wax ku baraan. Waxbarashadu waa mid waxtar u leh mujaahidiinta. Ninkii wax barta waxaa la yiraahdaa maxaad jeceshahay inaad qabato? Wuxuu sheegto ayaa loo diraa. Markay ii sheekeeyeen oo aan aad ula dhacay hawshay hayaan wanaaggeeda ayaan xoogaa lacag ah oo aan dad kasoo uruuriyay ku wareejiyay. Muddo haddaan wardoon ku jiray ayaa waxaa soo dhawaaday bixitaankaygii.

Waxaa ii yeeray walaalihii dadka wax ku barayay magaalada dhexdeeda. Waxay i dheheen barri rag baan tababbar u xiraynaa ee noo imow. Waan imid. Waxaa meesha ku diyaarsan dhalinyaro dhawr bilood wax baranaysay. Waxaa meesha fadhiya culumo uu kamid yahay Shiikh Cabdullaahi Raabi.

Meeshu waa guri filla ah dhexdiis. Dhalinyaradii waxay rabaan inay na tusiyaan qaabkay wax u barteen. Waxay gudagaleen inay soo bandhigaan xirfadahoodii. Waxaa nala tusiyay farsamooyin na yaabgaliyay ama na cajabiyay. Waxaan ogaaday in wali raggu dhaqan yahay. Dawradiina waa la xiray.

Hoteel baan dagannahay. Huteelkii waxaa ilasoo dagay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam oo ah amiirkii mujaahidiinta Itoobiya. Markaas ayuuba kasoo galay furintii aan u socday. Waa nin aan horay isula soo shaqaynay oo waan is naqaan. Haw baan isku soo niri. Iswaraysannay. Waxaan u sheegay inaan usoo socday meeshuu ka yimid. Wuxuu igu yiri, “Ha degdegin ee aniga iga warsug anaa kuu warrami. Saad moodday xaal ma ahan.”

Walaalayaal Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa ikhyaari waxaysan foofsan ayaa usoo hoyda. Waxaan la kulmay wax aanan filayn inay dhagahaygu maqlaan. Waan idiin warrami doonaa inshaa Allaahu tacaalaa bal aan u nasanno arrintaan aan ku farxin.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu.

Qeybta 39aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 39aad. Ikhwaanii iga raalli ahaada waxaan in yar dib ugu noqonaynaa qormo aan ka tagnay ama naga dhuumatay. Qormadaasi waxay ka warramaysay dhacdo muhiim ah. Dhacdadu waxay ahayd ama ku saabsanayd dagaalkii Hillaacwayne ee mujaahidiinta iyo gaalada ku dhex maray magaalada Doolow. Qormo gaar ah ayaan ka qoray Dagaalkii Hillaacweyne balse nasiibdarro qormadii oo dhan way iga luntay sidaas daraaddeed ayey lagama maarmaan noqotay in aan dib ugu noqonno.

Akhristayaalow markii ay gaaladu soo weerareen magaalada Buuloxaawo oo ay qabsadeen dadkiina ay laayeen ayay magaaladii ka bexeen. Waxay isugu tageen Doolow oo ahayd dhufayska looga soo duulo ama laga burburiyay imaaradii Islaamiga ahayd. Gaalada waxaa horay u raacay markii horana la socday ciidamadii gaalada u shaqaynayay oo Soomaalida ahaa. Ciidankaasi waxay ka tirsanaayeen ama ka amarqaadanayeen hoggaanka sare ee ciidammada Tigreega.

Waxay fuliyaan ujeeddada ama danaha gaaladu leedahay. Ayaga lama yaqaan ujeeddada ay u dagaallamayaan mana gaaraan dano ay leeyihiin. Ayagu ma garanayaan dantooda. Waxaa danahooda garanaya gaalada oo ku tiraahda hawsha sidaas ah qabta taasna iska daaya idiinma wanaagsanee. Waxay gaaladu uga warrantaa xalaasha iyo xaaraanta. Waxay yiraahdaan arrintaan diintiinnu ma qabto waana xaaraam.

Gaaladu waxay tababbartaa oo casharro diini ah siisaa ciidammada Soomaalida oo ayaga shaqaalaha u ah. Waxay u sheegaan ama ku wacdiyaan dagaalka ay ku jiraan inuu yahay jihaad ay Ilaahay ku raalligalinayaan. Waxay uga digaan kooxaha kale (Shabaab) ee sheeganaya Islaamka ama dagaalka ayaga kalasoo horjeedaa inay yihiin Khawaarij ama kuwo diin khaldan faafinaya. Isu hadal ekaa ayaga iyo Ictisaam!

Gaaladu waxay darbi ka dhigatay oo xabbadda iska xijisaa Soomaalida ciidanka u ah. Ayagaa jaasuus u ah oo soo sheega waxyaabaha qarsoon oo aan gaaladu ogaan karin. Soomaalida ayaa biisha ciidammada Tigreega. Ayagaa arradbixiya oo waxay ku labistaan dharka yaalla bacadlayaasha. Intay soo galaan dukaammada ayay ka qaataan waxay rabaan. Looma diido xaafadaha markay hawlo khaas ah ka leeyihiin. Waxay sameeyaan xumaan iyo dullinnimo midda ugu liidata oo loo gaysto qof Islaam ah. Cidna kuma inkirto xumaanta.

Soomaalidii waxaa la isugu geeyay Doolow Soomaali. Waxaa la yiri waardiye naga haya intaan khamriga iyo doofaarka isla dhacayno. Awalba dan kale lagama lahayn oo waxay ahaayeen darbiga Tigreega ka xigsanaya xabbadda mujaahidiinta. Gaaladii waxay gashay damaashaad iyo dabaaldag, maxaa yeelay waxay ka guulaysteen cadawgoodii koowaad.

Soomaalidu kama qaybqaadan damaashaadkaas lagamana qayb galin. Waxaa loo diray oo kaliya inay waardiye ka hayaan ciidammadaan guulaystay oo damaashaadka ku jira. Ma yaqaannaan waxay u dagaallamayaan. Ma yaqaannaan goorta ay guul gaari doonaan. Ma yaqaannaan cidday ka guulaysanayaan! Waxay isku maaweeliyaan cunitaanka qaadka iyo cabbitaanka khamriga. Waxay ku noolyihiin nolol aad u hoosaysa.

Wadaaddadii waxay galeen diyaargaroow. Waxaa u yimid gurmadyo aad u fara badan. Kismaanyo waxaa ka yimid ciidan gurmad ah oo watay ugu yaraan saddex gaari. Waxaa hoggaaminayay ciidankaas Shiikh Awkax. Xamar waxaa ka yimid ciidan xoog leh. Waxay wateen gaadiid aan yarayn oo gaaraya illaa iyo siddeed gaari. Waxaa laga yimid dibad iyo daakhilba. Gurmadku kala joogsi ma lahayn.

Raggii dibadda ka yimid waxaa kamid ahaa Shiikh Fu’aad Maxamed Khalaf. Waxaa la diyaariyay duullaan lagu qaado isbahaysatada fadhigeedu yahay labada Doolow. Kan Tigreegu fadhiyaan iyo kan Tuuji Amxaaro waardiyaha ka hayso. Waxaa la gaaray waqtigii duullaanka lagu qaadi lahaa gaalada nagusoo gardarrootay iyo murtaddiinta ay ku adeeganayso sidii eygii.

Galab casarkii ayaa lagu ballamay in laga faraxasho balaayadaan lasoo uruuriyay. Waa la isqaybiyay oo qolo walba waxaa la siiyay aag ayaga u gooni ah. Waxaa la isku dhaarsaday guul ama shahaado. Weerarkii baa la qaaday. Alla ma-liibaanooyinkii lagu liibaanay ama gaaladu ku liibaantay waxay u fadhiyaan qaad iyo qurunkii ay Ilaahay daacaddiisii uga bexeen. Isma ay lahayn Al-Itixaad baa dagaal dambe soo qaadaya oo waxay la ahayd inay soo dabargooyeen.

Laakiin say moodayeen arrintu ma ahayn oo waxaa harsanaa rag Ilaahay gacmahoodii ku cadaabay gaaladii iyo murtaddiintii isasoo bahaystay. Doolow ayaa meel kasta lagasoo galay. Waxaa markiiba soo dhex jiiray gaari uu saaran yahay qoriga Seko’u la yiraahdo. Wuxuu ka gudbay buundada ama korkeeduu istaagay. Wuxuu baabbah ka dhigay Amxaaro gaddiga kale ku cambuulaysanaysa ama daafidii ku cunaysa.

Ciidanka weerarka soo qaaday oo Muslimiinta ah nin walbaa yool buu leeyahay. Rag ayaan dan ka lahayn dagaalka wajigiisa hore oo waxaa la siiyay amar ah inay gaalada dhabarjabiyaan. Waxay ka gudbeen wabigii oo waxay u tallaabeen Doolow. Rag baa yoolkoodu yahay inay safka hore dhex jiiraan oo taliska u tagaan si ay madaxda u laayaan ama ay nolol ugu qabtaan.

Rag baa yoolkoodu yahay xaabada safka hore ku jirta inay markiiba ku luqluqdaan oo ka gudbaan si ay u qabsadaan magaalada. Waxaa markiiba dhulka lala simay mooryaantii darbiga u ahayd gaalada. Waxaa laga daadsaday hubkii gaaladu ku amaanaysatay. Waxaa ka dhacday miinanlay cuntaye madaxa u ballaari. Waxaa safka hore ku jiray ciidamo laga keenay gobollada dhexe sida Caabudwaaq oo kale. Birtaa laga aslay oo waxaa loo laayay sidii reer Caad iyo Thamuud. Way galabsadeen, maxaa gaal soo raacshay?

Waxay ku calaacaleen “War Mareexaan reer Mudug ayaan ahay ee ha i dilina,” lagamase dhagaysan calaacalkoodii oo waxaa laga waraabiyay baaruud kulul. Waxaa kamid ahaa ragga maalinkaas calaacalay ee la abaalmariyay Maxamed Carab Falaxfalax. Ninkaasi wuxuu ahaa xubin sare oo ka tirsan taliska Tigreega. Wuxuu ahaa Afhayeenka Tuuji Amxaaro. Reer tolkii waxay dheheen markay maqleen geeridiisii, “Wuxuu ahaa nin wadaad ah oo asagoo masaajid kasoo baxay ayaa la dilay!” Muxuu yahay masaajidka furinta ku yaalla oo Jeneraal Tuke iimaamka ka yahay?

Gabalkii baa dhacay. Waxay wadaaddadu difaac ka galeen buundada agteeda. Waxaa la damcay in buundada la gooyo oo waxaa lagu xiray walxaha qarxa. Ma go’in waxbaase gaaray. Waxaa shaqadoodii qabsaday raggii la yiri dhabarjabin sameeya. Waxaa hoggaaminaya raggaas Shiikh Cumar Aw-Faarax. Waxay gacmaha ula tageen gaaladii Doolow Amxaaro dagganayd. Markiiba waxay ka dhigeen waxay laayaan iyo wax kala cararay. Waxay qabsadeen saldhiggoodii ugu waynaa ee Doolow.

Waxay gubeen wax alla wixii hanti taallay: raashinka, shidaalka, hub iyo hanti farabadan oo aan la qiyaasi karin. Waxaa usoo hiiliyay ama gurmad uga yimid ciidamo dagganaa meel lagu magacaabo Buur Aaminow. Ayagiina bisinkaa loo qabtay oo habeenkii oo dhan ayaa gawda lagu hayay. Waqtigu waa habayn mugdi ah, waa saqdhexe, laakiin waxaad mooddaa maalin cad oo kale, maxaa yeelay waxaa gubanaya shidaalkii, raashinkii, guryihii iyo hantidii magaalada taallay oo gaalada laga gubay.

Waxaa intaas dheer hubka la is waydaarsanayo oo nooc walba leh iftiinkiisa. Madaafiicdu markay dhacayso ama fuusto batrool ah ay qaraxdo ayaad arkaysaa hillaac sidii roobkii oo kale ah. Habeenkii oo dhan ayaa hillaacaasi walacda hayey. Waa meeshuu ka yimid magaca Hillaacwayne ama sababta ay ku baxday. Waxaa laga aargoostay gaaladii oo sidii loo laynayay ayaa gacmihii daaleen mujaahidiintii.

Waxaa soo dhawaaday salaaddii Subax. Wadaaddadu waxay rabeen inay ka aargoostaan gaaladaan isasoo bahaysatay. Waxay rabeen inay daciifiyaan xooggooda milatari. Waxay qorshaysteen markay dhulka la simaan inay ka insixaabaan ama xeel dagaal uga baxan magaalada. Rag baa jiray aysan qorshaha ugu jirin inay dib ugurasho sameeyaan ama sii noolaadaan. Nin magaciisa lagusoo gaabiyay Cabdalla oo Misri ahaa ayaa go’aansaday inuu gaaladana ciidan badan ka laayo asaguna Ilaahay la kulmo.

Waagii markuu baryey ayuu guri meesha ku yaallay galay. Geesi Cabdalle wuxuu wataa qoryaha boobaha ah. Wuxuu sugay gaalo farabadan oo isla socota. Wuxuu helay koox uu is yiri kuwaanaa ugu habboon inaad iska hormariso ama layso. Cabdalla wuxuu hubaa in uusan sii noolaan doonin. Wuxuu rabaa inuu Ilaahay la hortago gacmihiisa oo ka qoyan dhiig uu gaalo kusoo gumaaday. Wuxuu yaqiinsanyahay hadduu sidaan ku geeriyoodo inay waxtar u tahay asaga iyo ehelkiisaba inshaa Allaahu.

Bannaankuu usoo baxay asagoo qorigiisii jeeni qaarsan. Wuxuu ku billaabay xabbaddii gaaladii oo sidii lo’dii u qoodaynaysa. Wuxuu laayay cadad Ilaahay u xisaabsan asaguse uusan u ciilqabin. Muddo hadduu dagaallamayayna waxaa u timid geeri uu kula kulmay Allihii naftiisa lahaa oo uu shaqaalaha u ahaa. Waa shahiiday inshaa Allaahu tacaalaa, taqabbalahu-llaahu, aamiin, aamiin.

Sheeko gaaban oo dhexmartay gaalkii ciidanka watay iyo murtad meesha taagnaa: Gaalkii ciidanka watay ayaa la yaabay ficilka uu sameeyay Shiikh Cabdalla Al-Masri. Wuxuu yiri, “Ninkaan Carbeed maxaa naga dhexeeya oo uu annagana noo laynayaa asaguna naftiisa u halaagayaa?” Murtadkii baa yiri, “Nimanku waxay soo raadsadeen Janno oo waxay aaminsanyihiin hadday gaal dilaan inay Janno galayaan. Haddii gaalku dilana ay Janno galayaan mar walba.” Gaalkii wuxuu yiri, “Haa, waa runtaa oo Al-Itixaad waxay ka runsheegeen jihaadkooda oo waxay ku dagaallamayaan xaq, annaguna waxaan u dagaallamaynaa mabda’ayaga ama Dimuqraaddiyadeenna oo waan ka runsheegnay dagaalkayaga. Adinku waxaad u dagaallamaysaan hunguri oo waxaad ka runsheegteen hungurigiinna.” Gaalkaas ayaa gartay waxay u dagaallamayaan oo wuxuu ogyahay inaysan mabda’ lahayn.

Ikhwaanii dagaalkii Hillaacwayne ma ahan wax waraaq lagusoo koobi karo. Waxaanse hubaa inay mujaahidiintu guul wayn ka gaareen gaaladiina ay gaarsiiyeen dhibaato aysan kasoo kaban karin. Mujaahidiintu waxay dareemeen caafimaad dhan walba ah markay soo burburiyeen dhammaan gaalada ciidammadii iyo dhaqaalaheedii intaba. Ilaahay wuxuu laabqabowsi uga dhigay geeri fara badan oo gaartay isbahaysatadii macatab-ku-dirirka ahayd.

Waxaa shuhadadii kamid ahaa dhammaan walaalihii muhaajiriinta ahaa. Dhanka Soomaalida waxaa kamid ahaa Cumar Aw-Faarax, Cabdullahi Nuur Colujoog iyo rag kale. Waxaa galabnimadii shahiiday nin kamid ahaa walaalihii kasoo gurmaday Xamar. Waxaa magiciisa la dhihi jiray Badal (Habargidir Sacad).

Xalaqadaan waxaan ugu talagalay inaan u gaaryeelo dagaalkii kala-baxa ahaa ee Hillaacweyne, inshaa Allaah qormadeennii taxanaha ahayd waxay noogasii socon doontaa halkeedii.

Qeybta 40aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 40aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay aniga oo la ballansan Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam. Shiikha horay ayaan isku aragnay oo waxaan wada joognay jihaadkii ka socday Soomaali Galbeed waana anigii kasoo sheekeeyey inkastoo rag igu maageen, haddana wuxuu ahaa saaxiibkay ama walaalkay fil Islaam. Shiikhu waa nin bashaash ah. Markuu kuu sheekaynayo wuxuu ku deeqsiinayaa warka uu doonayo inuu kaa dhaadhaco.

Wuxuu leeyahay dagganaan ama miisaan. Ma ahan dadka sida macnadarrada ah iskaga hadla. Walaalka waxaan is barannay 1995tii. Wuxuu iila ekaa nin kusoo koray ama ka tirsanaa qoys madax ah ama dad la qaddariyo. Anigu ma aqoon mana waydiin meeshuu kasoo jeedo laakiin markaan ka ilbuuxsaday saasuu iila ekaaday.

Ayaamihii aan ka warramayay jihaadka Soomaali Galbeed oo uu markaas saaxada amiir ka ahaa ayaa waxaan khabarkiisa ka helay walaalihii ku taxnaa maqaalka. Khayr Alla ha siiyee nin baa wuxuu sheegay inay qaraabo ahaayeen Shiikha iyo Maxamed Siyaad Barre. Waxaa wada dhalay laba qof oo walaalo ah, waa ilma-abti iyo ilma-eeddo. Marka shiikhu waa rooyal famili ama reer macruuf ah ayuu ka dhashay.

Kuma faaninayo inuu la dhashay Ina Siyaad Barre laakiin waa walaalkii. Wax uun baad xushlaysaan sidii xaasidkoo kalaye! Shiikhu waa nin aan isku sir qarsan jirnay illaa xad ama isa sheeko naqaannay. Meel buu ifariisiyay, wuu ii warramay. Wuxuu ii sheegay waxa ka dhacay mujaahidiinta dhexdeedii iyo meesha siyaasaddu marayso (jihaadka).

Ugu dambayn Shiikhu wuxuu igula taliyay in aanan waqti dambe isaga lumin jihaadkii laga waday dhulka Soomaali Galbeed ee Itoobiya gumaysato. Sababtuna waxay tahay sidaas iyo sidaas. Wuxuu igu dul akhriyay waxyaabo badan oo aan shaki ka qabay laakiin aanan caddayn u hayn. Wuxuu faraqa iigu shubay quus uu ka taagan yahay libin laga gaaro jihaadka hadda socda ayadoon wax is baddalin, ama siyaasadda hadda jirta.

Shiikhu wuxuu ahaa ragga ugu waqtiga dheeraa amiirnimada ama qabashada hoggaanka jihaadka ka socday Soomaali Galbeed. Wuxuu ahaa dadka ugu dhaw in laga runsheego in gaalada la iska dhiciyo. Ilaahay baa xaqiiqda og. Wuxuu ii sheegay shiikhu inuu hadda rabo inuu bal xoogow soo nasto oo wuxuu u socday waddammadaas Afrika waddan kamid ah. Waxaa i galay waswaas ama shaki aan caadi ahayn.

Ma beenin Shiikha hadalkiisii laakiin waxaan go’aansaday inaan indhahayga kusoo arko waxa meesha ka dhacay iyo isbaddalku intuu le’egyahay. Waxaan galay safar dheer oo aan ka billaabay Xamar oo aan rabo inaan ku tago ilaa Soomaali Galbeed.

Waxaan ka baxay magaalada Xamar, waxaan maray waddada isku xirta Muqdisho iyo Gaalkacyo. Waddada laba dhibaato oo aad u xun ayay leedahay. Mid waa cabsi oo ku badbaadi maysid maritaankeeda oo tuugo iyo mooryaan ayaa boqolkii tallaababa waxaa u yaalla isbaaro. Dhibaatada labaad waxay tahay jidka oo aad u burbursan oo waxaa saacado dhan la soconayaa meel dhawaaq lala gaaro. Waxaan sii marnay waddadaas dhibka badan. Anoo nabadqaba ayaan tagay Gaalkacyo. Ilaahay baa ku mahadsan awal iyo aakhirba. Waxaan dagay hoteel, waan nastay, waxaan soo istaagay hoteelka bannaankiisii si aan magaalada u indha-indheeyo.

Waxaan si lama filaan ah indhaha isugu dhufannay shahiid inshaa Allaahu Mucalim Aadam Xaashi Cayrow. Kama filayn meesha inaan ku arko asna igama filayn meesha. Waxaa iigu dambaysay muddo, laakiin wuxuu ahaa nin aan meel kuwada noolaan jirnay oo aan si aad ah isku naqaannay.

Mucalim Aadam Xaashi Cayrow wuxuu ahaa raggii markii la burburiyay imaaradihii Islaamiga ahaa go’aanka gaaray. Wuxuu go’aansaday inuu wuxuu qaban karo qabto. Wuxuu aaday waddammo dibadda ka ah Soomaaliya. Wuxuu soo qaatay tacliim waxtar u leh dhismaha dawlad Islaami ah. Wuxuu soo arkay shucuub baraarugsan oo ku mashquulsan siday u dhisi lahayd dawlad Islaami ah.

Wuxuu kusoo laabtay waddanka Soomaaliya asagoo casharro soo qaatay. Wuxuu billaabay inuu Soomaaliya ku dhexfidiyo fikirkii uu qabay ee ahaa in la raadiyo dhisme dawlad Islaami ah.

Waa nin caynkee ah Mucalim Aadam Xaashi Cayrow? Qofkii hadalkaan maqlaase sidee buu u arkaa hadalkaan (raadinta dhismaha dawlad Islaami ah)? Aan ku horrayno shakhsiyadda Shiikha ama Mucalimka.

Shiikhu ama shahiidku inshaa Allaahu, wuxuu ku dhashay aagga Dhuusamareeb. Wuxuu ahaa nin aad u da’ yar. Wuxuu ku barbaaray isla gobolka Mudug. Wuxuu ahaa sida la ii sheegay arday Qur’aanka ka xifdiyey Shiikh Xasan Daahir Aways ama wuxuu u yimid asagoo Qur’aanka yaqaan markaasaa shiikhuna mar labaad u naqtiimay. Wallaahu Aclam. Ninkii taariikhdaas oo sax ah hayaa hanoo faa’iideeyo.

Mucalim Aadam Xaashi Cayrow wuxuu ahaa nin aad u dhuuban, caato ah, laakiin itaal dheerna wuu lahaa. Wuxuu lahaa aragti aan dadka da’diisa ah lahayn. Wuxuu ku fakarayay wax qofkii maqlaa xilligaas qariib la noqonayay. Wuxuu kamid ahaa afraadda aasaastay dawladda Islaamiga ah ee maanta ka talinaysa koonfurta Soomaaliya.

Ma xuma qofku inuu hawl billaabo oo looga daydo. Layaab malahan in qofku fikrad cusub keeno, waxaa layaab noqonaysa in Shiikh Aadam Xaashi Cayrow ku fakaray asaga iyo saaxiibbadiis arrin caalamka Muslimiinta oo dhan ay ka caajiseen ama quus ka muujiyeen. Wuxuu u bareeray arrin caalamka gaalnimada ku dhaqmaa ay meel ugasoo wada jeedaan la dagaallankeeda ama dabargoynteeda.

Wuxuu la yimid go’aan ah inuu gaaro wuxuu ku fakarayo ee ah inuu dawlad Islaami ah dhiso ama uu dhinto asagoo raacdadeeda ku jira ama raadinteeda. Jazaahullaahu khayral jazaa ayaan leennahay. Wuxuu furay albaab xirnaa muddo dhawr boqol oo sano ah. Wuxuu ku dhiirraday meel ay ka baqeen dadkii asaga ka horreeyay.

Waxaan leennahay ma aadan dhiman inshaa Allaahu tacaalaa ee waxaad tahay qof Alle dartiis loo dilay oo shahiid ah. Waxaan leennahay kuwa nool oo waddadiisii haya wixii Ilaahay ku yiri Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam).

Aan kusoo laabanno kulankayagii iyo wuxuu ku dhammaaday. Mucalim Xaashi markaan u warramay ugana sheekeeyey waxaan doonayo iyo meeshaan u socdo ayuu wuxuu isoo hordhigay fikradduu watay oo ahayd dhismaha dawlad Islaam ah. Aad baan u qariibsaday, dood baa na dhexmartay. Waxaan daldalay wixii Al-Itixaad daldali jireen. Waxaan iri ka warran taas. Ka warran taas? Waxaan sii daayey shubho iyo abaadiil horay la iigu shubay, waxaan ku sigtay inaan caajisgaliyo wadaadkaas xaqdoonka ah.

Shiikhu wuxuu meel dhaw iga tusay arrin soo afjartay dooddayadii. Wuxuu yiri ina hebelow ma igu raacsan tahay inay wanaagsan tahay in la helo dawlad Islaami ah? Waxaan iri haa. Wuxuu yiri diyaar ma tahay? Waxaan iri haa. Wuxuu yiri waxaan u socdaa Hargaysa. Waxaa ka dhici doona shir weyn oo ay kasoo qaybgali doonaan odayaashii Al-Itixaad iyo dhalinyaro aan ku ballannay meesha oo fikirkaan qaba.

Waxaa kaloo imaan doona shirka Shiikh Xasan Daahir Aways. Shiikha fikirkaan ayaan wada qabnaa. Wuxuu ka yimid meel hebla. Wuxuu haystaa Shiikh Aadan kalsooni xagga Rabbi ah. Wuxuu kaloo haystaa kalsooni uu ka haysto Muslimiinta u gargaarta fikirkaan Islaamiga ah ama soo-noolaynta khilaafo Islaami ah. Waxaa inoo ballan ah Hargaysa iyo maalin hebla inshaa Alaah.

Waan kala tagnay aniga iyo Mucalin Aadam taqabbalahu-llaahu. Waxaan u qasday inaan shirkaas tago. Waxaan gaaray Burco. Waxaan kula kulmay raggii qasadkaygu ahaa markii hore rag kamid ah. Waxaan galnay taariikh iyo sheeko dheer. Waxaan ka waraystay musiibada ka dhacday meesha oo uu ii sheegay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam oo aan Xamar kusoo arkay.

Xog badan oo aanan hayn ayaa la isiiyay. Waxaa ii caddaatay in sufuufta lagu dhexjiro. Waxaa i galay niyadjab wayn. Waxaa la ii sheegay nin hadda ka hor aan kusoo marnay qormooyinkii hore oo la oran jiray Abuu Basiira iyo koox uu wataa inay meel taagan yihiin. Abuu Basiira waxaa la socda nin kale oo la yiraahdo Axmed Nuur oo reer Jigjigo ah. Waxay samaysteen taageerayaal. Hadba waxaan dhahaa nin hebelna ka warrama, raggii aan islahaa Islaamkay waxtar u yihiin, markaasaa la idhahaa koox buu la kacay asna.

Waxaan waydiiyay ninkii dhaqaalaha dibadda u qaabilsanaa oo fadhigiisu ahaa Sucuudiga. Ninkaas magaciisu wuxuu ahaa Muxamed Wali. Waxaa la yiri asagiina koox buu samaystay oo dhaqaalihii oo dhan way la goosteen ama mujaahidiinta way u diideen inay shilin siiyaan. Waxa ii warramayaa waa nin markii horana wargal ahaa ciidanka dhan sirtiisana hayay oo waa taarwalahayagii khayrka qabay. Waa Shiikh Xasan Barkhadle. Wuxuu ii sheegay hadal aanan waraaqdaan kusoo koobi karin.

Haddaad xasuusataan markaan Xamar joogay waxaa ii warramay amiirkii saaxada dhan ka talinayay oo kasoo insixaabay furintii. Wuxuu ii muujiyay quus inta ay maamulka hayaan reer hebel iyo hebel iyo hebel iyo hebel. Waxaan yaqiinsaday in khalal wayn uu jiro oo xagga siyaasadda ah iyo mid daqiiq ah oo aan si fudud lagu garan karin. Siyaasiyan waxaa na xukumay Al-Itixaad oo aan soo marnay dhaqanxumada siyaasaddooda oo aan la garanayn waxay rabaan.

Waxaa daqiiq ah oo qarsoon ragga madaxda ah oo ciidamada xukumaa waxaa ka buuxa jawaasiis. Waxay fashilinayaan wax alla wixi wanaag ah oo mujaahidiintu gaaraan. Waxaa la laayaa ragga waxtarka ah oo dagaal kasta oo dhaca waxaa dhinta ninka madaxda ah ama geesigii ciidanka ku dhex jira oo gaalada gumaada iyo qaari’ul Qur’aanka. Waxaa na dultaagan oo meel aan ka galno waynay diyaaradaha wax basaasa. Waxaa na dultaagan Tigreegii annagoo dhul hawd ah joogna oo aan qofkii gala la ogaan karin meeshuu ku sugan yahay.

Aan kusoo laabanno Burco. Markaan warbixintaas dhammaystiran helay, waxaan baddalay qorshahaygii ahaa inaan tago saaxada. Waxaan go’aansaday inaan tago shirka ka dhici doona Hargaysa maalin hebla. Shirkaas waxaa isugu imaanaya tayaarkii la dhihi jiray Al-Itixaad oo kooxo u kala jajabay.

Koox waa kii soo-jireenka ahaa ama taliskii sida odayaasha iyo xog-hayntooda. Koox waxaa noqday qolada hubka wali haysata sida Soomaali Galbeed oo kale. Waxaa samaysmay kooxo dhalinyaro u badan oo aan ka ag fogayn odayaasha Al-Itixaad laakiin ku mashquulsan ganacsi, maqaallo-qoris, waxbarasho-raadin iyo wixi la mida. Kooxdaan waxaa kamid ah Axmed Cabdisamad, Abuu Xasaan, Jaamac Cabdullaahi, Caydiid Faarax Muxamed Xirsi (Abuu Cubayda) iyo rag farabadan oo taageerayaal u ah odayaasha.

Waxaa jira kooxo kale oo samaysmay, oo ayaguna shirka imaandoona. Waxaa madax u ah Shiikh Xasan Daahir Aways. Waxaa kamid ah Aadam Xaashi Cayrow, Muxyaddiin, Shiikh Axmed Godane, Shiikh Maxamed Maxamuud Nuur, Shiikh Saylici, Shiikh Fu’aad Shongoole iyo taageerayaashooda. Koox walbaayi waxay rabtaa inay hirgasho siyaasaddoodu. Haykalka guud waxaa laga yahay Al-Itixaad, intaas oo kooxoodna waa loo kala jajaban yahay. Allaahumma sallim, sallim.

Shirkii wuu billawday waxaana kasoo baxay qodobo aan dhammaystirnayn oo la yiri Xamar halagu falanqeeyo. Waxaa hordhac loosii qaatay fikirkii ay soo jeediyeen Shiikh Xasan Daahir Aways iyo taageerayaashiisu. Lama rabin fikirkaas lagumana qanacsanayn waxaana ka muuqday odayaasha taxaddar aad u sarreeya.

Waxaa lagu qancinayay dhalinyarada oo markii warkoodii meel laga maro la waayay ama xujadoodii ayaa la yiri bal waataas hawshiiye wada adinku. Waxay u egtahay hooyoo ku go’. Xamarna shir dambe hala isugu yimaado. Shirkiina sidaas ayuu ku xirmay. Shirka iima suuroobin tagistiisii oo waxaan kusoo laabtay Xamar. Waxaase ii warramay goobjooge.

Muddo kadib shir wayn ayaa ka dhacay Xamar. Ma joogin shirkaas la iigamana warramin wixii kasoo baxay. Waxaan filayaa inuu ahaa shirkii ugu dambeeyay oo dhexmara kooxihii kala fikirka ahaa ee Al-Itixaad. Shiikh Xasan Daahir iyo taageerayaashiisii waxay rabeen in la sameeyo isticdaad ama tababbarro ciidan, Itixaadna waa ku diiddanaa arrintaas. Waxay Xamar ka billaabeen reer Aways tababbarro qarsoodi ah oo rag mujaahidiin ah lagusoo saaro.

Yaa maal galinayay tababbarradaas? Anigu intaan ka ogahay waxaa la samayn jiray, nin walbaa asagaa la imaan jiray dhaqaalihiisa muddada uu tababbarka ku jiro. Qorigiisa asagaa gadan jiray, raashinkiisa asagaa diyaarsan jiray, dharkiisa asagaa la imaan jiray, wixii la helo oo dhaqaale ah waa la isku darsan jiray. Magaalada gudaheeda ayaa casharrada lagu qaadan jiray, wixii camali ahna dibaddaa loola bixi jiray oo waxaa lagusoo dabridi jiray dhankaas iyo Afgooye ama Wanlawayn xaggeeda.

Waxaa ogaaday arrintaas odayaashii Al-Itixaad. Barnaamijku taladooda kuma socdo, dhaqaale kuma bixiyaan, wax lagama waydiiyo. Ma xalaal baa mise waa xaaraan lama weydiiyo, kaalaya arka waxaan samaynayno lama oran. Waxaa ogaaday ayaguna arrintaan Tiscatu Rahdin raggii la baxay ama sagaalkii nin. Sagaalkaas nin waxay xoog ku haystaan beerihii dadwaynaha Soomaaliyeed lahaan jireen oo aseendooyinka ahaa.

Dhalinyaradu waxay dabridka kusoo sameeyaan waa beeraha dhexdooda. Markay soo dabridayaan aad bay isu hubeeyaan oo waxaa is raaca koox hubaysan. Mujrimiintii ayay marna xagga usii maraan marna xagga usoo maraan. Far kumasoo fiiqi karaan mujrimiintu xagga mujaahidiinta. Sababtu maxay tahay looga baqayo mujaahidiinta? Sababtu waa sasdex arrimood:

  1. Waxaa caado ah in qofkii Ilaahay u shaqaynaya Ilaahay siinayo haybad iyo argaggaxgalin dadka quluubtooda uu ku ridayo.
  2. Waxay ahaayeen koox aad u hubaysan oo aan lagusoo dhiirran karin dagaalkooda.
  3. Shaarkay qabeen waxaa dusha uga qornaa Hawiye, Habargidir, Cayr, reer Ayaanle iyo wixi la mida.

Miyaad hilmaanteen shaarkii uu tolan jiray hadda ka hor halyey Shiikh Xasan Daahir Aways? Shaarka Sheekh Xasan iyo ciidammadiisu qabaan waxaa dusha uga qornaa qabiil, laakiin waxaa hoosta uga xardhanaa kalimatu Laa ilaaha ilallaahu (Tawxiid). Awliyadu habeenkii bay is aragtaa! Shabaabka iyo mujrimiintu waa is ogyihiin. Dadka shacabka ah ama mooryaanta midna waxa dhacaya waxba kama oga oo waxay u qabaan wadaaddadu inay yihiin Hawiye qabiilka u shaqaynaya, arrintuna sidaas waa ka duwanayd.

Waxaa horumar wayn gaaray tababbarradii waqti yar gudihiis. Waxaa soo muuqatay cudud ciidan oo aan la dhayalsan karin. Waxaa yimid muhaajiriin maal iyo maskaxba ku raran. Waxaa lasoo dhexgali waayay ama sir laga waayay waxa meesha ka socda iyo meeshay salka ku hayaan in la ogaado. Awalba Al-Itixaad baa sirta bixin jiray ayagiina albaabkaa laga xirtay markaasaa waxaa ka dhacday waryaa nooga soo warrama ragga. Arrintaasi waxay dhibtay saddex qolo:

  1. Gaaladii asalka ahayd.
  2. Gaalaraacyadii ayaga u shaqaynayay ama ku raacay gaalnimada.
  3. Ururkii Al-Itixaad odayaashiisii oo albaabka laga xirtay.

Su’aal: Maxaa odayaasha looga xirtay albaabka soo culumadeennii ma ahan intaas aan isla soo soconnay ama nasoo hoggaaminaysay?

Dhibsashadii al-Itixaad ay Dhibsadeen Isticdaadkii

Waxaad dib u fiirisaan ama haddaad xasuusataan qormada saddexaad waxaan ku sheegay su’aal ku saabsanayd culumada. Waxay ahayd su’aashu: Ma run baa in culumada wax laga maqli waayay? Maxayse tahay waxa laga maqli waayay? Qofkii qormooyinkaan la socday oo il caddaalad ah ku fiiriyaa wuxuu ogaanayaa inta gaboodfal loo gaystay ducaaddii Ilaahay dartiis u shaqaynaysay, inta dawlad Islaam ah lakala diray, inta nin door nalaga dilay, inta jaasuus nagu dhexjirtay oo madax noosoo noqotay.

Miyeysan habboonayn ama la gaarin waqtigii khayaamadu dhammaatay? Miyaysan habboonayn in dadkaan Muslimiinta ah oo maalin walba gaalada loo gacangalinayo la daba qabto? Miyaysan gaarin waqtigii odayaasha Al-Itixaad lagu oran lahaa diidnay inaan hubka dhigno, diidnay inaad madax noo noqotaan adinkoon jihaadka daacad ka ahayn, diidnay inaad inta dagaal na galisaan markaad nagu dhammaysaan haddana nagu eedaysaan khayaamadaad samayseen adinku, diidnay inaan murtad ka amarqaadanno ama uu madaxwayne noo noqdo, diidnay inaan noolaanno oo hoteello ku raaxaysanno ayadoo Muslimiintii lagu gumaadayo daafaha adduunka, diidnay inaan ajnabi ku sheegno muhaajir Muslim ah, diidnay inaan gaalo muslixiin ku sheegno, diidnay inaan mu’miniinta mufsidiin ku sheegno, waxaan diidnay maanta laga billaabo inaan ka amarqaadanno odayaashii Al-Itixaad intay jihaadka bannaanka ka taagan yihiin oo aysan hal maalin dhufayska iyo siduu u eghayay soo booqan?

Ikhwaanii diidmadaan hadda billaabatay ma wayna oo waxay ku saabsan tahay tababbarka ciidanka. Waxaa odayaasha laga diiday oo kaliya isticdaadkaan ama tababbarkaan hadda aan wadno. Waxay wali noo yihiin madax iyo culumo intaba.

Waxaan gaari doonnaa meeshii lagu kala tagay iyo goortay baxday magaca Shabaab Al-Mujaahidiin. Intaani waa hordhac iyo billawgii baraarugga golaha Islaamka Geeska Afrika.

Dhibsashadii Gaaladu Dhibsatay Isticdaadkii

Qolada labaad oo isticdaadku dhibay waxay ahayd gaaladi asalka ahayd, Maraykan iyo xulufadiisii. Waxay ku shaqaysan jireen afraad ay ku dhex darsadeen Islaamka. Markii la adkeeyay sirtii baxaysay oo lasoo dhexgali waayay goobtii hawshu ka socotay ayay indhabeeleen oo waxay waayeen riboodkii joogtada ahaa ee ay heli jireen habeen iyo maalinba. Waxay isku dayeen inay xoog ku muquuniyaan ama la baabbi’iyo shucladdaan soo muuqatay ama iftiinkaan Islaam-raadiska ah.

Waxay sameeyeen daraaso dhammaystiran intaysan tallaabo qaadin siday la ahayd ayaga. Waxay la tashadeen jawaasiistoodii, waxay rogrogeen qaabka looga takhallusi karo wadaaddadaan curdanka ah oo jihaad-doonka ah. Waxay samaysteen sagaalkii nin oo aad ogaydeen inay Xamar isku bahaysteen la-dagaalanka Islaamka.

Waxaa maalgaliyay Sii.Ay.Ee-da Maraykanka. Waxaa ka qaybqaadanayay boqollaal kun oo Soomaali ah ama dhuuniqaatayaal ah. Qaar waa la yaqaannay qaarna Ilaahay bay u xisaabsan yihiin oo abaalmarin doona maalinka Qiyaame adduunkana waa lagula xisaabtami inshaa Allaahu tacaalaa.

Dhibsashadii Sagaalkii Nin ay Dhibsadeen Isticdaadkii

Nimankaan hoggaamiye-kooxeedka ahaa waxay xoog ku haystaan hantidii ummadda Soomaaliyeed. Waxay ka ganacsadaan dhiigga ummadda. Waxay jawaasiis u yihiin gaalada. Waxay ka shaqeeyaan shaqooyin qarsoon oo ay gaalada u hayaan. Waxaa ka mid ah shaqaday hayaan: In aan waddanku dagin ama la helin xasillooni, inaan Muslimiintu xoog ku yeelan waddanka dhexdiisa, inaan shacabka iyo ducaaddu is fahmin ama ay suuro xumeeyaan wadaad kasta oo ay u arkaan mid waxtar ah.

Waxay ka baqayaan haddii wadaaddadu sameeyaan maamul ayaga taabacsan ama maamul Islaami ah in la waydiiyo ama laga qaado hantiday xoogga ku haystaan. Waxay dadaal badan ku bixiyeen in si dhaqso ah looga hortago waxay ku tilmaameen Irhaabka kasoo bidhaamay Geeska Afrika (khilaafo Islaami ah). Waxay walaalahood Maraykan u gudbiyeen khatarta ka jirta Xamar iyo agagaarkeeda. Waxay geeyeen xog dhammaystiran siday ayaga la ahayd oo ay ka heleen mujaahidiintii isticdaadka ku jirtay.

Waxaa shiray kooxihii isticdaadku dhibka ku hayay. Way wada hadleen mase naqaan waxay ku wada hadleen. Waxay isku raaceen la-dagaallanka qolada khilaafo-Islaam-raadiska ah ama shareeco Islaam ku-dhaqanka ama mujaahidiintii isticdaadka ku jirtay. Waxaa caqabad ku noqotay qaabkii looga takhallusi lahaa, maxaa yeelay lama yaqaan meel ay daggan yihiin, malahan xeryo ay ku xeraysan yihiin. Waxay kulmaan waqti ay ballamaan, waxay ku kulmaan meel ay ayagu kaligood ogyihiin. Waxay qabtaan hawl waqti yar lagusoo gabagabeeyo waana kala tagaan (Shabaabka).

Tababbarka waxaa dhinac socda maxkamadihii oo maalin walba waxaa la sameeyaa maxkamad hor leh oo reer hebel samaysteen. Maxkamadda waxaa ciidan u ah mooryaantii reer hebel. Dadku waa dad Muslimiin ah. Waa la wacdiyaa waxaa la dhahaa waxaad tihiin ciidan Muslimiin ah.

Magaciina waxaa la dhahaa maxkamaddii reer hebel ama adinkaa iska leh maxkamaddaan oo reerka ayaa lagu difaacayaa. Casharraa loo billaabay tawxiid ah, xagga diinta ayaa laga dhisay, xagga tababbarka ciidanka ayaa laga dhisay. Wixii loo diro ayuu si niyadsami ah ku qabtaa askarigaasi.

Markii la helay qabiilooyin farabadan oo qolo walbaa samaysatay maxkamad ayaga u gooni ah ayaa la hordhigay fakar ah aan isku darno maxkamadahaan isku ujeeddada ah, aan u samaysanno maamul midaysan. Waxaa la mideeyay maxkamadihii intii la awooday. Waxaa loo sameeyay maamul mid ah. Waxay gashadeen kulligood shaarkii Shiikh Xasan Daahir Aways. Shaarka ha illaawina naqshaddiisu qaabkay ahayd! Awliyadu habeenkii ayey is aragtaa!

Gaaladii iyo gaalaraacyadii way ogyihiin maxkamadaha iyo ujeeddadooda. Waxay ogyihiin shaarka Shiikh Xasan Daahir oo kor ay kaga qoran tahay qabiilka hoosna Tawxiidku kaga xardhan yahay. Waxaa ka warqaba arrintaas jawaasiista gaalada la shaqaysa oo ayagaa gudbiya ujeeddada qarsoon oo shiikhu leeyahay illayn gaalo waxba ma ogee haddaan gaal-jecle u warramin.

Gaalo waxay ogaatay tayaarkaan xawliga ku socda oo soo baxaya oo Islaam-raadiska ah. Ciday weerarto oo muuqatana lama hayo. Hadday maxkamadaha weeraraan Soomaali ayaa kici oo dhihi maxaa maxkamaddayada laga rabaa oo loo weeraray. Ciidan kale oo meel ku uruursanna waa la waayay. Waxaa la qaatay go’aamo wax ku ool u noqday gaaladii iyo gaaloraacyadii oo lagu burburiyo iftiinkii soo baxayay ama maxkamadihii Islaamiga ahaa.

Waxaa la burburiyay maxkamadihii ayadoo aan weerar ciidan lagusoo qaadin. Waxaa lagu burburiyay gacmaha culumadii haysay maamulka maxakamadihii. Waxaa la adeegsaday oo burburka ka qaybqaatay wadaaddo jawaasiis ahaa iyo kuwo waxba aan ogayn oo immaca ahaa ama kuwa la yiraahdo haye dheh. Waxaa loo adeegsaday culumadii ugu waawaynayd Al-Itixaad oo aan u kala harin mid Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa la khalday oo been loo sheegay Shiikh Shariif Cabdinuur.

Waxaa lagu yiri Shiikh Shariif Cabdinuur, “Waxaa dhalatay dawlad Islaami ah (dawladdii Carta). Waxaad ku ayiddaa oo aad soo saartaa fatwo aad ku xalaalaynayso inay bannaantahay in la adeeco.” Shiikhu xafidahullaahu marka fatwo la waydiiyo wuxuu leeyahay hadal aan meel laga maro lahayn oo xujo ku ah qofka wax waydiinaya. Wuxuu yiraahdaa hadday run tahay saad sheegayso arrintu waa saas iyo saas. Al-Itixaadow ma run baad sheegayseen?

Ilaahow ma runtiisaa Mucalim Haylaan adaa oge? Waa sheeko bari dhacday oo uu sameeyay nin la dhihi jiray Mucalim Haylaan. Mucalimku wuu sheekeeyaa wuxuu sheegayana waxay u egyihiin wax been ah. Been baad sheegaysaana lama dhihi karo oo waa macalimkii reerka. Nin meesha fadhiyay ayaa inta ka shakiyay warkiisa wuxuu yiri Ilaahow adaa og Mucalim Haylaan wuxuu sheegayo ee ma runtiisaa?

Idinka sheekayn maayo wixii ka dhacay Jabuuti. Waxaa loo sameeyay telefishin aan la damin jirin oo laga daawan jiray toos ayadoo ah. Waxaa isugu tagay xubnihii ugu sarreeyay Al-Itixaad. Waxaa tiifiiga ka muuqan jiray ayagoo loo heesayo ama loo sacbinayo. Waxay tiifiiga horfadhiyeen ama shirka dhexdiisa fadhiyeen ayadoo Ilaahay iyo diintiisa lagu jeesjeesayo. Waad xasuusataan Shiikh Cumar Faaruuq wuxuu ku dhaqmayay. Waxaa u heesaysay shayaadiin ay kamid ahayd Maryan Mursal iyo kooxihii Jabuuti oo ayaguna koox kale keenay meesha oo ahaa xulkii shayaadiinta. Waxaa aad uga dhex muuqday shirka iyo isku dubaridkiisa ducaad caan ka dhex ahayd ururkii Al-Itixaad. Waxaa ka mid ahaa Shiikh Aadam Muxamed Ciise. Shiikhaas waxaan ahaa dadka muxaadarooyinkiisa dhagaysta. Waxaan jeclaan jiray qaabkuu dacwada u gudanayo iyo xikmaddu adeegsanayo. Shiikh Aadam wixii dawladdii Jabuuti ka dambeeyey gaaladuu raacay oo waa ka dhex baxay bulshadii Muslimiinta ahayd. Wuxuu iska daayay xikmaddii uu adeegsan jiray iyo nusuustii dadka uu ku dul akhrin jiray. Waxay ugu muuqatay inaysan xikmad ahayn wuxuu muddo soo waday. Wuxuu galay baarlamaanka Kanada iyo meelo ka xun. Wuxuu iska baddalay shakligii ama muuqaalkii Islaamka. Wuxuu qaatay dhaqankii gaalada manhajiyan wa suluukiyan intaba.

Wuxuu ahaa xubin sare oo laga jecel yahay Al-Itixaad dhexdeeda. Yaa igu inkirsan Shiikh Aadam Muxamed Ciise inuu kamid ahaa culumada waawayn ee Al-Itixaad? Yaa igu inkirsan inuu saaxada ka baxay oo gaalo isu dhiibay? Ictisaam ma oggolaan doonaan inuu ayaga ka tirsanaa wuxuu samaynayana ay raalli uga yihiin ama xikmad u arkaan.

Dawladdii Carta ee lagu burburiyay Maxkamadihii wax yar ka hor ururkii Al-Itixaad wuxuu baddashay magacii loo yaqaannay ee ahaa Al-Itixaad. Waxay ku baddasheen Ictisaam. Waxay baddaleen manhajkoodii ahaa khilaafo Islaam raadin ama shareeco Islaam raadin. Waxay ku baddasheen manhajkii Ikhwaanul Muslimiin oo ahaa in gaalada iyo Muslimiintu walaallo yihiin oo ay bannaantahay in la isla noolaan karo waxna la wada qabsan karo jihaadkuna xaaraam yahay.

Waxay ka insixaabeen ama ka fogaadeen ayagoo gaalo raalligalinaya ama ka baqaya wax kasta oo jihaad ku tacaluqay. Waxay dacaayad ku billaabeen dhalinyarada ku mashquulsanayd seen ku helnaa khilaafo Islaami ah. Waxay suuro xumeeyeen jihaadkii iyo raggii waday oo waxay dheheen waa juhalo, waa Khawaarij, waa seef-la-bood, waa dhalinyaro iyo wixi la mida! Waxay xikmad u arkeen ama ammaaneen murtaddiintii, gaaladii iyo ururradii diimeed oo inxiraafsanaa sida Suufiyadii, Salafiya Jadiidiya, Ikhwaanul Muslimiin, Aslaax, Aala Sheekh iyo wixi la mida.

Haddaad xasuusataan Maxaakimta labo jeer ayaa la khiyaameeyay ama la burburiyay. Labadaba waxa loo adeegsaday culumada Al-Itixaad. Dhacdadii koowaad waa taan hadda ka sheekaynayo oo ahayd waqtigii Cabdi Qaasim iyo Jabuuti. Waxaan gaari doonnaa burburkii labaad oo ahaa ama billawday markii sagaalkii nin oo Islaamka isu bahaystay Xamar laga xorreeyay. Waad xasuusataan dawladdii Islaamiga ahayd ee Xamar ka dhalatay oo shaqaynaysay lixda bilood oo caamka noqotay iyo waqti intaas ka dheeraa oo aan cidina ka warramin.

Wali ma aannaan kala harin annaga iyo odayaashii Ictisaam. Kaliya waxaan diidnay inaan hubka dhigno tababbarkana dayno, markaan arrintaas samaynayna culumadu waa naga aamuseen oo waxay dheheen bal iska wada hawsha annagu kor ayaan idinka fiirsanaynaa waxaan qaban karnana waan qabanaynaa! Waxaad waddaanna kuma qanacsanin (jihaadka) meel aan idiinka harnana ma jirto. Arrintaas kuma aannaan baraarugin culumadu go’aansatay oo ah inaysan raalli ka ahayn waxaan wadno ama jihaadka, haddana ay nagu dhexjiraan ama taladii wali noo hayaan inteedii badnayd. Lama kala harin wali annana ma aanan baraarugin.

Arrintaan waxaa si fiican u faahfaahinaya shahiid Shiikh Muxyadiin oo ay meel kuwada shahiideen asaga iyo shahiid Shiikh Aadam Xaashi Cayrow, taqabalahumu-llaahu ajmaciin, aamiin. Shiikhu wuxuu ahaa nin xog-ogaal ah oo wuxuu kamid ahaa ragga sida dhabta ah uga warqabay maxkamadaha iyo waxay soo mareen iyo waxay ku dambeeyeen markii dambe. Waxaan gaari doonnaa qaydtii labaad ee Maxkamadaha burburkooda ahaa iyo cidda burburisay oo aan ka fogayn kuwa hadda loo adeegsaday burburkooda.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu.

Qeybta 41aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo maxkamadihii Islaamiga ahaa loo tashaday oo inta dawlad Karazaay ah lagusoo dhisay Carta ciidammadii iyo madaxdoodiiba la yiri waxaad tihiin dawlad. Dawladdaas waxaa madax ka ahaa Cabdi Qaasim Salaad Xasan. Waxaa loo soo sameeyey oo kaliya in lagu burburiyo Maxaakimtii Muqdisho ka hanaqaadday oo gaartay heer caalami ah ama awood muuqata yeelatay.

Ducaaddii iyo ciidamadii Maxaakimta ayagoo aan kala harin ayaa waxaa shab lagu dhexsiiyay maamulkii ay sameeyeen Maraykanka, Jabuuti iyo Itoobiya ee Carta. Markii Cabdi Qaasim la wareegay ciidammadii Maxaakimta ayaa waxaa meesha ka baxay mujaahidiintii Maxkamadaha.

Haddaad xasuusataan Maxkamadaha waxay ku labbisnaayeen tuute ay kor uga qoran tahay magac qabiil, hoostana ay uga qoran tahay Kalimatu Tawxiid. Maxkamadihii intay ducaadda gacanta ugu jireen waxay yeesheen akhlaaq diineed, waxay yeesheen tababbar ciidan, waxay yeesheen faham diineed. Waxaa la isku daray rag culumo ah iyo raggii mooryaanta soo ahaan jiray markaasay ku daydeen culumadii iyo dhaqankii fiicnaa ee ay culumada ka arkeen. Ninkii shalay mooryaanka ahaa maantay waa mujaahid.

Culumadii waxay wacdiyeen oo wax bareen dadkii diin-yaridu haysay. Waxaa muddo kadib soo baxay ciidan bidhaan Islaam leh oo kala amarqaadanaya. Waxaa soo baxay ciidamo dagaalyahan ah oo muddo mooryaan soo ahaa haddana looga faa’iidaystay ciidan ahaan inay shareecada Islaamka ximaayo u noqdaan ama ilaaliyaan.

Cabdi Qaasim dharkii buu ka baddalay Maxaakimtii. Wuxuu u galiyay dhar loosoo dhiibay oo ay ku qoran tahay Ciidammada Dawladda Cabdi Qaasim Salaad Xasan. Wuxuu ka baddalay akhlaaqdii iyo Islaam ku-dhaqankii. Wuxuu dhagta ugu sheegay inay jiraan wax badan oo soo socda oo is baddal ah. Wuxuu duufsaday ama ku kadsoomay culumo waawayn oo miisaan ku lahayd bulshada dhexdeeda oo run u maleeyay wuxuu sheegayo Ina Qaasim. Waxay u maleeyeen Carabigii uu daldalayay inuu yahay nin wadaad ah.

Cabdi Qaasim markii la ogaaday in maxkamadihii lagu burburiyay dawladdiisii ayaa asagiina la eryay illayn dan kale lagama lahayne. Wuxuu ahaa kaar la isticmaalay markii laga dhammaystayna la tuuray. Gaalo waxay diyaarsatay raggii hoggaamin lahaa ciidammadaan sida sahlan ay ugasoo dhacsatay Cabdi Qaasim iyo ducaaddii uu duufsaday ama qabiilka ku raacday Cabdi Qaasim.

Cabdi Qaasim waxa uu Taliyaha Booliiska u magacaabay Cabdi Qaybdiid halka Taliyaha Mileterigana uu u magacaabay Galaal. Labadaan nin ayaa gacanta ku hayey askartii xilli mujaahidiinta Maxaakimta ahaan jirtay meeshaanna ay keeneen sidaan soo sheegnay culimadii Itixaadka oo markaan wata magaca Ictisaam.

Ciidammadaan waxaa loo xiray shaar cusub, midkii uu Tawxiidku hoosta kaga qornaa waa laga bixiyey, waxaa loosoo diyaariyay tuute cusub ama dhar cusub. Waxaa shaarka korkiisii lagusoo qoray saddex magac: Ciidammada Dawladda ku-meel-gaarka ah, Ciidammada Maxaakimul Islaamiya, Ciidamada Ummadda Soomaaliyeed. Waxaa la rabaa ciidammadaan in lagula dagaallamo wadaaddada ku tababbarta Xamar dhexdeeda oo lasoo heli waayay saldhiggoodii iyo sirtoodii intaba.

Raggaan gaaladu raadinayso waa ragga ay ka go’an tahay raadinta dawlad Islaami ah, waa rag naftooda u huraya si loo xaqiijiyo hadafkaas, meel ay joogaan lama yaqaanno sababtuna waxay tahay Maxaakimtii Islaamiga ahayd ayey ku dhexmilnaayeen. Maxkamadihii waa laga takhallusay oo waxaa loo adeegsaday culumo iyo Karazaay Cabdi Qaasim. Waxaa hadda si toos ah loo muwaajahayn doonaa dhalinyaradii oo baalihii laga rifay ama darbigii ay ku dhuumanayeen laga dumiyay.

Waxaa xusid mudan markii lasoo gaaray 2006dii maleeshiyaadkii ay wateen hoggaamiye-kooxeedyadu oo ay kula dagaallamayeen Midowgii Maxaakimta inay ahaayeen mujaahidiintii Maxkamadihii lagu baabbi’iyey maamulkii Carta.

Maleeshiyaadkii sida kulul ula dagaallamay Midowgii Maxaakimta ee Muqdisho ee uu hoggaaminayey Cabdi Qaybdiid waxay ahaayeen mujaahidiintii hore ee Maxkamadaha ee uu u noqday taliyahooda maadaama uu ahaa Taliyaha Booliiska. Raggaas la laayey ayaga oo difaacaya Cabdi Qaybdiid kana soo horjeeday Midowgii Maxaakimta yaa heerkaas gaarsiiyey? Yaa sabab u noqday inay dhintaan ayaga oo difaacaya hoggaamiye-kooxeed? Yaa manhajkoodii baddalay? Jawaabtu waa Ictisaam iyo dhammaan culimadii ka shaqaysay in mujaahidiintii Maxkamadaha la hoos geeyo Cabdi Qaasim.

Dadka shacabka ah iyo wadaadxume oo dhan waxay u qabaan waxa socdaa inuu yahay maamul ay leedahay koonfurta Soomaaliya ama beelaha Hawiye. Waxaa dhagta loogu sheegay iska celiya nimanka waddammadoodii soo gubay oo lagu yiri Hawiye soo barakiciya! Waxaa xoogow shilimo ah la siiyay iimaanlaawe oo dhan oo waxaa la yiri qayli oo waxaad dhahdaan annaga reer hebel ah waxaan rabnaa in magaaladayada nalooga baxo, dagaal ma rabno, shisheeye ma rabno iyo wixi la mida.

Wadaaddadii casabiyadu beerka u fariisatay iyo kuwii jawaasiista ahaana waxay dadka ama bulshada ku qanciyaan “Arrintaanu waa bannaantahay oo waa masaalixu-dacwa. Nebigu (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu sameeyay dacwo la yiraahdo yaa qawmi, marka waa noo bannaantahay inaan annagoo qabiil ah gees ubaxno oo dadkeenna jahliga ka saarno. Waxaa kaloo xaaraam ah in qof Muslim ah oo ashahaadanaya la dilo, hadduu rabo asagu haku dilo. Qiyaame asagaa laga rabaa jawaab sababtuu kuu dilay. Adigu shahiid baad tahay! Marka walaalayaal iska dhiga hubka waxaa lagu jiraa waqti fitno. Nebigu wuxuu yiri waxaa la gaari doonaa waqti fitno. Waqtigaas asaga ah ninkii gaaraa gurigiisa ha galo. Haddii lasoo weeraro yuu gacan taagin ama iska celin qofka dilaya. Haddii naagtiisa lagu hor kufsado yuu far taagin. Hadday rabaan adiga haku kufsadeen. Isbir, isbir, isbir!”

Naagi xaggee joogtaa adaaba lagu dilay oo lagu yiri ha is difaacin! Fatwooyinkaas aad mooddo in nin waalani fatwooday oo u adeegaya gaalada oo ay buufinayeen jawaasiistii wadaaddada u ekaa oo gaalada la shaqaynayay ayaa dadkii lagu jaahwareeriyay ama shubho laga galiyay diintoodii iyo difaaca naftoodi iyo ehelkoodii intaba.

Waxay dadkii ku dul akhriyeen axaadiith aan booskeedii oollin laakiin diinta kamid ah. Waxaa lagu yiri bulshadii Muslimiinta ahayd oo u diyaargarowday inay gaalada iska dhiciso, “Amxaaradu waa dawlad, dawladna lalama dagaallami karo, Maraykanna warkiis iskaba daaya.” Waxaa lagu yiri sagaalka nin oo gaaladu ciidanka ka dhigatay oo dadka gumaadayay, waa Muslimiin walaalihiin ah ninkii xabbad ku ridaana waa takfiir, waa ehlu-Naar hadduu dhinto iyo wax la mida.

Ummadda Soomaaliyeed waa ummad aan dagaal loogu faanin oo dagaalyahan ah haddana waa ummad Muslimiin ah oo markii loo sheego wax diintooda dhaawacaya way ka istaagaan. Mushkiladda ummadda haysata oo looga faa’iidaystay waxay tahay ayagoo aan diintoodii si sax ah u baran ama fiqi-yari xagga jihaadka ka haysatay culumo iyo caamaba. Culumadu baabul jihaad waa akhriyaan laakiin qorshaha kuma ay darsan inay dhiig daadiyaan ama laga daadiyo waligood!

Shacabku waligi ma arag diin loo dagaallamayo oo naf iyo maalba lagu bixinayo. Waligood uma xanaaqin Alle dartiis iyo in diintii wax laga sheegay. Waligood masoo marin wadaad oranaya ina keena aan reer hebel ku duulno maxaa yeelay waxay diideen ku-dhaqankii shareecada Islaamka. Indhaha ma aysan saarin xuduud Islaam oo la fulinayo. Gacan la gooyo, lug la gooyo, dhagax la isku dilo, midna ma aysan arag umana qabaan inay diinta kamid tahay. Laakiin waa jirtaaye waa laga qariyay. Markaasay qariibsadeen qoladaan tuugga gacanta goynaysa. Waxay qariibsadeen kuwa dhillaysta oo meherka soo maray in dhagax lagu dilo.

Waxay yaqaanneen bulshad Soomaaliyeed dagaal sokeeye oo ay ogaayeen inuu xaaraam yahay. Waxaa la safnaa oo ku garabtaagnaa dagaalkaas sokeeyaha oo xaaraamta ah culumadoodii diinta soo bartay. Waxay dhihi jireen culumadu markay rabaan in reer hebel lagu duulo, “Waxaa idiin bannaan dhiigga reer hebel maxaa yeelay way idin dulmiyeen dulmiguna ma bannaana. Dagaalkaas ninkii ku dhintaa wuxuu ku dhintay jihaad oo wuxuu difaacayay naftiisa iyo cirdigiisa. Wuxuu difacayay maalkiisa!”

Cajaa’ib. Tigree ma bannaana in la iska dhiciyaa oo waa dawlad, dagaalkooduna waa fitno! Kaaba mooryaanka ma bannaana in la iska dhiciyaa oo waa Muslim waana fitno in lala dagaallamaa! Hawiye, Daarood, Dir iyo Adaris waa bannaan tahay in la iska dhiciyo oo waa lagu jihaadi karaa! Ka warrama fiqigaas? Saas waxa qaba nimanka ama culumada la baxday Ehlu Sunna wal Jamaaca iyo Ictisaam intooda xun oo gaalada jawaasiista u ah.

Akhristayaalow waxaa billawday mashruucii fayskiisii labaad oo gaaladu ugu talagashay in lagu ciribtiro mujaahidiinta intay curdanka yihiin. Waxaa la ugaarsaday afraaddii waxtarka ahayd, waxaa nolol lagu dhiibaa maalin kasta culumo si qarsoodi ah loo qabqabto. Waxaa toogasho lagu dilaa ninkii ama wadaadkii nolol lagu qaban waayo. Waad xasuusataan inta Shiikh Xasan Daahir la dhaawacay.

Waxaa la dilay ducaad qaali ahayd. Waxaa kamid ahaa Shiikh Cabdullaahi Sahal taqabbalahullaahu. Waxaa la dhoofiyay sidii arigii raggii ama ducaaddii Xamar joogtay ama gobollada joogay oo aan hubaysnayn. Waxaa xabsiyada laga buuxiyay mu’miniintii Ilaahay naftooda ka iibsaday. Waxaa lasoo weeraray oo hanjabaad loogu daray kooxdii hubaysnayd. Waxaa lagu wargaliyay inay isdhiibaan ama ka baxaan carro Hawiye ama gobollada koonfureed oo Hawiye ka taliyo.

Dhalinyaradii markii godkoodii biyo ugu soo galeen ayay la tashadeen culumadoodii. Waxay dheheen tala keena waxaad arkaysaan ayaa dhacaya. Waxaa la idiinka baahan yahay laba arrimood:

  1. Inaad nimankaan murtaddiinta ah oo ducaaddii iibsanaya fatwo kasoo saartaan lagula dagaallamo.
  2. Inaad dagaalka nala gashaan arrintaan ma dhawran karnee.

Al-Ictisaam labadii arrimood maya iyo haa midna ma dhihin. Way ku kala aragti duwanaayeen la dagaallanka hoggaamiye-kooxeedyada. Rag waxay qabeen in lala dagaali karo ragna waxay qabeen inaan far la saari karin oo ay tolkood yihiin ama Muslimiin. Mar haddii fatwo laga waayay waxaan laga sugayn ciidan inay keenaan. Aamus ayey ku jawaabeen al-Ictisaam. Dhalinyaradii go’aan bay gaareen. Ilaahay bay talasaarteen. Waxay galeen diyaargarow.

Waxaa dhacay weerarradii lagu qaaday Maraykanka 11kii Sibtembar. Magaalada Muqdisho waxaa ka billawday dagaal hoose oo u dhexeeyey dhalinyaradii shareeco-doonka ahayd iyo hoggaamiye-kooxeedyadii Muqdisho, waxaa si cad usoo muuqday dawrka ay dagaalladaas ku lahaayeen sirdoonka Tigreega iyo midka Maraykanka iyo guud ahaanba midka reer Galbeedka, waxaa magaalada Muqdisho ka billawday iqtiyaalaad iyo is-ugaarsi, Dagaalkaasi wuxuu ahaa wadaamaysi, mar mar dhalinyarada mujaahidiinta ah wax baa laga dili jiray mar marna ayaga ayaa cadawga ka il heli jiray.

Dawladdii Cabdi Qaasim waa la baddalay, waxaa madaxweyne loosoo doortay Cabdillaahi Yuusuf. Dagaal hoosaadkii Xamar waa sii kululaaday. Cabdillaahi Yuusuf inuu Xamar tago wuu diiday. Waxaa billawday khilaaf siyaasadeed oo u dhexeeyey xubnihii dawladdii Cabdillaahi Yuusuf. Hoggaamiye-kooxeedkii dagaalka hoose kula jiray dhalinyarada waxay isku baddaleen wasiirro kamid ah dawladdii Cabdillaahi Yuusuf.

Waxaa mar labaad dib usoo bidhaamay Maxaakimtii Islaamiga ahayd, Maxaakimtana waxay ku salaysan yihiin qabiil, qabiil walbaana waxa uu samaystay Maxkamad Islaami ah oo u istaagta danaha qabiilka, oday-dhaqameedyadii hoggaaminaysay qabiilka waxay ogaadeen in hoggaamiye-kooxeedkoodu uusan qabiilka wax aan dhib ahayn u keenayn, sidaas daraaddeed wiilashoodii waxay ku biiriyeen Maxaakimtii si shareecada Islaamka loogu kala baxo.

Maxaakimtii waxay ku fideen magaalada Muqdisho, xaafad walbaana waxaa laga hirgaliyey Maxkamad Islaami ah oo wadata magaca qabiilka, Dhalinyaradii shareeca-doonka ahaa waxay ku biireen Maxaakimtaas Islaamiga ah ee huwan magaca qabiilka, waxay dawr weyn ku lahaayeen habdhiska ciidan ee Maxkamadahaas, waxay fulinayeen hawlaha aan ciidanaka looga maarmin ee ay Maxkamaddu u baahan tahay.

Waxaa cirka iksu shareeray cabdisii ay reer Galbeedku ka qabeen Maxkamadaha Islaamiga ah oo ay hoosta uga naban yihiin dhalinyarada shareeco-doonka ah, Maxkamadihiina dhankooda waxay billaabeen inay isnidaamiyaan.

Markii uu sii kululaaday ugaarsigii ka dhexeeyey dhalinyaradii mujaahidiinta ahaa iyo sirdoonka Tigreega iyo reer Galbeedka oo ay wakiil u yihiin hoggaamiye-kooxeedyadu ayey ururkii Ictisaamku waxay si cad bari uga noqdeen dhalinyaradii, shirar ayey iskugu yimaadeen waxayna soo saareen baaqyo ay ku sheegayaan inaysan dhalinyaradu ayaga ka amarqaadan hoosna imaan.

Ictisaam wuxuu uga gol lahaa arrinkaas inuu iska fogeeyo dagaal hoosaadka Muqdisho ka socda, iyo in reer Galbeedku aysan usoo raacan Ictisaam wixii dhib ah ee loo geysto.

2005tii waxaa midoobay Maxkamadihii Islaamiga ahaa ee ku salaysnaa qabiilka. Waxaa loo bixiyey Midowga Maxkamadaha Islaamiga ah ee Muqdisho, waxaa madax looga dhigay Shariif Shiikh Axmed, waxaana ay yeesheeen hoggaan mid ah oo dhammaantood mideeya.

Waxay billaabeen Maxkamaduhu inay magaalada Muqdisho inta ay ka awoodaan ka sifeeyaan munkaraadka iyo waxyaalaha xun xun, waxay dadkii fareen wanaagga iyo kheyrka in loo tartamo, xumaantana ay ka fogaadaan. Waxaa mararka qaarkood dhici jiray isku dhacyo kooban oo dhex mara Maxaakimta iyo hoggaamiye-kooxeedyada, halka dhanka kalena uu taagnaa khilaaf weyn oo u dhexeeya hoggaamiye-kooxeedyadaan wasiirrada noqday iyo madaxweynahooda Cabdillaahi Yuusuf, khilaafkaas oo sababay inay laba qaybood ukala jabaan oo qaybina Xamar saldhig ka dhigato qaybna Jawhar ay dagaan.

Dagaal hoosaadkii ayaa sii kululaaday, waxaana bannaanka usoo baxday khatarta ka imaan karta Midowga Maxkamadaha Islaamiga ah ee doonaya inay shacabka Soomaaliyeed ka saaraan dhibka iyo mashaakillada haystay shacabkaan muddada dheer.

Illaa laga soo gaaray 18kii Febraayo 2006dii maxaa dhacay? Maxaa isbaddalay? Maxaa soo cusboonaaday?

Waxayna uga hadli doonnaa inshaa Allaahu qormada dambe.

Qeybta 42aad

Walaalayaal waxaan kala tagnay ayada oo farta wadnaha lagu hayo oo laga cabsi qabo in dagaal ka qarxo magaalada Muqdisho, dagaalkaas oo u dhexeeya Midowgii Maxaakimta Islaamiga iyo hoggaamiye-kooxeedyadii Muqdisho oo u arkay in kuraastoodii ay khatari ku jirto.

Magaalada Muqdisho waji kale ayey gashay, waxaa soo muuqda dagaal ka duwan dagaalladii ay horay u yaqaanneen shacabka Soomaaliyeed, waa dagaal diineed, oo lagu dagaallamayo caqiido iyo diin.

18kii bishii 2aad ee 2006dii goor barqo ah ayaa xarunta uu magaalada Muqdisho ka dagganaa Maxamed Qanyare Afrax ee Dayniile looga dhawaaqay isbahaysi ay ku midoobeen dagaal-oogayaashii Muqdisho, isbahaysigaas waxaa lagu magacaabay Isbahaysiga la-Dagaalanka Argaggixisada. Isbahaysigaan oo markii hore ay ku dhawaaqeen sagaal dagaal-ooge ayaa markii dambe sii ballaartay oo gaaray illaa 11 dagaal-ooge. Sagaalkii dagaal ooge ee Dayniile kaga dhawaaqay isbahaysiga waxay kala ahaayeen:

  1. Maxamed Qanyare Afrax
  2. Muuse Suudi Yalaxow
  3. Cumar Maxamuud Maxamed (Cumar Finish)
  4. Bootaan Ciise Caalim
  5. Bashiir Raage Shiiraar
  6. Cabdirashiid Shire Il-Qeyte (waxaa matalayey wiilkiisa Cabdifataax)
  7. Cabdi Shukri Cali Xirsi
  8. Cabdi Nuure Siyaad (Cabdi Waal)
  9. Ciise Cismaan Cali
  10. Maxamed Cumar Xabeeb (Maxamed Dheere)
  11. Cabdi Cawaale Qaybdiid

Labadaan hoggaamiye-kooxeed ee dambe ayaa maalmo yar kadib kusoo biiray isbahaysigaan.

Dagaal-oogayaashaan ayaa warbaahinta la hadlay isla maalintii ay ku dhawaaqeen isbahaysigaan, waxaana isla maalintaas billawday dagaal ballaaran oo u dhexeeya Midowgii Maxaakimta Islaamiga iyo isbahaysigaan ay dhisitaankiisa ka dambeeyeen sirdoonka Maraykanka Sii.Ay.Ee iyo midka Tigreega.

Waxaa isla maalintaasba hadlay oo war siiyay saxaafadda guddoomiyihii golaha Maxaakiimta Islaamka Shariif Sheekh Axmed oo sheegay inay dagaal kaga hortagi doonaan “isbahaysiga sharta iyo sheydaanka, inshaa Allaah wey jabi doonaan iyagaana ka shallayn doona, waana Ashahaado-la-dirir.”

Dagaalkii ayaa kululaaday, magaalada Muqdisho oo dhan ayuu dagaalkii saameeyey, maalintii hore waxaa la riixay oo goobohoodii laga durkiyey Maxaakimtii. Dagaalkii wuu fiday oo wuxuu gaaray bannaanka magaalada Muqdisho. Waxaa la qabsaday dakaddii Ceel Macaan, waxaa gacanta lagu dhigay eeraboorkii Cisaleey, waxaa labadaan gooboodba gacanta ku hayey ganacsade Bisheer Raage Shiiraar.

Maalinba maalinta ka dambaysa dagaal-oogayaashii mid mid ayaa xooggoodii loo wiiqayey. Kooxdii Baydhaba fadhiday dagaalladaan way ka hadleen, waxay ku sheegaan ayey garan waayeen, Cali Maxamed Geeddi oo ahaa Ra’iisul Wasaaraha xukuumaddii Cabdillaahi Yuusuf wuu kala hadlay, mar wuxuu dagaalladaan ku sheegay inay yihiin dagaallo u dhexeeya shacabka reer Muqdisho, ururrada bulshada iyo Maxaakimta Islaamiga ah oo dhinac ah iyo hoggaamiye-kooxeed dawladdiisa ka tirsan oo gadoodsan dhibaatana ku hayey shacabka. [Dhageyso]

29kii Maarso mar ay saxaafaddu wax ka weydiisay dagaallada Muqdishio ka socda waxa uu ku sheegay inuu yahay dagaal loogasoo horjeedo argaggixisada caalamiga ah dawladdiisuna ay safka hore uga jirto. [Dhageyso]

Bashiir Raage Shiiraar oo Bii.Bii.Sii-da la hadlay ayaa sheegay in isbahaysigooda ay soo dhiseen Intarbool-ku (Booliska Dawliga). Wuxuu sheegay in loo xilsaaray inay argaggixisada Soomaaliya joogta ay soo qabqabtaan, waxaa uu sheegay in dagaalku uu socon doono inta ay hawshoodaas qabsanayaan, Warbaahinta Soomaaliyeed wuxuu u sheegay in isbahaysigaani uu la dagaallamayo wax uu ku sheegay aragtida Wahaabiyada dalkeenna loosoo waariday.

Ikhwaanii ugu dambayntii waxaa laga adkaaday oo Ilaahay hoojiyay sagaalkii nin oo Islaamka la-dagaallankiisa isusoo bahaysatay. Waxaa godadkoodii loogu galay abeesooyinkii suntan lagasoo qaadan jiray. Waxaa la burburiyay qalcadihii murtaddiintu ku dhuumanayeen. Waxaa la qabsaday eeraboorradii laga dhoofin jiray mujaahidiinta, sida kii Cisaleey iyo kii Dayniile. Waxaa xididdada loo siibay jawaasiistii akhbaarta gudbin jirtay.

Waxaa la qabtay raggii shaqadaan oo dhan hawlwadeenka ka ahaa. Waxaa la helay sir culus oo anfacday ducaadda illaa iyo maanta. Waxaa mid mid loo siibay balaayadii nagu dhex jirtay oo la ogaaday ama laga helay Sii.Ay.Ee-da jihaazkeedii ama kumbyuutarkeedii. Magaaladii Xamar ayaa maalmo yar waxay noqotay meel aamin ah oo laga waayay cid dulmisa cid kale. Waxaa la raacdaystay oo gobollada looga dabatagay fiiggii ka haray murtaddiintii Xamar laga eryay.

Billawgii bishii lixaad (Juun) ee sanadkii 2006dii ayey Maxaakimtu gacanta ku dhigeen oo xoreeyeen guud ahaan magaalada Muqdisho. Waxaa la gaaray xilligii macruufka noqday ee ahaa Maxaakimtii iyo lixdii bilood ee Xamar. Waxaa la ballaariyey haykal dhismeedkii Maxaakimta, waxaa laga dhigay Midowga Maxaakimta Soomaaliyeed halka markii hore ay ka ahayd Midowga Maxaakimta Muqdisho. Waxaana midowgaas kusoo biiray maxaakim kale oo laga aasaasay gobollada dalka Soomaaliyeed.

Ayadoo aan dagaalkii dhammaan oo dhalinyaradu ku mashquulsan yihiin sugidda ammaanka ayaa waxaa caalamka isaga kala yimid odayaashii Ictisaam oo carari jiray markii guuldarro timaaddo, markii khayr iyo guul la gaarana imaan jiray ayagoo boorsooyin waawayn wata. Waxay dheheen, “Maashaa Allaahu waxaad qabateen hawl aan caadi ahayn. Murtaddiintiina waad ku saxnaydeen inaad ku jihaaddaan waxayna ahaayeen gaalo Ilaahay diintiisii dagaal kala hor yimid! Nagusoo wareejiya maamulka annaga odayaasha ah, maxaa yeelay adinku wax ma maamuli kartaan mana taqaannaan si wax loo maamulo. Hawshaanu waa hawl wayn oo u baahan fiqhi iyo axkaam daqiiq ah. Aad ayaadna ugu mahadsantihiin murtaddiintii aad magaalada ka saarteen, dhiiggooduna waa hadur oo waxay ahaayeen murtaddiin.” Waa fatwadii shalay laga waayay ama ay diideen markii loo baahnaa, way lasoo daaheen. Gabar xun ma ihiye, beer baas ayaan leeyahay!

Waxaa la galay xiwaar dheer. Dhalinyarada waxaa ku jira beer baas oo aan maya aqoon. Laakiin waxaa galay shaki fara badan oo sidoodii hore ma ahan. Waxay daaqadda ka saareen afraaddii ay ku yaqaanneen khayaamada iyo inay maalin walba burburin jireen waxay soo dhisaanba. Waxay soo dhawaysteen qolo cusub oo soo huwatay haybad wadaad ama la yimid dhaqan mujaahid.

Raggaas lagu kadsoomay waxaa kamid ahaa Janaqow iyo saaxiibbadiis. Wax la tirin karo ma ahayn ragga ducaadda u ekaa ama wadaad wanaagsan la moodayay, markii dambana lasoo baxay dhaqankiisii dhabta ahaa. Waxay dhalinyaradu aamineen rag culumo waawayn ahaa oo diintaan in badan kusoo dhex jiray. Waxay hawshii ku wareejiyeen dad ay u qabeen inay ehel u yihiin xag diineed iyo xag maamul intaba.

Dhalinyarada ujeeddadeedu waxay ahayd in la helo dawlad Islaami ah oo dadka u khidmaysa. Waxay dhalinyaradu ka dhiidhiyeen culumada la dhoofinayo sidii arigii. Waxay diyaar u ahaayeen inay askar noqdaan oo gaalada la dagaallamaan maamulkana ay qabtaan ciddii ehel u ah. Waxaa dhici karta in ayaga laga dhex helo cid maamulka ku wanaagsan, waxaa dhici karta inay bulshada dhexdeeda ka yimaadaan dad aqoon u leh maamul wanaag, aqoonna u leh shareecada Islaamka iyo axkaamteeda.

Ducaaddu waligood kuma ay fakarin wixii dhacay oo ay sameeyeen raggii la aaminay oo loo dhiibay dawladdii Islaamka ahayd oo dhiigga badanu ku daatay. Dhalinyaradu waxay ku baraarugeen odayaashii Ictisaam qaar kamid ah oo ay dareemeen luggooyada ay ku hayeen jihaadka iyo raggii waday. Dhalinyaradu meeshaba masoo dhigan bulsho dhan oo khayaamo lasoo taagan ama Alle ka-fogaansho in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxay gaaladu ku adeeganaysaa culumadii, aqoonyahankii, iyo odayaashii intii Ilaahay u naxariistay mooyee. Yaa la aaminaa?

Dhismihii Dawladdii Maxaakimul Islaami ee Xamar

Waxaa la galay shir wayn oo lagu falanqaynayay qaabkii loo hoggaamin lahaa dawladdaan iyo ciddii hoggaamin lahayd. Waxaa yimid kooxo xukun-doon ah oo qola walbaa leedahay annagaa xaq u leh qabashada hoggaanka.

Kooxahaas waxaa kamid ahaa Ictisaam oo u qabay inay dadka ka xigaan dhismaha dawladdaan iyo hoggaaminteeda. Waxaa kamid ahaa odayaasha Hawiye oo ku doodayay annagaa xaq u leh hoggaaminta dawladdaan Xamar ka dhalatay. Waxaa kamid ahaa ururrada bulshada oo waxaas oo dhan u arkayey inay ayagu ka sarreeyaan cid walba oo ay yihiin aqoonyahannadii ummadda hoggaamin lahaa xaqna ay u leeyihiin hoggaaminta dawladdaan.

Muddaa la is mari waayay. Waxaa kala jabay Ictisaam. Waxaa geeska la galiyay odayaashii Ictisaam oo aan ahayn Hawiye siday ayaga la ahayd ama dhismaha dawladda ka muuqatay. Dhalinyaradu markay arkeen sida xukunka loo jecel yahay oo loogu xisaabtamayo ayay dib isu qabteen oo waxay go’aansadeen inay askar ahaadaan oo furinta galaan ciddii hoggaanka qabanaysana ay ku addeecaan.

Ugu dambayn waxaa la dhisay maamul uu madax u yahay Shariif Murtad Karazaay. Wuxuu ahaa balaayo nalagusoo darsaday oo aan laga warqabin. Wuxuu ahaa jaasuus ama kadib ayuu aqbalay inuu jaasuus noqdo. Waxaa la shaqaynayay kuwo asaga shaqada ugasoo horreeyay oo aan war laga hayn (jawaasiis). Waxaa la gudagalay inay shaqayso imaaradaan Islaamiga ahayd oo Xamar dhidibbada loogu aasay.

Ma dhammaan dagaalkii lagula jiray hoggaamiya-kooxeedyadii. Maalin walbaa magaalaa laga qabsadaa mooryaantii. Markii magaalada la qabto ayaa maamulkii la dhisay oo dawladdu lahayd wuxuu u magacaabaa magaaladii la qabtay mooryaan qabiilka meesha daggan ka tirsan. Dhalinyaradii way shakiyeen markay arkeen ninkaan ay yaqaannaan oo mooryaanka ah ama qabiilku ka buuxo oo loo dhiibay magaaladay ka qabsadeen mooryaanta.

Maamulka dawladda markay waydiiyaan khaladka ay arkeen waxaa lagu yiraahdaa maslaxada dacwada ayaa ku jirta sidaan. Way iska aamusaan ayagoo arka dhibaatada jirta. Waxaa layaab ah mooryaan ka xoree oo mooryaan u dhiib. Waxaa dhacay dhacdooyin waawayn oo u baahan in buugaag laga qoro. Anigu waxaan tooshka ku shidayaa ama iftiiminayaa ciddii mas’uulka ka ahayd wixii dhacay iyo khayaamadii loo gaystay ummadda Soomaaliyeed iyo ducaaddii diinta u adeegaysay. Waxaan rajaynayaa inay u istaagaan raggii xog-ogaalka ahaa oo ay diiwaan galiyaan taariikhdaan soo martay ummadda Soomaaliyeed. Ugu dambayn waxaa dhacay dagaallo waawayn oo lagu hoobtay.

Waxaa xasuus mudan in laga sheekeeyo hoggaankii sare ee dawladdii Islaamiga ahayd. Waxaa madaxwayne ka ahaa Shariif Sheekh Axmed. Maxaad ka malaysanaysaan dawladda madaxwayneheedii iyo wasiirkii gaashaandhiggu ay jawaasiista yihiin? Imisa jaasuus ayaa ku dhex jirtay? Ilaahay bay u xisaabsanaayeen waxaanse u malaynayaa inay ahaayeen ciidamo dhan. Allaahumma sallim, sallim. Waxaa Wasiirkii Gaashaandhigga ka ahaa Yuusuf Siyaad Indhacadde.

Dhismahaan Maxaakimta loo sameeyay waxaan hubaa inay ka dambaysay gacan shisheeye ama Sii.Ay.Ee-da ha ahaato ama cid kale. Waxaana loogu tala galay in lagu fashiliyo ama looga hortago tayaarkii jihaad-doonka ahaa. Ujeeddadii gaaladu ka lahaydna waa u fushay oo waa taad ogaydeen wixii lagu falay ikhwaankii, didibtii bannaanayd wixii duubcad lagu laayay!

Dhalinyaradu waxay baraarugeen baraaruggii ugu dambeeyay. Waxay ogaadeen cidda ay hoggaanka u dhiibteen inaysan daacad ka ahayn jihaadka iyo miradhalkiisa. Waxay ku baraarugeen kuwaan cusub (Shariif Karazaay) iyo kuwii hore (odayaashii Ictisaam) inay isku mid ka yihiin. Waxay qaateen go’aankii ugu dambeeyay oo ay ku badbaadin lahaayeen dhalinyarada inta hartay iyo camalkay ku jiraan oo jihaadka ah.

Walaalayaal kama sheekaynayo dagaalkii iyo gumaadkii dhacay. Kama sheekaynayo fashilkii ku yimid dawladdii Islaamiga ahayd iyo ciddii fashilisay. Kama sheekaynayo barakicii loo gaystay bulshadii dagganayd ee ku nasatay imaaradii Islaamiga ahayd. Ma ahan in aanan dan ka lahayn oo aan xaqirayo laakiin ma siin karo xaqqeeda haddaan damco inaan ka sheekeeyo. Rag baa Ilaahay usoo saari doonaa taariikhdaas iyo diiwaan galinteeda inshaa Allaahu tacaalaa.

Waxaan rabaa inaan caddeeyo meeshii ay ku kala hareen odayaashii Ictisaam (Itixaad ahaan jiray) iyo ducaaddii ay muddada soo luggoynayeen ama soo khayaamaynayeen. Burburkaan hadda dhacay oo aan faraha kula jirno mushkiladdiisa odayaasha Ictisaam saamayn wayn bay ku leeyihiin. Waxay dhex joogaan ama lasoo xiriiraan maamulka Maxaakimta. Waxay bixin jireen talooyin iyo tawjiihaad. Afraad ayaga kamid ah waxay hayeen jagooyin muhiim ah oo imaaradu leedahay.

Qoladaan cusub oo Shariif Karazaay madaxda u yahay iyo qoladii hore ee Ictisaam waxaa ka dhexeeya isfaham xagga maamulwanaagga ayaga siday la tahay. Shariif Karazaay ma ahan nin Ictisaam ah. Waxaa kooxdiisa lagu magacaabaa Aala Shiikh. Nimankaasi ma ahan niman soo dagaallamay oo dagaal wax ka yaqaan. Waxaa macallimiin u noqday odayaashii Ictisaam oo ku gaboobay sida loo jallaafeeyo wiil yar oo qori la ordaya oo jihaad ku khafiifay siday ayaga la ahayd.

Waxay isku waafaqeen in laga fogeeyo maamulka imaarada ragga ay ku jirto ruuxda jihaadiga ah. Waxay isla gaareen qaraar ah in magaalo kasta oo mooryaanta laga xoreeyo loo dhiibo qabiilkii mooryaanta dhalay ducaaddana laga fogeeyo maamulkaas dagmadu yeelatay. Waa yaab! Markii horaba mooryaanta waxaa meesha dhigtay odayaasha qabiilka oo maamulka dagmada loo dhiibayo! Maxaa la faa’iiday? Mooryaanka iyo aabbihiis kee baa dhib badan? Aniga waxaa ila dhib yar wiilkaan yarka ah oo ay ku filan tahay marduuf qaad ah. Laakiin odayga waxaa qanciya wixii Buush qanciya.

Waxba yaanan sii fogaan. Waxaan gaadhnay magaalada Kismaanyo. Waxaa laga adkaaday kaaba-mooryaankii Kismaanyo haystay. Sidii caadada u ahayd ururkii Ictisaam ama odayaashii markii magaaladii la qabtay ayay bustahoodii soo dhigteen oo waxay dheheen u dhiiba maamulka magaalada odayaasha qabiilka meesha daga oo mooryaanta dhalay. Libaax la tag bartay ka dhig waa ku ceeb!

Dhalinyaradu qorshay wataan oo intaan magaalada lagu soo duulin ayay ka wada hadleen magaalada iyo siday ka yeelayaan haddii la qabsado. Odayaasha Ictisaamna war kama hayaan oo waa culumadii mujaahidiinta marka nasri la gaaro ama nabadda la yahay. Waxay u barteen dhaga-nuglaanta Shabaabka iyo xoog furnaantooda. Waxay odayaashu dhalinyarada ku ammaanaan inay yihiin ducaad wax ku ool ah, xagga dagaal, xagga dacwada  iyo dhanka manhajka intaba.

Waxaa lagu jiraa shir ku saabsan sidii dhalinyaradu kusoo wareejin lahaayeen magaalada Kismaanyo, waxa lagu wareejinayaana waa mooryaantii la kala eryay aabbayaashood ama tolkood. Waxaa dalabkaasi ka yimid odayaashii Ictisaam oo la arki jiray marka nasri la gaaro, markii birta la iska aslayana carari jiray ama dhalinyarada eedayn jiray oo oran jiray “Adinkaa sabab u ah musiibada dhacday.” Marka wanaag la gaarana dhihi jiray “Maashaa Allaahu waxaad qabateen hawl aan caadi ahayn. Soo dhiiba maamulka.”

Ikhwaanii aan sugno shirkaas waxa kasoo baxa. Waxaa kaloo la idinka rabaa inaad ra’yigiina ku darsataan waxa laga yeelayo Kismaanyo. Ma jirto magaalo ka dambaysa Kismaanyo. Kismaanyo waxay ku taallaa ama saarantahay badda. Haddaan dhiibno ayada magaalo dambe ku xisaabtami mayno. Waxaan sugaynaa ra’yigiina inshaa Allaahu.

Waa inoo qormada dambe.

Qeybta 43aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo lagu jiro shir. Shirku wuxuu ku saabsanaa magaalada Kismaanyo in gacanta loo galiyo mooryaantii magaalada laga qabsaday ehelladoodii ama duqowdoodii. Waxaa qabiilka ergo ka ah oo gogosha dhigay ururkii Al-Ictisaam culumadoodii. Culumada warkoodu wuxuu leeyahay saddex waji:

  1. Maamul wanaag iyo maslaxatu-dacwa.
  2. Qabiil iyo masaalixu-dacwa (tanaasul)
  3. Siyaasad qarsoon oo gaalo loogu adeegayo ama hala ogaado ama yaan la ogaan.

Aan in yar dib u noqonno. Dagaalku wuxuu ka billawday magaalada Xamar. Wuxuu marayaa Kismaanyo. Dhanka waqooyi wuxuu gaaray dagaalku illaa iyo Baladweyne. Dhankaan qorrax u dhaca wuxuu kusii dhawyahay dagaalku Baydhabo. Waddanka intaas baaxad le’eg ducaaddu kama taliyaan hal magaalo marka laga reebo Kismaanyo oo aan hadda dhextaagannahay oo la isku haysto oo la leeyahay dhiiba iyo dhiibi mayno.

Waxay horay usoo dhiibeen dhawr iyo tobankii dagmo ee Xamar. Waxay dhiibeen laga billaabo Balcad illaa Baladweyne. Waxay dhiibeen laga billaabo Afgooye illaa Buurhakaba. Waxay dhiibeen laga billaabo Shalaanbood illaa Jilib. Libaax daalay dirirtiisaa loo tagaa. Waxay marayaan baddii Kismaanyo ama xuduudbeenaadkii Keenya. Maxaa haray oo ay xukumi doonaan? Mise ayaga xukunka waa laga ilaalinayaa?

Inta magaalo aan soo marnay oo laga xorreeyay mooryaantii ama murtaddiintii waxay dib ugu laabatay magaalo walbaa gumaysigii laga saaray shalay. Waxaa qabsaday balaayo ka daran kuwii laga qaaday. Waxaas oo mu’aamaraad ah waxa maleegayaa waa Ictisaam. Doqontaan afka guduudan (Shariif) waxba ma oga. Waxaa macallim u ah rag birta calashaday oo yaqaan dawlad Islaami ah oo dhisan sida loo kala diro.

Ikhwaanii Kismaanyo in lagusoo duulo oo la qabsado la iskuma waafaqsanayn. Waxaa diiddanaa dhammaan odayaashii Ictisaam. Waxaa diiddanaa ducaaddii gobolka u dhalatay intii Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa diiddanaa rag badan oo mujaahidiin ah oo ay haysay qaflatu-saalixiin ama wadaad war-mooge ah. Waxaa go’aanka lahaa lagu weeraray Kismaanyo ducaaddii jihaad-doonka ahayd oo kaliya.

Go’aankooda ma ahayn mid degdeg ah. Waxaa ka horreeyay shirar aan loo kala kicin. Waxaa ka horreeyay takhdiid iyo maxay kula tahay. Waxay ducaaddu tashi ku gaareen inay ku dhawaaqaan maamul ayaga u gooni ah intaysan Kismaanyo qabsan.

Waxay isku raaceen wixii hadda ka dambeeya meeshay qabsadaan inay maamulkeeda ayagu hayaan dadkana u khidmeeyaan duullaankana sii wadaan intay Alaska ka gaarayaan ama ay ka shahiidayaan.

Duullaanka Kismaanyo waxaa soo dadajiyay akhbaar ay soo gudbiyeen wardoonkii mujaahidiinta. Wardoonku waxay ogaadeen gaaladu inay duullaan kusoo tahay magaalada Kismaanyo oo istaraatiiji ah. Waxay gaalo iyo jawaasiistii u shaqaynaysay go’aan ku gaartay in mujaahidiinta laga ilaaliyo meelaha badda leh inay qabsadaan ama xoog ku yeeshaan sida Kismaanyo, Xamar, Marka iyo meelaha kale ee badda leh.

Dagaalka ay wadeen ducaaddu wuxuu ahaa mid ku wajahan Soomaaliya gudaheeda. Dadka jihaadka waday ama laga amarqaadanayay waxay ahaayeen Soomaali. Culumada marjica u ahayd camalkaas waxay ahaayeen Soomaali. Shirkaas ducaaddu gashay laga billaabo waxaa laga dhigay jihaadku inuu yahay mid caalami ah. Waxaa loo bandhigay culumada caalamka oo dhan ama Islaamka. Waxaa loo bandhigay ciddii imaanaysa ama jihaad-doon ah inay kusoo dhawaato gacmo furan. Gaalaba is bahaysataye maxaa noo diiday inaan is bahaysanno?

Waxay go’aansadeen mar haddii culumadii Soomaaliya ay jihaadkii diideen oo wanaaggii mujaahidiintu gaaraanba ay burburinayaan, dhaqaalihiina ay ka goosteen, jihaadka laftiisiina ay shubho ku fureen oo mujaahidiintii safka ku jirayna ay khalkhal ku abuureen, walaaluhu  waxay taladoodii u bandhigteen caalamul Islaam inay la midoobaan xag ciidan iyo xag dhaqaala intaba.

Wixii diin ah oo ishkaal ka galo inay fatwo waydiiyaan culumada Rabbaaniyiinta ah ee camalkaan ku takhasustay. Hadday dhaqaale u baahdaan inay waydiistaan walaalahooda Muslimiinta ah ee jecel inay camalkaan ku bixiyaan dhaqaalahooda. Hadday ciidan u baahdaan inay u qayshadaan ama gargaar warsadaan caam ahaan Muslimiinta meel kasta oo ay joogaan.

Waxaan shaki ku jirin wadaadka qaba in Soomaaliya Soomaalida loo daayo (culumada) inuu yahay laba midkood:

  1. Ahbal dhaga waawayn oo hurguma dila ah (kuwa naagaha jecel)
  2. Inuu yahay jaasuus nalagu dhex koriyay oo dhogor Islaam leh

Maxaa yeelay Islaamka waxaa lagu fahmaa ama uu kusoo dagay luuqadda Carabiga. Haddii laga ilaaliyo dacwada Soomaaliya ka socota ducaadda ku hadasha afka Carabiga see loo fahmayaa diintii iyo axkaamteedii? Ictisaamku waxay Shabaabka ku haystaan waxaad culumo ka dhigateen culumo aan Soomaali ahayn. Waxay ula jeedaan culumadaas culumada Carbeed ama caam ahaan Muslimiinta kuwooda Rabbaaniyiinta ah laakiin aan Soomaali ahayn. Islaamku ma Soomaali baa mise waa qofkii Alle u hoggaansamay?

Maya. Habar dhali wayday aleelo ku waalatay. Hashii maqaarka diidaysaa meelo daloolay ka fiirisaa. Arrintaan Ictisaamku markay ka hadlayaan waxay huwiyaan shaar diineed. Dhawr shaar ayay u xiraan markay juhalada la hadlayaan ama shubhadooda, waxaana kamid ah shaararka kuwaan: Shaarka koowaad waxaa lagu xardhaa erayga ah “Waxaa qawm walba loo diraa nin afkooda ku hadlaya (walaalkood).” Shaarka labaad waxaa lagu xardhay kalimadda ah “Reer Maka ayagaa yaqaan buurahooda iyo waxa ku dhexjira. Ahlu Maka adraa bi shacaabihaa.” Waxay ula jeedaan ereyadaas oo dhan marka lasoo uruuriyo nimanka Carbeed Soomaaliya waxa ka dhacaya waxba kama oga. Adigu waxaad tahay Soomaali, waxaad ku jirtaa gurigaaga, waxaa lagaa kari la’yahay kaalay imow goobta jihaadka oo fiiri waxa ka dhacaya. Waa diidday oo marna diyaarad baad saaran tahay marna hoteel baad ku raaxaysanaysaa marna aroos baad ku jirtaa oo hablo yar yar baad hadba mid ka dooranaysaa (tacaddudu-zawjaad). Adiga iyo ninka Carbeed waa u siman tihiin xog la’aanta ka jirta Soomaaliya iyo waxa ka dhacaya goobta jihaadka. Maxaa adigana ku siiyay fursadda aad wax walba kaga jawaabayso wadaadka Carbeedna u diiday inuu ka jawaabo haddii mas’alo diini ah la waydiiyay oo waliba asagu yahay nin diinta ku fahmay luuqadday kusoo dagtay diintu oo Carabi ahayd? Asagiina waa Carab.

Dulmiga intaas ka wayn wuxuu yahay, waxaad tahay nin Cajami ah oo aan luuqadda Carabiga lagu habin ama lagu korin. Waxaad soo baratay xoogow aad xalaasha iyo xaraamta ku kala garato haddaad xaq-doon tahay. Mucalimkii ku baray ereyadaan tirsan ayaad ku leedahay ha dhagaysanina warkiisa. Waxaad leedahay ma uusan fahmin diinta iyo axkaamul jihaad ee anaa garanaya. Waxaad leedahay mucalimka Carabiga i baray anaa ka badiya Carabiga adoo ah nin Cajami ah. Soomaali cunsuri ah!

Cabdiraxmaan Abyad muxuu ku fahmay diinta uu ku difaacayo culumada Ictisaam? Ma leeyahay asagu culumo Carbeed oo uu diinta kasoo bartay si toos ah? Ma laga yaabaa inuu ku dhashay waddammada Carabta oo uu sidaas Carabiga ku bartay? Maya, shiikhu wuxuu ku dhashay Soomaaliya, dhul Carbeedna kuma barbaarin.

Ma tagay carro Carbeed oo Carabi makasoo bartay ama culuum kale? Maya, waxaa mucalim u ahaa arday Soomaali ah oo Carabta wax kasoo baratay. Muxuu ka rabaa culumada Carbeed oo mucalimiintiisa wax soo bartay? Culumadiisuu ka qaatay darsigaas xushmadarrada ah!

Musiibada intaas ka wayn waa midda haysata Ina Abyad. Abyad wuxuu ku dhashay meel Ilaahay iyo Rasuulkiisii (sallallaahu calayhi wasallam) lagu caayo har iyo habeenba. Maalin qur ah intuu Ilaahay dartii u xanaaqay qori ma qaadan oo ma dagaallamin. Wuxuu waa hore (1992) kasoo horjeeday kuwii inta Alle dartii u xanaaqay dagaalkana la galay mooryaantii Ilaahay iyo Rasuulkiisii (sallallaahu calayhi wasallam) dhibayay oo caayi jiray har iyo habeenba.

Shiikh Abyad inta uu ka tagay dhulkuu ku dhashay oo ay dagganaayeen dad Ilaahay iyo Rasuulkiisa dhibay, in Ilaahay u naxariistay mooyee ayuu wuxuu tagay ama la darsay oo hadda daggan yahay kuwo gaalo ah oo waagii baryaba Ilaahay iyo Rasuulkiisii caayaya. Hal maalinna intuu xanaaqay ma uusan dagaallamin mana difaacin Alle iyo Rasuulkiisii. Waddankee shiikhu joogaa? Wuxuu joogaa Denmaak. Oo kuwaasi waaba gaalee maxaa ka dhexeeya oo uu ula dagaallami waayay? Baasaboorkii ayuusan wali qaadan. Oo miyaan loo akhrin wadaadka kutubta al-Walaa wal-Baraa oo culumada iyo qabyaaladda  ama gaalada iyo Muslimiinta kala saarta? Kutubtaas hadda lama akhristo oo waa la qariyay! Maxaa dhacay waaba kutub fiicane oo loo qariyay? Culumadu  (Ictisaam) waxay dheheen dhalinyarada yaan loo akhrin kutubtaas maxaa yeelay waxay ku dhacayaan takfiir. Oo see ugu dhacayaan takfiir? Waxay dheheen kutubtu waa kutub fiican oo caqiido ah qofkuna uusan Islaamka fahmayn illaa uu kutubtaas akhristo.

Haddana in la qariyo waxaa ku jirta maslaxatu-dacwa oo dhalinyaradu hadday si dhab ah u fahmaan caqiidadii Shiikh Muxamed Cabdiwahaab, qabyaalad iyo murtaddiin iska daaye annagay na takfiirinayaan (culumada Ictisaam). Marka intay yaryar yihiin oo ay ka gaarayaan sano lixdan halaga qariyo ayaan ku heshiinnay! Lixdan jir muxuu qaban karaa? Ma naqaan waxay na dheheen maslaxaddaa ku jirta ee dan kale lagama lahayn!  Dhalinyaradu  intay takfiir noqon lahaayeen sidaanaa dani ugu jirtaa.

Takfiirna maxaa la yiraahdaa? Takfiir waxaa la yiraahdaa qofka Islaamka ah oo gaalnimo ku dhaca ama sameeya wuxuu ku gaaloobayo oo la yiraahdo waad gaalowday ama waxaad ku dhacday gaalnimo. See loo gaaloobaa, Soomaaliduse ma gaaloobi kartaa? Haa, qofku qabiilkuu doono ha ahaado asagoo Muslim ah ayuu gaalnimo ku dhici karaa ciyaadan billaahi. Waxaana gaalnimada soo jiida saddex arrimood:

  1. Inaad afka kaga dhawaaqdo gaalnimada.
  2. Inaad qalbiga gashato inaad gaal tahay afkaba hakaga dhawaaqine.
  3. Inaad jawaarixda (gacmaha iyo lugaha) ka samayso wax lagu gaaloobo adoon cudurdaar lahayn intaba waa lagu gaaloobaa!

Carrabka iyo qalbiga gartay, lugaha iyo gacmuhu maxay galabsadeen? Haddaad gaalo Muslimiinta kusoo duushay soo raacdo oo Muslimiintii wax ka layso waad gaaloobaysaa adoo Muslim Soomaali ah. Waa yaab saas ma moodi jirin culumaduna sidaas wax nooguma sheegin. Waxay na dheheen culumadu qofkii gaalnimada qalbiga ka rumeeya ayaa gaaloobaya oo kaliya.

Waxay kaloo na dheheen qofka Muslimka ah gaalnima kasta oo uu ku dhaco gaaloobi maayo mar hadduusan gaalnimada galbiga ka rumayn! Arrintaasu ma sax baa? Maya, waa khalad arrintaasi, waxaana qaba arrinkaas nimanka la yiraahdo Murji’o. Murji’adu waxay qabtaa qofkii yiraahda Laa ilaaha illa-llaahu Muxamadu rasuulullaahi in uu leeyahay iimaanka Malakul Jibriil oo kale waligiisna uusan gaaloobayn.

Salafkii waxay qabeen in qofka Muslimka ah Islaamku ka burayo sida waysaduba uga burto ama ha ogaado ama yuusan ogaanin. Ictisaamku soo Salafu Saalix ma ahan illayn ayagaa noo sheegay arrintaan ah inuusan qofku gaaloobayn hadduusan xalaalsan gaalnimada? Hadda ka hor way ahaan jireen Salafu Saalix laakiin intay qaateen magaca Ictisaam waxay qaateen manhajka Salafiya Jadiidiya oo way baddaleen Salafu Saalix manhajkiisii toosnaa. Waxay u dhawyihiin kii Murji’ada.

Akhristayaalow raalli iga ahaada, su’aalo ayaan ka jabaabayey. Aan kusoo noqonno Kismaanyo.

Ikhwaanii shirkii Kismaanyo waa lasoo gabagabeeyay. Shirku wuxuu ku saabsanaa gogol loo dhigtay Shabaab oo la yiri magaalada soo wareejiya. Wuxuu shirku dabasocday ama codsigu kuwii hore oo markay Shabaabku magaalo qabsadaan la oran jiray soo wareejiya magaalada maamulkeeda.

Shabaab waxay ku jawaabeen maya diidnay inaan magaalada wareejinno! Waa markii koowaad oo ducaaddu ama Shabaabku ay culumada ku yiraahdaan diidnay! Walaalayaal waxaan soo marnay goobo badan oo ducaadda lagu yiri soo wareejiya waxaad haysaan oo maamul ah. Waxaa lagu yiri marar badan dhiga hubkaad haysaan. Waxaa lagu yiri nin walbaa ha aado qabiilkuu ka dhashay. Waxaa lagu yiri arrintaan dacwada maslaxo uguma jirto ee ka fogaada. Waxaa lagu yiri reer hebel jihaadkoodu ma bannaana.

Intaasoo dhacdo iyo kuwo aanan ka sheekayn karin oo farabadan ayay aqbali jireen oo ay dhihi jireen samicnaa wa adacnaa. Mar walbana waxay ahaayeen ducaad wanaagsan oo culumadooda waxay sameeya yiraahdaan sameeya. Culumadu raggaas waxay u taqaannay mujaahidiin, ducaad wadda fiican ku socota, jiil wanaagsan iyo wax la mida. Maalinkaas ay Kismaanyo ku yiraahdeen bixin mayno magaalada oo annagaa maamulayna ayay noqdeen Khawaarij, takfiir, sufaho, ajnabi, qar-iska-tuur, culumo-diid, maangab iyo wixi la mida.

Soo uma eka dhacdadii ku dhacday Cabdullaahi Ibnu Salaam Alla haka raalli noqdee. Markuu soo islaamay ayuu Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) uyimid. Wuxuu yiri “Rasuulkii Allow waan soo islaamay.” Rasuulku wuu soo dhaweeyay. Cabdullaahi wuxuu yiri “Rasuulkii Allow intaysan Yahuuddu maqal islaamnimadayda u yeer kuwooda wax garanaya oo waydii sidaan dhexdooda ku ahay? Nimanku waa xaasid oo ma taqaanid anigaa kaa aqaan oo waa niman aan khayr cidna u oggolayn.” Waa loo yeeray. Cabdullaahina wuxuu galay ama ku dhuuntay Nebiga gadaashiisa. Wuxuu waydiiyay su’aal ah: “Ka warrama Cabdullaahi Ibnu Salaam?” Waxay dheheen, “Waa ninka noogu khayr badan. Aabbihiisna wuxuu ahaa ninka noogu khayr badan. Reerkooda oo dhanna waa reer khayrqabayaal ah.” Wuxuu yiri Nebigu “Ka warrama hadduu islaamo?” Waxay dheheen “Nacuudu billaahi. Allaan ka magan galnay.”

Intuu soo baxay Cabdullaahi ayuu ashahaatay oo wuxuu yiri, “Maanta laga billaabo waxaan qaatay diinta Islaamka.” Waxay dheheen ayagoo meeshii fadhiya: “Waxaad tahay kan noogu khayr daran. Aabbahaana wuxuu ahaa kii noogu xumaa. Reerkiinna oo dhanna khayr ma lihidin.” Hadal sidaas oo kale ah.

Ictisaam ayagoo meeshii fadhiya ayay afka qaylo ku dhifteen oo kor ugu qayliyeen: “Hayaay! Hayaay! Hayaay! War saaxadii Soomaaliya waxaa qabsaday takfiir iyo Khawaarij. Waxaa nagu habsaday shisheeye, culumadii baa la caayayaa, dadkaa jeegada laga gawracayaa!” Waxay sheegayaan oo xumaan ah saacado kahor majirin! Ictisaam iyo Shabaab waa iska warqabaan waxa ka dhexeeya oo waa awliyadii habaynkii is arki jirtay. Waxaa meesha ku luggo’ay diintoodiina shaki ka galay ducaaddii diciifka ahayd xagga diinta iyo xagga caqliga intaba, qabiilkuna ku jiray.

Tusaale: Waxaad arkaysaa wadaad maalin mujaahidiinta la socda, maalin Ictisaam la socda, maalinna labadaba ka dhex baxaya oo leh waa na wareeriyeen ee xaggee aadnaa? Cidi kuma wareerin ee adaa wareersan! Waxaa kaa khaldan miisaanka aad wadato oo hadba qolo saarayso. Shabaab ha raacin Ictisaamna ha raacin! Waxaad raacdaa xaqa! Markaad xaqa raacdo asagaa ku tusi cidda toosan iyo cidda khaldan.

Culumada Ictisaam iyo mujaahidiinta midna ha raalligalin ee Ilaahaygii ku abuurtay raalligali. U dagaallan oo u xanaaq Allihii ku abuurtay ee ha u dagaallamin wadaad asaga la abuuray oo aan meel ku sugnaanayn ama khaldami kara oo bashar ah. Raac kitaabka iyo sunnada ee ha raacin manhajka muxdithka ah ee gaalada loogu adeegayo. Intaas oo dhan haddaad diiddo, diintu ma khaldanee adaa khaldan. Ha diidin daliilka diinta sidii duqowdii horeeto (Suufiyo) iyo kuwa dambe (Ictisaam).

Magaalada Kismaanyo waa magaalo sidee ah? Magaaladu waa magalada ugu khayraadka badan waddanka Soomaaliya oo dhan. Sababtuna waxay tahay, waxay kulansatay waxyaabaha banii-Aadamku ka faa’iidaysto oo dhan, sida badda, wabiga, dhulbeereedka, xoolaha nool iyo macdanta intaba. Waxaad la socotaan inay Keenya boob ku hayso shidaalka ka buuxa dhulka Kismaanyo iyo badaheeda ceegaaga. Magaalada Kismaanyo qofkii yaqaan kama xiisadhigayo sheekadeeda iyo xusuusteeda intaba. Aan wax yar ka tilmaamo.

Kismaanyo meel u jirta qiyaastii 40 kiilomitir oo ka xigta dhanka waqooyi waxaa mara dhul baraha. Waa tuulada lagu magacaabo Saguuni. Isla dhanka waqooyi waxaa ku yaal ama mara wabiga Jubba oo wuxuu badda kaga daraa meel Kismaanyo u jirta dhawr iyo toban kiilomitir. Meeshay isaga daraan badda iyo wabigu waxaa ku yaal tuulada la yiraahdo Goobwayn. Goobwayn wabigaa dhex mara.

Waxaa ku yaalla meelo dhismayaal qadiimi ah oo Ingiriisku fadhin jiray oo qalcado ku lahaan jiray muddo boqolaal sano ka hor ah. Waxaa la yiraahdaa Sabca Asharaaf meesha dhismuhu kuyaal oo Goobwayn waxay ka xigtaa dhanka bariga ama qorrax kasoo baxa. Waa dhul haddaad ku dhex lugayso aadan ka daalayn aragtidiisa. Aad buu u qurxanyahay oo waa meel loo dalxiis tago.

Waa dhul aad u sarreeya oo markaad korkiisa istaagto waxaa kuu muuqanaya baddii oo aad u xasilloon. Waxaa kuu muuqanaya wabigii oo aan badda ka yarayn waynankiisa. Waxaa kuu muuqanaya beerihii oo aad u cagaaran. Waxaa kuu muuqanaya xoolihii noolaa oo dhul burun-burcood ah daaqaya oo markaad suunta kasoo baxaysa ama caraftooda aad sanka la raacayso oo aad moodayso inaad ku dhex jirto dukaammada cadarrada gada. Alla yaa u sheega Soomaalida ku baabba’day qurbaha?

Waxaa intaas kuu dheer shimbiraha codkooda kala noocnooca ah oo Ilaahay caabudaya. Wallaahi waan tagay meeshaas aan ka sheekaynayo igamana ahan mala awaal iyo been abuur toona. Waxaan ku arkay dhismayaal aad qadiim u ah. Waxaa la ii sheegay inay ahaan jirtay meel xarun wayn ay ku taallo oo dhulkaan oo dhan looga talin jiray (Ingiriis).

Kismaanyo dhankeeda waqooyi oo aan hadda ka ishaaray wabiga iyo Sanguuni oo dhul baruhu maro, waxaa intaas u dheer kulli waa dhul-beereed. Waa dhulkii Soomaali oo dhan ay ku lahayd aseendooyinka iyo beeraha waawayn. Dhulkaasi ama beerahaasi waxay gaaraan illaa iyo Gedo ama Jubbooyinka oo dhan. Kismaanyo dhanka koonfureed waxaa ka xiga badda. Waxay leedahay dakad wayn oo markiiba ay kusoo xiran karto dhawr markab. Waxay leedahay haamo waawayn oo lagu kaydiyo shidaalka ama kayd shidaal. Magaalada ciiddeedu waa ciid aad u nadiif ah ama ciid cad, wasakh maleh.

Waxaa dhex daaqa ama kusoo xerooda magaalada dhexdeeda xoolaha nool sida geela, ariga iyo lo’da. Waxaan garanayaa geelu suu dhirta u daaqayo markuu kululaado inta badda tago kusoo qabaysta ama isku qaboojiya. Dad baan ka maqlay geelaasi kalluunkuu cunaa. Geela waxaa lahaan jiray nin la yiraahdo Cabeede oo Shiikhaal ah. Geelaas wax ka caano badan malahan ayaa la igu yiri anigu ma lisin waa sidii la ii sheegay.

Magaalada dhanka qorrax u dhaca waxaa ka xiga ayraboorka. Waa dhul ciid guduud ah. Waxaa kasii shisheeya ayraboorka dhul aad u ballaaran oo gaara illaa iyo Kulbiyow meesha lagu magacaabo. Waa dhul hawd ah, waxaa looga faa’iidaysan karaa beero. Waxaa kaloo looga faa’iidaysan karaa ama haddaba daggan xoolaha nool. Waa dhul istaraatiiji ah oo haddaad dhex gasho aan si sahlan laguu soo helayn.

Kismaanyo dhankeeda waqooyi galbeed waxaa ka xiga dhul asaguna hawd ah. Waa dhul-beereed. Waxaa kaloo aad u daggan ama ku badan geela, lo’da iyo ariga. Waxaa ku aaddan magaalooyin dhawr ah sida Afmadow, Qooqaani iyo Libooya oo xuduudda Keenya ku taalla. Dhulkaas oo dhan waa dhulka ay aad ugu badan tahay lo’da guduudan oo ay dhaqdaan reer Waamuhu. Kismaanyo waxaa hoosyimaada tuulooyin aad u badan oo dhan walba ka xiga. Waxay leedahay magaaladu xaddaarad ganacsi oo gabowday.

Magaalada waxaan uga sheekaynayaa ahmiyadda ay u leedahay Islaamka. Waxaan kaloo uga sheekaynayaa loollanka ay soo martay magaaladu iyo sida hadda loogu taahayo gaal iyo Muslimba. Rag baan seexan oo habeenkii ku qarwa, waa Barre Hiiraale iyo Moorgan.

Gaaladu danbay ka leedahay, hoggaamiya-kooxeedkuna dan buu ka leeyahay, Islaamkuna dan buu ka leeyahay Ilaahayna dan buu ka leeyahay. Waa loollanka Kismaanyo.

Ilaahay dan buu ka leeyahay oo wuu isku kaaya imtixaanayaa. Kee baa xaq wada oo Kitaabka Alle koryeelaya keebaase baadil wada oo hebel kor yeelaya? Ilaahay wuxuu makansiin magaalada ninkuu doono. Wuxuu gacanta u galin qofkii waddada xaqa ah ku socda oo Kitaabka Alle koryeelaya. Tan Allaana fuli oo xaqiiqadu ku dambayn doontaa.

Islaamku dan buu ka leeyahay Kismaanyo ama Shabaabku. Waxay rabaan inay Ilaahay ku raalligaliyaan qabsashada magaalada, waxay rabaan inay shareecada Alle ku oogaan Kismaanyo dhexdeeda. Waxay rabaan inay ugu khidmeeyaan bulshada Muslimiinta ah ee gaajada iyo colaaddu baabbi’isay. Waxay rabaan inay shirkiga iyo ehelkiisa ka nadiifiyaan magaalada oo ay ku baddalaan Tawxiid iyo ehelkiisii.

Hoggaamiya-kooxeedku dan buu ka leeyahay. Wuxuu rabaa inuu gaalo ku raalligaliyo. Wuxuu rabaa inuu Islaamka kula dagaallamo oo aan diinta Islaamku cizzi yeelan. Wuxuu rabaa in asagu yeesho cizziga iyo sharafta oo asaga loo hoggaansamo. Wuxuu rabaa in faaxishada iyo zinadu ku dhex faafto bulshada Muslimiinta ah oo nadiifka ah. Wuxuu rabaa in la yiraahdo hebel baa magaaladaas xoog ku haysta oo loo mari la’yahay (faan iyo i arkaay).

Gaaladu dan bay ka leedahay Kismaanyo. Waxay rabaan inay bulshada Muslimiinta ah ku dhex faafiyaan gaalnimo iyo ilxaad. Waxay rabaan inay boobaan hantida dhulka Muslimiinta ku dhexjirta oo ay ka caajiseen inay lasoo baxaan. Waxay rabaan in uusan xoog yeelan ama soo muuqan dhaqanka iyo ilbaxnimada Islaamku. Waxay rabaan inay la dagaallamaan ku-dhaqanka shareecada Islaamka oo ayagu ay u arkayaan mid kahor-istaagaysa dhaqankooda xun oo ay faafinayaan oo usocon la’ (gaalnimo)

Akhristayaalow waxaan rabaa in aannaan kala harin. Magaalada sheekadeeda waxaa iigu waawayn saddex arrimood:

  1. Waa magaaladii koowaad oo loo diiday inay maamulkeeda qabtaan Ictisaam.
  2. Waa meeshii koowaad oo odayaashii ama culumadii jihaad-diidka ahaa lagu yiri maya idinka yeeli mayno inaan hubka dhigno ama kala dirno maamul Islaami ah oo aan samaynay.
  3. Waxaa lagu galay dagaallo lagu hoobtay oo marna mujaahidiinta laga qabsanayay marna ay qabsanayeen ayagu. Waxaad xasuusataan maalmaha qaarkood oo ay ku ciidayeen mujaahidiintu. Waxaa amiirul mu’miniin ahaa oo dadka salaadda tujinayay jaasuuskii Shariif Murtad.

Waxaa qiyaadada kamid ahaa jaasuuskii kale oo lagu magacaabi jiray Axmed Madoobe oo markii dambana diyaaradaha kusoo hoggaaminayay. Waxaa Ilaahay kala saaray khabiithkii iyo saalixii. Ikhwaanii mujaahidiintu maalinkaas laga billaabo waxay ku jireen inay dib wax u saxaan. Waxay billaabeen inay hoos isu fiiriyaan, yaa ku dhexjira oo aan daacad ka ahayn camalkaan jihaadiga ah. Waxay galeen loollan ama lagdan dheer oo ay ku sifaynayaan saaxada ay ka buuxsantay abeesooyinka dhogorta Islaamka leh. Waxaa dhammaaday albaabka iga fura waxaan ahay sheekh hebel oo wada lacagtii ama mushaarkii ciidanka, waxyaabihii nalooga faa’iidaystay ayay kamid ahayd.

Waxay talosaarteen Ilaahay. Waxay iska ilaaliyeen lacag shisheeye laga keenay oo khayaamo dabasocoto. Waxay iska ilaaliyeen hay’adihii sirtooda gudbin jiray oo watay magaca khayriga. Waxay iclaamiyeen jihaad ka dhan ah gaalada iyo wixii taageersan oo dhan, Soomaali ha ahaado ama gaalo ha ahaado. Waxay soo dhawaysteen ama walaallo ka dhigteen cid kasta oo ku garabtaagan in lagu jihaado gaalada manhajkooduna yahay manhajkii Salafu Saalix.

Waxaa kala go’ay mujaahidiintii iyo gaaladii. Waxaa kala go’ay murtaddiintii gaalada u shaqaynaysay iyo mujaahidiintii. Waxaa kala go’ay qabiil adeegsigii ama qabyaaladdii iyo mujaahidiintii. Waxaa kala go’ay culumadii shalay mujaahidiinta ammaanaysay oo hoggaanka u hayay iyo mujaahidiintii! Maxaa dhacay?

Muslimiinay waxaan dhagahayaga ku maqalnaa har iyo habeenba in la leeyahay culumadii baa wax laga maqli waayay. Ummadda Soomaaliyeed kama liidato ummadaha adduunwaynaha ku dhaqan oo Muslimiin iyo gaalaba leh. Waxay leeyihiin cillad ka reebtay caalamka, cilladduna waa tan: Khabar bay maqlayaan ama wadaad ha sheego ama mid aan wadaad ahayn. Kii warka maqlay intuu warkaan raadin lahaa xaqiiqadiisa ayuu markiiba wuxuu leeyahay waa qoladee qofka warkaan sheegay? Hadduu noqon waayo qoladiisii qofka warkaan sheegay daaqadduu ka tuurayaa warkii loo sheegay xitaa hadduu yahay Qur’aan ama nusuus cad cad. Taasi waxay na dhaxalsiisay inaan ka tagno caddaaladdii iyo xikmaddii Qur’aanku na farayay. Ilaahay wuxuu Qur’aanka ku leeyahay ama ku ammaanayaa kuwa hadalka dhagaysta kadibna qaata kiisa fiican. Dadka sidaas yeela ayaa ah kuwa Ilaahay hanuuniyay caqligana u saaxiibka ah. Haddaadan saas yeelin oo aadan warkii kuu yimaada kala saarin kiisa xun iyo kiisa fiican oo aadan xaqiijin khabarku wuxuu xambaarsan yahay ogow qolaad u rarantahay baadina waad ku sugantahay.

Akhristayaal waxaan joognaa ka gungaariddii qormadaan iyo dantaan ka lahaa taariikhdaan gaaban oo aan ugu magacdaray Masoo Gaadhay Gaal iyo Wadaad Gaadh u Wada Taagan. Waxaan ku iftiiminayay qormadaan labada arrimood oo ka kooban:

  1. Dulmiga laga galay iyo burburka loo gaystay mujaahidiintii Geeska Afrika gaar ahaan kuwii  Soomaaliya.
  2. Beenta iyo xasadka is-huwan oo laga fidinayo mujaahidiinta oo ay ka fidinayaan culumadoodii ama culumadii Soomaaliyeed ee ayagu u arkay in jihaadku yahay dib-u-dhac iyo khasaare aan bulshada horumar gaarsiinayn dadkiina ku dhammaadeen siday ayaga la tahay ama ay muujiyen.

Waxaan labadaan qodob ku faahfaahin doonaa inshaa Allaahu tacaalaa qormadeenna soo socota. Waxaan rabaa inaad dib u muraajacaysaan ama u xasuusataan intii dhibaato loo gaystay mujaahidiinta. Waxaad il naxariis leh ku eegtaan inta noo joogta ilmo agoon ah oo aabbohood Al-Itixaad ama Ictisaam ay dagaalgaliyeen ama jihaad ugu yeereen. Xasuusta intay imaarad Islaami ah burburiyeen. Xasuusta inay mujaahidiinta iyo culumadu wadasocdeen Kismaanyo ka hor!

Intaan isku soo laabanayno wax badan maskaxdiina kusii aruuriya. Waxaad u diyaargarowdaan inaan kala xukunno raggaan oo aan garab siinno kuwooda saxan kan khaldanna aan u nasiixayno. Malafyadii qawaacidda xukunka sii akhriya. Waxaan la hadlayaa waa dadka maskaxdooda xorta u ah! Qofkii maskaxdiisa la maamulo nasiib kuma lahan gartaan qaadisteeda iyo ka runsheegiddeeda toona.

Fiiro Gaar ah: Waxaan qormada soo socota ku iftiimindoonnaa inshaa Allaahu waxqabadkii Maxaakimul Islaami ee Shariif madaxda ka ahaa iyo dagaalladay la gashay Itoobiya iyo murtaddiintii la socotay kuwoodii ugu waawaynaa.

Qeybta 44aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 44aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay annagoo ballanqaadnay inaan faahfaahinno taariikhdaan dantii aan ka lahaa iyo cidday ku wajahan tahay. Waxaan joognay magaaladii Kismaanyo oo ducaaddii lagu yiri ama mujaahidiintii soo wareejiya gacan ku haynta magaalada maslaxad baa ku jirtee, ducaaddiina ay yiraahdeen yeeli mayno inaan wareejinno magaalada oo annagaa gacanta ku haynayna.

Taariikhdaan waxaan rabaa inaan ku iftiimiyo afar arrimood:

  1. Jihaadkii Soomaaliya ka billawday 1991dii, ciddii billawday iyo marxaladuhuu soo maray.
  2. Meeshuu hadda marayo iyo cidda wadda ama kusoo hartay saaxadii jihaadka.
  3. Dagaalka loogasoo horjeedo mujaahidiinta, cidda kasoo horjeedda iyo goorta uu soo billawday.
  4. Inta dhibaato loo gaystay jihaadka hadda kahor, dhagarta hadda lagu hayo iyo cidda ku haysa.

Waqtigii Jihaadka loo Qalabqaatay iyo Ciddii Wadday

Jihaadkaan waxaa billaabay dad Muslimiin ah ama culumo Soomaaliyeed. Culumadaas manhajkoodu wuxuu ahaa manhajka Salafu Saalix. Waxay ka dabqaadan jireen ama ku dayan jireen Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) iyo saxaabadiisii Alla haka raalli noqdee. Tayaarkaas magaciisa waxaa la dhihi jiray Al-Itixaad Al-Islaami. Waxay lahaayeen taageerayaal badan ama bulsho ku qanacsan dacwada ay wadeen ama jihaadkii.

Jihaadku wuxuu billawday 1991dii. Wuxuu marayaa 2011dii. Wuxuu soo maray marxalado kala gaddisan oo aad u dhib badan, sidaad kusoo aragteen qoraalladaan ayaanu ku ishaarnay waxyaabihii dhacay iyo ciddii ka dambaysay. Ducaaddii jihaadka wadday waxaa ku dhacay haziimo wayn oo xagga maaddiga iyo xagga diinta intaba leh. Waxaa saaxadii kusoo haray ducaad aad u yar. Waa sunno Rabbaani ah in la kala baxo oo Ilaahay kala saaro kan runta sheegaya iyo kan beenaalaha ah, geesiga iyo fulayga, munaafiqa iyo mu’minka, deeqsiga iyo bakhaylka.

Jihaadku wuxuu hadda marayaa meel uusan waligii gaarin, dhanka caskariga, dhanka siyaasadda, dhanka dhaqaalaha iyo dhanka shacbiyadda intaba. Waxaan rajaynayaa inay noqon doonto Soomaaliya meesha caalamku ku dayan doono xagga jihaadka. Waxaa hoggaanka jihaadka haya rag ikhlaas ka muuqdo. Waxay kaloo raggaasi muujiyeen samir iyo dulqaad aysan heli karin culumo badan oo ducaad sheeganaysaa. Waxay leeyihiin tababbarro ku filan ama khibrad caskari.

Ma Qabiilo Khaas ah Ayaa Wada Jihaadka Soomaaliya?

Jihaadka Soomaaliya ma ahan mid ku kooban koox, qabiil, mandiqad iyo waqti toona. Wuxuu u furanyahay Muslimiinta caalamka oo dhan qofkii awooda inuu yimaado, maxaa yeelay waa cibaado Ilaahay dadka Muslimiinta ah ku addoonsaday inay fuliyaan ayagoo waliba nacaya oo aan naftu rabin, khasab ayaad ku gali. Waa cibaadada Rasuulku (sallallaahu calayhi wasallam) uu ku sheegay inay tahay kuruska baarkiisa ama meesha ugu sarraysa diinta oo haddii ayada la waayo diintoo dhan la waayayo. Waqti malahan oo Ilaahay baa sheegay inuu soconayo illaa iyo maalinta qiyaamuhu soo dhawaado.

Dadka Kasoo Horjeeda Jihaadka waa Kuwee?

Waxaa dagaal kula jira shucuubta adduunka ku nool oo dhan marka laga reebo in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee. Gaalo oo dhan baa isu bahaysatay. Waxaa loo adeegsaday Muslimiin qaafiliin ah ama munaafiqiin ah oo isqariya oo dhogor Muslim leh. Waxaa loo adeegsaday dhuuni-qaate magac Muslim wata. Waxaa loo adeegsaday culumadii ama ducaaddii madaxda ka ahayd hoggaanka jihaadka. Looma kala harin jinni iyo insiba inay la dagaallamaan mujaahidiinta.

Goormay Soo Billaabatay Colaadda loo Qabo Jihaadka?

Wuxuu soo billawday dagaalkaan ay gaaladu ama gaalaraacyadu kula jiraan jihaadka xilligii ay diintu soo bidhaantay oo Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) lasoo saaray. Dagaalka waxaa galay oo dhawr jeer lagu dhaawacay Nebi Muxamed oo wata saxaabo aan badnayn. Waxaa la dagaallamayey gaalo isasoo bahaysatay, munaafiqiin Muslimiinta ku dhexjirtay, shayaadiin ama shaydaan oo waad xasuusatan Badar inuu ka qaybgalay shaydaankii isu ekaysiiyay nabaddoonkii la dhihi jiray Suraaqa Ibnu Maalik. Looma kala harin dagaalka.

Nebigii markuu dhintay waxaa meeshiisii kasii socday jihaadkii. Waad xasuusataan Carab iyo Abuu Bakar Alla haka raalli noqdee waxa kala raacay. Waad xasuusataan khatarta la galay haddaan Ilaahay Abuu Bakar ku camayn ama ku xifdin diintiisa. Waad xasuusataan maalinkaas shakiga galay halyeygii Cumar al-Faaruuq Alla haka raalli noqdee.

Markii Abuu Bakar birta ka aslay qoladii tiri zako bixin mayno in Cumar yiri “Abuu Bakarow ma waxaad laynaysaa dad ashahaadanaya?” Xaggee Ina Abyad joogaa?

Laakiin Shiikh Cabdiraxmaan waa ka hoosbaxday ee igama aqoon yara aniga! Alla hana sugo annaga iyo asagaba, waxaan ku aqaannay nin khayr jecel. Wuxuuse ku dhacay god loo qoday oo uusan hoos u fiirin salkiisa iyo waxa ka ratibmaya.

Saxaabadii Alla haka raalli noqdee dhammaantood way guteen waajibaadkoodii. Diintii waxay gaarsiiyeen daafaha adduunka. Waxay ku gaarsiiyeen seef iyo xikmad isla socota. Waxaa wax lala yaabo ah warka Ictisaam iyo kuwa haziimadu ku dhacday. Horta hubkii bay iska dhigeen oo ka fogaadeen, waa dambi ay galeen! Waxay dheheen dacwadaan fidinaynaa oo waxaan gaarsiinaynaa daafaha adduunka sidii saxaabaduba u gaarsiiyeen. Waxay dheheen diintu seef kuma fidin ee waxay ku fidday dalxiis iyo ganacsi. Bal ka dhagaysta Shiikh Cabdulqaadir Nuur Faarax arrintaas ha idiin faahfaahiyee.

Dad baa laga yaabaa inay u qaataan waxa aan sheegayo inay dacaayad tahay! Ufiirsada culumada Ictisaam waxay samaynayaan. Adduunka oo dhan ayay kusoo wareegaan saacado yar. Waxay dadka ugu sheekeeyaan dacwaan fidinaynaa. Masaajid ayaga u khaas ah oo ay waddan walba ka samaysteen ayaa lagusoo dhaweeyaa. Wuxuu wataa wadaadku mashruuc asaga u gaar ah oo ganacsi ah iyo mashaariic kale.

Kalimaad ayuu jeediyaa mashruuciisa ku aaddan ama waxtar u leh. Lacag ayuu yaboohiyaa ama dadka waydiiyaa oo qolooyin ayaa heshiis la gala oo ku dhaha lacag noo uruuri waxaan ku siinaynaa barsanteej ama nisbo mucayyan ah oo laga bixinayo lacagtaas la yaboohinayo. Markii ay soo xarootay lacagtii la yaboohiyey ayaa wadaadkii wax yaboohiyey waxaa lacagtii laga siinayaa boqolkiiba-20. Intaas waxaa u dheer tigidkiisa, cuntadiisa, hoteelkiisa iyo khidmadiisa intuu joogo ama hadiyado qaali ah. Dadku waa xishoonayaan oo wadaadka kuma dhiirran karaan laakiin khaladka way arkaan iyo waxa la isdabamarinayo!

Waxay nusuus u raadiyaan inaan diintaani u baahnayn wiil yar oo qori la ordaya ee ay u baahan tahay dagaal la’aan in la fidiyo oo adduunka la gaarsiiyo ayadoon dhiig daadan! Fiicnaan lahaydaa oo dhib yaraan lahaydaa haddii saas la helayo. Laakiin waa mustaxiil arrintaasi horana uma dhicin dibna uma dhici doonto diin aan dhiig ku daadan ayaa muxaadaro iyo dalxiis ku nabadgalaysa ama ku fidaysa!

Ictisaam waxba yeysan diin nabadgalin ayagu ha nabadgalaan! Maalin walba yaan mooryaantu suuqa ku jiidin oo xabsiyada laga buuxin culumadooda iyo ardaydoodii jihaad-diidka ahaa. Diin yaysan difaacin ee ayagu ha is difaacaan. Dadka akhlaaq ha u muujiyeen lagu aamino. Maalin walba waxaa lagu dhaggan yahay wadaad Ictisaam ah oo la leeyahay wuxuu lunsaday malaayiin doollar oo uu dadka kasoo uruuriyay oo uu yiri waan idiinku shaqaynayaa. Sow ma xasuusataan Fulaan iyo Fulaan iyo Fulaan oo lunsaday malaayiin hanti ah? Shirkad hebla aaway? Tii kale aaway? Aaway hagbaddii haweenka? Aaway lacagihii magaca agoomaha iyo mujaahidiinta lagu aruurin jiray?

Kuwo cusub ayaa hadda soo baxay oo la yiraahdo Bushra iyo Islii Mool magacyo saas ah oo ay leeyihiin culumada ugu waawayn Ictisaam. Bannaankay wareegayaan oo habrihii Soomaaliyeed ee qoxootiga ku ahaa gaalada dhexdeeda ayay kasoo uruursadaan xoogow hagbad ah ama ayuuto oo ay is dheheen ilmihiinna wax ugu qabsada. Waxaa isku xiran oo wada ganacsada saddex qolo:

  1. Ragga ganacsiga wada oo mashaariicda gacanta ku haya
  2. Ragga masaajidda gacanta ku haya oo aan laga baddali karin waligood
  3. Qolada tiifiiga oo ayagu qayb libaax ka qaata xayeysiiska ganacsiga wadaaddada. Qolooyinka tiifiigu ayagu waxay helaan dhaqaale aan caadi ahayn oo habeen kasta waxaa usoo xaroota lacag xad dhaaf ah. Waxay ku liibaaneen wadaaddada oo hadda haya hawshii wariyuhu qaban jiray. U fiirsada meeshii wariyuhu fariisan lahaa waxaa fadhiya wadaad Ictisaam ah wariyihiina wuxuu ku jiraa nasiino iyo kafee cabid.

U fiirsada wadaaddadii waxay noqdeen aalad ganacsiga lagu xayeysiisto. Meel ayaa laga furayaa dukaan lagu gado biitsada. Waxaa tiifiiga ka sheegaya oo xayeysiinaya wadaad Ictisaam ah. Meel ayaa laga furayaa dukaan lagu gado waxyaabaha la isku qurxiyo, waxaa tiifiiga ka sheegaya wadaad Ictisaam ah. Meel ayaa laga furayaa dukaan tigidhada gada, waxaa tiifiiga ka sheegaya wadaad Ictisaam ah. Ganacsiga Yurub iyo Ameerika waxaa lagu xayeysiin jiray gabdho. Gabdhihii hadda waa nasteen oo rag ayaa baddalay ayagii ka nafci badan kana aftahansan meel dhawna dadkii wax ka tusaya.

Fiiro Gaar ah: Shir ayaa lagu qabtay magaalada Landan muddo laga joogo wax sanad ka yar. Shirkaas waxaa soo qabanqaabiyay wadaadka lagu magacaabo Shiikh Muxamed Idriis. Shirku wuxuu u dhexeeyay laba qoloo muuqata iyo qolo qarsoon oo ayaga loo shaqaynayay ama nuxurka shirka lagu raalligalinayay, waxayna kala ahaayeen:

  1. Ictisaam oo huwan magaca midowga masaajidda Ingiriiska.
  2. Telefishinka Yunifersal (Universal TV) oo huwan magaca warbaahinta Soomaaliga ku hadasho.
  3. Sirdoonka Ingiriiska Em.Ay.Fayf (MI-5) iyo kan Maraykanka Sii.Ay.Ee (CIA).

Shirkaan saddexda qolaba waxay isku waafaqsanaayeen in lagu cunaqabateeyo oo looga hortago dhaqaale ay ku uruursadaan culumada mujaahidiinta Soomaaliyeed oo aan la aqoon qaabka ay u shaqeeyaan iyo meeshay dhaqaalaha ka helaan intaba. Saddexda qolo, qola walba waxaa ugu jiray heshiiskaan dano ayaga u gooni ah, khaasatan waxaa faa’iido badan ku gaaray tiifiiga iyo Ictisaam oo dhaqaale badan ku aruursada ganacsigoodana ku xayeysiista.

Xogwarran Dhab ah: Rumayso Waa Rune

Muddo yar kahor waxaan ahaa wadaad Ictisaam ah. Waxaan la shiri jiray raggayga, waxaan la sheekaysan jiray raggayga, sirta la igama qarsan jirin oo waxaan ahaa xubin ka tirsan ururka. Sheegi maayo wax badan oo aan ogahay oo haddaan sheego aad loo qariibsanayo ama aan la iga rumaysanayn. Waxaan rabaa inaan idin xasuusiyo oo kaliya hadallo aan ku doodnay culumada Ictisaam rag kamid ah iyo shakiga ay ka qabaan mujaahidiinta intuu le’egyahay iyo siduu u gurracan yahay ama u foolxun yahay.

Waxaan doodnay wadaad hebel oo haddaan sheego magiciisa aad wada garan doontaan. Waxaan doodnay mid kale oo asagii ka macruufsan ama dacwada uga horreeyay. Waxaan la sheekaystay ducaadda iyo ardayda Ictisaam ee mujaahihiinta kasoo horjeeda ama jihaad-diidka ah. Ayagu waa weerar anna waxaan ahay difaac. Hadalladoodii ay mujaahidiinta ku durayeen waxaa kamid ahaa takfiir, Khawaarij, shisheeye, sufaho, mooryaan iyo wixi la mida. Intaas oo dhan lama yaabin oo waa warkii odayaasha Ictisaam nagu akhriyeen. Waxaan la yaabay oo ii cuntami waayay in la igula doodo Shabaabku waxay u shaqeeyaan Maraykanka iyo Yuhuud. Waxaa ii cuntami wayday in la igula doodo, “Yaa wax siiya? Xaggee bay ka helaan dhaqaalaha haddaan Maraykan wax siin?” Waxaan la yaabay markii la igula dooday, “Haddaysan Maraykan u shaqaynayn muu baabbi’iyo muxuu u fiirsanayaa waa kuwaan meel walba qabsanayee?”

Ereyadaas doqonnimadu ka muuqato iyo xasadku aniga wax bay ii tareen. Waxaan ku baraarugay dadka aan dhexjoogo iyo siday u fakarayaan. Waxaan fiiriyay meesha gaalo iyo Muslim isla marayaan iyo waxa daafaha adduunka ka dhacaya. Waxaan ku baraarugay musiibada ku habsatay tayaarkii aan ka tirsanaa oo aan kusoo dhex barbaaray oo ay kamid yihiin macalimiintaydii iyo ardaydii aan isku looxa ahayn. Dib ayaan u faagay duruustii aan qaadan jirnay. Waxaan arkay kitaabkii oo waddada toosan qaaday iyo anoo wadda kale oo qalloocan qaaday, waddadii Murji’ada iyo Suufiyada.

Diintaan ama jihaadkaani wuxuu soo maray xilli Islaamku dunida ka talinayay sanado fara badan. Diyaarado la raaco, mashaariic khayri ah, muxaadaraad iyo dalxiis laguma keenin. Rag baa usoo dhammaaday oo naftoodii iyo maalkoodii u huray.

Rasuulku waxa uu tilmaamay boqolkii sanaba mar in Ilaahay diintaan mid cusboonaysiiya usoo saarayo. Marka laga yimaado saxaabadii iyo jiilkii ku xigay, waxaa kamid ahaa raggaas diinta tadxiyada usoo sameeyay ama naftoodii u huray:

  1. Imaam Axmed Binu Xanbal
  2. Shaykhul Islaam Ibnu Taymiyah
  3. Imaam Muxamed Cabdiwahaab

Maxaa diidaya haddaan niraahno Imaam Usaamah Binu Laadin? Ma rabo inaan meel fog idiin celiyo oo waad ogtihiin taariikhda Islaamku soo maray ama dacwadu. Waxaan rabaa inaan idin xasuusiyo dhacdadaan hadda aan gacanta ku hayno oo ku saabsan jihaadka Soomaaliya iyo marxaladuhuu soo maray.

Ikhwaanii waxaan wax kasoo tilmaamay dhibaatadii ama luggooyadii loo gaystay mujaahidiintii Soomaaliyeed ama jihaadkii Soomaaliya. Waxaan joognaa xilligii aan ogaan lahayn: Yaa xaq wada yaase baadil wada? Yaa jihaadku run ka yahay yaase khayaamo iyo been ku dhex wada? Yaa jihaadkii ku faa’iiday oo meel fiican gaarsiiyay bulshadiina u daneeyay oo daalimiintii ka qabtay, yaase khasaaray oo saaxadii ka baxay Muslimiintana garabkoodii ka baxay gaalna isu dhiibay? Odayaasha Ictisaam aad ayey u jeclaayeen dhalinyarada iyo hawshay hayeen sidii hadda noo muuqatay. Wax baase qarsoonaa Ilaahay kashifay.

Goormay Billaabatay Dacaayadda iyo Dagaalka aan ka-Fiirsiga Lahayn?

Dagaalkaan iyo dacaayaddaan aan kala go’a lahayn oo ay wadaan culumada iyo ardayda Al-Ictisaam waxay billaabatay maalinkii ducaaddu ama mujaahidiintu ay la bexeen magaca Shabaabul Mujaahidiin. Shabaabku ma baddalin manhajkoodii, mana baddalin akhlaaqdoodii, mana baddalin himilladoodii jihaadiga ahayd. Waxay baddaleen oo kaliya siyaasaddii ama qaabdhaqankii jihaadka.

Maxaa kallifay arrinkaas? Waxaa kallifay dhibaataday kala kulmeen maamulkii Al-Itixaad iyo Ictisaam iyo khiyaamooyinkii loo gaystay jihaadka iyo ehelkiisii. Mujaahidiintu waxay sameeyeen baaritaanno qota dheer iyo samir ay ku ogaadaan waxa khaldan iyo meesha khaladku ka imaanayo. Xalkiina wuxuu noqday in la baddalo siyaasaddii jihaadku ku socday ama waddadii ama hoggaankii taad dhahdaba.

Maxaa Laga Faa’iday Siyaasaddii la Baddalay?

Waxaa laga faa’iiday in laga adkaaday jawaasiistii, in la helay nabadgalyo, inuu bannaanka usoo baxay manhajka khaldan ee Ictisaam. Waxaa laga faa’iiday in la helay dawlad Islaam ah oo fulinaysa shareecadii Islaamka oo haysata Soomaaliya inteedii badnayd.

Culumada Maxaad ugu Diiddeen inay Yimaadaan Saaxada Jihaadka?

Looma diidin, bal waan ugu yeeraynaa inay noo yimaadaan oo ay hoggaamiyaan jihaadka. Waxaan maqalnay ama culumadu yiraahdeen, “Haddaan saaxada tagno waa nala dilayaa!” Subxaanallaah! Haadaa buhtaanun cadiim! Ma aanan oran waana been cad.

Ikhwaanii ma illaawin inaan xuso waxqabadkii iyo dagaalladay galeen Shabaabku.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu.

Qeybta 45aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 45aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay annagoo ballanqaadnay inaan wax ka xusno waxqabadkii iyo halgankii ay soo mareen mujaahidiinta Soomaaliyeed (Shabaabul Mujaahidiin).

Mujaahidiintu waxay soo wadeen dagaalkaan ay kula jiraan gaalada iyo gaalaraacyada muddo dheer. Intaas ay dagaalka ku jireenna waxaa lagu hayey dhibaatooyin aad u badan sidoo kalena waxaa diiddanaa in mujaahidiintu khayr gaarto dad Soomaaliyeed oo badankoodu culumo ahaayeen.

Mujaahidiintu maxay raadinayeen ee loo diiddanaa? Mujaahidiintu waxay raadinayeen hal shay oo kaliya. Waxay rabeen in la helo dawlad Islaami ah oo shacabka Muslimiinta ah u khidmaysa. Haddii la helo dawlad ku dhaqmaysa shareecada Islaamka waxay bulshadu helaysaa dhammaan nolosha aasaasiga u ah qofka bani-Aadamka ah sida nabadgalyada, caafimaadka, waxbarashada, ganacsiga iyo ciidamo ilaaliya cirdiga iyo sharafta qofka Muslimka ah.

Hub ka-Dhigistii Maleeshiyaadka

Mujaahidiintu markay magaalooyinka qabsadeen waxay ka billaabeen waxqabadkoodii. Waxay hubkii ka dhigeen dadkii Soomaaliyeed ee uu cadawgu isku hubeeyay. Dadka hubaysnaa waxaa kamid ahaa dad ay adeegsanayeen hoggaamiye-kooxeedkii iyo gaalada waddanka kusoo duushay. Waxay u badnaayeen dhalinyaro aan tacliin lahayn ama baadiye laga keenay oo been loo sheegay.

Maleeshiyaadkaas waxaa mushaar u ahaa waxa ay dadka ka dhacaan. Waxaa raashin u ahaa qaad iyo daroogo. Waxaa xaasas u ahaa gabdhaha Muslimaadka ah oo ay kufsadaan haddana dilaan. Waxaa mustaqbal u ahaa riyo iyo mala awaal uu nafta ugu sheekeeyo intuu qaadka cunayo. Waxaa raaxo iyo nasiino u ahayd inuu dhaawac soo gaaro oo meel la isaga xooro. Maalinkuu dhaawacmo ayaa isugu dambaysa asaga iyo kaaba-mooryaanka. Halkaasuu ku waayaa naftiisii iyo riyadii daroogadu tusisay. Xaqiiqdu waa saas.

Dadka hubaysnaa waxaa kamid ahaa dad hubka ku ilaalsada naftooda iyo maalkooda. Waxaa kamid ahaa shirkadaha waawayn. Waxaa kamid ahaa dad aan ganacsi wayn lahayn laakiin hubka u qaatay inay cirdigooda ku ilaashadaan. Waxaa jiray hay’ado gaalo u shaqeeya oo aad u hubaysnaa. Hay’adahaasi waa kuwa maalgalinayay fawdada iyo dagaalka sokeeye. Hay’adaha magacyada khayriga ku shaqayn jiray waa kuwa Soomaaliya ama caalamul Islaami burburiyay.

Siyaasaddooda waxaa kamid ah intay bulshada soo dhexgalaan ayay fiiriyaan qabiilka ugu tunka buuran meeshaas ay rabaan inay baroosinka dhigtaan ama dagaan. Waxay kasii xushaan kuwooda sharafta ku dhex leh qabiilkaas, sida ugaasyada, nabaddoonnada, siyaasiga iyo kan xoogaaga lacagta ah leh. Waxay u qoraan ama siiyaan shilimo aad u yar. Waxay ka kiraystaan guryo iyo baabuur aysan u baahnayn si ay dantooda ugaaraan.

Inta ugaaska gurigiisa iyo baabuurkiisa gaaladu kirada ka bixinayso gaalku wuxuu doonuu samaynayaa. Waxaa difaacaya ugaaska iyo nabaddoonka reerka haddii gaalka la taabto.

Mujaahidiintu magaalada Xamar waxay ka dhigeen goob nabadgalyo ah. Dadku waxay fursad u heleen inay is dhex maraan oo kala adeegtaan waqtigay doonaan. Qaabka hub ka-dhigista waxay ahayd dhawr nooc. Shirkadihii waawaynaa sida kuwa xawaaladaha ayagu hubkoodii waxay ugu deeqeen intii badnayd mujaahidiinta markay arkeen in mujaahidiintu yihiin dad la aamini karo hantidoodiina u ilaalinayaan ayay tabarruc ahaan hubkoodii ugu wareejiyeen mujaahidiinta. Jazaahumullaahu khayran.

Qolada labaad waxay ahayd mooryaan dadka dhici jirtay oo aan dan kale hubka u haysan inay dadka ku dhibaan mooyee. Kuwaas birta ayaa laga aslay ama xoog baa looga qaaday hubkii, ayagiina waxaa lagu sameeyay dhaqancelin oo waxaa la geeyay xeryo loogu talo galay in lagu dhaqanceliyo illayn wuxu waa Muslimiin dhaqankii ka xumaaday. Raggaas la dhaqanceliyay waxaa kasoo baxay afraad aad u wanaagsan oo Islaamka wax u tartay.

Qolada saddexaad waxay ahayd qolo ayagu hubkooda hoosta ku haystay oo markii lasoo weeraro isku difaaci jirtay. Kuwaas waxaa la siiyay ikhyaar, kii raba in laga gado waa laga gaday kii raba inuu sadaqaystana waa loo duceeyay. Qaab caynkaas ah ayaa hub ka-dhigistu u dhacday iyo qaabab kale oo farsamaysan. Waxaa hubaysnaa oo kaliya mujaahidiinta.

Taasi waxay keentay in dadkii si dhaqso ah nabad u helo tuuggiina la qabto, noloshii aasaasiga ahaydna soo laabato oo magaaladii yeelato bilic wanaagsan iyo xasillooni.

Caafimaadka

Waxay ku xajiyeen hub ka-dhigistii inay la dagaallamaan wax alla wixii caafimaadka wax u dhimi lahaa sida qaadka, khamriga, daroogada kala gaddisan, dhillaysiga, qashinkii magaalada buux dhaafiyay, daawada dhacday, raashinka dhacay, sixirkii iyo wixi la mida.

Markii nabadgalyo la helay waxaa loo gudbay caafimaadkii oo faraha ka baxay. Intii dawladdii dhexe ay burburtay magaalada Xamar iyo magaala kasta oo waddanka Soomaaliya kamid ah waxay noqotay magaalo aan la garanayn cidda iska leh. Shacabka magaalada ku dhaqan oo ama dagaan ahaan u daggan ama safarka ku imaanaya waxaad mooddaa inaysan aqoon nadaafadda iyo qiimiga ay bulshada u leedahay.

Qofka magaalada guri ka daggan intuu gurigiisa qashinka kasoo saaro ayuu laamiga hortiisa mara ama guriga wajigiisa ku shubayaa markaasaa qashinkii wuxuu noqday buuro waawayn. Looma kala harin carruur iyo cirroolaba, haba ugu darnaadeen kuwa qaadka gada iyo kuwa kawaanlayaasha ah ama maqaaxilayda intaba.

Waxaa kuwaas ka daran oo dadkii halaagay kuwa isku sheega ganacsato. Ganacsatadu waxay u kala baxdaa labo. Qolo waxay keentaa daawo dhacday ama kartoon ay ku qoreen magac daawo oo aan daawaba ku jirin ee balo kale lagu shubay. Waxaa ku jira bur ama caanaboore sida lasoo wariyay. Intay shirkado tuugo ah heshiis la galaan ayay dhahaan noo sameeya wax daawo u eg. Waxay kaloo shirkadaha kasoo aruursadaan daawada dhacday, markaasay qiimo aad u jaban kusoo rartaan illayn daawo ma wataane.

Kuwaas dadkii waxay ku rideen ama u gaysteen labo dhibaato:

  1. Waxaas daawada u eg ama daawada dhacday ah oo ay qiimo saa’id ah ka siiyaan.
  2. Qofkii oo aan daawo qaadan ee qaatay cudur iyo waxyaabo naftiisii khatar u keeni kara.

Dadku waxaad mooddaa inaysan fayoobayn. Qofka daawada dhacday gadaya ama galka daawada lagu shubay caanabooraha waxaa laga yaabaa ama xaqiiq ah markii carruurtiisu xanuunsato ama xaaskiisa wuxuu daawada kasoo gataa farmashiyaha ugu dhaw markaasuu carruurtiisa iyo xaaskiisii siinayaa. Waxaaba laga yaabaa inuu asagu cuno. Ma fayooba!

Waxaa kamid ah kuwo ka ganacsada raashinka dhacay. Waxay xafiisyo ka furteen adduunwaynaha. Waxay u tagaan ganacsatada waawayn oo haya raashin ku baaray. Waxay kasoo qaataan raashinkii dhacay oo ganacsatadii lahayd meel ay gayso waayeen. Raashinku hadduu dhaco ama xumaado waa la gubaa loomana oggola in qof banii-Aadam ah uu cuno. Ganacsatadii lahayd raashinkaan dhacay waxay heleen labo faa’iido:

  1. Waxay ka badbaadeen inay kharash ku bixiyaan raashinkaas gubitaankiisa.
  2. Waxay ka heleen lacag oo waxaa ka gatay ganacsatadii Soomaaliyeed oo waalnayd!

Dadkaas caadaystay dhaqankaas xunka ah oo ku magacaaban ganacsatada waxay isugu jiraan ama yihiin tujaar, jeeble, culumo, siyaasi, aqoonyahan iyo wixi la mida. Haddaad istaagto Bakaaraha arki maysid dukaan uusan kasoo jeedin qof bidhaan wadaad leh. Dukaanka waxaa yaalla waxyaabihii aan kasoo sheekeeyay qayb kamid ah. Bakaaro markaan leeyahay waxaan ula jeedaa Xamar oo dhan ama waddanka intiisa kale. Dadka xalaasha cuna ama ka ganacsada ama og inay dhibaatadu asaga dib ugusoo noqonayso aad bay u yaryihiin waxaase jiraan kuwo aan badnayn oo ah dad yar oo Ilaahay u naxariistay.

Mujaahidiintu waxay olole ku qaadeen caafimaad-darradii ka dhalatay nadaafad xumidii. Waxay u guntadeen soo-celinta caafimaadka iyo bilicdii magaalooyinka. Waxay xakameeyeen oo ka hortageen in magaalada lasoo galiyo oo laga ganacsado raashin dhacay iyo daawo dhacday. Waxay baaritaanno ku sameeyeen bakhaarradii cuntada iyo daawada lagu kaydin jiray. Waxay gubeen waxay heleen oo raashin iyo daawo dhacday ah. Waxay banneeyeen waddooyinkii qashinku xiray. Waxay wacyigaliyeen dadkii. Waxay xumaantii uga hortageen meelihii ay kasoo galaysay sida eeraboorrada iyo dakadaha. Waxay mamnuuceen qaadkii oo ah hooyada xumaanta (ummul khabiith).

Waxay soo qabqabteen sixiroolayaashii dadka bakhtiga cunsiin jiray ama waalida ku riday. Nimankaas dadka sixra waxay kamid yihiin ama ka daran yihiin kuwii dadka ka gadi jiray daawada dhacday iyo raashinka dhacay, maxaa yeelay ummadda waalwaalan oo meel walba daadsan waxaa sabab looga dhigay saddexdaas qolo. Mid sixir ku waalay, mid daawo dhacday ku waalay iyo mid raashin dhacay ku waalay intuba sabab ayay utahay.

Ikhwaanii waxaan aragnaa mujaahidiinta oo haya hawl aad u baaxad wayn oo aysan baahideeda dabooli karin kaligood. Hawshaan ay hayaan mujaahidiintu waa hawshii ay qaban lahayd dawlad dhismaheedii u dhammaystiran yahay. Xagga dhaqaalaha, xagga siyaasadda iyo xagga caskariga intaba. Waxaa intaas u dheer dadka ay u shaqaynayaan oo intaas oo hawl ah ay uhayaan waa dad aan u diyaarsanayn ku-dhaqanka shareecada Islaamka iyo xukun-wanaagga dawlad Islaam ah.

Ayagaa laga sugayaa inay dadka wax baraan oo ka dhaadhiciyaan inay dantoodu ku jirto ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Ayagaa laga sugayaa inay gaalada ka xorreeyaan waddanka ay kusoo duushay oo xoogga ku haysato. Ayagaa laga sugayaa inay dadka horumar gaarsiiyaan dhan walba leh inshaa Allaahu. Mujaahidiinta waxaa dhalay ama ay ka dhasheen Soomaalida aan kasoo sheekaynay oo ay haysato intaas oo mushkilad ah.

Bulshada Soomaaliyeed waxaa soo maray xukuumado kala duwan oo kulligood ku shaqaynayay qawaaniinta kufriga iyo ilxaadka. Waligood ma aysan arag dawlad Islaam ah iyo shareeco la isku dhaqayo. Waligood ma aysan arag caddaaladda iyo xukun-wanaagga dawlad Islaam ah. Sidaas darteed waxaa adkaatay ama dabodheeraatay sidii looga dhaadhicin lahaa bulshadaan in shareecada Islaamka lagu dhaqmo.

Musiibada ugu wayn iyo is-hortaagga ku-dhaqanka shareecada Islaamka waxaa lagala kulmay culumadii ayagu noqon lahaa hurmuudka ummadda xagga diinta. Waad ogaydeen lagdankaan soo marnay iyo inta nalasoo khiyaameeyay oo waliba culumadii talada noo haysay ay nagu faleen, Al-Itixaadkii hore iyo Ictisaamka cusub. Culumada Soomaaliyeed waa gartood oo waxay lamid yihiin bulshada Soomaaliyeed oo aan waligood arag xukuumad Islaami ah. Gacan la gooyo, lug la gooyo, dhagax la isku dilo, karbaash ama tacsiir. Intaas oo xukun ah ama xad waligeed Soomaaliya lagama fulin Shabaab ka hor.

Shabaabku lama imaan xuduudda gacan-goynta iyo rajmiga ama wixii lamid ah ee waxaa lagusoo dajiyay oo fuliyay Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam). Waxaa intaas kasii daran waligood Soomaalidu ma maqal murtad ama qof gaaloobay oo Soomaali ah. Shacabku waa gartii laakiin waxaa musiibo ku dhacday culumadii oo u doodaysay murtad Ilaahay iyo Rasuulkiisii ka xariir furtay oo ku gaaloobay diintii asagoo aan cidi qasbin.

Culumadii Ictisaam diintii waxay ka dhigeen: Suufiyadii oran jirtay naagta aanan meherin annagu ma mehersana, dhaxalka aanan qaybin ma qaybsana, maydka aanan talqiin ku akhrin lama duugi karo, colka aanan u ducayn ma duuli karo, ninka aan habaarnaa waa inuu dhintaa, afartan jir ka yar diin ma sheegi karo, lama gaaloobi karo iyo wiixi la mida.

Ikhwaanii waxaan ku jirnaa dagaal dhib badan oo qofkaad dishaa (Soomaali) waa kugu dhimay kaana dhimay. Waxaan ku qasbannahay inaan Ilaahay raalligalinno. Intii Ilaahay noo caroon lahaa dadku ha caroodeen. Hawshaanna waan wadaynaa Inshaa Allaahu.

Waxaa na horyaal hawlo waawayn oo ay kamid tahay dagaallo lagu hoobtay.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 46aad

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 46aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo magaaladii Xamar ahayd afka noo kala hayso. Waxaan soo marnay ayadoo magaalada laga nadiifiyay wax alla wixii khabaa’ith ahaa ama xumaan oo dhan inti la awooday. Maahmaah ayaa waxay ahayd qofkii madaxa meel la helaa minjuhuu meel la daydaydaa. Bulshadii ayadoo dhibban oo madaxii iyo minjihiiba meel la wayday ayaa mujaahidiin salka dhulka u dhigeen oo waxay ka dhigeen goob nabadgalyo ah magaaladii.

Bulshadii markay heshay nabadgalyo ayay tabeen nolosha inteedii kale oo ay kow ka tahay nafciga ama waxyaabaha daruuriyaadka ah. Dadku waqtigaas asaga ah ma jeclayn mujaahidiinta oo waxaa cadawgu ka dhaadhiciyay waa shisheeye nimanku idin laynaya ee ha u dhawaanina. Maahmaah baa waxay ahayd ilmahaagu markay kufaanna way kugusoo ooyaan markaad kuftana way kugu qoslaan!

Shacabka ay mujaahidiintu u khidmaynayaan oo ay naftoodii iyo maalkoodiiba u hureen haddii mujaahidiinta laga awood roonaadana way ku qoslayaan oo ku farxayaan markay mujaahidiintu gacan sarreeyaanna way kusoo ooyayaan oo waxay leeyihiin waan baabba’nay ee timir ma haysaan? Sow ma mooddid ilmihii yaraa oo aan waxba kala garanayn oo markaad kuftana kugu qoslayay markuu kufana xaggaaga usoo ooyayay si aad dhibta ula qaybsato. Ilmaha waa la barbaariyaa illaa ay ka fahmayaan aabbahood markuu kufo inay garabka qabtaan oo dhibta la qaybsadaan (xilkasnimo gaarsiin).

Shacabkuna wuxuu u baahan yahay in loo dulqaato oo wax la baro (caqiidada saxda ah iyo al-Walaa wal-Baraa). Waxa lagu dagaallamayaa waa shacabka maxaa yeelay qofkii u dagaallamaya in Ilaahay kalimaddiisu kor noqoto shacabkuna garab istaago ayaa guusha leh. Midda labaad shacabku waa dad Muslimiin ah oo la rabo in diintoodii laga fitneeyo ayaguna ma aysan helin cid u sharaxda dantuu ka leeyahay cadawgooda soo jireenka ah iyo kan dhogorta Muslim leh oo isu kaashaday inay waydaariyaan waddada xaqqa ah kuna adeegtaan oo ay u nacamleeyaan ayagoon fahmin khiyaamadooda dhuunta.

Mujaahidiintu waxay ku khasban yihiin inay qabtaan wixii ay awoodaan ayagoo Ilaahay ku raalligalinaya dadkaan walaalahood ahna ay ku dadaalayaan meeshii ay noloshooda ku maarayn lahaayeen ama waxsoosaar ay ka heli lahaayeen si ay uga maarmaan gacma-hoorsiga shisheeyaha aan u naxayn, badanaa hay’ado wata magac Muslim iyo mashaariic waawayn oo ay leeyihiin dadkaan wax ugu qabanaynaa haddana jawaasiis ah. Ha jaasuuseene waxba uma qabtaan bulshada oo intay Nayroobi hoteelladeeda dagaan ayay dhuuniqaate Soomaali ah waxay siiyaan 500 oo doollar. Markaasay waxay ku dhahaan noo sixiix waraaqahaan. Markaasuu u sixiixaa. Shahaadatu zuur.

Waraaqaha waxaa ku yaal inay Soomaaliya ka hirgaliyeen mashaariic waawayn oo ay ku baxday qiyaastii 45 milyan oo doollar, iimaanlaawihii qaatay shanta boqol waxay usoo dhiibaan 15 kartoon oo daawo dhacday ku jirto, 3000 cinjir ama kondhom waxay ugu yeeraan. Cinjirradaas waxaa ku moor-garaysan ama ku jira aydhis iyo cudurro la isku dardaray oo dilaa ah. Waxay kaloo dadka ku dhiirrigalinayaan inay dhillaystaan ama isu-tagaan hadday isu baahdaan. Cudurna qaadi maysid uurna yeelan maysid!

Waxaa kaloo loosoo dhiibaa Alle ma-liibaanihii lagu liibaanay 15 kun oo cirbadood oo la leeyahay waxay u fiican yihiin hooyada dhashay oo haddana dhiigbaxday. Waa dhalma-joojin cirbaduhu. Alaabtaas waxaa kamid ah dhawr kartoon oo ay ku jirto goojooyin ay leeyihiin waxay u fiican yihiin ilmaha jix dheerta qaba iyo dabaysha waase been. Waxaa laga yaabaa inay dhalooyinkaas kusoo shubaan biyaha badda dadkuna waxay u malaynayaan in daawo ku jirto markaasay saf dheer u galayaan. Reer ba’ow rag laawe.

Hay’adaha jawaasiista ah waxaa qaacidadooda kamid ah ama siyaasaddooda inay dadka barakiciyaan oo dagaal abaabulaan. Dadku markay islaayaan oo dhimasho iyo dhaawac soo gaaro oo ay baahdaan ayay dhex ordaan oo yiraahdaan waxaan wadnaa dhiig joojin. Maxay isugu dirayeen hadday dhiiggooda joojinayaan ama ka naxayaan? Dhaqanka Yahuudda ayaa sidaas ah Ilaahayna wuxuu kaga xikaayooday suuratul Baqara.

Aan usoo noqonno magaaladi Xamar. Waxaan soo aragnay magaaladii oo xasilloon oo nabad la helay xoogow bilicdeediina soo noqotay. Mujaahidiintu waxay u istaageen inay daboolka ka qaadaan ama kusoo celiyaan gacantii dadwaynaha ilihii dhaqaalaha oo shayaadiintu albaabbada isu dhifteen. Waxaa laga billaabay siday u kala muhiimsanaayeen. Waxaa xoogga la saaray in la furo dakaddii waynayd iyo eeraboorkii waynaa ee Xamar.

Waxaa la isugu geeyay muruq iyo maskax wixii la hayay. Waxaa lala kaashaday bulshadii iyo samafalayaashii u taagnaa horumarinta shacabka. Waxaa shaqo billaabay dakaddii iyo eeraboorkii Muqdisho. Waxaa kusoo xirtay maraakiib waawayn oo wada waxyaabihii daruuriyaadka ahaa oo dadku u baahnaa. Waxaa ammaan helay oo boobkii ka nabadgalay dadkii hantidooda la dhici jiray markay dakadda kala baxayaan. Dadka si toos ah iyo si dadbanba waa loo dhici jiray.

Mooryaantu si toos ah ayay u raran jireen raashinka ganacsatada oo xoog ayaa looga qaadan jiray mararka qaarkood. Mar marna waxaa la dhihi jiray na siiya kun kiintaal oo raashin ah iyo waxyaabaha ciidanku u baahan yahay waxaan idinsiin doonnaa markaan magaalada xorayno ama reer hebel ka adkaanno iyo wixi la mida. Waxaa kaloo kamid ah wixii lagu cuni jiray, keena canshuurtii dawladda hoose. Muxamed Dheere hadda xaggee buu ku dambeeyay? Tawbad baa u furan intuu nool yahay waase la dullaystay. Allow waafaji tawbada haddaad khayr la damacday asaga iyo kuwa kale oo Alle ka fogaaday.

Waxaa billawday dhaqdhaqaaq ganacsi dibad iyo daakhilba. Eeraboorkii baa waxaa kasoo dagay diyaarado waawayn oo isticmaali jiray eeraboorro aan xamili karin culayska diyaaradaha waawayn. Dadkii baa waxay ka raysteen meelihii fogaa ee ay diyaaraddu kasoo dagi jirtay sida Ballidoogle, Ciisalay, Nambar Konton, Dayniile iyo meelaha la mida. Dadku ayagoo maantoo dhan safar cirka ah kusoo jiray oo soo socday ugu yaraan siddeed saacadood ayay haddana waxay kusoo safri jireen dhulka oo asna qaadanaya ugu yaraan saacado kale. Safarka dhulku wuxuu ka khatar badnaa kii hawada oo asaga laftiisu khatar lahaa maxaa yeelay dadku waxay saaran yihiin diyaarado gaboobay oo aan adduunka laga oggolayn inay hawada galaan ama dad qaadaan. Kan dhulkuna khatartiisu waxay ahayd labo arrimood: jidka oo aad u burbursan oo waxaa laga yaabaa in gaariguba la gaddoomo rakaabka sababtuna ay tahay jidkoo xun iyo xirfad-yarida darawalka ama mas’uuliyad-darradiisa. Tan labaad waxaa meel walba taagan mooryaan markay gaariga guuxiisa maqlaan isbaaro dhiganaysa oo dadkana dhacaysa gabdhaha Muslimiintana kufsanaya.

Sidoo kale dakadihii yaryaraa waa laga raystay oo dadku waxay wax kalasoo dagaan dakaddii waynayd oo magaalada dhexdeeda ku taallay oo mujaahidiintu fureen. Dakadihii magaalada ka fogaa sida dakaddii Ceel Macaan oo kale dadku waxay ku qabeen dhib xagga amniga iyo xagga dhaqaalaha intaba ah iyo jidka oo ahaa mid xun ama aan sinnayn oo laga yaabo in gaarigu qalibmo, iyo isbaarooyin aad u fara badan oo mid walbaa kaa rabo inaad lacag badan siiso. Kuwaa laga yaabaa inaysan lacagba doonayn ee ay rabaan in ay hantida gaariga saaran oo dhan ay dhacaan. Waxaa laga yaabaa in dagaal faraha looga gubtay dhexmaro kooxda burcadda ah iyo hantiilayashii gawaarida wadatay.

Waa annagii soo marnay in dadku hubaysnaayeen oo dadka qaarkiis hubka isku difaacayeen marka hantidooda iyo sharaftooda lagusoo xadgudbo. Waxaa dhici jirtay dhimasho iyo dhaawac aan yarayn. Waxaa laga raystay safarradaas khatarta badnaa haddana aan laga maarmin oo maalin walba waxaa magaalada ka bixi jiray ama soo gali jiray safarro ama shixnado laga yaabo in dhiig badani ku daato marka ay baxayaan iyo marka ay soo galayaan intaba.

Shabaabku ama mujaahidiintu waxay isu qaabeeyeen ama u shaqaynayeen hab dawladnimo. Waxay sameeyeen goobo dadku u xukun tagaan oo loogu garqaado. Waxay sameeyeen ciidamo u taagan soo-qabashada ciddii dambi lagusoo oogo. Waxay sameeyeen ducaad ama odayaal dadka xogtooda qaabilsan. Waxaa hantidoodii loo celiyay dad farabadan oo laga faramaroojiyay tabacoodii ay kusoo dhinteen. Waxaa laga billaabay hanti soo celintii: aseendooyinkii waawaynaa iyo dhulkii ganacsiga oo ku yaallay meelaha waxsoosaarka leh sida dukaammada, bakhaarrada, hoteellada iyo wixi la mida.

Dadkii markay ammaan heleen oo la nabadgaliyay naftoodii iyo maalkoodii hantidoodiina loosoo celiyay oo lakala xukumay ayay u jahaysteen waxsoosaar. Waxay tacbadeen beerihii, waxay lasoo dageen badeeco ay ka keeneen dibadda, waxay dib u fureen bakhaarradii ay ku ganacsan jireen. Waxay fureen maqaaxiyihii dadku wax ka cuni jireen. Waxay fureen hoteelladii musaafiriintu ku nasan jireen. Waxaa la furay meelo caafimaad oo dadka lagu daaweeyo oo tayo leh.

Waxbarashadii iyo Dacwadii Caamka Ahayd

Waxaa loo gudbay in dadka jahliga lagala diriro oo wax la baro. Waxaa la furay dugsiyo Qur’aan iyo madaaris diinta lagu barto. Waxaa la nooleeyay dacwadii ka socotay masaajidda dhexdeeda. Waxaa la abuuray siyaasiyiin dadka ka dhaadhiciya in bulshada Muslimiinta ah ay leedahay manhaj iyo qawaaniin Rabbaani ah oo diyaarsan. Dadku ma yaqaannaan umana diyaarsana ku-dhaqanka shareecada Islaamka bal waa kasoo horjeedaan in lagu dhaqmo ayagoo aan is ogayn. Reer guura raac iyo carruur loo kala sheekee ismana arkaan!

Sheeko Gaaban ama xirfad ay adeegsadaan reer guuraagu: Dadka reer guuraaga ah waxay leeyihiin xirfado iyo dhaqamo ayaga u gaar ah. Waxay adeegsadaan murti ay kala dhaxlaan iyo maahmaahyo dhaqankooda ka warramaya. Xirfadahooda waxaa kamid ah: Markii reerku meel u hayaamo waxaa la galaa socod dheer. Waxaa daala dadka maxasta la yiraahdo ama carruurta iyo haweenka. Lama hayo gaadiid lagu xambaaro ilmaha daalay iyo hooyada dhiig la’aantu hayso oo laga yaabo inay xalay umushay ama sagaalkeedii dhammaaday (uur leh).

Cunuggu markuu daalo oo socon waayo ayaa kuwa asaga ka roon oo aan waxna u qaban karin kana tagi karin waxay adeegsadaan kalmad cabsi galin ah. Waxay yiraahdaan: war soo carar yuu ku cunin ama ku qaadan reera guura raacu! Markaasaa canuggu wuxuu adeegsadaa awooddiisii ugu dambaysay orod buuna is dhigaa asagoo argaggaxsan oo afkana qaylo ku dhiftaa. Sidaasaa lagu geeyaa goobtii uu doonayay aabbuhu inuu reerka ku furo.

Jumladaan ama murtidaan waxaan ka faa’iidaysanaynaa laba arrimood:

Midda koowaad: Dadka Muslimiinta ah iyo diintoodii waa la iska horkeenay ama la isku diray. Waxaa loogu sheekeeyay diinta Islaamku naxariis ma leh oo waxay ka hor imaanaysaa xuquuqul insaanka iyo Qurumada Midoobay waxay dheheen waxaa fiican ku-dhaqanka diin-muq-furad-la’aanta (dimuqraadiyada), waxaa lagu yiri Islaamku qofka oo nool ayuu dhagax ku dilayaa, qofkii oo nool ayuu cadba mar gooynayaa, lugta goo, gacanta goo, dhagta goo, ilig ka siib, sanka ka jar, carrabka ka goo, boqol karbaash ku dhifo!

Musiibada haysata dadka Muslimiinta ah intooda badan waxaa weeye aqoon la’aanta ka haysata diintoodii. Intii diinta taqaannay ama culumada la oran jirayna waxaa lagu ibtileeyay fulaynimo iyo adduunyo jacayl in yar oo Ilaahay u naxariistay mooyee. Kii wadaadka ahaa waa qariyay xaqqii asagoo danahiisii ka dhex arki waayay shareecadii Islaamka. Jaahilkiina maxaad ka sugi haddii caalimkii inxiraafay ama xaqqii qariyay?

Qodobka labaad waxaa weeye qofka banii-Aadamka ah iyo awoodda Ilaahay siiyay oo uusan isticmaalayn illaa uu dhibtoodo ama argaggax ku dhaco. Fiiriya canugga yarka ah. Wuu socon waayay oo iska fariistay. Markaasaa waxaa lagu yiri war bahalku ku qaaday ee kasoo carar. Asagoon cidi shidaal ku shubin ayuu konton kiilomitir jaray. Waa isla asagii laakiin markii hore naftaa ugu sheekaysay ma dhaqaaqi kartid ee halkaan fariiso. Soo uma eka fatwadii Shiikh Umal, Shible, Shiikh Xasan Ashkir iyo dhammaan odayada Ictisaam inay naftoodu ugu sheekaysay jihaad lama wadi karee isu dhiiba ciddii jihaadka lagula jiray meeshaad maraysaanna ma dhaafi kartaan. Naftiina ha haligina!

Culumada iyo ducaaddu waa daaleen laakiin waxay u baahan yihiin qolo ku tiraahda war iska jira reera guura raaca. Waan hubaa inay adeegsan doonaan awooddii Ilaahay siiyay oo ay naftu ugu sheekaysay halkaan ma dhaafi kartaan. Waxaan dadkii hore ka dhaxalnay murti iyo maahmaahyo. Waxay wax ku cabbiri jireen hal eray markay wada hadlayaan ama qofka laga rabo inuu ra’yi dhiibto. Tusaale haddaan usoo qaadanno erayga ah ama gabay: Rag tashaday dhul waa toli kaaraa taako labadeede. Eraygu wuxuu ka kooban yahay saddex jumlo. Rag tashaday. waa jumlo mufiido ah oo waxaa laga fahmayaa wadatashi. Dhul waa toli karaa, waa jumlo kale oo waxay muujinaysaa camalkii oo lagu dhiirraday oo aan laga biqin ama loo malayn inaan waxba laga qaban karin maxaa yeelay dhul dillaacay oo kala go’ay caqliga waxaa kusoo degdegaya inaan waxba laga qaban karin. Taako labadeed, waa jumlo kale oo muujinaysa inaan camalka maalin lagu dhammayn karin ee tartiib tartiib loo qabto. Haddaad damacdo inaad maalin qudh ah ku dhammayso dhismo dabaqyo ka kooban kuu suuroobi mayso oo waqtigu kuuma oggola awoodduna kuuma oggola markii qorraxdii kaa dhacdo adoo aan hal taako dhisin waxaa kugu dhacaysa qalbi jab iyo haziimo aadan mar dambe dhagax kor u qaadayn. Dadaal gaari doontide.

Nin ka degdegay biyo u muuqday oonna uu hayay! Waxaan maqlay in nin Soomaaliyeed xoolo usoo aroorsaday meel loogu sheegay inay biyo leedahay. Meesha waxaa looga cabbaa oo biyaha lagula soo baxaa wadaan iyo dowli. Ceelkii buu yimid. Xoolihii buu carruurtiisii ii celiya yiri. Wadaantii iyo dowligii ayuu ceelkii u daruuriyay ama u laalaadiyay. Wadaanta waxaa ku xiran xarig dheer. Wuxuu islahaa meel dhaw ayaad biyaha ka helaysaa laakiin ma dhicin oo ceelku waa dheer yahay. Markuu xariggii cabbaar ku daldalay ceelkii oo uu waayay sharqantii biyaha ayuu go’aan qaatay inuu wadaantiisii dib usoo ceshado. Wuxuu soo jiiday xarigii wadaantu ku xirnayd. Wadaantii ayaa u muuqan-wayday, inta toorrey lasoo baxay ayuu xarigii dhexda ka kala gooyay, wuxuu yiri asagoo aad u xanaaqsan inaga keena tan Caynabaa ka biyo dhow ee. Canynabo waa meel kale oo biyo leh laakiin ceelasheedu gaagaaban yihiin. Jumladaan waxaan ka faa’iidaynaa labo arrimood.

  1. Samir la’aanta wadaadka ku dhacday oo biyihii oo uu dultaagan yahay uu sugi waayay.
  2. Xariggii dhammaa oo uu xoolaha ku waraabsanayay oo uu iska kala gooyay dulqaad yaridiisa iyo fakar la’aantiisa. Ceelka ninka ka yaabiyay waxaa la dhihi jiray Walwaal iyo Wardheer wuxuuna ka doorbiday inuu aado Caynabo oo masaafo fog ujirta Walwaal iyo Wardheer.

Fulayow guuli kuu dhawaydaa! Wadaaddada gaalada isu dhiibay samirkii baa ka dhammaaday waxaase ku dhacay laba arrimood oo doqonnimo ah:

  1. Ayagaa u maleeyay ee ma aysan daalin tabartiina kama dhammaan ee naf iyo shaydaan ayaa ugu sheekeeyay halkaas ha dhaafina.
  2. Ha isdhiibaane maxay hubkoodii gaalada ugu wareejiyeen? Haddaysan hawsha wadi karin maxay walaalohood fil Islaam u siin waayeen hubka (ONLF). Waxaa taas ka murugo badan dhalinyaradii u dagaallami jiray magaca Ilaahay inuu kor noqdo oo la oran jiray mujaahidiinta ayay ku amreen inay la dagaallamaan ciddii magaca Alle kor yeelaysa! Magaciina waa ka baddaleen oo waxay u bixiyeen Niyuu Booliis. Waaba ku faanayaan mana qarsanayaan in magacooda la yiraahdo Niyuu Booliis Islaamiyiintana ay la dagaallamayaan.

Ikhwaanii waxaa na sugaya hawl aad u culus. Waxaa nagusoo wajahan duullaamo waawayn oo cadawgu soo maleegayo, waa gaalada asalka ah iyo murtaddiinta.

Waxaa caado u ah khayrlaawayaasha ama kuwa Ilaahay diintiisa la dagaallamaya markay arkaan iftiinka Islaamka inay isku dayaan inay damiyaan isuna bahaystaan la-dagaallanka diinta iyo ehelkeeda. Soomaaliya gaalo waxay ka damacday inaysan saldhigan dawladna aysan helin (dawlad Islaam ah). Waxay ku shaqaysanaysaa gaaladu dadkii bulshada hurmuudka u ahaa, culumadii, odayaashii, aqoonlaawihii in-yar-gartihii (indheergarad), ganacsatadii (dhuuniqaatayaashii), hay’adihii (jawaasiistii), saraakiishii (khaa’imiintii), Galaal iyo raggiisa.

Akhristayaaloow meel fiican ayaa wax noo marayaan haddaan nalagusoo duulin. Xilligu waa 2007. Wanaaggii Islaamku waa soo bidhaamay. Xamar waa la nabadeeyay, waxay gaartay horumar aysan gaarin waligeed. Waxaa hal mar daafaha caalamka laga wariyay wanaagga ay gaartay koonfurta Soomaaliya. Waxaa soo laabatay haybaddii laga xayuubiyay magaala-madaxda Soomaaliya. Dadkii Soomaaliyeed oo daadsanaa daafaha adduunka ayaa soo laabtay. Waxaa iskasoo dabadhacay dalabka qof walbaa oo raba inuu maalgashado ilihii dhaqaalaha. Warkaasu wuxuu dhibay gaalo iyo gaaloraacyo.

Waxaa la fadhin waayay oo gilgilatay Waashintoon iyo Landan, cabaad ayey afka ku dhifatay. Meles iyo Mooy waa is dhiibeen. Munaafiqiintii waa qexeen. Murtaddiintii waa milmeen waana la waayay. Muslimiintii waa maraxsadeen. Dhaqaalay heleen. Mucaskar-diide iyo minjaxaabiye-jihaad murugo darteed maruu huwaday (Al-Ictisaam). Waxaa midoobay maalin qura mujaahidiintii.

Ikhwaanii waxaan sii wadi doonnaa inshaa Allaahu waxqabadkii mujaahidiintu ay bulshada u adeegeen. Waxqabadka aan kasoo sheekaynay waxaa u dheeraa mujaahidiinta difaaca ay difaacayeen diinta iyo ehelkeeda. Waan hubaa inaan la is daynayn oo duullaan nagusoo maqan yahay laakiin gacanna beerahaan ku falanaynaa gacanna xabbaddaan ku ridaynaa. Allaahuma munzilal kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum, aamiin, aamiin.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaah.

Qeybta 47aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo magaalada Xamar iyo hareeraheedii la nabadeeyay oo ay shaqaynayaan dhammaan waxyaabihii daruuriyaadka ahaa. Waxaa si dhab ah usoo muuqday isku fillaansho ay gaartay mandaqadda koonfureed khaasatan magaala-madaxdii iyo hareeraheedii. Waxaa laga maarmay ciidan shisheeye oo yiraahda waxaan soo celinaynaa nabaddii Soomaaliya. Waxaa laga maarmay hay’adihii oran jiray waxaan badbaadinaynaa kumanaan kun oo qaxday oo qaxooti ah, oo ay kamid yihiin Hay’adda Qaxootiga Adduunka (UNHCR) iyo Barnaamijka Cuntada Adduunka (WFP) iyo kuwa la mida.

Waxaa laga maarmay gacma-hoorsigii shisheeyaha. Waxaa yaraaday cudurradii dadka ku dhacayay maxaa yeelay waxaa meeshii laga suuliyay cudursidayaashii ugu waawaynaa ama fidinayay cudurrada sida hay’adihii qaybinayay cudurrada kala ahaa aydhiska, jixdheerta, qaaxada, qallalka, shubanka ama fuqbaxa, dhiig la’aanta iyo wixi la mida. Waxaa kaloo meesha ka baxay nadaafad-xumidii magaalada taallay.

Waxaa la joojiyay oo dadkii ka nasteen raashinki dhacay iyo daawadii dhacday oo dibadda lagasoo daabulayay. Waxaa la xallin waayay illaa haddana taagan cudurro kusoo kordhay waddanka intii dawladdii dhexe ay burburtay. Cudurradaas waxaa loo tiirinayaa inay ka imaanayaan qashinka nugliyarka oo badaheenna lagu aasayo. Hala waydiiyo arrinkaas Cali Mahdi iyo saaxiibbadiis.

Mujaahidiintu waxay isku laasimiyeen inay saddex shay gacmaha ku haystaan:

  1. Kitaabka Qur’aanka iyo Sunnada
  2. Qori iyo saanaddiisa
  3. Yaambo ama qalabka waxsoosaarka.

Intaasay awoodeen Allana la kaashadeen. Waxaa meeshaas ka hirgalay imaarad yar oo caalamka oo dhan macruuf ka noqotay. Waxay imaaradaasi ku caanbaxday inay soo hoyisay guulo ay gaari waayeen dawlado, hay’ado, culumo, mufakkiriin iyo wixi la mida. Waxaa caddaatay hadday mujaahidiintu laba sano maamulkaan hayaan inay Soomaaliya oo dhan xasillooni kusoo celinayaan isuna keenayaan ummadda kala fogaatay ee Muslimiinta.

Lix bilood gudahood ayay xasiliyeen oo nabad kusoo dabaaleen horumarna gaarsiiyeen koonfurta Soomaaliya oo dhan marka laga reebo meelo yar sida Baydhabo oo kale. Waxaa hubaal ah hadday lix bilood oo kale ku darsadaan inay Hargaysa iyo Boosaaso ka taagi lahaayeen calanka uu Tawxiidku dhexda kaga yaal. Waxay awoodi lahaayeen inshaa Allaahu tacaalaa inay Soomaaliya oo dhan walaalnimadeedii usoo celiyaan oo nabadeeyaan hal amiirna usamayn lahaayeen. Nasriga Alle waa dhawyahay. Jayshu Muxamed sawfa yacuud.

Horumarkii xawliga ku socday wuxuu dhibay raggii dhibkaan oo dhan ka dambeeyay oo markii horaba ka shaqeeyay in Soomaaliya burburto si Itoobiya gacanta loogu galiyo. Waxaa maslaxaddoodii ku luntay horumarka la gaaray hoggaamiye-kooxeedkii qandaraaska kasoo qaatay gaalada. Waxaa qaadan waayay wanaagga ay soo hoyiyeen dhalinyarada yaryar ama ducaadda aan da’da waynayn culumadii waligood bulshada ku dhex jirtay wax horumar ahna aan ka gaarin dacwaday wadeen 60 sano (Ictisaam).

Balaayadaan iyo fawdadaan waddanka ka dhacday oo aan u qabno inay ka dhalatay dawlad la’aanta rag bay beer u tahay oo sugaya inay usoo go’do.

Tusaale: In la qaxo, in la gaajoodo, in cudurro la garan waayay dadka ku dhacaan, in qabiil qabiil la isu laayo, in aan la helin dawlad la yiraahdo Soomaaliya, in qolo walbaa calan ayada u gaar ah samaysato oo  ay ku dhawaaqdo dawlad-goboleed, inaan la helin ciidan Soomaaliyeed oo hubaysan iyo wixi la mida, waxaa arrintaas ka shaqeeyay oo kharash badan ku bixiyay kaniisadaha Kiristaanka oo ku midaysan arrintaas waxayna kaalmaysanayeen caada-qaatayaal Soomaaliyeed.

Boobabka ama wadaaddada Kiristaanku waxay ka midaysan yihiin la-dagaallanka Islaamka. Waxay ogyihiin caqiidadooda xunta ah inay tahay mustaqbalkooda. Waxay dhiiggooda, maalkooda iyo maskaxdooda ku bixiyaan meel marinta Kiristanka socon la’. Ma jiro hal wadaad oo Kiristaan ah oo jaasuus u ah Muslimiinta. Ma jiro hal siyaasi oo Kiristaan ah oo inta ciidan soo kaxaysta ku burburinaya meeshii reerkooda dagganaa asagoo ka barbar dagaallamaya ciidan Muslimiin ah oo gaalada jihaad kula jira! Ma jiro oday dhaqameed iyo ugaas Kiristaan ah oo dhuuniqaate ah ama laaluush-qaate oo inta xoogaa shilimo ah la siiyo idaacadaha ka caayaya diintiisii iyo ehelkeedii! Ma jiraan janan ama saraakiil sar sare oo gaalo ah oo askari dable ah oo Muslim ah amarkiisa qaadanaya ama uu maamulayo wuxuu rabana ku samaynayo. Ma jiro arday ama jaamacad ha dhigto ama dugsi hoose ha dhigto oo Kiristaan ah oo ka faanaya dhaqankiisii, afkiisii, ilbaxnimadisii, abtirsigiisii iyo wixi la mida. Ma jiraan gabdho gaalo ah oo inta xijaab soo qaatay indhashareerna ku darsaday oo waliba ku faanaya! Ma jiro dhakhtar Kiristaan ah oo qof dadkiisa ah oo dhiigbaxaya la gorgortamaya oo leh way yartahay lacagtu ee ku dar, intii ku dar iyo iga dhin la waday qofkii geeriyooday. Maxaa noo haray dadkuba wuxuu ka kooban yahay intaas la sheegay?

Si kastaba arrintu ha ahaatee mujaahidiintu waxay ku dadaaleen inay dadka wacyi galiyaan xag aakhiro iyo xag adduun intaba. Waxay ku guulaysteen oo u dhaga-nuglaaday dad fara badan. Dadkii waxay billaabeen inay noloshoodii maareeyaan markay nabad heleen. Waxay billaabeen inay goobaha cibaadada soo camiraan. Waxay billaabeen inay diintoodii oo baraxla’ bartaan. Waxay ogaadeen waxa lagula dirirayo inay tahay Islaamnimada. Dadku waa Islaam waxaase luggooyay Suufiyo iyo Ictisaam! Soomaalidi inteeda badan ma ahan bulsho la isku hallayn karo oo ay ka dhaadhacday caqiidada al-Walaa wal-Baraa.

Inshaa Allaah waxaan gaari doonnaa ayagoo dagaalkii markuu kululaaday ay furintii uga bexeen mujaahidiintii, waxaase qalbigooda iimaanku taabtay oo mujaahidiinta ka barbar dagaallamayay dad aan ka badnayn boqolkiiba-5. Miyaad illawdeen Muqdisho iyo Sagaalkii Maalmood dagaalkii loogu magacdaray waxa ay sameeyeen qabiilooyin badan oo furinta ku jiray. Axmed Diiriye iyo Xaad maalinkaas jihaadkay ku jireen xaq bayna u arkayeen. Maxaa is baddalay? Cabdullaahi Yuusuf ayaa meesha ka baxay. Asagay ku jihaadayeen!

Ikhwaanii mujaahidiintii tirada yarayd tayo badanna aan hayn oo ay horyaalleen hawlaha waawayn waxaa kusoo kordhay in weerarro qorshaysan oo abaabulan lagusoo qaado. Weerarka waxaa xarun u ah Baydhabo. Baydhabo waxaa laga maamulaa Adis Ababa. Waxaa halkaas lagusoo daabbulaa ciidamo shisheeye oo aad u fara badan. Ciidammadu waxay leeyihiin caddaan iyo madowba. Baydhabo waxaa daggan koox yar oo Cabdullaahi Yuusuf Yey madax u yahay. Waxay ku xaraysan yihiin bakhaarradii Ee.Dhii.Sii (ADC) ay lahayd oo cuntada lagu kaydin yiray. Ma galley baa maxaa bakhaarrada loogu xareeyay?

Bakhaarrada dhexdooda ayaa raashinka lagu siiyaa oo looma oggola inay kala tagaan. Waxay isugu jiraan rag iyo dumar. Say u qayilayaan ayay is dhex seexdaan. Waxaa meesha dhexdeeda looga sameeyay hool wayn oo lagu shiriyo marka la rabo in wax laga saxiixdo. Gaaladu lama tashato fikirna lama waydiiyo baarlamaan-ku-sheegga.

Gaaladu markay mashruuc fulinayso waxay soo diyaarsataa mashruuceedii oo dhammaystiran markaasay inta hoolkii kasoo buuxiyaan ayay masawir ka qaadaan ayagoo gacmaha taagaya oo u eg dad xor ah oo doorasho ku jira. Dabadeedna waxaa la yiraahdaa arrintaas baarlamankii ayaa isku raacay. Waxaa loo yeeraa idaacado ay leeyihiin jawaasiis dhogor Soomaliyeed leh markaasay waxay faafiyaan baarlamaankii oo isku raacay in dawladdu tallaabadaas qaadday. Waxaa loo codeeyay in ciidan shisheeye la keeno!

Mujaahidiintu waxay gaarsiiyeen khayrkii ay wadeen ama imaaradii Islaamka ahayd meelo ka durugsan magaalada Xamar. Waxay gaareen illaa iyo gobollada Mudug ama Gaalkacyo agteeda (Bandiiradlay). Waxay gaareen illaa iyo Kismaanyo. Waxay gaarsiiyeen Baydhabo agteeda (Maanyofuulka). Mujaahidiintu waxay raadinayeen imaarad Islaami ah oo ku dhaqanta shareecada Islaamka.

Mujaahidiintu markay imaaraddaas u saldhigeen oo caalamka oo dhan laga daawaday wanaaggooda iyo xawliga ay ku socdeen oo ay gaalo hubsatay inay yihiin rag meel marin kara mabda’a ay wataan ayaa tartan loosoo galay: Maraykan, Ingiriis, Talyaani, Itoobiya iyo wixi la mida. Gaaladii waxay gashay inay kala shukaansadaan mujaahidiintii. Qolo walbaa waxay leedahay, “Annagaa idin aqoonsanaynee oo idin difaacaynee annaga na raaca. Waxaan idin siinaynaa dhaqaale farabadan. Haye dhaha?” Maya. Maya. Maya!

Waxaan soo marnay imaaradaan dhismaheedii inuusan xalaal ku dhisnayn. Maxaa yeelay waxaa madax ka ah rag ayagu dalbaday in hoggaanka loo dhiibo. Islaamku wuxuu qabaa ninkii yiraahda xukunka hala ii dhiibo inaan loo dhiibin. Khilaaf kama taagna.

Waxaa labeeyay, wadaaddada ama mujaahidiinta oo aan wali hurdada ka toosin oo sheekh kasta oo yiraahda taladiinna ii dhiiba ayay aamini jireen. Nin ku aaminay ha khayaamin.

Waxaa jiray oo kaliya ragga ciidammada hoggaaminayay ayaa ahaa rag adag ama baraarugsanaa sida Shiikh Abuu Mansuur, Mucalim Aadam Xaashi Cayroow, Shiikh Fu’aad, Abuu Zubayr iyo rag kale oo aad u farabadan oo ahaa hoggaanka ama furimaha ciidanka raggii joogay.

Gaaladu markay ka quusatay inay mujaahidiintu aqoonsi ka raadiyaan ama dhaqaale ayay heshiis la gashay jawaasiistii imaarada hoggaaminaysay. Madaxwaynihii iyo Wasiirkii Gaashaandhigga, Shariif Karazaay iyo Jeneraal Indhacadde. Haddaad xasuusataan Indhacadde waxaa looga yeeray xarunta laga xukumo Ictisaam ee ku taal Nayroobi. Xarunta waxaa fadhiya Maykal oo ah daaciga maalgaliya qalcadaha ama xarumaha Ictisaam ay ku leeyihiin Yurub, Ameerika, Afrika iyo meelo kale oo Alle og yahay dadkuse aysan ogayn. Maykal wuxuu kaloo qaabbilsan yahay dabargoynta dacwada Wahaabiyada. Wuxuu maalgaliyaa dacwada ay wadaan Suufiyada, Ictisaamka, Jadiidiyada, Shiicada iyo wixi la mida. Indhacadde iyo Maykal way wadahadleen, waxay kuwada hadleense Allaa og. Shariif Murtad, Indhacadde iyo kuwo kale oo gaaladu dhagta wax ugu sheegtay oo mujaahidiinta ku dhex jiray waxay waayeen fursad ay kaga dhaadhiciyaan mujaahidiinta in gaaladu aqoonsato dhaqaalana laga qaato oo lasoo dhaweeyo gaalada iyo ra’yigooda.

Mujaahidiintu waxay aqoonsi ka rabaan Allaah oo kaliya. Waxay iskaashi ka rabaan Allaah oo kaliya. Waxay gargaar ka sugayaan Allaah oo kaliya. Sharci-dajin uma baahna iyo kharash lagu bixiyo oo manhajkooda waxaa la dajiyay kun iyo afar boqol oo sano ka hor. Markay gaaladii iyo gaalaraacyadii ka quusteen dhalinyaradii hubaysnayd iyo imaaradii ay wateen inay hoos timaaddo maamulka Maykal iyo ducaaddii ku kadsoontay warka Maykal oo u qabay inaan laga maarmin gaalada iyo gacmo-hoorsigeeda ayay dagaal iclaansadeen gaaladii oo wadata rag dhogor culumo leh iyo jawaasiis intaba.

Waxay meel walba soo dhigeen ama xuduuddihii ciidamo ku hubaysan gaadiidka gaashaaman iyo diyaaradaha meel fog wax ka duqeeya. Waxaa mujaahidiintii lagu dhexsiidaayay jawaasiis aad u farabadan. Awalba jaasuusku waa ku dhexjiray laakiin tiradii baa la kordhiyay illayn waxaa loo baahan yahay xog dheeraad ah marka dagaal la qaadayo. Waxaa nalagu dhexdarsaday ciidammo aad u farabadan oo dhogor Islaam leh ama mujaahidiin u eg. Gaalo waxay ka baaraandegtay qaabkii ay noola dagaali lahayd. Gaalada waxaa la shaqaynaya jawaasiis isugu jirta culumo iyo caamaba.

Waxaa dhammaaday qorshihii weerarka. Mujaahidiintiina waa diyaargaroobeen. Qolo walbaa waxay sugaysaa xabbadda sharqanteeda. Mujaahidiintu hadday midaysan yihiin Allana kaashadaan way isdifaaci karaan. Hadday iskhilaafsan yihiin qaarkoodna gaalada la shaqaynayo jab ayey usoo jiidi kartaa. Siday mujaahidiinta la ahayd way isku duubnaayeen jaasuusna kuma dhex jirin. Laakiin sidaas arrintu ma ahayn!

Allaa wax og adinkuse wax ma ogidin! Waxaa nala amray inaan qabanno waxaan awoodno. Qaddarta lama celin karo dadaal ayaase nala faray. Wixii qarsoon Allaa og annagase waxaa nala faray waxa muuqda inaan wax ku qiimayno. Mujaahidiintu dhufays ayey ku jiraan oo qorigay kaybka hayaan gaaladiina waa soo dhaqaaqday oo waxay rabaan inay xabbadda billaabaan markay safka hore soo gaaraan ama usoo jirsadaan qiyaastii 500 oo mitir. Yaan la seexan si aan naloo gaadin.

Allaahumma munzilal kitaab wa mujriya saxaab wa haazimal axzaab, Ihzimhum, aamiin, aamiin. Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 48aad

Ikhwaanii waxaan soo aragnay mujaahidiintii oo dhul aad u ballaaran nabadeeyay oo mooryaantiina hubkii ka dhigay dadkiina u jiheeyay waxsoosaar iyo iskaashi iyo isku duubnaan xag walba ah. Waxaan kala tagnay ayadoo mujaahidiinta weerar qorshaysan uu kusoo maqan yahay mujaahidiintuna ay diyaargaroobeen. Waxaan xusnay haddii wadajirka mujaahidiintu midaysan yahay inay isaga filan yihiin cadawga Ilaahay oo isasoo bahaystay.

Maamulkii dabadhilifka ahaa ee uu hoggaaminayey korneyl Cabdillaahi Yuusuf oo magaalada Baydhabo ka samaystay caasimad ku-meel-gaar ah ayaa magaaladaas kusoo daabulay ciidan tiro badan oo Tigree ah, ciidankaan Tigreega ah waxaa gadaal ka taagnaa ciidammada Maraykanka iyo kuwa gaalada adduunka, dhammaantood waxay ku midaysnaayeen ka-hortagga maamulkaan Islaamiga ah ee ka hanaqaaday koonfurta Soomaaliya.

Zanaawi oo ahaa garabka ugu weyn ee uu Cabdillaahi Yuusuf isku hallaynayey wuxuu si deeqsinimo ah ugu taageeray Ina Yuusuf ciidan farabadan iyo saanad milateri oo baaxad weyn, magaaladii Baydhabo waxay noqotay magaalo ay haystaan Tigreegu, waxay xeryo milateri ka samaysteen magaalada iyo bannaankeeda, waxayna billaabeen inay ciidammada Tigreega ah kusoo daabbulaan aagga hore ee ku beegan dhanka magaalada Muqdisho.

Mujaahidiintu waxay isku diyaariyeen dagaal baaxad weyn oo dabadheeraada, waxay ciidammadoodii galiyeen heeggankii ugu sarreeyey waxayna u diyaargaroobeen dagaal qarxi kara xilli kasta.

24tii Disembar sanadkii 2006dii ayey hal mar dagaallo culusi waxay si isku mid ah uga qarxeen dhammaan goobihii la isku hor fadhiyey, xabbaddii waxay ka billaabatay dhul baaxad wayn oo dherarsan, laga billaabo Baydhabo (Maanyofuulka), Baladwayn (Kalabayrka) illaa Gaalkacyo (Bandiiradley).

Waxaan tilmaamayaa waa furimmihii ugu waawaynaa laakiin dagaalku intaas waa ka baaxadwaynaa wuxuuna ka socday dhul aad u ballaaran. Ma ahayn oo kaliya dagaalku mid ka socday dhulka. Waxaa kaloo barbar socday madaafiicda aan loo meel dayayn oo lagu garaacayay dadka shacabka ah iyo dhismayaalka ay ku noolyihiin oo dhan. Waxaa ayana hawada ka duqaynayay diyaarado dagaal oo aan loogu talagalin inay la dagaallamaan jabhado ama dad shacab ah oo aan tikniko haysan.

Mujaahidiintu waxay ahaayeen jabhado aan haysan tikniko, maxaa sawaariikhda iyo diyaaradaha wax gumaada loogu adeegsaday? Waxaa kaloo lagu tijaabiyaa dagaalka mujaahidiinta oo la dhihi karo waa jabhado aan lahayn awood muuqata (mid maaddi ah) hubka kiimikada ah oo sanad walba la cusboonaysiiyo si loo ogaado qaabka uu wax u dilayo iyo meeluhuu ridada ku gaarayo (sida nugliyarka). Hubku mujaahidiinta oo kaliya wax u dhimi maayo ee wuxuu baabbi’inayaa dhammaan noolaha sida dadka, xayawaanka iyo dhirta intaba. Gaalada shaydaan baa u waxyooda oo wax u sheega. Shaydaankana waxaa wax u sheega Ibliis oo ugu wayn shayaadiinta.

Tusaale: Maalinkii Badar oo labada ciidan isasoo horfariisteen (Muslimiinta iyo gaalada), waxaa is arkayay oo kaliya insiga ama labadii col oo insiga ahayd. Dagaalka waxaa ku jiray oo qayb ka ahaa Ibliis oo gaalada safkooda ku jiray. Wuxuu arkayay wax aysan arkayn labada ciidan oo is horfadhiyay (malaa’igtii Jibriil hoggaaminayay oo ku jirtay safka Muslimiinta). Yaa malaa’ig ka adkaan kara? Wuxuu arkay khatarta ay Qurayshi ku jirto markaasuu yiri, “Waxaan arkaa wax aydaan arkayn,” waana cararay lacahahu-llaahu. Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) ayaa noo sheegay arrintaas oo waa xaqiiqo dhacday. Ninkii Ibliis waa noolyahay sidii ayuuna wax u arkaa (malaa’igtii). Laakiin waxaan jirin Nebi nool oo kasoo warramaya waxa dhacaya iyo akhbaarta kor ka imaanaysa ama ciidammada kor kasoo dagaya oo ku jira safka Muslimiinta. Malaa’igta oo mar walba heeggan ugu jirta ciddii diinta Ilaahay u gargaaraysa lagana helo Ikhlaas iyo Mutaabaco.

Ibliis Ilaahay wuxuu siiyay nolol dheer oo Ilaahay ogyahay intay ku dhammaanayso. Waxaa kaloo Ilaahay siiyay awood uu isu ekaysiin karo ciddii uu doono sida dadka, xayawaanka iyo wixi la mida. Wuxuu kaloo leeyahay awood uu dadka banii-Aadamka ah wax ugu sheego sida maalinkii Badar oo uu iska dhigay qof caadi ah oo la garanayo, nabaddoonkii Suraaqah ibnu Maalik. Maalinkaas si toos ah ayuu ula hadlay Quraysh, haddana wuxuu si toos ah ula hadlaa gaalada waddadii Quraysh ku socota sida Maraykan, Ingiriis iyo saaxiibbadood. Wuxuu ku ridaa kibir iyo islawaynan. Wuxuu kaloo si wax ah wax ugu sheegaa ama ugu yimaadaa Suufiyada ama qabuuriyiinta. Wuxuu u qurxiyaa baadilka iyo ehelkiisa ama gaalojacaylka iyo in ayaga xulufo la noqdaan.

Wuxuu waswaas iyo adduunyo-jacayl ama geeri-ka-carar ku ridaa culumada waawayn oo Rabbaaniyiinta ah sida Ictisaam, Talafiya-Jubni, Askaas (waa miro la cuno), ma istaahilaan in la yiraahdo Islaax maxaa yeelay waxay ka shaqeeyaan ifsaadka. Fiiri Qurdubi! Intaas oo qolo dhammaan saaxada dagaalka way ka qaybqaadanayeen. Qolo walbaa shaqay haysay lid ku ah mujaahidiinta iyo safkooda. Waxaa intaas dheeraa jawaasiistii aan kasoo hadalnay oo tayaarka dhan ama imaarada oo dhan madaxda u ahaa sida Murtad Shariif, wa akhiihi fil caqiida Indhacadde.

Walaalayaal aan kusoo laabanno furintii oo dhiiggu qulqulayo. Gaalo markay weerarka soo qaadday waxaa sutida u qabtay wiilal yar yar oo aan loo malaynayn inay karti intaas le’eg leeyihiiin. Gaalo indheheedu waa murtad. Murtaddiintii ama jawaasiistii ayaa ugu sheekeeyay gaalada, “Waa xoogaa yar oo aan tabar hayn mujaahidiintu, shacabna lama socdo oo shacabku annagay na taageersan yihiin. Marka hal dagaal ayaa ku filan oo aan dhammaantood kusoo qabqaban karnaa.” Waa Indhacadde iyo Shariif warbixintoodii.

Gaalo waxay weerarkeeda ku dhistay akhbaar ay ka kala heshay Ibliis, Indhacadde, Shariif iyo jawaasiis si gaar ah ugu dhex jirtay mujaahidiinta (kuwo culumo u eg). Gaaladu waxay dagaalka kusoo gashay dardargalin iyo hididiile ay islahayd waxaad saacado ku gaari doontaan magaala-madaxdii iyo saldhigyadii imaaradii Islaamiga ayayd oo jawaasiistu hoggaaminayeen laakiin aan war laga hayn. Allaa ogaa kana abaalmarin doona ayaga iyo kuwo kale oo aan illaa iyo maanta wax war ah aan laga hayn walina ku dhex jira Muslimiinta iyo sufuufta mujaahidiinta.

Gaaladii waxay la kulantay dharbaaxo ay ku waano qaadatay. Waxay ku jabeen weerarradoodii ugu cuslaa oo aysan waxba la harin. Cir iyo dhulba waxba lamay harin. Waxaa meesha ka baxay xogtii shaydaanku dhagta ugu sheegay oo ahayd waa koox yar waxa meesha joogaa oo aan shacabku taageersanayn ee horay u socda illaa aad ka gaartaan Muqdisho. Iskadaa inay Muqdisho tagaan waxaa la geeyay sidii loo cayrsanayay intii dhurwaa la cayriyo. Dhanka Baydhabo waxaa la dhaafiyay magaalada Baydhabo oo waxaa la geeyay Diinsoor oo Baydhabo u jira boqollaal kiilomitir.

Dagaalka Baydhabo wuxuu ka billawday xooggiisu Maanyofuulka oo Baydhabo qarka ku haysa. Inta la jabiyay gaaladii oo sufuuftoodii la dhex maray ayaa sidii loo carsanayay waxaa la geeyay meesha caanka noqotay ee lagu magacaabo Iidaale. Allaahu Akbar. Illaa iyo maantay waa yaallaa subaggii ka baxay gaaladii kibirka ku timid ciidda Soomaaliya. Waxaa laga waraabiyay laami kulul ama cadaab duuna cadaab, kii aakhiro ka hor! Haddaad oran lahayd see Diinsoor ku tagteen adinkoon Baydhabo qabsan? Waxaan ku leennahay: Baydhabo waxay lamid ahayd Filla Soomaaliya.

Filla Soomaaliya waxa ku jiraa waxay la mid yihiin dawoco god ku jirta! Hadday godkeeda ku jirtana cidna wax yeeli mayso, haddaad ugu gashana way ku xagxagan kamana saari kartid oo godku hal af ayuu leeyahay salkiisana lama gaari karo. Baydhabana waxay la mid tahay Filla Soomaaliya. Baydhabo waxaa laga fadhiyay wadda kasta oo soo gasha. Waxay sugayeen in la yiraahdo gacmaha kor u taaga. Waxay maqlayeen rasaasta yar yar iskadaa madaafiicda iyo garnaylada gacmaha laga tuuro oo gariirkoodu rajo beel ku riday taliskii Cabdullaahi Yuusuf, Gabre iyo baarlamaankii riddoobay.

Mujaahidiintu waxay cod dheer ku gaarsiiyeen Cabdullaahi Yuusuf iyo cadawgii u kaalmaynayay inay isa soo dhiibaan haddii kale la gumaadi doono. Mujaahidiintu waxay ku guulaysteen inay jabiyaan cadawgii isasoo bahaystay. Waxay ka fakarayeen tallaabada tan xigta oo ay qaadi lahaayeen, mar hadday jabiyeen gaaladii soo duushay. Dagaalkii ka socday koonfurta ama Baydhabo iyo agagarkeeda wuxuu soo gaaray heer gabagabo ku dhaw. Waxaa la jabiyay dhammaan gaalada iyo axbaashtii la socotay (murtaddiintii).

Waxaa kaloo dagaalku ka socday gobollada dhexe sida Baladwayne oo kale. Gaaladii furkoodaa biyo loogu shubay, waa laga adkaaday. Waxaa lagu celiyay meeshay ka yimaadeen gaaladii iyo gaalaraacyadii ayagoo hoogay oo aan gaarin hammigoodii ahaa dabargoynta mujaahidiinta. Waa la baacsaday si loo xaqiijiyo jabkooda. Waxaa la gaarsiiyay xuduudihii gumaystuhu sameeyay sida Kililka 6aad (Guriceel) iyo Kililka 7aad (Gaalkacyo).

Gaaladu waxay rabtay inay Xamar qabsato laakiin waxaa khatar galay gobollo ay mar hore maamullo Karazaay ah ka samaysatay. Bandiiradlay waxay Gaalkacyo u jirtaa wax ka yar 50 kiilomitir. Waxaa laga yaacay oo la fadhin waayay Gaalkacyo iyo Garoowe. Waxaa u qaadan waayay jabka gaaray Tigreegii aan aqoon dagaal mujaahidiinta dhabta ah. Gaaladii markii waagii ku baryay oo meel walba looga biyo keenay ayay adeegsatay takhdiidkeedii ugu dambeeyay. Takhdiidkaas waxaa la isticmaalaa oo kaliya marka lagaa adkaado oo aad rabto inaad ciidankaaga soo badbaadsato. Waxaa dhici karta in lagaaga adkaado, waxaa kaloo dhici karta inaad ku guulaysato oo ay laba midkood noqoto:

  1. Inaad is badbaadiso ciidankaagana lasoo baxdo wixii ka haray.
  2. Inaad ciidankaagiina badbaadiso cadawgiina dib u qabsato oo adigu aad yeelato gacanta sarraysa (Balaan Bii).

Gaaladu waxay ku jabtay balaankii koowaad, Balaan Ee (A). Waxay hadda gudagaleen Balaan Bii. Gaaladu waxay ku talagashay inay mujaahidiinta jabiyaan ayagoon isticmaalin balaankooda labaad waase u suuroobi wayday. Waxay isticmaaleen hub kasta oo casri ah. Waxay keeneen diyaarado sun buufinaya. Waxay safka soo galiyeen boqollaal taangi ama tikniko. Waa lagu takbiirsaday oo waxba uma tarin talana farahooday ka baxday. Waxaa gilgishay oo fadhin waayay Kilirlkii 8aad (Hargaysa). Waxay ku calaacaleen, “Caalamku ha nagasoo gaaro argaggixisaa nagusoo fool leh.” Waxaa socda dagaal faraha looga gubtay. Gaalo waa jabtay. Waxaa loo baahan yahay in la israaciyo. Waxaa nagu batay shuhadadii inshaa Allaahu iyo dhaawicii. Halasoo gurmado oo haloo gargaaro walaalaha furinta ku jira. Qof walbaa hasoo qaado wuxuu awoodo.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Qeybta 49aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo la sugayo in xabbaddu billaabato. Xabaddii waa billaabatay oo fooddaa la isku dhiftay. Waxaa jabay oo laga adkaaday gaaladiii isasoo bahaysatay iyo iimaanlaawayaashii ay ku shaqaysanayeen (murtaddiintii).

Walaalayaal waxaan soo marnay dhismihii imaaradaan Islaamiga ahayd inay Madaxwayne iyo Wasiirka Gaashaandhigga ka ahaayeen Shariif iyo Indhacadde. Labaduba waxay ahaayeen jawaasiis gaalada u shaqaynaya. Wax war ah lagama hayn oo waxaa loo qabay wadaaddo mujaahidiin ah. Waxaa lagu aaminay daahirkooda inay u ekaayeen Muslimiin mujaahdiin ah. Qalbigooda wixii ku jiray annaga nalooma dirin inaan ogaanno (nifaaq iyo jaasuusnimo). Allaa ogaa kana abaalmarindoona.

Mujaahidiintu dawladday samaysteen ama maamulkii imaarada waxaa Madaxwayne ka ahaa jaasuus. Waxaa Wasiir Gaashaandhig ka ahaa jaasuus. Maxaad u malaynaysaa inta ciidammada mujaahidiinta ku dhex jirtay jawaasiis? Aad ayay u badnaayeen. Mujaahidiinta waxaa isugu darmatay saddex dhibaato:

  1. Dagaal saf balaaran ah oo gaalo oo dhan ay isu kaalmaysatay.
  2. Bulshada Soomaaliyeed oo mujaahidiintu ka dhex dagaallamayeen oo aan caqiido adag lahayn oo markii gaalku guulaystana gaalka u mashxaradaya markii mujaahidiintu guulaystaanna mujaahidiinta u mashxaradaya.
  3. Mujaahidiinta oo hoggaankoodu ahaa jawaasiis ciidankana ay ka buuxeen kuwo farabadan oo gaalada hoosta kala xiriira oo soo gudbinaya hadba meesha mujaahidiintu ka jilicsan yihiin. Waxaa kaloo jiray kuwo qaabilsanaa inay mujaahidiinta khalkhal ku ridaan oo ciidanka ku dhex jiray (murjifiin).

Waxaa intaas weheliyay ciidamo aad u hubaysan oo wata magac Muslim ama magac wadaaddo oo loo diyaariyay marka loo baahdo inay safka soo galaan (qabuuriyiin Suufiyo). Waxaa intaas barbar socday culumo shalay mujaahidiin ahaa oo maantay ku biiray safkii cadawga oo shacabkii awalba aan lahayn caqiido adag shaki ka galiyay jahaadka loogasoo horjeedo gaalada. Waxay dheheen, “Jihaad ma ahan ee waa fitno.” Waxay dheheen, “Qofkii dagaalkaas gala oo ku dhinta waa ehlu Naar!” Waa culumadii Ictisaam.

Qolooyinka aan arkayno inay mujaahidiinta hagardaamaynayaan maxaa ku kallifay arrintaas ama mawqifkaas xun oo gaalnimadu ka muuqato?

  1. Culumada Ictisaam waxaa geeyay mawqifkaas xasad, fiqi yari xagga jihaadka ah iyo masayr ay ka masayreen dhalinyarada guulaha waawayn gaaray muddo yar (Shabaab).
  2. Suufiyo intaan dagaalku billaaban ayay ahaayeen mushrikiin qabuuro-caabud ah. Waxay isku dhawyihiin xagga caqiidada gaalada aan waxba aaminsanayn ama mushrikiinta ah (wathaniyiin).
  3. Shacabku ma lahan aqoon ay ku kala saaraan xaqqa iyo baadilka. Waxaa aqoon u ah wadaaddaha duubka wayn ee Soomaaliyeed. Hadduu yiraahdo wadaadku ama Ictisaam ay tiraahdo, “Waxa meesha ka socdaa jihaad ma ahan ee ha u dhawaanina,” sidii bay yeeleen. “Waa xaaraan ee ha u dhawaan waxaas!” Shacabku sidaasuu diin u haystaa. Hadduu yiraahdo, “Waa xalaal ee soo dhawow,” sidaasuu diin uhaystaa. Mar haddii ay yihiin culumadii aqoonta diineed loo tiirinayay.

Ikhwaanii yaanan ka warwareegin jabkii loo gaystay mujaahidiintii tirada yarayd laakiin tayada badnayd jazaahumu-llaahu khayral jazaa’. Walaaleheen waxay guteen waajibaadkoodii. Waxay la yimaadeen karti iyo sugnaan ay kala hortageen cadawgii isasoo bahaystay. Waxay fureen waddo ku cusub bulshada Soomaaliyeed oo afka ka sheegta inay Muslimiin yihiin. Bulshada Soomaaliyeed iyo culumadeeda waligood masoo marin laba arrimood oo mujaahidiintu ka dhaqan-galiyeen Soomaaliya:

  1. In loo jihaado kitaabka Alle inuu kor noqdo dhiiggaaga iyo maalkaagana aad u bixiso.
  2. In shareecada Ilaahay loo xukuntago oo ayada laga dhigto qaanuunka lagu kala baxo.

Walaalihii mujaahidiinta ahaa oo gaaladii inta gumaaday sii baacsanaya ayaa sufuuftoodii waxaa ka dhex dillaacay khalal iyo balbalo. Waxaa la waayay ciidammo dhan oo furinta ku jiray ama ciidankii gaalada dhuunta kaga jiray. Waxay banneeyeen aagag dhan. Waxaa ku dhex orday ciidankii Muslimiinta ahaa oo guul ku fadhiya gaalana jabtay jawaasiistii.

Waxay kor ugu qayliyeen war meel hebla la qabsay oo meel hebla la qabsay annagana waxaan ku jirnaa khatar haddaanaan meesha ka cararin (murjifiin). Waxaa run u maleeyay warka munaafiqiinta ama murjifiinta ducafadii awalba aan caqiido adag ku dagaallamayn. Waxaa kusoo dhiirraday shacabkii sheedda ka eeganayay dagaalka oo sugayay cidda laga awood roonaado. Shacabku waagaas (2006dii) wuxuu la jiray ciddii adkaata. Sabab? Hadda (2011) mujaahidiintay la jiraan. Sabab? Waxaa soo laabtay gaaladii carartay markay ogaatay in mujaahidiinta sufuuftoodii jilicday. Jawaasiistii ayaa gudbisay khabarkaas markaasaa gaaladii soo rogaalcelisay.

Waxaa gaaladii safka lasoo galay mushrikiintii qabuuriyiinta ahaa (Suufiyo). Waxyaabaha cajiibka ah oo Suufiyadu samaysay waxaa kamid ah: Gaaladii ayay dheheen, “Isu imaada oo meel isugu taga adinka iyo gaadiidkiinna. Waxaan idinku akhrinaynaa Qur’aan oo waan idiin xirsi xiraynaa si aad uga adkaataan nimankaan mujaahidiinta sheeganaya ama raba inay shareeco Islaam nagu xukumaan. Waxay rabaan inay dadka gacmaha iyo lugaha gooyaan dhagaxna ku dilaan. Yeeli mayno arrinkaas oo dhimashaan ka xignaa iyo inaan gaalada kaalmaysanno ayagana (Shabaab) aan dabargoyno.”

Mujaahidiintii waa la isu kaashaday. Waxaa hal mar iswareejiyay hoggaankii dagaalka. Waxaa isbaddalay dabayshii nasriga oo u socotay dhanka waqooyi. Waxaa soo labtay gaaladii quusatay oo saaxada ka baxday (ee carartay). Waxaa meel bannaan kusoo dhacay mujaahidiintii xaqiiqada ahaa ee u dagaallamayay Alle darti. Waxaa neefsaday munaafiqiintii walaalahood laga awood roonaaday. Waxaa isasoo muujiyay dad badan oo dhogor Islaam lahaa oo dhanka kale u wareegay gaaladana raacay. Waxaa dadka mujaahidiinta kamid ah mid adduunyo raadinaya. Waxaa kamid ah mid aakhiro raadinaya. Allaa wax og adinkuse wax ma ogidiin!

Wadaaddadii markay arkeen sida wax u socdaan iyo khiyaamada loo dagay oo sufuuftooda dhexdeedii ay ka billaabatay ama ayaga qaar kamid ah ay gaalada la shaqaynayaan ayay go’aan qaateen inay insixaabaan. Waxay ku ballameen meelo gaar ah inay isugu tagaan si ay dib isugu abaabulaan oo dagaal rogaalcelis ah u qaadaan. Waxaa mujaahidiintii ka dhex baxay munaafiqiin farabadan iyo murjifiin oo ku biiray gaaladii iyo murtaddiintii hor socotay gaalada.

Waxaa wali mujaahidiinta hoggaaminaya jawaasiistii ugu waawaynayd sida Indhacade iyo Shariif. Lama oga inay jawaasiis yihiin oo ayagaa talada laga qaataa ama hoggaankiiba ah. Mujaahidiintu waatay u hijroodeen Jubbooyinka si ay halkaas isugu abaabulaan gabbaadna uga dhigtaan hawdka Kismaanyo ka shisheeya. Waxaa wali horboodaya mujaahidiinta oo amiir u ah murtad jaasuus Shariif Karazaay. Waxaad xasuusataan inuu maalin iid ah ku tujiyay fagaaraha Kismaanyo mujaahidiinta asagoo amiir jaasuus ah.

Gaaladii kama harin mujaahidiinta ee way soo dabagashay. Markii Jilib la marayo ayaa waxaa lagu tashaday inaan lasii socon intaas ka badan ee bartaas jilibka lagu aasto oo gaalada mar labaad abaalkooda laga waraabiyo. Tuugo kula taalla tabtaada ma waydo. Maahmaahdaas waxay ka turjumaysaa wixii mujaahidiinta ay ku faleen jawaasiistii hoggaaminaysay. Ninka mujaahidiinta amiirka u ah oo ay amarkiisa qaadanayaan wuxuu jecelyahay in mujaahidiinu baabba’do oo laga adkaado. Wuxuu adeegsanayaa xeel kasta oo mujaahidiinta lagu jabin karo gaaladuna ku guulaysan karto. Allaa wax og annaguse wax ma ogin. Dagaallo kulul ayaa gaalada lagula galay Jilib iyo agagaarkeeda mase sii socon oo waxaa ka caga jiidayay munaafiqiintii hoggaaminaysay mujaahidiinta.

Maadaama gaalada ay hagayaan jawaasiista mujaahidiinta hoggaanka u hayay, gaaladii kama harin mujaahidiintii ee waxay uga dabatagtay hawdkii Kismaanyo ka shisheeyay. Waxay mujaahidiintii ku kala firireen dhulka baaddiyaha ah ee u dhexeeya Keenya iyo Kismaanyo. Waxaa dultaagan diyaarado ay hagayaan Shariif Afguduud iyo shaydaankii ka waynaa asaga ee Axmed Madoobe. Waxaa badda soo istaagay maraakiibta diyaaradaha xambaarta gantaallahana laga gano. Waxaa ka horyimid mujaahidiintii ciidankeedii Keenya.

Dhankii loo socday waxaa ka horyimid ciidankii Keenya. Dhankii laga yimid waa Xabashi taangi saaran. Kor waa diyaarado aan kula gafayn gantaalka. Dhanka badda waa gantaalo lagasoo liishaamayo maraakiib xeebta fadhiya. Dhexdayada ama mujaahidiinta dhexdooda waa jaasuus akhbaartooda bixinaya. Shacabku waataan soo marnay inay raacaan hadba ninka guushu raacdo oo hadda waxay la socdaan gaalada iyo murtaddiinta.

Waxa aan ka sheekaynayo ma ahan filim iyo shacwadiyo ama riwaayad. Qofkii garanaya tafsiirka Qur’aanka ha akhriyo Suuratul Axzaab. Waxa maalinkaas nagu dhacay ma ahan wax ku cusub Muslimiinta. Axzaab waxaa dhextaagnaa Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam). Waxaa gaaray dhibaato ka wayn tan nagu dhacday asaga iyo saxaabadiisii. Axzaab waxay ahayd meeshii Ilaahay ku kashifay munaafiqiintii isku dhex qarinayay mujaahidiintii saxaabada ahaa. Annagana Ilaahay maalinkaasuu na kala saaray annaga iyo munaafiqiintii jawaasiista u ahaa gaalada dulliga ah. Ikhwaanii waxaan ku jirnaa xaalad adag. Halasoo duceeyo hubkana yaan la dhigin.

Qeybta 50aad

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo meel walba nalagasoo galay. Waxay ahayd arrin Allaah ku kala saarayo mujaahidiintii dhabta ahaa iyo munaafiqiintii murjifiinta ahaa. Waxaa gaaladii haleelay ama raacay shayaadiintii ama jawaasiistii. Siyaabo kala gaddisan ayay gaaladu u wadatay jawaasiisteedii. Shariif oo ahaa hoggaankii ugu sarreeyay mujaahidiinta waxaa lagu qaatay diyaarad asaga oo ku sugan agagaarka Dhoobley.

Axmed Madoobe waxay qaateen asagoo dhaawac ah. Waxaa gaaray dhaawac culus. Dhaawucu wuxuu ugu dhacay si kama’ ah oo aan ula qasad ahayn. Maxaa yeelay asaga ayaa hagayey diyaaradaha iyo madaafiicda meelaha fogfog lagasoo ganayay, sida xogtu sheegtay. Madfacii loo waday mujaahidiinta ayaa ku habsaday jaasuuskii Axmed Madoobe iyo mujaahidiin kale.

Mar hadduu jaasuusnimo iyo gaalnimo aqbalay awalna khayr ma lahayn. Alla ha dulleeyo. Waxay qaateen dhaawiciisii markaasay Adis Ababa ku daawaysteen markuu biskoodayna waa kuwii kusoo celiyay mujaahidiintii oo baraarugay. Doqon.

Waxaa la yiri been waa lagu cabbaa laakiin laguma rakaato. Waxay kusoo celiyeen Xamar asagoo u dallacay xilmadhibaan kana tirsan kooxda riddowday ee Shariif madaxda u yahay.

Waxaa kala siibsiibtay wixii ku haray mujaahidiinta dhexdeeda oo jawaasiis ahaa. Waxaa Ilaahay faraj u furay oo ka badbaaday cadawgii dhiigga u oomanaa mujaahidiin aan badnayn. Waxay guda galeen mujaahidiintii inay israadsadaan illeen waxay ku kala firireen dhulkii hawdka ahaa. Waxaa is helay rag aan badnayn. Waxaa la galay abaabul iyo in mar labaad boorka la iska jafo illeen gobi waa liicdaa ee ma jabto. Muslimku waa gob hadduu Alle talosaarto.

Mujaahidiintu waxay soo mareen marxalado kala gaddisan oo loogu gaystay dhibaato ayaga iyo camalkii ay wadeen (jihaadkii). Waxaan soo marnay Ictisaam oo loo aaminay inay noqdaan hoggaanka mujaahidiinta. Waxay khiyaameeyeen mujaahidiintii aakhirkiina Ilaahay waa fashiliyay oo waatay mujaahidiintu ka taxafudeen (maamul gooni ah).

Mujaahidiintu waxay haddana aamineen culumo kale oo ay is lahaayeen sidii daahirkooda ka muuqatay waa rag fiican (Shariif, Janaqow iyo saaxiibbadood). Waad ogaydeen dhibaataday sameeyeen oo magaaladii mujaahidiintu qabsadaanba waxay u dhiibi jireen mooryaan ka liidata kuwii laga qaaday (qabiil iyo jihaad-diid miiran).

Maantay waxaan maraynaa khayaamadii ugu foosha xumayd uguna khasaaraha badnayd oo mujaahidiinta loo gaystay. Gaaladii markii laga adkaaday ayay munaafiqiintii waxay dhabarjabiyeen mujaahidiintii si gaaladu fursad ugu hesho inay mar labaad soo qaaddo dagaal rogaalcelis ah oo ay mujaahidiinta ku dabargooyso. Waxaa falkaas sameeyay Shariif, Indhacadde, Axmed Madoobe iyo ciidammadii la shaqaynayay oo munaafiqiintaas ama jawaasiistaas aan kor kusoo sheegnay hoos imaanayay ama ka amar qaadanayay.

Mujaahidiintu waa dahab ceeriin ah. Dahabku markuu ceeriin yahay wuxuu wataa qashin iyo daxal korka ka saaran. Waxaa lagu dhalaaliyaa dab aad u kulul. Waxaa mar labaad lagu celiyaa dabkii si loo helo dahab nadiif ah. Mar saddexaad waxaa lagu xaqiijiyaa dab intii hore oo dhan ka kulul si loo hubiyo inuu dahab xaqiiqo ah yahay. Markaasaa waxaa lagu fiiriyaa qalab muujinaya bidhaanta dahabka dhabta ah. Intaas oo marxaladood markuu soo maro dahabku ayaa suuqa la keenaa si aan ceebi usoo gaarin sumcadda ganacsadaha.

Haddaad akhridaan Suuratu Tawbah waxaad ogaanaysaan in Allaah uu mujaahidiinta ugu baaqay inay naftooda uga gataan Janno. Waxaan soo aragnay suuqii makhluuqa ama banii-Aadamka oo badeecaday gaynayeen suuqa ka taxaddaraya si aysan ceeb u yeelan ama sumcaddiisa ganacsi aysan hoos ugu dhicin wuxuu suuqa gaynayo. Miyaysan habboonayn badeecada Khaaliqa Jannada looga gadanayo in laga taxaddaro?

Jihaadku waa camal aad u dhib badan aadna u ajar badan. Jihaadka Ilaahay ayaa isku laasimiyey inuu kala saaro kuwa dhabta uu ka yahay iyo qolada beenta sheegaysa. Qur’aanku wuxuu leeyahay qayba dhan oo jihaadka ka warramaya. Haddaad akhrido Suuratu Fatxi oo ku tadabburto waad ogaan waxa jira. Akhri Anfaal, Aala Cimraan, Baqara, Axzaab, Muxamed iyo Kaafiruun. Ha akhrin oo kaliya ee macnaha u dhagraarici. Dhagayso oo dhuux oo ku dhaqan.

Walaalayaal maalinkii Ilaahay mujaahidiinta ka dhex saaray jawaasiistii inteedii badnayd sida Shariif, Axmed Madoobe iyo Indhacadde, waxaa kor u kacay oo barakoobay camalkii mujaahidiintu waday, xagga ciidanka, xagga siyaasadda iyo xagga dacwada iyo waxbarashada. Waxaa yaraaday xogtii gaaladu helaysay oo joogtada ahayd. Waxaa meesha ka baxay dacaayaddii shacabka loogu sheekayn jiray oo ahayd mujaahidiintu waa shisheeye, waa diinlaawayaal, waa dilaayaal oo dadkay iska dilaan, waa dhalinyaro aan caqli lahayn oo sufaho ah. Warkii Ictisaam!

Waxay galeen dagaallo waawayn. Waxay furteen buldaan ama magalooyin badan. Waxay isfahmeen shacabkii. Waxay la dagaallameen shirkigii iyo ehelkiisii. Waxaa nadiif noqotay sufuuftii jawaasiistu ka buuxday iyo murjifiintu. Waxay yeesheen hoggaan xalaal ah oo Ilaahay ku xiran ee aan gaalo ku xirnayn. Waxaa usoo laabatay haybaddoodii. Waxay noqdeen mujaahidiin laga haybaysto. Shacabkii raaci jiray hadba qolada adkaata hadda wuxuu la safan yahay ama raacaa hadba ninkii xaqqa ku taagan. Arrintaas waxaa libinteeda leh Ilaahayga waafajiyay xaqqa shacabka thumma mujaahidiinta oo waqti dheer ku bixiyay inay shacabka ka dhaadhiciyaan dhagarta shisheeyaha iyo dhuuniqaate.

Waxay heleen mujaahidiintu hub casri ah. Waxay heleen dhaqaale ku filan. Waxay heleen culumo dhufayska kula jirta oo xabbadda wax ka ridaysa cilmigiina laga qaadanayo. Allaahu Akbar wa lillaahil xamdu. Waxay fahmeen muddo dheer kadib qaabka loola dagaallamo gaalada iyo gaalaraacyada. Waxay barteen maamulkii dawladnimada. Waxay fahmeen siyaasaddii ama maaraynta hor-u-socodka bulshada.

Waxay fuliyeen xuduuddii Ilaahay oo aan waligeed Soomaaliya laga fulin. Dadkii bay ku dhiirrigaliyeen inay yihiin gob aan laga sarrayn (Muslim). Waxay kala dagaallameen gacma-hoorsigii shisheeyaha diintoodii ka fitnaynayay waxna aan u qabanayn (hay’adihii).

Waxaa ka heybaystay oo ogaaday gaaladii indhala’aanta kusoo gashay Soomaaliya. Adduunwaynuhu wuxuu xaqiiqsaday in Soomaaliya ay joogaan dhalinyaro awoodda inay caalamka oo dhan la wareegaan muddo gaaban kuna xukumaan shareecada Islaamka. Waxaa maalin walba looga hadlaa Golaha Amaandarrida ee Maraykanku samaystay, guriga Ban Kii Muun. Waxaa masayr la waashay culumadii Soomaaliyeed oo 50 sano soo waday dacwada, dhiil dhacdayna toosin waayay! Jugjug meeshaada joog (Ictisaam).

Cadawga Ilaahay intii uu islahaa mujaahidiinta Soomaaliya inta aysan xoogaysan ayuu caalamka oo dhan baray ama tusay inuu Soomaaliya jihaad ka socdo. Waxaa meel walba jooga rag jecel inay Ilaahay naftooda ka iibsadaan kuna jihaadaan gaalada iyo kuwa camiilka u ah (jaasuus). Waxaa soo buuxdhaafiyay saaxadii jihaadka ee Soomaaliya dhalinyaro ka timid daafaha adduunka. Waxay soo mareen badda, berriga, hawada, dhulka hoostiisa korkiisa iyo meelo aan laga malaysan karin. Maxaad ka taqaan ciidammada Ilaahay? Reer Xamarku waxay dhahaan “Sakiin liq!”

Mujaahidiintu uma baahna xayeysiis iyo halagaa sheego midna. Waxay qabteen waxay u qabteen Alle dartii. Waxay kaloo u istaageen shacabkooda dhibaataysan inay dhibaatada la qaybsadaan xalna u raadiyaan ay mushkiladdaan uga baxaan.

Waxay xasiliyeen oo nabad kusoo dabaaleen shareecadii Islaamkana ku xukumaan qiyaastii 11 gobol oo Soomaaliya kamid ah ama koonfurta Soomaaliya oo dhan.

Waa la yaqaannaa Soomaaliya gobolladeedii iyo magacyadii la oran jiray. Waxaa ka dhiman dhulka ay haystaan mujaahidiintu dhawr gobol sida Waqooyi Galbeed, Togdheer, Awdal, Bari, Sool, Sanaag iyo Nugaal. Waaba intaas haddaanan khaldanayn. Waxaa soo raaci lahayd Galgaduud iyo Mudug ayagana waa la isku haystaa. Mujaahidiintu dhinac dhan ayay haystaan. Intii kasoo hartay gobolladaas mujaahidiinta ayaa haysta oo shareecada Islaamka ku xukuma. Mujaahidiintu waxay yeesheen cadaw farabadan oo dibad iyo daakhilba leh.

Waxaa samaysmay xuduuddo u baahan ilaalin iyo difaacid sida Keenya, Itoobiya iyo kuwa murtaddiintu xukumaan ama Karazaayadu oo maalin walba lagusoo hubeeyo imaaradaas Islaamiga ah inay carqaladeeyaan. Waxaa hadda mujaahidiinta garabtaagan shacabkii ama bulshadii Soomaaliyeed oo kulligood isku duuban, dhalinyaro, odayaal iyo haweenba. Waxaa muuqatay guul wayn oo aan shisheeye kusoo degdegi karin, maxaa yeelay waxaa hadda difaaca utaagan waa shacabkii, shacabna lagama adkaan karo inshaa Allaahu. Waxaa isku duuban mujaahidiinta iyo shacabka. Allaahu Akbar.

Akhristayaalow waxaan qormadaan u billaabay in la ila arko mujaahidiintaan dhibaatadii loo gaystay, marxaladihii ay soo martay, siyaabihii looga badbaaday iyo meesha ay hadda wax marayaan. Ma siin karo mujaahidiinta xaqooda iyo waxay mudan yihiin inaan ku cabbiro qormo yar iyo wax la mida. Waxaan is leeyahay dadka kugu dhaama diwaangalinta ama xaqsiinta mujaahidiinta u bidhaami waddo ay ku dhiirradaan waxna uga qoraan inshaa Allaahu. Wixii aan xumeeyay waxaan rajaynayaa in la heli doono cid saxda.

Dhammaan akhristayaashii qormadaan la socday waxaan ku wargalinayaa inaan soo gaarnay biyodhicii ama ujeeddadii qormada. Qormadaan waxaan ula jeeday saddex arrimood:

  1. Taariikhdii ay soo martay Xarakada Shabaabul Mujaahidiin iyo himilladoodii (Islaam)
  2. In mujaahidiintu ku cibraqaataan waxay soo mareen kana digtoonadaan khiyaamo dambe
  3. In mujaahidiinta la garab istaago mar haddaad ogaateen dagaalka ay ku jiraan inuu yahay jihaad xaq ah. Waxaad kaloo ogaateen inta khiyaamo loo gaystay oo ay kusoo sabrayeen. Waxaad ogaateen inay been tahay aan sal iyo raad lahayn dacaayaddii ahayd, “Culumadii ayay warkoodii maqli waayeen. Shisheeyaa hoggaamiya. Waa wax-ma-garato,” iyo wixi la mida. Ma garanayo meel dambe oo dacaayad looga raadin doono mujaahidiinta (been-abuur).

Waxaa la dagaallamaya oo isu kaashaday dhammaan gaalo meel ay joogtayba. Ma aha wax ku cusub in gaalo iyo Muslim dagaal dhexmaro oo waa arrin soo-jireen ah. Marna Muslimiintaa guushu raacdaa marna gaalada (wadaamaysi). Jihaadka ka dhexeeya Muslimiinta iyo gaalada Muslimiinta wuxuu u yahay cizzi iyo sharaf. Gaaladana wuxuu u yahay badbaado iyo naxariis!

Haddaad tiraahdo waan garannay inuu Muslimiinta cizzi iyo sharaf u yahay ee see buu gaalada ugu yahay badbaado iyo naxariis? Wuxuu ugu yahay badbaado: Gaalada wixii dhintay ayagoo gaalo ah waxay galayaan Jahannamo. Qofkii ka shakiyaana asagaa gaal ah. Kuwa la qabto ama isasoo dhiiba waxaa loo bandhigayaa Islaamka markaasay Islaamka aqbalayaan. Kii Islaamkiisu wanaagsanaado kuna dhinta Islaamnimadiisa Jannuu galayaa inshaa Allaahu. Soo naxariis ma ahan iyo badbaado Ilaahay sabab uga dhigay jihaadka? Waxaa kaloo naxariis u ah ifsaadkii uu dhulka ku hayay oo laga badbaadiyay dad badanna ay dambigooda qaadan lahaayeen Naarna ku gali lahaayeen.

Mujaahidiinta waxaa siyaasad foolxun oo waali ay ka muuqato kula dagaallamay culumadii Ictisaam. Dhibaatada ay ku hayaan mujaahidiinta waxay ka daran tahay dagaalka gaalada. Sababtu waxaa weeye ninkaanu waa nin Muslim ah. Waa nin ay ka muuqato haybad culumanimo. Dadku warkiisa way aaminayaan (juhalada iyo munaafiqiinta). Waxay jihaadkii ku sheegeen fitno. Fitno maxay tahay ama dagaal fitno ah? Dagaalka fitnada ah waxaa la yiraahdaa: Dagaal ka dhexeeya labo qolo. Waxaad kala garan wayday qolada xaqa ku taagan. Waxaa waajib kugu ah inaad bannaanka ka marto oo aadan qolana u hiilin. Ictisaam hadday dagaalka fitno u arkaan maxay ula safan yihiin gaalada iyo gaalaraacyada? Waa been cad waxay ku andacoonayan ee waxay xaq u arkaan lana safan yihiin Bahuuke iyo iimaanlaawayaasha uu wato, Xaad iyo Axmed.

Dagaalkii ka dhexeeyay Amxaarada oo kaashanaysa Cabdillaahi Yuusuf iyo mujaahidiinta ma fitnuu ahaa oo waxaa la kala garan waayay kii xaq ku socday? Mise waadix buu ahaa oo waa lagu jihaaday gaaladii iyo gaalaraacyadii? Dagaalka ka dhexeeya gaalada madow oo kaashanaysa Shariif iyo mujaahidiintu ma fitnaa oo waxaa lakala garan la’ yahay cidda xaqa ku socota? Mise waa lagu jihaaday gaaladii iyo gaalaraacyadii? Maxaa is baddalay?

Culumadu ma idin la fayow yihiin? Maxaa la cabsiiyay Ictisaam? Shalay waxay ka qayb qaadanayeen jihaadkii lagula jiray Amxaarada iyo Cabdullaahi Yuusuf oo waxay ku jireen safka mujaahidiinta ayagaana hoggaaminayay dagaalka. Markii Xabashi Ilaahay jabiyay oo gacmaha mujaahidiinta sabab looga dhigay ayaa waxaa furintii ay ka bexeen soo buuxiyay gaalo ka liidata ayagii: Burundi, Ugaandha iyo Amxaaradii lafteedii oo aan maalin qur ah ka faaruqin xasuuqa Muslimiinta. Maxaa khaldan?

Wadaaddadii waxay la safteen gaaladii madoobayd. Waxay fitno ku sheegeen jihaadkii ay shalay wadeen, waxay shisheeye ku sheegeen dhalinyaradii ay dhaleen. See wax ka yihiin culumada Ictisaam? Masayr baa indhatiray xaqqiina ka daboolay! Oo raggu ma masayraa? Masayrka waxaa lagu yaqaannay haweenka. Haa way masayraan.

Sheeko Gaaban

Nin masayrow ah ayaa habeen seexday. Waa masayarka sharcigu caayay. Shaki ayuu ku seexday asaga oo ay xaaskiisii ag jiifto. Waxaa la galay hurdo dheer. Habeenkii ayuu indhaha kala qaaday asagoo taxaddaraya. Intii uusan seexan wuxuu soo diyaarsaday mindi af badan. Guriga la jiifaa malahan nal oo waa mugdi. Waxaa jira xoogaa iftiin ah. Ninku wuxuu u jiifay gadicad ama dhabarka. Luguhu way usoo laabnaayeen. Markuu indhaha kala furay waxay ishiisii ku dhacday lowgiisii oo ula ekaaday nin naagtiisii ku fadhiya.

Wuxuu yaqiinsaday meesha in hawli ka socoto waxaan u muuqdana uu nin yahay. Wuxuu isu diyaariyay sidii uu u dili lahaa ninkaan u gacan dhaafay xaaskiisa. Mindidii afka badnayd ayuu tartiib u qaatay. Intuu isla baaciyay ayuu lowgiisii ku dhiftay oo dhinaca kale uga bixiyay. Kuma uusan baraarugin wuxuu toorayda ku dhiftay inay tahay cad asaga kamid ah ama lugtiisii. Waxaa ka qaalib noqotay masayrkii hayay. Lowgii oo mindidii ku jirto ayuu isku duubay oo qaylo afka ku dhiftay. Qayladu ma ahan inuu dareemay xanuun. Wuxuu u qaylinayaa dariskii oo waxay la tahay inuu hayo ninkii reerka kusoo xadgudbay.

Wuxuu rabaa inuu dadka ku fashiliyo ama ku ceebeeyo ninkaan uu naagtiisii uga maaro waayay. Dad baa qayladii kusoo baxay. Waxaa loo yimid ninkii oo dhiig baxaya mindidiina wali ku jirto. Markii ay dadkii u yimaadeen ayuu qayliyey oo yiri, “War tuugga ila qabta waxaan qabtay asagoo naagtaydii ku fadhiya.” Waxaa la yiri, “War Hooge meesha nin ma joogo. Waxaad toorayda galisay waa lowgaagii.” Markaas ayuu baraarugay xanuunkiina dareemay. Soo isuma eka masayrka haya Ictisaam iyo kan ninkaan ku habsaday?

Diintoodii ayay ka been sheegeen masayr daraaddii, carruurtoodii ayay inkireen masayr daraaddii, gaalay gacal moodeen masayr daraaddii, xaqqii iyo baadilkii ayay isku qaseen masayr daraaddii, kutubtii caqiidada ahayd oo al-Walaa wal-Baraa laga faa’iidaysan jiray ayay qariyeen masayr daraaddii, qaylay afka ku dhifteen oo waxay gaaladii ku dheheen noo kaalaya waxaan haynaa niman waddammadoodii soo gubay oo aan isaga maaro la’nahay masayr daraaddii. Waa carruurtoodii waxay garan la’yihiin oo ay u qabaan cadawga. Ictisaam waxay mindida galiyeen oo haddana dadka ugu yeerayaan cad ayaga kamid ah (raggay soo saareen). Masayr ayaase ka qaalib noqday wayna dhiigbaxayaan.

Sheekadaas aniga oo yar ayaan maqlay mase ogi inay run tahay iyo in kale. Laakiiin waxaan u keenay: Waxay iila egtahay masayrka ku dhacay culumadii Ictisaam iyo siduu u ool xun yahay. Maqribkii jihaadkii ay ku jireen ayay Cishihii waxay ku sheegeen inuu fitno yahay. Wiilashoodii ay dhaleen ayay ku sheegeen shisheeye aan la aqoon. Kutubtii ay dadka u akhrin jireen ayay qariyeen ama ka ceeb sheegeen. Gaaladii muxaaribiinta ahayd ayay isu dhiibeen oo ka wali dhigteen. Muslimiintii walaalahood ahayd ayay beri ka noqdeen oo ka haajireen ama ka hijroodeen meelihii ay nabadeeyeen!

Qormadaan waxaan kusoo gabagabaynayaa xadiith ka sugnaaday Nebiga (sallallaahu calayhi wasallam):

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: إِنَّ الإِسْلاَمَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ

جامع الترمذي ٢٦٢٩

Ikhwaanii maantay Islaamku waa qariib oo qofkii yiraahda waxaan rabaa ku-dhaqanka shareecada Islaamka waa lala yaabayaa. Waxaa lala yaabay oo qariib noqday ninkii sarwaalka gaabsada iyo gabadhii xijaab qaadata. Waxaa lala yaabay qofkii laga maqlo gaaladu cadaw ayey u tahay Islaamka. Waxaa la qariibsaday jihaadkii.

Gabagabada iyo gunaanadka qormadan waxaan mahad dhammaanteed u celinayaa Allihii ii fududeeyay qormadaan. Waxaan Ilaahay dambidhaaf u waydiinayaa walaalihii igu dhiirrigaliyey inaan billaabo qormadaan si fiicanna iigala qaybqaatay. Waxaan sidoo kale u mahadcelinayaa akhristayaashii ama dadkii ku taxnaa qormadaan una taagnaa sixitaankayga iyo dhiirrigalintii ay ila garab taagnaayeen. Dadkii ku taxnaa qormadaan waxay sabab u ahaayeen inaan dhammaystiro markaan arkay siday u danaynayaan iyo dhiirrigalintoodii ay mar walba lahaayeen, “Ha daalin ee gaar yoolkaaga.”

جزاهم الله خيراً وغفر الله ذنوبهم

أخوكم في الله
أبو إبراهيم
Abuu Ibraahiim